-D.1/84 Yargıtay/Asli Yetki 3/83

Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.

Müstedi: Gidenay Shipping Co. Ltd. Girne
ile
Müstedaaleyh: I.K.A-.C.U. Ltd. P.O.Box 124 Jersey.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Ergin Ulunay.
Müstedaaleyh namına: Ali Dana.

H Ü K Ü M

N. Ergin Salâhi: Bu başvuruda ilk hükmü Yargıç Niyazi- F. Korkut verecektir.

Niyazi F. Korkut: Bu istidadaki müstedaaleyhin davacı olduğu Girne Kaza Mahkemesinin Deniz Hukuku Yetkisi 64/82 sayılı ve 30.6.1982 tarihli genel istidada davacı Schellingerland ya da Girne isimli feribotu bu istidadaki müstedi şirk-ete sattığını ve şirketin kendisine bakiye borcu olduğunu ileri sürerek davalı şirketin dava konusu feribota müdahalede bulunmaması, 6 aylık taksit borcu olarak 190487.58 U.S. Doları ve zarar ziyan olarak da 200.000 U.S. doları ödemelerine ilişkin bir emi-r verilmesi ile de Mahkemeden dava sonuçlanana dek davalı şirketin dava konusu feribota müdahalede bulunma-masına ilişkin bir ara emri aldı.

19.8.1982 tarihinde taraflar Mahkemeye bir beyanda bulunarak davadaki ihtilâf konusunu kökten hallettiklerini bel-irterek vardıkları uzlaşmayı Mahkemeye bildirdiler ve Mahkemeden bu uzlaşma uyarınca bir hüküm verilmesine ilişkin istemde bulundular. Varılan uzlaşmaya göre:

(i) davalı şirket yönetim kurulu başkanı hissedarlarca kendisine verilen yetki uyarınca şirket -hissedarlarının şirketteki hisselerini davacıya satıp devredecek,

(ii) Yönetim kurulu başkanı ayrıca kendisine verilen yetkiye dayanarak aynı gün davacı ile bir hisse satış mukavelesi aktedecek,
(iii) keza akit tarihinden önceki tüm taahhüt, mesuliyet v-e borçları davalı şirket hissedarlarından Derviş Babayiğit, Hilmi Rasimoğlu ve Fehim Küçük yüklenecek,

(iv) Davacı da davalı şirket hissedarlarına 150,000 U.S. doları ödeyecek ve 20.8.1982 tarihinden itibaren davalı şirketin tümü ve her türlü işlemi ve i-şletmeciliği davacıya devri ve teslim edecek, ve

(v) Davacı ile davalı şirket arasındaki hisse devir muamele ve formaliteleri en erken bir zamanda yapılacak ve davacı davalı şirket yönetim kurulu başkanına 15 gün zarfında hangi şirket veya şahsa devredil-eceğini bildirecek ve davalı şirket davacı ile birlikte gerekli tüm hisse ve devir işlem ve formalitelerini tamamlayacaktı.

Mahkeme tarafların avukatlarının yaptığı beyanlar ışığında aşağıda belirtildiği şekilde bir hüküm verdi.

"Taraflar avukatlarının- yapmış oldukları beyanlar ışığında ve Emare I ışığında aşağıdaki şekilde Hüküm ve emir verilir.

1. Gidenay Şirketi Hissedarları tarafından hisselerin Davacı Şirket adına veya onun göstereceği başka bir Şirket veya şahıs adına devredilecektir.

2. Davacı -Şirket buna ivaz olarak davalı şirket hissedarlarına 150.000 Amerikan Doları ödeyecektir.

Bu hususta Hüküm ve Emir verilir, ve talep takririndeki talepler Davacının talepleri red ve iptal olunur.

3. Yukarıdaki 150.000 Amerikan Doların ödenmesi bir sene z-arfında Davacı Şirket hissedarlarına davacı şirket tarafından ödenmiş olacktır.

4. Yukarıdaki beyanlar ışığında aşağıdaki hususlar Mahkeme Nizamatı olarak kaydedilir.

5. Yukarıda verilmiş olan hüküm veya emir ile ara emri ve yedi emin tayini ile ilgili h-ususlar dışındaki avukatların yaptığı tüm beyanları Mahkeme Nizamatı olarak kaydedilir."

