-4/2001 Yargıtay/Aile Hukuk 3/2000
(Aile Dava No: 1/2000, Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen.
İstinaf eden: Kemal Dellal Hasan n/d Kemal Yıl-maz, Hamitköy
(Davalı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Fikriye Kemal n/d Fikriye Mehmet,
Lefkoşa
(Davacı)
A -r a s ı n d a.
Lefkoşa Aile Mahkemesinin 1/2000 sayılı davada 14.3.2000 tarihinde verdiği karara (Hüseyin Besimoğlu, Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı) karşı Davalı tarafından yapılan istinaftır.

İstinaf eden namına: Avukat Mustafa Ö. İnan
Aleyhine istinaf- edilen namına: Avukat Hasan N. Mesutoğlu.

---------------

H Ü K Ü M

Taner Erginel: İstinafın kararı Sayın Mustafa H. Özkök tarafından hazırlanmıştır. Bu karara katılıyorum. Sayın Gönül Erönen'in Ek Kararında belirttiği görüşler akademik olduğu için -bu aşamada bu görüşlerle ilgili görüş beyan etmemeyi tercih ediyorum.
H

Mustafa H. Özkök: Davacı (Aleyhine İstinaf Edilen), Davalı (İstinaf Eden) aleyhine Lefkoşa Aile Mahkemesinde 6.1.2000 tarihinde dosyalamış olduğu 1/2000 sayılı boşanma davası ile İst-inaf Eden aleyhine bir boşanma emri, aile birliği içinde
elde edilen malların 2/3'ünü, tazminat ve nafaka talebinde
bulunmuştur.

Davalı (İstinaf Eden) ise 19.1.2000 tarihinde dosyalamış
olduğu müdafaa takririnde Davacının ikametgâhının Lefkoşa Kıbr-ıs'ta değil Londra İngiltere'de olduğunu ileri sürerek iptidai itiraz olarak Muhterem Mahkemenin bölgesel yetkisi dahilinde ikamet etmediği nedeniyle davanın reddini, ikinci olarak ise Davacının aynı dava sebebini içeren 117/99 sayılı davayı dosyalayıp bu -davayı 27.1.2000 tarihinde geri çektiği cihetle davanın ret ve iptal edildiğini, ret ve iptal kararının kesin hüküm ve/veya karar teşkil ettiğini ve Davacının bu nedenle işbu davayı ikame edemeyeceğini iptidai itiraz olarak ileri sürmüştür.

Davalı -(İstinaf Eden) ise 21.1.2000 tarihinde Lefkoşa Aile Mahkemesinde dosyaladığı çift taraflı bir istida ile iptidai itirazların öncelikle dinlenip karara bağlanmasını talep etmiştir. İşbu istida Davacı - Müstedaaleyh adına oğlu Erol Yılmaz'ın yemin varakası -ile desteklenen itiraz dosyalandıktan sonra istida dinlenmiştir. İstidanın duruşmasında Davalı (İstinaf Eden) bizzat şahadet vermiş ve oğulları Erden Yılmaz ve Erbay Yılmaz da şahadet vermişlerdir. Davacı - Müstedaaleyh adına ise sadece oğlu Erol Yılmaz -şahadet vermiştir. Davacının KKTC'ye giriş çıkışlarını gösteren ve Muhaceret Dairesi tarafın-dan hazırlanan belge ise Emare 1 olarak ibraz edilmiş, istidayı dinleyen Aile Mahkemesi Yargıcı Müstedi - Davalının ileri sürdüğü iptidai itirazları reddederek Da-vacı - Müstedaaleyhin Lefkoşa'da ikamet ettiğine karar vermiş ve istidayı ret ve
iptal etmiştir. Müstedi - Davalı işbu karara karşı istinaf dosyalamıştır.

İstinaf ihbarnamesi 13 sebep içermekte ise de İstinaf Eden
avukatı istinaf sebeplerinden 1, -2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11,
12 ve 13. istinaf sebeplerini birlikte, 10. istinaf sebebini
ise ayrı olarak ele almıştır. İstinaf Eden avukatı yaptığı hitabesinde özetle, sundukları şahadetin ve emare olarak
Davacının KKTC'ye giriş çıkışları ile ilgili sun-ulan belgeden görülebileceği gibi Davacının daimi ikametgâhının Londra
olduğunu kanıtladıkları halde Muhterem Bidayet Mahkemesinin bu
şahadete itibar etmeyerek iptidai itirazları reddedip Davacının KKTC'de ikamet ettiğine ve Mahkemenin davayı görmeye yet-kisi olduğuna karar vermekle hata ettiğini, keza 10. istinaf sebebi ile ilgili olarak ise dosyalanan 117/99 sayılı boşanma davasının aynı sebepleri içermesi ve o davanın geri çekilmesi nedeniyle işbu davanın açılamayacağını ve bu nedenle istinafın kabul ed-ilerek Bidayet Mahkemesinin verdiği kararın iptal edilmesini talep etmiştir.

