-D.1/91 Birleştirilmiş
Yargıtay/Asli Yetki İstinaf 1/91 ve 2/91

Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Aziz Altay, Celâl Karabacak, Özkan Tunçağ

Yargıtay Asli Yetki İstinaf No:1/91
(-Yargıtay/Asli Yetki No.4/91)

İstinaf eden: Başsavcılık
(Müstedaaleyh)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Hasan Sait, 393 Salamis Yolu, Mağusa
-(Müstedi)
A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Yaşar Boran
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç M. Riza

Yargıtay Asli Yetki İstinaf No:2/91
(Yargıtay As-li Yetki No: 4/91)
İstinaf eden: Başsavcılık
(Müstedaaleyh)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Hasan Sait, 393 Salamis Yolu, Mağusa
(Müstedi)-
A r a s ı n d a

İstinaf eden namına: Yaşar Boran
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç M. Riza

H Ü K Ü M

Aziz Altay: 19.10.1989 tarihinde gümrük yolsu-zlukları ile ilgili olarak polis bazı şahıslarla beraber aleyhine istinaf edilen müstediyi de tutukladı ve yapılan soruşturmada gümrük yolsuzluğu ile ilgili olduğu gerekçesi ile müstediden bir miktar emtiayı emare olarak aldı. Müstedi kendisine ait olan bu- emtianın iadesini talep etti, ancak istinaf eden müstedaaleyh konu emtianın Mahkemede emare olarak ibraz edilmek üzere alıkonacağını öne sürerek iade etmeyi reddetti. Müstedi bunun üzerine 4.12.1989 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesinde müstedaaleyh aleyhin-e 2782/89 sayılı bir dava açtı. Taraflar bu davayı kendi aralarında hallettiler ve 8.12.1989 tarihinde yaptıkları anlaşmayı mahkeme nizamatı olarak Mahkemeye kaydettirdiler. Bu anlaşmaya göre polis tarafından alınan eşyalardan bozulabilen cinsten olanlar s-atılacak, elde edilecek para Akdeniz Garanti Bankasında müstedi adına açılacak bir hesaba yatırılacak ve müstedaaleyh lehine bloke edilecek olan bu hesaptaki para müstedaaleyhin yazılı izni olmadan çekilemeyecekti. Bozulması ihtimali olmayan bir miktar emt-ia ise müstedaaleyh tarafından muhafaza edilecekti.

Akdeniz Garanti Bankasında anlaşma uyarınca 120478 numaralı hesap açıldı ve bozulabilen eşyaların satışından elde edilen 448,433,845.- TL. bu hesaba yatırıldı. Para anlaşmaya uygun olarak istinaf eden m-üstedaaleyh lehine bloke edildi.

Müstedaaleyh, sözü edilen gümrük yolsuzluğu ile ilgili soruşturma sonunda Mağusa Ağır Ceza Mahkemesinde, başka kişiler yanında Hasan Melekli ve Erdinç Özbilgen aleyhine 4259/90 sayılı ceza davasını açtı. 26.2.1991 tarihin-de sonuçlanan bu ceza davasında Mağusa Ağır Ceza Mahkemesi satılmayıp emare olarak muhafaza edilmekte olan emtia ile satılıp da parası Akdeniz Garanti Bankasında 120478 numaralı hesapta bulunan 440,575,845.-TL'nin de müsaderesini emretti. Müstedaaleyh 27.2-.1991 tarihinde Mağusa Ağır Ceza Mahkemesinin müsadere emrine dayanarak Akdeniz Garanti Bankasında 120478 numaralı hesapta bulunan 448,433,845.-TL'nin tümünü çekti.

Müstedi 4.3.1991 tarihinde Yüksek Mahkemeye Yargıtay Asli Yetki 4/91 sayılı bir istida do-syaladı ve 4259/90 sayılı ceza davasında sanık olmadığı, kendisine polis tarafınan herhangi bir dava okunmadığı ve aleyhine başka herhangi bir ceza davası da açılmadığı halde 4259/90 sayılı ceza davasında kendisine hiçbir söz hakkı tanınmadan konu ticari e-mtia ile paranın müsaderesini emretmekle Mağusa Ağır Ceza Mahkemesinin yetkisini aşmış veya doğal adalet ilkelerine aykırı hareket etmiş olduğunu öne sürdü ve mezkûr müsadere emrinin uygulanmasını önlemek için (prohibition) ve bu emrin iptali için de (cert-iorari) emirnamelerinin isdar edilmesi amacı ile Mahkemeye müracaat etmesine izin verilmesini talep etti. Müstedi ayni gün bir de ara emri istidası dosyaladı ve müsaderesi emrolunan emtianın, müsadere emrinden önce olduğu gibi müstedaaleyh tarafından muhaf-aza edilmesini, çekilen paranın da Akdeniz Garanti Bankasındaki 120478 numaralı hesaba yatırılıp müstedaaleyh lehine bloke edilme halinin devamı hususunda bir ara emri verilmesini talep etti.

