-D.3/89 Yargıtay/Asli Yetki 1/88
(Vakıf İstida 12/88, Lefkoşa)

Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Niyazi F. Korkut, Celâl Karabacak

Müstedi: Aziz Kent, Lap-ta
ile
Müstedaaleyh: 1. Hilmi Fuat, Lefkoşa
2. Doğan Fuat, İngiltere
3. Banu R. Brown, İngiltere
4. Berin Lewis, Lefkoşa
5. Kutlu Tekin Fuat, Hong Kong
6. Mehmet Ziya, Avustralya
7. Reymond Selçuk Galip, İngiltere
8. Fatma Hacı Ziya-, Lefkoşa
9. Mehmet Vedat Aziz, Lefkoşa
10. Ahmet Behzat Aziz, Lefkoşa
11. Tüccarbaşı Emlak Şirketi Ltd., Lefkoşa
12. Ahmet Vasıf Münir, Lefkoşa
13. Ali Ergün Münir, İngiltere
14. Vakıflar ve Din İşleri Dairesi, Lefkoşa
- A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Kıvanç M. Riza
Müstedaaleyh No. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 namına: Rifat Çomunoğlu
Müstedaaleyh No.2 namına: İzzet Hakkı
Müstedaaleyh No: 14 namın-a: Güner Göktuğ

H Ü K Ü M

Salih S. Dayıoğlu: İşbu istida ile müstedi, Lefkoşa Aile Mahkemesinin 12/88 sayılı Vakıf İstidasına verdiği 10.3.1988 tarihli kararın veya emrin iptalini (certiorari) ve/veya uygulanmasını önlemek (prohibition) için emir talep- etmektedir. Olgular hususunda taraflar arasında önemli sayılacak derecede görüş ayrılığı yoktur. Olgular aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

Müstedaaleyhler Lefkoşa'da Kumarcılar Hanı diye bilinen Ayasofya Mahallesi, Blok A, Pafta/Harita XXI/46.3.IX, Parse-l 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82 ve 83'de kâin taşınmaz malda %52.08 oranında hisse sahibidirler. Müstedi ise mütebaki %47.92 oranında hisse sahibidir. Müstedaaleyhler sözü edilen hisselerini veraset yoluyla, müstedi ise satış yoluyla elde etmişlerdir. 13 -Ocak 1988 tarihinde müstedi sözü edilen malın bölünmezliği ile ilgili olarak bir belge (certificate of indivisibility) istihsal etti. Anladığımız kadarıyle müstedinin gayesi taksimi gayri kabil olduğu gerekçesiyle söz konusu taşınmaz malın veya bir kısmını-n bir elde toplanmasını sağlamaktır. Mal bölünmezliği ihbarı yerel gazetede 29.1.1988 tarihinde yayınlandı.

Müstedaaleyh No.4, 8, 9, 10, 11 ve 12 şahsen, müstedaaleyh No: 1, 2, 3, 5, 6, 7 ve 13 de vekil vasıtasıyle Lefkoşa Aile Mahkemesine 25.2.1988 tari-hinde bir vakıf istidası dosyaladılar ve hisselerinin Tüccarbaşı varisleri vakfı ismi altında vakıf olarak kaydedilmesini talep ettiler. Vakıf senedini müstedaaleyh No. 4, 8, 9, 10, 11 ve 12 şahsen, müstedaaleyh No.1, 2, 3, 5, 6, 7 ve 13 de vekilleri vasıt-asıyle imzaladılar. Bu işlemlerden haberar olduğu anlaşılan müstedi Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanına bir dilekçe sundu ve kendisine de söz hakkı verilmesini istedi. Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı bu yazıyı Aile Mahkemesi Yargıcına aktardı. Aile Mahkemesi Y-argıcı da bu yazı ışığında vakıf işlemleri hakkında müstediyi haberdar etti. 10.3.1988 tarihinde Mahkemede avukatı vasıtasıyle temsil edilen müstedi vakıf istidasına dahil edilmesini istediyse de Mahkeme bunu redetti. Dosyada bulunan emareleri de tetkik et-mek istediyse de Mahkeme buna izin vermedi ancak Vakıf istidası ile ilgili olarak görüşlerini sözlü olarak dinledi. Aynı gün hükmünü veren İlk Mahkeme müstedinin vakıf istidasına taraf olamayacağı yargısına vardı ve dinlemiş olduğu sair tanıkların şahadetl-eri ile ibraz edilen emareleri dikkate aldı ve vakfiyenin kaydedilmesine emir verdi.

