-D. 1/2013 Yargıtay/Aile/Hukuk 4/2012
(Girne Aile Dava No: 134/2011)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Narin F. Şefik, Hüseyin Besimoğlu, Mehmet Türker.
İstinaf eden: Gülen Çelebi n/d Gülen Elib-ol, Mağusa
(Davalı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Mehmet Çelebi, Girne
(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Şefika Durduran
Aleyhine isti-naf edilen namına: Avukat Kıvanç M. Riza.

Girne Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Talat Usar'ın 134/2011 sayılı davada 24.2.2012 tarihinde verdiği karara karşı, Davalı tarafından yapılan istinaftır.

--------------

H Ü K Ü M

Narin F. Şefik: Bu istinaft-a, 2 karar okunacaktır.

Huzurumuzdaki istinaf, Bidayet Mahkemesinin, Davalının iptidai itirazını reddeden, 24.2.2012 tarihli kararından yapılmıştır.

Davacı ve Davalı 6.3.1988 tarihinde evlenmişler, 6.10.2007 tarihinde, Davacının aile yuvasını terk -etmesi ile ayrı yaşamaya başlamışlardır.

Davacı, Davalı aleyhine Girne Kaza Mahkemesinde, 146/2007 sayılı boşanma davasını ikame etmiştir. Mahkeme boşanma kararı vermeyerek, yasal ayrılık kararı vermiş, Bidayet Mahkemesinin kararından yapılan istinaf net-icesinde, Bidayet Mahkemesinin kararı bozularak, Davacının boşanma davası 23.3.2011 tarihinde reddedilmiştir. (Yargıtay/Aile/Hukuk 2/2010 (D.1/2011)

Davacının, verilen yasal ayrılık kararı neticesinde, Davalı aleyhine ikame ettiği 151/2010 sayılı boşanma- davası, Yargıtayın 23.3.2011 tarihli kararı neticesinde geri çekilmiştir.

Davacı, huzurumuzdaki istinafın kaynaklandığı, 134/2011 sayılı boşanma davasını, Girne Aile Mahkemesinde, 14.9.2011 tarihinde ikame ederek, 1/1998 Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasası-'nın 24(8) maddesi altında, "tarafların sürekli bir biçimde 3 yıl ayrı olarak" yaşadıkları esasına dayalı olarak boşanma hükmü talep etmiştir.

Davalı tarafından dosyalanan Müdafaa ve Mukabil Talep Takriri layihasında, Davalı, aşağıdaki iptidai itirazı ön-e sürmüştür. İptidai itiraz aynen şöyledir:

"Davalı iptida itiraz olarak işbu davanın zamansız
açıldığını ve ileri gidemeyeceğini ileri sürer ve bu safhada davanın red ve iptalini talep eder. Şöyle ki:
Davacı Girne Kaza Mahkemesinde Davalı aley-hine
146/2007 sayılı boşanma davasını ikame etmiştir.
İşbu dava Mahkemece dinlenmiş ve Davalı kusurlu
bulunarak Mahkeme yasal ayrılık kararı vermiştir.
Davalı bu karardan istinaf dosyalamıştı ve
Yargıtay/Aile 2/2010 sayılı istinaf dinle-nerek İstinaf
Mahkemesi 146/2007 sayılı hükmü 23.3.2011 tarihinde
iptal etmiştir ve Davacının boşanma talebi
reddolunmuştur. 1/1998 sayılı Aile Yasası'nın 24'üncü
maddesinin 7'nci fıkrası hükmüne göre taraflardan
herhangi birisinin boşan-manın red tarihi üzerinden 2
yıl geçtikten sonra yeni bir boşanma davası açabileceği
ve/veya açmaya hakkı olduğu ileri sürülür. Davacının
ise işbu davayı 2 yıllık süre dolmadan açmış olduğu
ve/veya bahsi geçen yasal duruma göre Davacının bu-
safhada boşanma talebinde bulunmaya yasal olarak hakkı
olmadığı ileri sürülür."

