-D.4/87 Yargıtay/Asli Yetki 2/87

Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Ergin N. Salâhi, Aziz Altay

Lefkoşa Kaza Mahkemesi nezdindeki Davacı, Lefkoşa sakinlerinden Ner-min Akaner, Ulus Akaner, merhum Esat Mustafa'nın Terekesinin Tereke İdare Memurları sıfatı ile ve yine Lefkoşa sakinlerinden Mehmet Eşlik arasında yer alan 905/83 sayılı hukuk davasında bir prohibition ve/veya certiorari isdar edilmesi hakkında.

Müstedi: -Mehmet Eşlik, 85, Girne Caddesi, Lefkoşa
ile
Müstedaaleyh: Nermin Akaner, Ulus Akaner, merhum Esat Mustafa'nın
Terekesinin Tereke İdare Memurları sıfatıyle, 4 Fuzuli Sok,
Lefkoşa.
- A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Hasan Balman
Müstedaaleyhler namına: Rifat Reis

H Ü K Ü M

Salih S. Dayıoğlu: İşbu istidada müstedi Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 905/83 sayılı hukuk- davasında, 8.10.1986 tarihinde, vermiş olduğu hükmün iptali (certiorari) ve bu hükmün uygulanmasını önlemek için bir emirname (prohibition) talep etmektedir. Olgular aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

Müteveffa Esat Mustafa Lefkoşa Kaza Mahkemesinde ikame- etmiş olduğu bir dava ile davalıdan 493,500.-TL. talep etti. Bu istidada belirtilmesi gerekmeyen sebepler yüzünden davanın duruşmasına geçilmesi hayli gecikti. Bu esnada Esat Mustafa 27.7.1985 tarihinde vefat etti. Bunun üzerine 10.10.1985 tarihinde davac-ılar (Müstedaaleyhler) müteveffa Esat Mustafa'nın terekesinin idare memurları tayin edildiler. 3.4.1986 tarihinde şimdiki davacılar tarafından Mahkemeye bir istida dosyalandı ve daha önce anılan 905/83 sayılı davanın ünvanında Tereke İdare Memurlarının işl-emleri davacı olarak zikredilmek suretiyle değiştirilmesini talep ettiler. Tadil istidasının duruşması 11.4.1986 tarihinde tayin edildi. 11.4.1986 tarihinde taraflar Mahkeme huzurunda olmamakla birlikte avukat marifeti ile temsil edildiler. Davalının (müst-edinin) avukatı davacılar tarafından yapılan tadil istidasını kabulüne itirazları olmadığını beyan etti. Bu beyan üzerine de İlk Mahkeme talep edildiği doğrultuda emir verdi. 15.4.1986 tarihinde davacıların talebi üzerine kendisine verilen ve tadilat istid-asına izin verilmesine ilişkin aslına uygun mahkeme kararında şu hüküm yer aldı.

"3.4.1986 tarihli istidaya ekli talep takririnde gösterildiği gibi aşağıdaki şekilde tadil edilmesine emir verilir. 27 Temmuz 1985 tarihinde vefat etmiş bulunan davacı merhum- Esat Mustafanın terkesinin Tereke İdare memurları sıffatı ile Nermin Akaner ve Ulus Akaner."

Ancak hemen belirtmekte yarar vardır ki daha sonra esas dosyanın incelenmesinde Mahkeme hükmünün ayrıca aşağıdaki söz dizisini de içerdiği görülmektedir.

"Emir -ile değiştirilmiş talep takririnin ilgili taraflara 15 gün zarfında tebliğ edilmesine emir verilir."

Daha ileri gitmeden şu kadarını belirtmekte yarar vardır ki Mahkeme emrinin 15.4.1986 tarihinde daktiloya çekilip de mukayyitlik tarafından aslına uygun -olduğu belirtilirken yukarıda iktibas edilen tebliğe ilişkin emir yoktu. Görülebildiği kadar tebliğe ilişkin emir 15.4.1986 tarihinden sonra bir tarihte eklenmiştir. Buna rağmen tadil edilmiş şekli ile talep takriri usule uygun bir şekilde karşı tarafa yan-i davalıya veya avukatına tebliğ edilmesi için 22.4.1986 tarihinde gerekli harçlar yatırıldığı halde tebligat yapılmadı. Tadil emri ile tadil edilmiş Talep Takririnin, harçlar ödendiği halde niye tebliğ edilmediği sorusuna karşılık olarak davalı tarafından- celbedilen Lefkoşa Mukayyidi Ruhsan Borak "bilmiyorum" yanıtını verdi. Davacı avukatının şahide "siz yargıçla görüştükten sonra yargıcın size "madem hazırdırlar, tebligat gereksizdir" dediğini sekreterime söylediniz ve bunun için tebligatı yaptırmadınız ş-eklinde soru sorduğunda mukayyit "hatırlamam fakat söylemiş olabilirim" yanıtını verdi. Davanın duruşması ilkin zapt-ı dava olarak 23.5.1986'ya tayin edildi. O gün taraflar avukat marifeti ile temsil edildikleri halde aralarında herhangi bir anlaşma olmadı-ğı cihetle bu sefer dava duruşma için 8.10.1986 tarihine ertelendi. 8.10.1986 tarihinde taraflar hazır değillerdi. Ancak avukat tarafından temsil ediliyorlardı. Davalının avukatı Mahkemeye şu beyanda bulundu:

"Müvekkilimize bugün davasının duruşması olduğ-unu bildirdik, fakat ne bugün ne de daha önce bizimle temas etmedi ve talimatsız kaldığımız için davalının avukatlığından çekilmek için izin talep ederim."

Mahkeme de gerekli izni verdi ve davacıların talebi üzerine davayı isbat için aynı gün öğleden sonr-aya saat 2.30'a erteledi. Öğleden sonra saat 2.45'de davalı çağrılmadı ve davacıların avukatı da davacılarıa şahadet verdirmek suretiyle davasını isbat etti. Mahkeme de verilen şahadet ışığında davacılar lehine ve davalı aleyhine 264,500 TL. için hüküm ver-di. Davalı sözü edilen hükmün iptal edilmesini (certiorari) veya uygulamaya konmasını önlemek için (prohibition) emirnamelerinin isdarı için usule uygun olarak gerekli izni aldıktan sonra 2.2.1987 tarihinde Mahkemeye müracaat etti.

İstidanın duruşmasında- davalı 3 esas nokta üzerinde durdu. Bunlar şu şekilde özetlenebilir:

1. 8.10.1986 tarihinde alınan emir ile tadil edilmiş şekliyle Talep Takriri Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.12 n.5'in hükümlerine aykırı olarak tebliğ edilmedi. Tebliğ işlemlerinde t-ebliğin yapılmaması hükümsüzlük doğurur. Hükümsüzlük sonucu alınan hüküm ise geçersizdir.

2. 8.10.1986 tarihinde alınan hüküm davalı ve avukatının gıyabında alınmak sureti ile doğal adalet ilkelerine aykırı bir şekilde alınmıştır. Doğal adalet ilkelerine- aykırı bir şekilde alınan hüküm ise hiçbir kıymeti olmayıp certiorari emirnamesinin isdarına kendi başına yeterli bir sebeptir.

3. Hüküm 8.10.1986 tarihinde öğleden sonra alışılagelmiş bir yöntemle davalının hazır olup olmadığını saptamak için Mahkeme t-arafından ismi çağrılmadan alındı ve dolayısıyle bu açıdan da yürürlükteki mevzuata ve usule aykırı bir şekilde hareket edildi.

Buna mukabil istidaya itirazname dosyalayan davacıların görüşleri ise özetle şöyledir:

1. Kendisi tarafından talep takririni- tadil için yapılan müracaat çift taraflı bir müracaattı, dolayısıyle davalının tadilâttan haberi vardı ve daha da önemlisi davalı istenilen tadilâtın yapılmasına rıza göstermişti. Bu durumda esasen yapılmak istenen tadilât davalıya istida safhasında tebli-ğ edilmişti. Böyle olmakla beraber davacı gerekli tebliğin yapılması için müracaatta bulunduysa da ilgili emri veren yargıcın tebligatın lûzumsuz olduğunu söylediği çevre şahadetten istihraç edilebilir. Ek olarak tarafların daha sonra ilkin zapt-ı dava ve -daha sonra da duruşma için Mahkeme önüne çıkmaları E.64 hükümleri çerçevesinde atılmış yeni bir adım olarak telâkki edilmesi ve bu yapılan usulsüzlükten sarfı nazar edildiğinin kabul edilmesi gerekir.

2. Davalıya müdafaa hakkı verilmediği doğru değildir.- Davalıya müdafaa hakkı verilmiştir. Avukatının beyanına göre davalı duruşma gününden haberdar edilmiştir. Buna rağmen davalı şu veya bu nedenle mahkeme huzuruna gelmemiş ise ona müdafaa hakkı verilmediği manası çıkmaz.

3.