Müstedi 9.6.1988 tarihinde müstedaaleyhler aleyhine Lefkoşa Kaza Mahkemesinde 1555/88 sayılı bir dava açtı ve bu dava ile sair talepler yanında Aile Mahkemesince kaydedi-lmesi emrolunan vakfiyenin iptalini istedi. Yine müstedi 16.3.1988 tarihinde Yüksek Mahkemede başlattığı yargısal bir işlemle sözü edilen vakfiyenin iptalini talep etti. 1555/88 sayılı dava bu istidanın ikinci defa duruşmasının başladığı tarihten bir gün ö-nce yani 16.2.1989 tarihinde geri çekildi. 1/88 sayılı Yüksek Mahkemede başlatılan genel istida ise halen askıdadır. Ancak 17.2.1989 tarihinde yapılan celsede, müstedi avukatı bunu da geri çekmeği taahhüt etmiştir. Certiorari ve prohibition istidasına gere-k izin safhasında ve gerekse müstedi tarafından daha sonra tevdi edilen layihalarda veya herhangi bir zaman 1555/88 sayılı dava ile 1/88 sayılı genel istidadan hiç bahsedilmedi.

30.11.1988 tarihindeki ilk duruşmada yapılan ön itirazlar üzerine başka heye-tten oluşan bu Mahkeme, müstedinin bu istidayı dosyalamak için yasal herhangi bir engel mevcut olmadığına ve ayrıca Vakıflar ve Din İşleri Dairesinin 14. müstedaaleyh olarak istidaya eklenmesine karar verdi. Olgular yukarıda özetlendiği gibidir.

Müstedi -istidasının konusunu teşkil eden Aile Mahkemesinin emrinden mağdur olduğunu iddia ederek daha sonra temas edeceğimiz bazı gerekçeler göstererek bu emrin iptalini ve/veya uygulanmasının önlenmesini talep etmektedir.

Müstedinin bu istidada başarılı olabilm-esi için ilkin bu istida maksatları bakımından "mağdur kişi" (aggrieved person) olduğunu kanıtlaması gerekir. Çünkü mağdur olduğunun saptanmaması halinde istidası daha ileri gidemez ve reddolunması gerekir. Müstedi mağdur kişi olduğunu şu iddia ile savunma-ktadır: Kendisi taşınmaz malda %47.92 oranında hisse sahibidir. Bu mal bölünemez. Nitekim elinde ilgili ve yetkili makamca verilmiş bölünmezlik sertifikası vardır. Böyle bir sertifika ile mücehhez olması ona ilkin diğer hissedarlar yani müstedaaleyhleri ma-lın kaderi ile ilgili olarak toplantıya çağırabilme ve bir anlaşma olmaması halinde malın aleni müzayede ile satışını isteyebilme hakkı vermektedir. Müstedi bu hakka sahipken şimdi bu hak elinden alınmış veya alınmak istenmektedir çünkü müstedaaleyhlerin h-isselerinin vakfedilmesi halinde vakıf mallarının aleni müzayede ile satılmasının olanaksız olması nedeniyle, başlattığı işlem tahakkuk etmeyecektir.

Müstedi mağdur kişi olduğunu kanıtlaması halinde istida konusu emrin iptali için aşağıdaki sebepleri ile-ri sürmüştür:

1. Mağdur kişi olarak kendisine söz hakkı verilmemiştir. Her ne kadar da görüş ve iddialarını sözlü olarak serdetme imkânı tanınmışsa da, bu o kadar kısıtlı olmuştur ki, -ör: emareleri tetkik edememesi, yazılı itirazname dosyalamasına fırsa-t verilmemesi gibi - aslında buna söz hakkı verildi denemez.

2. Dosyaya ilk bakışta (on the face of record) bariz hukuki hatalar vardır. Şöyle ki:

Vekâletnameler, onların verildiği kişilere konu malı vakfetmek yetkisini vermiyor.

Müstedaaleyh 11 şirket-tir ve şirketin dini yoktur. Dini olmayan ve dolayısıyle müslüman olmayan bir kişi mal vafedemez.

Bazı müstedaaleyhlerin sadece isimlerine bakılarak müslüman olmadıkları kolaylıkla anlaşılır veya en azından bu hususta mahkemede daha fazla bilgi istenmesin-i gerektirecek derecede şüphe uyandırır.

Müstedaaleyh 2 duruşmada bizzat hazır bulunmuş ve ayrıca avukat vasıtasıyle de temsil edilmiştir. Müstedaaleyh 2, hissesinin vakfedilmesi için vekâletname vermediğini, bunun konu vekâletnamenin incelenmesiyle açık -bir şekilde görülebileceğini ve istid