Bidayet Mahkemesi, 24.2.2011 tarihli kararında 1/1998 Aile Yasası'nın 24(7) ve 24(8) maddelerini inceledikten sonra Mavi 33'de şöyle demiştir:

"Yasanın yukarıda al-ıntısını yaptığım 24/7 maddesin-
deki "yukarıdaki boşanma sebeplerinden birine veya
birkaçına istinaden açmış olduğu bir boşanma davası"
söz dizisi kanaatimce 1/98 sayılı Yasa'nın 24/8 ve
24/9 maddeleri dışındaki boşanma sebeplerine
istinaden açıl-an davaları ifade etmeyi amaçlamıştır.
Yasa koyucunun niyeti herhangi bir boşanma davasının
reddinden başlayarak tarafların iki yıl süreyle
devamlı olarak ayrı yaşamalarını bir boşanma sebebi
olarak öngörmek olsaydı bu maddeyi boşanma sebepleri
ba-şlığı altındaki düzenlemenin en altına koyabilir
veya bu durumu açık bir şekilde ifade edebilirdi.
Dolayısı ile yasa koyucu kanaatimce 24/8 ve 24/9
maddelerine istinaden açılmış davaları bu maddenin
kapsamı dışında tutmayı amaçlamıştır. Nitekim Ai-le
Yasası'nın 24/9 maddesi evlilikleri en az bir yıl
sürmek şartıyla boşanmak için birlikte müracaatı veya
bir tarafın karşı tarafın davasını kabulünü aramaktır.
Dolayısı ile 24/9'a istinaden boşanma kararı verilmesi
noktasında Yasa'nın aradığı diğ-er şartlar da mevcut ise
taraflar arasında ihtilaf söz konusu değildir. Yasa'nın
24/8 maddesi ise daha önce açılmış herhangi bir
davanın mevcut olup olmadığına bakılmaksızın taraf-
ların sürekli bir biçimde üç yıl ayrı olarak
yaşamalarını bir boşa-nma sebebi olarak öngörmüştür."

Yine Mavi 34'de Bidayet Mahkemesi kanaatini şu şekilde ifade etmiştir:

"24/8 maddesindeki üç yıllık süre de kanaatimce
tesadüfi olmayıp 24/7'den daha uzun bir süre
öngörülmek suretiyle daha önce açılmış veya
r-eddedilmiş herhangi bir dava olup olmadığına
bakılmaksızın her ne ahvalde olursa olsun boşanma
davasının açıldığı tarihte, taraflar sürekli bir
biçimde üç yıl ayrı olarak yaşamışlarsa taraflardan
herhangi birisi, kusurlu olup olmadığına bakılmak-
-sızın üç yıl süre ile birbirlerinden ayrı yaşadık-
ları sebebine dayanarak diğer taraf aleyhine
boşanma davası açabilir şeklinde düzenleme
getirmiştir kanaatindeyim."

Bidayet Mahkemesi, Davacının davasının reddedilme tarihinden, yani Yargıtayın ka-rarından 2 yıl geçmemiş olmasına rağmen, Davacının madde 24/8 altında açtığı davanın diğer fıkralardan bağımsız tezekkür edilmesi gerektiğini kabul ederek, davanın mevsimsiz açıldığı doğrultusundaki, Davalının iptidai itirazını reddetmiştir.

Davalı, Bida-yet Mahkemesinin bu kararından istinaf etmiştir.

İstinaf Eden, istinafını tek başlık altında sunmuştur.

1/1998 sayılı Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasası, 26.1.1998 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Fasıl 339'u yürürlükten kaldıran 1/1998 sayılı Yasa, KKTC b-oşanma kurallarına çok radikal değişiklikler getirmiştir. Yasa'nın amaçlarından bir tanesi, topluma bir faydası kalmamış, fiilen bitmiş evliliklerde, eşlerden maddi açıdan daha zayıf konumda olan tarafı korumak suretiyle, boşanmayı kolaylaştırmaktı. Yasa-'nın mevcut hali ile yasa koyucunun bu hedefine ulaştığı tartışılır durumdadır. Evlilik içerisindeki maddi açıdan daha zayıf konumda olan tarafa gerekli koruma, bu yasa ile sunulamamıştır. Evliliklerin boşanma ile neticelendirilmesi, Fasıl 339'a nazaran 1-/98 sayılı Yasa altında daha kolay olmakla birlikte, boşanma davalarında esas sorun boşanma değil, mal paylaşımı olmuştur. Mal paylaşımı hususlarında, Yasa'da çok büyük eksiklikler olduğu acı bir gerçektir.