Aleyhine İstinaf Edilen avukatı ise yaptığı hitabesinde özetle, Bidayet Mahkemesinin verdiği kararın doğru olduğunu, Davacının yerleşme niyeti ile KKTC'ye geldiğini, rahatsı-zlanma nedeniyle tedavi için Londra'ya döndüğünü, bu istida görüşül-
düğü safhada İngiltere'de olması nedeniyle şahadet veremediğini
ancak bilâhare KKTC'ye geldiğini, halen KKTC'de ikamet ettiğini
ve bu nedenle Bidayet Mahkemesinin KKTC'de ikamet ettiği h-ususunda yapmış olduğu bulgunun doğru olduğunu ve bu nedenle istinafın reddedilmesi gerektiğini, keza 117/99 sayılı davanın haklara halel gelmeksizin geri çekildiğini, bu nedenle işbu davayı açmasına engel teşkil etmediğini ileri sürerek bu nedenle de bu i-stinaf sebebinin reddedilerek netice itibarıyle istinafın reddedilmesi talebinde bulunmuştur.

Yapılan beyanlar ışığında Bidayet Mahkemesinin verdiği kararı incelemeden önce yasal durumu incelemeyi uygun gördük. Aile Mahkemesinin yetkisini düzenley-en 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 32(1), 33. maddeleri aynen şöyledir:

"32.(1) Her yetki alanı için, Kişi ve Aile Hukuku
(Ahvali şahsiye) ve dini konular ile ilgili
hukuk davalarına bakacak tek yargıçlı Aile
Mahkemele-ri kurulur.
..........................................

33. Her Kazanın Aile Mahkemesi, yetki alanı
içinde ikamet eden yabancılar da dahil
herhangi bir kişi tarafından başlatılan
davalara veya yapılan müra-caatlara bakar."

Keza 1/98 sayılı Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasasının 28(1) maddesi aynen şöyledir:

"28.(3) Boşanma ve yasal ayrılık davaları
davacının olağan olarak oturduğu
yerin mahkemesinde açılır."

Yine Aile -Mahkemeleri Tüzüğünün 3(2) maddesi şöyle demek-tedir:

"3.(2) Bu yasanın Üçüncü Kısım altında düzen-
lenen evlenme ile ilgili kurallar
dışında kalan tüm kuralları, Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde ikamet
- eden, yabancılar da dahil herkesi
kapsar."

Yukarıya aktarılan yasal durum ışığında 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 33. maddesine göre kazayı yetki alanı içinde ikamet eden yabancılar dahil her şahsın başlatacağı
dava ve başvurulara b-akma yetkisi olduğu belirtilmektedir.
Keza 1/98 sayılı Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasasının 28(3) maddesine göre boşanma ve ayrılık davalarının Davacının olağan ikametgâhında açılacağı öngörülmektedir. Aile Mahkemesi Tüzüğünün 3(1) maddesi de evliliğe ai-t dava ve/veya bunlarla ilgili yasal işlemlerin Davacının ikametgâhının bulunduğu
yerin Mahkemesinde başlatılacağı öngörülmektedir.

Yasal durum yukarıda özetlendiği şekildedir. Davacının dosyalamış olduğu 1/2000 sayılı boşanma davasının Lefkoşa Ai-le Mahkemesinde dosyalanabilmesi için Davacının olağan ikamet-
gâhının diğer bir deyişle Davacının ikamet ettiği adresin Lefkoşa Kaza Mahkemesi hudutları dahilinde olması gerekmektedir.

Yukarıda arzedilen şahadetten de anlaşılacağı gibi Davacı adın-a şahadet veren oğlu Erol Yılmaz, Davacının Lefkoşa, 7 Düzce Sokak, Kermiya adresinde ikamet ettiğini ve tedavi için İngiltere'ye gittiğini, bu nedenle işbu istidada şahadet veremediğini belirtmiştir. Davalı ve oğulları Erbay Yılmaz
ve Erden Yılmaz'ın şa-hadetinde ise Davacının İngiltere'de
ikamet ettiğini ve İngiltere'de evinin olduğunu ve halen İngiltere'de ikamet ettiği yönünde şahadet vermişlerdir.

