-D. 1/2018 Yargıtay/Asli Yetki/İstida No: 1/2017
(Gazimağusa Dava No: 271/2000)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Yargıç Bertan Özerdağ huzurunda

Müstedi: AKINHTA I.Θ. IΩANNOY & YIOI ΛIMITE∆ (Akinita I. Th. Ioannou & Yî L-imited), Evagorou 6, Mağusa

ile

Müstedialeyh: No. 1-Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi, Abdullah Paşa Vakfı'nın emaneten idarecisi ve temsilcisi sıfatıyla, Lefkoşa
No. 2-Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi, Lefkoşa
No. 3-KKTC B-aşsavcısı, Lefkoşa
A r a s ı n d a.
Müstedi hazır değil namına: Avukat Murat Hakkı
Müstedialeyh No. 1 ve No.2 namına: Avukat Peyman Erginel, Avukat Ergin Ulunay ve Avukat Tevfik Mut
Müst-edialeyh No.3 namına: Kıdemli Savcı İlter Koyuncuoğlu

(8.6.2017 tarihli ve 26.5.2017 tarihli istidalar hakkında)

K A R A R

Bertan Özerdağ: Müstedi, ihbarlı istida dosyalayarak, aşağıdaki paragraf uyarınca emir verilmesini talep etmiştir:

"A. Gazimağ-usa Kaza Mahkemesi'nin 20.07.1974 tarihinde Kapalı Maraş bölgesinde Müstedi adına kayıtlı bulunan gayrimenkullerin Abdullah Paşa Vakfı'na ait olduğu doğrultusunda beyan ve tespit kararı verdiği 27.12.2005 tarihli hüküm/karar/emri iptal etmek için 6 aylık s-üre geçtiği halde Certiorari Emri ve/veya 27.12.2005 tarihli hüküm/karar/emrin icrasını durdurmak için bir Prohibition Emri ısdar edilmesi için istida dosyalanması hususunda müsaade (leave) verilmesi için istida dosyalanabilmesine olanak sağlamak adına Muh-terem Mahkemece emir tarihinden itibaren 3 günlük ve/veya uygun göreceği başka ek bir süre verilmesi hususunda bir emir,
B. Muhterem Mahkemece uygun ve/veya adil görülecek sair bir hal çaresi, ve
C. İşbu istida masraflarından ibarettir."

İstidaya ekli -yemin varakasında Müstedi, Şirketin 9.10.1963 tarihinde kurulduğunu, 20.7.1974 tarihi itibarıyla Kapalı Maraş bölgesinde bulunan Argo Hotelinin kayıtlı mal sahibi olduğunu, Avukatı vasıtasıyla Yüksek İdare Mahkemesinin 29.11.2016 tarihli kararından haberda-r olduğunu, Gazimağusa Kaza Mahkemesinin 271/2000 sayılı davada 27.12.2005 tarihinde verilen kararın bu karara dayanak teşkil ettiğini, Kaza Mahkemesi kararının Müstediye bilgi verilmeden veya taraf yapılmadan veya tarafların anlaşarak veya by consent veya- muvafakat ile verildiğini, böyle bir kararın Müstediye bilgi verilmeden alınmaması gerekip bu husustaki kararın meşveretleşme sonucu ısdar edildiğini, Müstedi taraf yapılmadan veya tebliğ edilmeden verilen bu karar ile hukuken audi alteram partem prensib-inin ihlal edildiğini, Kapalı Maraş'taki taşınmazlarla ilgili Türk Cemaat Liderleri Dr.Fazıl Küçük ile Rauf R. Denktaş'ın Türk Cemaati ve Vakıflar İdaresi adına taahhütte bulunarak tazminat aldığını veya talepleri olmadığını veya olmayacağını beyan ettikle-rini, bu taşınmazların Abdullah Paşa Vakfı adından çıkarılmasında hukuka aykırılık olmadığını, bu mülkiyetin devir veya takas işlemlerinin yapıldığı dönemde mantıklı işlemler olduğunu, Gazimağusa Kaza Mahkemesi tarafından Müstedi adına yapılan devrin hilel-i veya usulsüz olduğunu gösteren bir kanıt bulunmadığını veya bulgu yapılmadığını, YİM kararı ile Müstedialeyhlerin Maraş'ta bulunan Rum vatandaşı adına kayıtlı tüm taşınmazların mal sahibi olarak kabul edildiklerini, YİM kararından sonra tapu kayıtlarının- değiştirilmeye başlandığını, 27.12.2005 tarihli karardan sonra gerek Türkiye Cumhuriyeti'nin gerekse Taşınmaz Mal Komisyonunun, bu kararı muteber bir hukuki dayanak olarak görmeden veya ciddiye almadan iade ve tazminat veya takas teklifi yapıldığını, bunu-nla birlikte YİM kararı sonrasında bu tutumlarının değiştiğini, bu kararın yepyeni bir durum ortaya çıkardığını, bu nedenle 27.12.2005 tarihli mahkeme kararının iptal edilmesinin veya uygulanmasının ivedilikle yasaklanması gerektiğini iddia ederek, istida -uyarınca emir verilmesini talep etmiştir.