1/1998 sayılı Yasa'da boşanma sebeplerinin yer -aldığı madde, 24. maddedir.

24. maddenin (1). fıkrası zina, (2). fıkrası hayata
kastetme, kötü muamelede bulunma,(3). fıkrası cinayet, yüz kızartıcı suç işleme veya onursuz hal ve harekette bulunma, (4). fıkrası haklı neden olmaksızın 1 yılı aşkın süre -terk, (5). fıkrası akıl hastalığı veya akli denge bozulması, (6). fıkrası ailevi ilişkilerin birlikte yaşamı olanaksız veya çekilmez hale koyacak kadar önemli surette gerginleşmesi, (7). fıkrası boşanma davası reddedildikten sonra 2 yıl devamlı ayrı yaşanm-ası, (8). fıkrası tarafların sürekli 3 yıl ayrı yaşamaları, (9). fıkrası karı-koca 1 yıl evli kaldıktan sonra boşanmak için birlikte başvurmaları veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi başlıklarını içerir.

Bu dava için önem arzeden fıkralar, 24. ma-ddenin 7 ve 8. fıkralarıdır. Bu fıkralar aynen şöyledir:

"24. Boşanma sebepleri şunlardır:

.......................................
.......................................
.......................................
.................................-......
.......................................
.......................................
Evliliğe taraf kişilerden birinin yukarı-
daki boşanma sebeplerinden birine veya
birkaçına istinaden açmış olduğu bir
boşanma davasının mahkemece reddedilmesi tarihinde-n başlayarak iki yıl süre ile
devamlı olarak birbirlerinden ayrı
yaşamışlarsa,
Bu durumda taraflardan herhangi birisi,
kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, iki
yıl sürekli olarak birbirlerinden ayrı yaşadıkları sebebine dayanarak diğer taraf aleyhine- bir boşanma davası açarak boşanma
talep edebilir.
Boşanma davasının açıldığı tarihte, taraflar
sürekli bir biçimde üç yıl ayrı olarak yaşamışlarsa,
Bu durumda taraflardan herhangi birisi,
kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın üç yıl süre ile birbirle-rinden ayrı yaşadıkları sebebine dayanarak diğer taraf aleyhine
boşanma davası açabilir.
......................................"

Davacının Davalı aleyhine açtığı ilk dava (146/2007), 24. maddenin 6. fıkrası altında açılmıştı. Bu durumda, 24(7)'de ifade -edildiği şekilde, evliliğe taraf kişilerden birinin yukarıdaki boşanma sebeplerinden birine istinaden açmış olduğu bir davanın mevcut olduğu açıktır.

Yargıtay/Aile Hukuk 2/2010 (D.1/2011)'de, 23.3.2011 tarihli karar ile, 146/2007 sayılı davada Bidayet M-ahkemesinin verdiği 6.1.2010 tarihli kararı bozmuş ve boşanma davasını reddetmiştir. Bidayet Mahkemesi huzurunda, ret kararının 23.3.2011 tarihinde verildiği kabul edilmiş ve süreç, bu tarih esas alınarak hesaplanmıştır. Taraflar, 6.10.2007 tarihinden itib-aren ayrı yaşamakla birlikte, 24(7) maksatları için ayrı yaşama süresinin davanın ret tarihinden başlayarak 2 yılı doldurması gerektiğinden, 23.3.2011 tarihinden itibaren bu sürenin hesaplanması gerekir. Huzurumuzdaki istinafın kaynaklandığı davanın ikame -tarihi ise 14.9.2011'dir. Bu durumda, Davacı tarafından ikame edilen, huzurumuzdaki istinafın kaynaklandığı 134/2011 sayılı davanın ikame tarihinde, 146/07 sayılı bir önceki davanın ret karar tarihinin üzerinden 2 yıl geçmediği kabul edilmelidir.