Müstedi bilâhare bu istidayı dosyalayarak Girne Kaza Mahkemesinin (Deniz Hukuku Yetkisi) Gen. İst. 64/82 tahtında 19.8.1982 tarihinde verdiği ve yukarıda alıntısı ya-pılan hükmün uygulanmasını önlemek için bir prohibition emri isdarı hususunda istemde bulundu. Müstedi istidaya ekli Hukuki Gerekçelerde Girne Kaza Mahkemesinin Deniz Hukuku Yetkisini kullanırken lâyihaların kapsamadığı hususlarda ve/veya Personam davasınd-aki celbname belitilmeyen ve talep edilmeyen hususlarda hüküm ve emir vermekle yargı yetkisi olmaksızın hüküm ve emir verdiğini ya da yagı yetykisini aşarak hüküm ve emir verdiğini ya da tutanaklardan (record) görülen bir yasal hata (error of Law) işlediği-ni ileri sürdü.

Müstedaaleyh ise dosyalamış olduğu itiraznameye ekli beyannamede, sair şeyler yanında, bir hüküm nihai olduktan sonraki safhada "prohibition" emri verilemeyeceğini, Müstedaaleyhin bilgisinde olan konu hükmün iptali için 8 ay bir süre herh-angi bir çareye başvurmadan "prohibition" emirnamesi talep etmesini adil ve makul olmadığını, konu hüküm müstedilerin rızası ile verilmiş olup mahkemenin yetkisi hususunda herhangi bir itirazda bulunmadıkları nedeni ile mahkemenin yetkisizliği dolayısıyle -"prohibition" emri isdarına ilişkin istemde bulunamayacaklarını konu hüküm uyarınca işlmeler yapıldığı cihetle hükmün uygulanmasının önlenmesinin hiç bir faydası olmayacağını, Mahkemenin konu hükmü vermekle yetkisini aşmadığını ya da tutanaklarda görülen y-asal bir hata işlemediğini, ve Müstedilerin rızaları ve bilgileri ile verilen istida konusu hükmü 8 ay bekledikten sonra "prohibition" yolu ile hükmün uygulanmasını önlemeyi istemekle kötü niyetle ve/veya müstedaaleyhi mütezarrır etmek ya da yasal haklarda-n mahrum etmek için hareket ettiğini ve bu nedenle de istenen em,in verilmemesi gerektiğini ileri sürdü.

Müstedi avukatı Mahkemeye hitabında ise, sair şeyler yanında, konu genel istidadaki talepler ile Mahkemenin verdiği hükmün bağdaşmadığını, Mahkemeni-n lâyihalarda olmayan hususlarda hüküm verdiğini, Yargıtay/ Hukuk 7/81'den atıfla uzlaşma yolu ile verilen bir hükümde lâyihalar dışına çıkılamayacağını, tutanakların tetkikinden yetki aşımının görülebileceğini, yetki olmayan hallerde hükme rıza gösterme-nin "prohibition" verilmesine engel teşkil etmediğini ileri sürdü. Müstedaaleyh avukatı ise Mahkemeye hitabında, sair şeyler yanında, ortada yetki aşımı diye bir durum olmadığını ve olsa olsa bir usulsüzlük olabileceğini ve onun da çaresinin istinaf olduğ-unu, bir yanlışlığı düzeltmek için "prohibition" emri verilemeyeceğini, müstedinin hüküm verilmesine rıza gösterip itiraz etmemesi, tutum ve geç başvurmasının da emir verilmemesi için önemli faktörler olduğunu ileri sürdü. Müstedi avukatı ise müstedaaleyh -avukatının hitabına cevaben hükümde usul eksikliği de olsa ve bu husus tutanaktan belli ise "prohibition" emrinin verilebileceğini ve Yargıtay/Hukuk 7/81'de tarafların rızası ile verilen bir hükümde lâyihalarda eksikliği Mahkemenin bir yargı yetki eksikliğ-i olarak kabul ettiğini beyanla istinaf yapılmamasının "prohibition" istidası yapılmasına bir engel olmadığını ve usule ilişkin lâyihalarda görülebilen eksikliklerin yetkisizliğe girdiğini ve keza icra edilebilecek bir hüküm olduğu sürece böyle bir emir ve-rilebileceğini ileri sürdü.

Bu meselede karar verilmesi gereken esas hususlardan birincisi hakikaten tutanakların incelenmesinden ilk nazarda bir yetkisiliğin va rolup olmadığı ve ikinci husus ise ortada halen icra edilebilecek bir hüküm var olup olmadığ-ıdır. Bu iki hususla ilgili olarak öncelikle yasal durumun incelenme-sinde yarar vardır.

Asli Yetki 8/78'de sayfa 4, para 4'de "prohibition" emirlerinin ne gibi hallerde verilebileceği aşağıda serdedildiği şekilde belirtilmiştir:

" 'Prohibition' yetki -yokluğu veya yetki aşımı için çık