Müstedi istidanın ekine Ek 1,2,3 ve 4 olarak Şirketin bir set onay belgesini, Ek 5 olarak taşınmaz mal koçanını, Ek 6 olarak 27.12.2005 tarihli mahkeme kararını, Ek 7 olarak Financial Assistance to Turkish Commu-nity adlı belgeyi, Ek 8 olarak da Laws of Evqaf adlı eserin 106.sayfasını eklemiştir.

Müstedialeyhler ise bu istidaya mukabil bir istida dosyalamışlar ve aşağıda ısdar edilmesi istenen emirlerin verilmesini talep etmişlerdir:

"1.Muhterem Mahkemenin bir- Rum Şirketi olan Müstedinin certiorari ve/veya prohibition istidası ve/veya Leave (izin) istidası ve/veya Leave (izin) istidası niteliğinde süreyi uzatma istidası dosyalamaya başvuru hakkı (locus standi) olmadığından ve/veya hakları muhtel olan kişi (Aggr-ieved Person) olmadığından ve/veya bir Rum Şirketi olan Müstedinin yegane çare isteme mercii olan Taşınmaz Mal Komisyonuna Başvurması gerektiğinden ve/veya başvurduğundan, Taşınmaz Mal Komisyonu Kararına karşı Yüksek İdare Mahkemesine başvurabilece-ğinden,- ancak Yargıtay olarak Yüksek Mahkemeye başvuramayacağından, işbu İstidayı iptal eden ve/veya dışlayan ve/veya strike out eden bir Emir vermesi.
2.Muhterem Mahkemenin Müstedi Leave (izin) İstidanın ve/veya Leave (izin) istidası niteliğindeki süreyi uzatma -istidasını tek taraflı yapmadığından ve dolayısıyla izin emri temin etmediğinden ve/veya certiorari ve/veya prohibition'un sebep ve gerekçelerini içeren Bildirge (Beyanname-Statement) dosyalamadı-ğından, hükümsüz olan bu istidayı iptal eden ve/veya dışlaya-n ve/veya strike out eden bir Emir vermesi."

İstidanın ekindeki yemin varakasında Müstedialeyhler tarafından ileri sürülen argümanlar ise özetle şöyledir:

Müstedinin hak iddia ettiği taşınmazlarla ilgili olarak 271/2000 sayılı davada verilen tespit ka-rarı taşınmazların Abdullah Paşa Vakfına ait olduğunu beyan ve tespit etmiş nihai bir karardır.

Müstedi Taşınmaz Mal Komisyonuna başvurmuş olup etkin hukuki çarelere sahiptir.

Müstedinin istidasını tek taraflı yapması gerekirdi. Müstedi istidayı ihba-rlı yapmakla, Müstedialeyhleri savunmalarını haksız bir şekilde açıklamak durumunda bıraktı. Ayrıca Müstedinin istida ile birlikte certiorari ve prohibition'ın gerekçelerini içeren bir bildirge (statement) dosyalaması gerekirdi. Bu bildirge dosyalanmadığın-dan istida hükümsüzdür.