Davalı-nın, iptidai itirazında ileri sürdüğü şekilde, madde 24/7 altında Davacı dava açamayacağı halde, davasını ikame etmiş olduğu bir gerçektir. Ancak Davacının davası, madde 24(7) değil, madde 24(8) altında ikame edilmiş bulunmaktadır. Madde 24(8) ise, açıkça-, boşanma davasının açıldığı tarihte tarafların sürekli bir şekilde 3 yıl ayrı yaşamış olmaları halinde, kusur aranmadan boşanma hakkı vermektedir. Taraflar 6.10.2007 tarihinden beri ayrı yaşadıkları için, 24(8) maddesinde belirtilen süre tatmin edilmiş o-lmaktadır.

Bu durumda, Davacının madde 24/7 altında açmış olduğu boşanma davasının iptal edilmesinden sonra, 2 yıldan önce yeniden dava açması men edilmişken, madde 24/8 altında, boşanma davasından önce fiilen 3 yıl ayrı yaşayanlara, boşanma hükmü elde e-tme hakkı verilmektedir. Boşanma davasının iptal edilmesine karşın, iptal tarihinde, taraflar fiilen 3 yıldan fazla bir süre ayrı yaşamış olabilirler. Hal böyleyken, 24/7 veya 24/8 maddelerinin hangisinin uygulanacağına karar verilmesi gerekir. İstinafta -cevaplandırılması gereken soru, şu şekilde formüle edilmelidir:

Eşlerden biri tarafından, 24. maddenin (1)'den (6). fıkrasına kadar sıralanan sebeplerden herhangi birine istinaden bir boşanma davası ikame edilmiş ve mahkeme tarafından reddedilmişse, madd-e 24(7)'de, ret kararından itibaren tarafların 2 yıl ayrı yaşamaları şartı yerine getirilmemişse, boşanma davasının ikame tarihinde tarafların fiilen 3 yıl ayrı yaşamış bulunmaları halinde, madde 24(8) altında boşanma hükmü temin etmeleri mümkün müdür?

B-idayet Mahkemesinin kararı, madde 24(7) ve madde 24(8)'de sunulan boşanma sebeplerinin, ayrı boşanma sebepleri oldukları ve "birbirlerinden bağımsız uygulama alanlarına sahip oldukları" doğrultusundadır. 24. maddenin her fıkrasının, ayrı birer boşanma sebe-bi içerdiği doğrudur. Ancak, 24/8 altında boşanma davasının ikame tarihinden önce, 3 yıl fiilen ayrı yaşayan eşlerin, 24/8 altında boşanma hükmü temin etme hakları olmasına rağmen, bu eşler arasında daha önce 24. maddenin (1)'den (6)'ya kadar sıralanan fık-raları altında ikame edilen ve reddedilen bir dava olması halinde, o davanın ret tarihinden itibaren 2 yıl dolmadan önce, madde 24/7, bu eşlerin boşanma elde etmelerini engellemektedir. Bu nedenle bu eşler açısından, madde 24/7'nin engellemesine karşın, m-adde 24/8 altında boşanma hükmü elde edilip edilemeyeceğine karar verebilmek için, 1/98 sayılı Yasa'nın 24. maddesinin bütün olarak yorumlanması ve 24. maddenin 7 ve 8. fıkralarının birlikte uygulanırlıklarının çerçevesinin çizilmesi gerekir.

Yasalar-ın ne şekilde yorumlanacağı ile ilgili kuralları izah edenMaxwell on Interpretation of Statutes adlı eserin 11th Edition Sayfa 156'da, şu görüşe yer verilmiştir:

"-Where there are two section dealing with the
same subject matter, one section being unqualified
and the other containing- a qualification, effect
must be given to the section containing the
qualification ."

(Aynı konu ile ilgili, bir yasada, iki madde bulunması halinde, bir madde şartlı ve/veya kısıtlamalı, diğeri ise şartsız ve/veya kısıtlamasızsa, şartlı- ve/veya kısıtlamalı maddenin uygulanması gerekir. (Bak: Moss v. Elphick 1910 1KB 465) )

Aynı kitabın 153. sayfasında,

"An author must be supposed to be consistent with
him-self, and, therefore, if in one place he has
expressed his mind clearly, it ought to be
presumed that he is still of the same mind in
another place, unless it clearly appears that he
has changed it. In this respect, the work of -the
legislature is treated in the same manner as that
of any other author, ..."

denmektedir.

- (Yazarın tutarlı olması gerekir, bu nedenle, bir yerde fikrini kesin bir dille belirtmişse, açıkça fikrini değiştirdiğini b-elirtmiş olmadıktan sonra aynı fikirde olduğu varsayılmalıdır.)

