-Yargıtay/Asli Yetki 11/78

Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Ahmed İzzet, Şakir Sıdkı İlkay.

Müstedi: Halil Mulla Ali, Galatya
ile
Müstedaaleyh: 1. Galatya Kooperatif Kredi Şirketi, Lefkoşa.
2. Koope-ratif Şirketleri Türk Mukayyidi, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Kıvanç M. Riza
Müstedaaleyh 1 namına: Fuat Veziroğlu.
Müstedaaleyh 2 namına: Ümit- Özdil.

H Ü K Ü M

Ülfet Emin, Başkan: Bu İstidada Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Ahmed İzset verecektir.

Ahmed İZZET:

Müstedi 23 Ağustos 1978 tarihinde dosyaladığı bu istida ile müstedi ve müstedaaleyhler arasında mevcut bir niza hakkında hakem ola-rak Osman İsmail tarafından 5 Mayıs, 1975 tarihinde verilen karar ile bahis konusu karar hakkındaki İstinaf ve mukabil istinafı Kooperatif Şirketleri Türk Mukayyidi olarak dinleyen M.R.Kenan tarafından 24.2.1978 tarihinde verilen ancak müstedinin bilgisine- 30 Mart 1978 tarihinde getirildiği iddia edilen kararın iptali için bir Emirname (Certiorari) ve adı edilen kararın uygulamasını önlemek için bir Emirname (Prohibition) talep etti.

İstidaya ekli yemin varakasında, müstedi kendisi ile müstedaaleyh arası-nda Galatya Kooperatif Kredi Şirketi ile ilgili bazı hususlarda niza olduğunu, 1. müstedaaleyhin söz konusu niza ile ilgili olarak 2. müstedaaleyhe müracaat ettiğini, 2. müstedaaleyhin de söz konusu nizayı karara bağlamak için ilkin S. Atay'ı sonra da Osma-n İsmail'i görevlendirdiğini, 1. müstedaaleyh tarafından dosyalanan talep takririnde müstedinin zahire, kasa, kimyevi gübre, tohumluk, zirai ilç v.s. hesaplarında açığı olduğunun ve müstedinin Hasan Faik isimli bir şahıstan 1. müstedaaleyh nam ve hesabına -KL.430.- alıp bu miktarı kendi zimmetine aldığının ve 5 adet postal order'in ihmal suretiyle gayri muteber hale gelmesine sebep olduğunun iddia edildiğini, hakem Osman İsmail'in nizayı 5.5.1975 tarihinde karara bağladığını, bu karar aleyhine istinaf ettiği-ni, 2. müstedaaleyhin 24.2.1978 tarihinde karar verdiğini, ancak bu kararın bilgisine 30 Mart 1978 tarihinde getirildiğini, gerek hakem Osman İsmail'in gerekse M.R. Kenan'ın vermiş oldukları kararların yasalara ve doğal adalet kurallarına aykırı olduğunu v-e iptal edilmeleri gerektiğini iddia etti ve her iki kararın da iptalini istedi.

13 Mart 1979 tarihinde duruşmaya başlamadan önce. 2. müstedaaleyhin avukatı müstedinin iptal edilmesi istenen karar veya kararların suretlerini Mahkemeye ibraz etmediğini, -ayrıca dosyalaması gereken Beyanı (Statement) dosyalamadığını, bu nedenle de İstidanın daha fazla ileri gidemiyeceğini iddia etti. 1. müstedaaleyhin avukatı da bu iddiaları benimsedi. Müstedi avukatı ise bu gibi davalarda takip edilecek usul ile ilgili her-hangi bir Emir bulunmadığını ve bu sebeple ön itirazın reddedilmesi gerektiğini iddia etti. Davanın duruşmasından önce bu hususun görüşülmesine karar verildi.

Bilindiği gibi gerek 'Certiorari' ve 'Prohibition' Emirnameleri gerekse diğer bu gibi Emirnamel-er İngiliz ahkâmı umumiyesinden (Common Law'dan) kaynaklanmaktadır. Bunların hukuk sistemimize alınmasının kısa tarihçesi şöyledir:

1. 1935 Adalet Mahkemeleri Kanununun 49. maddesi Kıbrıs'ta hukuk veya ceza etkisi kullanan her mahkemenin uygulanacağı ya-saları sıralamaktadır. Bu maddenin (c) bendine göre İngiltere'nin ahkâmı umumiye ve n,isfet kuralları uygulanacak mevzuat arasındadır. Bu madde aynen şöyledir:

"49. Every Court in the exercise of its civil ır criminal jurisdiction shall apply -
........-.............................
....................................
the common law and the rules of equity as in force in England on the 5th day of November, 1914, save in so far as other provision has been or shall be made by any Law of the Colony,
.......-.................................

Aynı Yasanın 51. maddesi Yasanın verdiği yetkilerin mevcut yasalara ve Mahkeme tüzüklerine gö-re kullanılacağını, bunlarda konu ile ilgili herhangi bir kural yoksa İngiltere Mehkemelerinin uyguladığı usulün uygulanacağını öngörmektedir. Bu madde de aynen şöyledir:

"51. The jurisdiction, civil and criminal, by this or any other Law conferred upon -any Court established by this Law shall be exercised in accordance with the procedure prescribed by any Law in force the time being or Rules of Court made under any Law in force for the time, being and in default thereof shall, so far as circumstances perm-it, be exercised in accordance with practice and procedure observed by the Courts in England."

Aynı Yasanın 12. maddesi Yüksek- Mahkemenin aslî yetkisinin ne olduğunu belirlemektedir. Bu maddey