Certiorari dosyalamaya hak tanıyan 6 aylık sürenin uzatılmasını gerektirecek ve/veya certiorari veya prohibition verilmesini gerektirecek kuvvetli veya haklı nedenler bulunmamaktadır. Ayrıca, Müstedinin başvurusunda locus stand-i bulunmayıp, Müstedi Taşınmaz Mal Komisyonuna başvurduğundan, hakları muhtel olmuş bir kişi değildir. Her halükarda, 271/2000 sayılı davada verilen karar Müstedinin herhangi bir kişisel hakkını etkilemiş değildir.

Bu iddialar muvacehesinde, Müstadialey-hler tarafından dosyalanan istida uyarınca emir verilmesi ve Müstedinin istidasının ve/veya taleplerinin ihraç edilmesi gerekir.

Esas istidadaki Müstedi, Müstedialeyhler tarafından dosyalanan istidaya itirazname dosyalayarak, itiraznameye ekli yemin var-akasında: Dosyalanan istida konusu malın Kapalı Maraş'ta olduğu ve bu malın Abdullah Paşa Vakfına ait olduğu yönünde 27.12.2005 tarihli bir beyan ve tespit kararı olduğunu kabul ederek, dosyaladığı istidanın amacının bu kararın bertaraf edilmesi veya uygul-anmasının yasaklanması olduğunu iddia etmiştir.

Müstedi, bu karar nedeniyle ve Yüksek İdare Mahkemesi tarafından verilen istinaf kararında, kararın tüm idari makam ve organları bağladığı hükmü ışığında, TMK tarafından Müstedi lehine bir karar üretilemey-eceğini veya iade çaresinin elinden alınacağını ve bu sonucun kendisini Abdullah Paşa Vakfının mülkiyet ve kullanım haklarını elinde bulunduran statüsüne soktuğunu, bu durumda Müstedinin mülkiyet hakkı açısından tek çaresinin 27.12.2005 tarihli kararla ilg-ili olarak certiorari ve prohobition emirnamesi talep etmek olduğunu iddia etmiştir.

Müstedinin istidasında herhangi bir usul hatası bulunmadığını ve Müstedinin başvurusu ile ilgili locus standi bulunduğunu, meşveretleşerek ve hile ile alınan kararın ip-tal edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Müstedialeyhler tarafından Avukat hitabında, Müstedinin locus standi'si bulunmadığını, ilgili taşınmazların Kapalı Maraş'ta bulunup Abdullah Paşa Vakfı'na ait olduğu konusunda ihtilaf bulunmadığını, ilgili -kararın Müstedinin Taşınmaz Mal Komisyonundaki başvurusunu etkileyip etkilemeyeceğine Taşınmaz Mal Komisyonunun karar vereceğini, Müstedinin Taşınmaz Mal Komisyonuna başvuru yapma hususunda hukuki çaresi bulunduğunu ve bu hukuki çareyi kullanarak başvuru y-aptığını, Müstedinin bu taşınmaz mallarla ilgili hakları konusunda Taşınmaz Mal Komisyonunun bir karar vermesi gerektiğini ve vereceğini iddia etmiştir. Bu iddialara ilaveten ileri sürülen iddialar şöyledir:

Müstedinin istidası usulen hatalıdır. İstidanı-n tek taraflı yapılması ve ekine bildirge (statement) dosyalanması gerekirken, bunun yapılmaması nedeniyle Müstedinin prohibition dosyalanması konusunda ek süre istemesine gerek yoktu. Müstedi, istidasını çift taraflı yapmakla Müstedialeyhlerin savunmaları-nı sunmaya zorlamış ve bu nedenle bir önyargı oluşturmuştur. Müstedi, istidanın ekine bildirge dosyalamayarak, bu iznin verilmesini gerektirecek gerekçeleri ortaya koyamamıştır. Bu nedenle de başvurusunda locus standi'si bulunmamak-tadır.

Müstedi Avukat-ı ise hitabını 5 başlık altında toplamıştır:

Müstedinin locus standi'si bulunmakta olup bu başvuru sonucunda Müstedi bir karar alamazsa, TMK'nın huzurundaki başvurusunu ileriye götürmesi veya taleplerine ulaşması mümkün olamayacaktır. Müstedi istidaya ko-nu taşınmazların kayıtlı mal sahibidir ve bu gerekçe ile locus standi'si bulunmaktadır.