Halsbury's Laws of England, 3rd edition vol. 36 sayfa 395'de ise şu görüşe yer verilmiştir:

-"Statute to be construed as a whole. For the
purposes of construction, the context of words
which are to be construed includes not only the
particular phrase or section in which they occur,
but also the other parts of the statute.
- Thus a statute should be construed as a whole
so as, so far as possible, to avoid any
inconsistency or repugnancy either within the
section to be construed or as between that section
and other parts of the statute. The liter-al meaning
of a particular section may in this way be extended
or restricted by reference to other sections and to
the general purview of the statute."

(Yasalar bütün olarak incelenmelidir. --Yasada bir maddeye, doğal anlamı verildiği takdirde, verilen anlam neticesinde, yasanın diğer maddeleri ile çelişki doğacaksa, y-orumun diğer maddeler ile çelişki doğurmayacak şekilde kısıtlanması veya genişletilmesi gerekir.)-
-
1/98 sayılı Aile Yasası'nın 24(7) fıkrası için gerekli unsurlar: a)24(1) -(6) fıkraları altında ikame edilen bir boşanma davasının reddedilmesi, b)ret tarihinden itibaren 2 yıl tarafların ayrı yaşamalarıdır.

1/98 sayılı Aile Yasası'nın 24(8) fıkrası içi-n gerekli unsur ise sadece, tarafların sürekli 3 yıl ayrı yaşamalarıdır.

Boşanma davasının açıldığı tarihte ayrı yaşayan eşlerle ilgili olarak, madde 24(7) altında daha önce açılan dava, 1 yıldan uzun bir süre sonra iptal edilirse, o davanın ret tarihind-en itibaren, madde 24(7) açısından 2 yıl tamamlanmadan, madde 24(8) maksatları bakımından taraflar, sürekli olarak 3 yıl ayrı yaşamış olabilirler. Böyle bir durumda, madde 24(7)'de öne sürülen koşul, yani davanın ret tarihinden itibaren 2 yıl geçmesi koşul-u tatmin olmadığı ve madde 24(7) altında boşanma müracaatına hak kazanılmadığı veya boşanma davasında muvaffak olmasına 24. maddenin (7) fıkrası engel oluşturduğu halde, madde 24(8)'in aynı eşler için boşanma hakkı verdiği ilk etapta söylenebilir.

24. ma-ddenin (8). fıkrasının, daha önce boşanma davası açılan ve reddedilen davalar için de uygulanabileceğini varsaymak, madde 24(1)-(6) altında ikame edilen ve reddedilen boşanma davalarında, madde 24(7)'de konan 2 yıllık sürenin dolma şartını uygulanamaz hale- getirecektir. Yasa koyucu, madde 24(7)'de boşanma davası ikame edip davası reddedilen bir eşe, iki yıl bekleme şartı koymuştur. Yasa koyucunun, bu şartın başka bir madde ile ortadan kaldırılmasını amaçladığını kabul etmek mümkün değildir. Yani, yasa koyuc-unun madde 24(1)-(6)'ya istinaden açılan ve reddedilen boşanma davasından sonra 2 yıl beklenmesi gerektiği şartını koymuşken, bir sonraki fıkranın bu kısıtlamayı ortadan kaldıracak şekilde yorumlanması mümkün değildir.

Her ne kadar da 24. maddenin her fı-krası ayrı bir boşanma sebebi içerse de, madde 24(8)'deki 3 yıl ayrı yaşama şartına bağlı boşanma davası açma hakkının, 24. maddenin (1)-(6) fıkralarına istinaden daha önce davalaşmayan eşler için uygulanacak bir hak olduğunu kabul etmek gerekir. Eşlerin m-adde 24(1)-(6) altında, daha önce ikame edilmiş ve reddedilmiş davaları olması halinde, bu eşlere 24(8)'in uygulanırlığı olmadığı kabul edilmelidir. Eşler arasında, 24. maddenin 1-6. fıkraları altında bir boşanma davası ikame edilmiş ve dava reddedilmişse,- eşlerin 24(7) maddesi uyarınca ret kararından itibaren 2 yıllık bir sürenin geçme