Mahkeme, müstedinin talep ettiği izni verdiği gibi ara emri is-tidasında talep edildiği şekilde geçici bir de ara emri verdi ve bunun kesinleşip kesinleşmeyeceğini karara bağlamak üzere istidayı başka güne erteledi. Müstedaaleyh Mahkemenin ara emri istidasında talep edilen ve bankadan çekmiş olduğu para ile ilgili ola-rak vermiş olduğu geçici ara emrini vermekle hata ettiğini öne sürdü ve Yargıtay Asli Yetki İstinaf 1/91 sayılı istinafı dosyaladı. Müstedaaleyh dosyalamış olduğu bu istinaf ile beraber tek taraflı bir de istida dosyaladı ve 4.3.1919 tarihinde verilen geçi-ci ara emrinin istinafın sonuçlanmasına kadar uygulanmasının durdurulması ve ertelenmesi için bir ara emri verilmesini talep etti. Mahkeme Akdeniz Garanti Bankasındaki 120478 numaralı hesaptaki tüm paranın çekildiğini ve bu numaradaki hesabın tamamen kapan-dığını, müstedaaleyhin de Devleti temsil ettiğini dikkate alarak paranın Merkez Bankasında açılacak özel bir emanet hesabında muhafaza edilmesine ve istinafın sonunda Mahkemenin bu para ile ilgili olarak vereceği karar doğrultusunda işlem yapılmasına emir -verdi. Yine müstedaaleyh müsadere emrinin uygulanmasını önlemek ve emrin iptalini sağlamak üzere Yüksek Mahkemeye müracaat etmesine izin vermekle Mahkemenin hataya düştüğünü iddia etti ve Yargıtay Asli Yetki İstinaf 2/91 sayılı istinafı dosyaladı.

8.3.1-991 tarihinde Yargıtay Asli Yetki İstinaf 1/91 ve 2/91 sayılı istinafların duruşmasına başlanacağı sırada, müstedi avukatı mahkemenin verdiği ara emrine müstedaaleyhin uymadığını bildirdi ve bu ara emrine uymadıkça istinafların duruşmasına geçilmemesini is-tedi. Müstedaaleyh namına bulunan Başsavcı Yardımcısı ara emrinin Mahkeme Mukayyitliğince duruşmadan az önce hazırlandığından mahkeme emrine uyma imkânını bulamadığını bildirdi. Mahkeme bu beyanlar ışığında müstedaaleyhin emre uymasına olanak vermek üzere -oturuma ara verdi. Kısa bir aradan sonra müstedaaleyh mahkeme emri uyarınca parayı yatırdığını gösteren bir banka mektubunu ibraz ettikten sonra tarafların müşterek müracaatı üzerine istinafları birleştirilerek duruşmasına geçildi.

Müstedaaleyhe göre müs-tedinin talep etmekte olduğu emirnameler yargısal yetki kullanan alt mahkemelerin denetimini sağlamak için verilmektedir. Mağusa Ağır Ceza Mahkemesi bu anlamda bir alt mahkeme olmadığı için Yüksek Mahkemenin denetimine tabi değildir ve bu nedenle sözü edi-len emirnamelerle ilgili olarak müstedinin Yüksek Mahkemeye müracaat etmesine izin verilemez. Yüksek Mahkemenin böyle bir denetim yetkisi bulunmadığına göre, Asli Yetki 4/91 sayılı istidada verilen ara emri de geçersizdir. Yine müstedaaleyhe göre Yüksek Ma-hkemenin böyle bir denetim yetkisi olduğu kabul edilse dahi, konu ara emrinin verilmemesi gerekir, çünkü ara emirleri, sair şeyler yanında, mevcut statünün korunması için verilmektedir. Halbuki müsdere emri 26.2.1991'de verilmiş, 27.2.1991'de para bankadan- çekilmiş ve bu hesapta başka para kalmadığı için hesap da kapanmıştır. Müstedi, ara emri için müracaat ettiği 4.3.1991 tarihinde ne 120478 numaralı bir banka hesabı, ne de bu hesapta muhafaza edilmesi gereken para vardı. Kaldı ki verilen ara emri ihtilâfı-nın esasını kökünden halletmiştir. Konuya bu açıdan da bakıldığında ara emrinin verilmesi hatalıdır.

Yüksek Mahkemenin, Ağır Ceza Mahkemelerini denetim yetkisi yoksa müstedinin müsadere emrinin uygulanmasının durdurulması ve iptali amacı ile