Bir kimsenin birden fazla ülkede veya aynı ülkede birden
fazla ikametgâhı olabilir. Daimi- ikametgâhın tespiti ise kişinin daimi ikamet etme niyeti ile oturduğu ikametgâhıdır.
Diğer bir deyişle bir kimsenin olağan ikametgâhı ve/veya daimi
ikametgâhını tespit etmek için kişinin niyetinin ne olduğuna
bakmak gerekir ve niyeti oturduğu yerde yerleş-me niyeti ise
o yerin daimi ikametgâhı olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

Bu meselede Davacının yurt dışında tedavide olduğu gerekçesi ile istida maksatları açısından şahadet vermemiş
ve niyeti ile ilgili beyanda da bulunmamıştır. Ancak istinaf s-ırasında tarafların yapmış olduğu beyanında Davacının İngiltere'deki tedavisini müteakip KKTC'ye geldiğini ve başka maksatlar için yine bu dava ile ilgili başka bir istidada Mahkeme huzuruna çıkıp şahadet verdiğini ve halen KKTC'de
ikamet ettiği anlaşılma-ktadır. Bu durumda Davacı Tanığı Erol Yılmaz'ın şahadetinde belirttiği gibi Davacının ikametgâhı bu beyan ışığında da KKTC'de olduğu, diğer bir deyişle Davacının niyetinin istinaf safhasında da KKTC'de olduğu ve İngiltere'deki tedavisini müteakip KKTC'ye -gelmiş olması ve halen KKTC'de
bulunması KKTC'ye ikamet etme niyeti ile döndüğünü kanıtlar
niteliktedir. Bu nedenle Bidayet Mahkemesinin huzurundaki şahadeti ve diğer olguları değerlendirdikten sonra Davacının
Lefkoşa'da 7, Düzce Sokak, Kermiya adresinde -ikamet ettiği hususunda varmış olduğu bulgunun doğru olduğu kanaatindeyiz.

Yine atıf yapılan istinaf kararı Türk Cemaat Mahkemesi
İstinaf No: 3/73'ün 156. sayfasında şöyle denmektedir:
"Kanaatımızca Kıbrıs'ta da takip edilen
ölçü-ler aynıdır. Bir şahsın ikamet ettiği
yer ilgili vakitte hakiki evinin bulunduğu
yerdir. Eğer bir kimse bir yere orada,
daimi olmasa bile hiç olmazsa belli olmayan
süre için, yerleşmek veya evini kurmak
niyeti- ile gitmişse o tarihten itibaren
orada mukim addolunur."

Bu kararda belirtilenler ışığında kişinin daimi olmasa
bile belli olmayan bir süre için yerleşme ve/veya evini kurma
niyeti ile bulunduğu yerde mukim addolunur. Bu kararda verilen
pr-ensip ışığında da Davacının yukarıda belirtilen adreste mukim
olduğu ve işbu davayı Lefkoşa Aile Mahkemesinde açabileceği
keza Lefkoşa Aile Mahkemesinin bu davayı görmeye yetkili olduğu
kanaatindeyiz.

Kararımıza son vermeden önce şu hususu da belirtm-ek
isteriz. 1/98 sayılı Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasası gereğince
boşanma olması halinde taraflar arasında mal paylaşımı da ön-
görülmektedir. Bu nedenle boşanma davaları beraberinde mal
paylaşımını da öngördüğü cihetle boşanma davası ile birlikte
aile- birliği içerisinde edinilen ve yasada öngörülen malların
paylaşımı söz konusu olduğu cihetle boşanma davası açan taraf
boşanma yanında aile birliği içerisinde elde edilen mal varlığı-
nın da paylaşımı için harekete geçmekte ve payına düşen miktarı
almak i-çin mücadele etmektedir. Bu nedenle 1/98 sayılı Yasadan
önceki klasik boşanma davasının yerine boşanma davası + mal
paylaşımı da gündeme gelmesi nedeniyle Davacının ikametgâhında
ve/veya olağan ikametgâhında açılmakta olan boşanma davasının
mal paylaşımın-ı da birlikte gündeme getirmesi nedeniyle Dava-
cının ikametgâhına ek olarak Davalının ikametgâhında da davanın
açılabilmesine olanak sağlayacak yasal değişiklik yapılması
gerektiği kanaatindeyiz. Çünkü yurt dışında yaşayan çok fazla
Kıbrıs'lı Türk olduğ-u ve yurt dışında yaşayan Türk'lerin boşan-
mak istemeleri hal