Müstedinin istidasında takip ettiği usul hatalı değildir. İstidanın ihbarlı yapılması gereklidir. İzin alındıktan sonra yapılacak başvurunun ekine beyanname (statemen-t) dosyalanması gerekir. Bunun yanında statement başlıklı bir evrak olmasa da, eklenen belgelerle istidanın ekine bir statement dosyalanmış olduğu kabul edilmelidir.

Süre uzatma ile ilgili doğru usul takip edilmiştir.

Müstedinin alternatif hukuki çaresi -yoktur veya Taşınmaz Mal Komisyonuna yapmış olduğu başvuru, bu başvurusunu ileri götürmesine men teşkil etmez veya alternatif hukuki çare oluşturmaz. Müstedinin bu başvurusu ile çelişen veya rekabet eden bir başvurusu bulunmadığı, TMK'ye yaptığı başvurunun- bu başvuru ile rekabet eden bir başvuru olmadığı veya rakip bir talebin bulunmadığı ortadadır.

Müstedinin başvurusu audi alteram partem kuralı ve doğal adalet ilkeleri uyarınca değerlendirilmesi gerekir. Müstedinin meşru haklarını etkileyen 27.12.2005 t-arihli karar alınmadan, Müstediye ne söz hakkı verilmiş ne de tebligat yapılmıştır. Karara varılmadan önce, böyle bir hakkın verilmesi doğal adalet ilkeleri gereğince zaruridir. Müstedinin muhtel hakları etkilenmiştir ve bu başvuruyu yapmasında locus stand-isi bulunmaktadır.

Müstedi ve Müstedialeyhler tarafından dosyalanan her iki istida birlikte dinlenmiştir. Birbirleriyle ihtilaf açısından bağlantılı olduklarından bu istidaların incelenmesi aşağıda birlikte yapılmaktadır.

Bu maksatla yukarıda özetledi-ğim olgu ve iddiaları, aşağıda hukuki durum ışığında sırasıyla inceleyeceğim.

Usulle ilgili iddiaların bulunduğu bir yargısal işlemde öncelikli olarak bu iddiaların dinlenmesinde yarar ve gereklilik vardır. Bu bağlamda, bu safhada istidanın usulen hatal-ı olup olmadığına karar verilmesi ve Certiorari ve Prohibition talebi olan bir başvuruda takip edilmesi gereken usulün belirlenmesi gerekmektedir.

Certiorari ve Prohibition Emirnameleri Mahkemeler tarafından, Anayasa ve 9/1976 Mahkemeler Yasası'nda öngör-ülen kurallar uyarınca, mevzuat kapsamında bulunan Ahkamı Umumiye ve nisfet hukukuna dayanılarak verilmektedir.

Buna bağlı olarak da emirnameler İngiltere'deki usul kurallarına 1964'deki revizyonundan önceki Emir 59'da belirtilen usuller takip edilerek ı-sdar edilmelidir (Bkz. Yargıtay/Asli Yetki 11/1978). Takip edilecek Emir 59'daki usullerin yanında, bu kuralla ilgili İngiltere'de verilmiş içtihat kararları (case law), emirnamelerin verilmesinde yol gösterici olmaktadır.

Hukuk sistemimizde, KKTC Ana-yasası'nın 151(3) fıkrası uyarınca herhangi bir mahkeme veya yargı niteliğinde yetki kullanan herhangi bir makamın yanlış bir kararının uygulanmasını önlemek için emirname (prohibition) ve herhangi bir mahkeme veya yargı niteliğinde yetki kullanan bir maka-mın kararının iptali için emirname (certiorari) çıkarmaya, münhasıran Yargıtay olarak oturum yapan Yüksek Mahkeme yetkilidir.

Yargıtayın bu hususta geniş takdir yetkisi olduğu belirtilen Yargıtay/Asli Yetki 1/1982 Dağıtım 5/1982 sayılı kararda, Certiorar-i ve Prohibition emri verilebilmesi hususunda, bu takdir yetkisini kullanırke