-D.1/2011 Yargıtay/Aile Hukuk: 2/2010
(Girne Aile Dava No: 146/2007)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti : Mustafa H.Özkök, Narin F.Şefik, Ahmet Kalkan.

İstinaf eden: Gülen Çelebi n/d Gülen Elibol, 100. yıl sokak
3 /A -2, Baykal Ma-ğusa
(Davalı)
-ile -

Aleyhine istinaf edilen: Mehmet Çelebi, Çelebi Sokak, Çelebi
Hoca Apt. No.25/4, Girne
(Davacı)

- A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Şefika Durduran
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Kıvanç Rıza.

Girne Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Gülen Özkamil'in 146/2010 sayılı davada 6.1.2010 tarihinde verdiği karara karşı Davalı tarafın-dan yapılan istinaftır.

-------------------------

H Ü K Ü M

Mustafa H. Özkök: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Ahmet Kalkan okuyacaktır.

Ahmet Kalkan : Aleyhine İstinaf Edilen/Davacı, İstinaf Eden/Davalı aleyhine Girne Aile- Mahkemesinde 146/07 sayılı boşanma davasını açtı. Dava dinlendikten sonra 06.01.2010 tarihinde Girne Aile Mahkemesi taraflar arasında evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı bulgusunu yapmasına rağmen tarafların ileride barışmalarının muhtemel olduğuna k-anaat getirdi ve 1/98 sayılı Aile Yasasının 27. maddesi altında tarafların 6 ay süre ile yasal ayrılığına karar verdi.

İstinaf Eden/Davalı bu hükümden istinaf dosyaladı.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

Bu mesele ile ilgili olgular özetle şöyledir.

T-araflar 6.3.1988 tarihinde Kaleburnu Evlendirme Memurluğunda evlendiler. Evlenmelerini müteakiben evlilik yuvalarını Mağusa'da tesis ettiler.

Tarafların evliliklerinden 9.1.1989 doğumlu Hüseyin Çelebi isimli bir çocukları oldu. Davacı 6.10.2007 tarihind-e evlilik birliğinden ayrılarak daimi ikametgahını Girne'de tesis etti.

Davacı 24.10.2007 tarihinde Davalının kusur ve kabahatlerinden kaynaklanan şiddetli geçimsizlik ve/veya karakter ve mizaç ayrılığı iddiaları ile Davalı aleyhine bu istinafa konu boş-anma davasını açtı.

Dava layıhaları tamamlandıktan sonra Girne Aile Mahkemesi önce yetki ön itirazını karara bağladı ve Girne Aile Mahkemesinin yetkili olduğuna karar verdi.

Davanın duruşmasına geçildiğinde taraf Avukatları Mahkemeye müracaatla önceli-kle boşanma konusunun ele alınmasını, boşanma bulgusu yapılması halinde mal paylaşımının karara bağlanmasını talep ettiler.

Mahkeme taraf Avukatlarının bu müracaatını kabul etti ve öncelikle boşanma talebini karara bağladı. Bu yöntemin Aile davalarında -doğru olup olmadığını istinaf konusu olmadığı için incelemeyi uygun görmedik. Girne Aile Mahkemesi hükmünde tarafların 6 ay müddetle yasal ayrılığına karar verdi.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

İstinaf Eden/Davalı dosyaladığı istinaf ihbarnamesinde 11 istinaf seb-ebi ileri sürmüştür.

İstinaf Eden/Davalı Avukatı istinaftaki duruşma sırasında 1. istinaf sebebinde ısrarlı olmayarak geri çektiğini belirttikten sonra geriye kalan 10 istinaf sebebini toparlayarak tek başlık altında hitap etmesine rağmen 1. istinaf sebe-bi hariç tüm istinaf sebeplerine ayrı ayrı temas etmiştir.

İstinaf Edenin istinaf sebeplerini şöyle özetleyebiliriz:
Geri çekilmiştir.
Muhterem İlk Mahkeme, Aleyhine İstinaf Edilen/Davacının evi terk etmeden önce tarafların aynı evde farklı odalarda yat-tıkları hususunu ihtilâfsız olgu olarak yanlış ve hatalı değerlendirmiştir.
Muhterem İlk Mahkeme, Aleyhine İstinaf Edilen/Davacı tanığının yeğeni Anıl Üstün'ün 6 yıl önceki şahadetine değer verip teyit edici şahadet olarak kabul etmekle hata etmiştir.
Mu-hterem İlk Mahkeme, geçimsizlik, çekilmezlik ve kusur gibi hukuki kavramları yanlış değerlendirmiştir.
Muhterem İlk Mahkeme, ispat külfetini hatalı değerlendirmiştir.
Muhterem İlk Mahkeme bir evlilikte karı kocanın görevlerini hatalı değerlendirmiş, taraf-lara "siyah ve beyaz" gibi görevler yüklemiştir.
Muhterem İlk Mahkeme, Aleyhine İstinaf Edilen/Davacının evliliği yürütmesinin imkânsız olduğu bulgusunu yapması hatalıdır.
Muhterem İlk Mahkeme, taraflar arasındaki evliliğin çekilmez bir hal aldığı ve kök-ünden sarsıldığı neticesine varmakla hata etmiştir.
Muhterem İlk Mahkeme, taraflar arasında karakter ve mizaç farklılığı nedeni ile evliliğin kökünden sarsıldığı bulgusunu yapmakla hata etmiştir.
Muhterem İlk Mahkeme, Aleyhine İstinaf Edilenin davasını r-eddetmemekle ve yasal ayrılık hükmü vermekle hata etmiştir.

TARAFLARIN İDDİALARI:

İstinaf Eden Avukatı istinaf ile ilgili olarak hukuki argümanlarını ileri sürerken genellikle üç başlık üzerinde durmuştur. Buna göre şahadetle ilgili İlk Mahkeme huzuru-ndaki şahadeti yanlış değerlendirerek sadece Davacının iddialarını esas almış, Davalının iddialarını değerlendirmeyerek geçimsizliği ortaya koyarken teyit edici şahadet olarak 6 yıl önce taraflarla birlikte kalan Davacının yeğenini esas almıştır. Yasal ola-rak şiddetli geçimsizliğe ilişkin değerlendirmeleri yanlış esas üzerine oturtarak hatalı sonuca ulaşmış, ispat yükümlülüğünü hatalı değerlendirerek davayı reddetmesi gerekirken yasal ayrılığa hükmettiğini belirtmiştir.

Aleyhine İstinaf Edilen Avukatı İl-k Mahkemenin kendi takdir hakkını kullanarak yasal ayrılığa karar verdiğini, bulgularının doğru olduğunu esas itibarıyle bu evliliğin devamının mümkün olmadığını belirterek istinafın reddini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN İNCELENMESİ:

Yukarıda be-lirttiğimiz istinaf sebepleri ayrı ayrı paragraflarda yer alsalar bile davada ileri sürülen boşanma sebebine bağlı olarak bir bütünlük içerisindedirler. Bu nedenle tüm istinaf sebeplerini davadaki boşanma sebebinin hukuki niteliğinden başlayarak, şahadet, -bulgular ve sonucu ele alıp incelemeyi uygun gördük.

Aleyhine İstinaf Edilen/Davacı(Bundan sonra sadece Davacı olarak anılacaktır.) İstinaf Eden /Davalı(Bundan sonra sadece Davalı olarak anılacaktır.) Aleyhine açtığı davada boşanma sebebini şiddetli ge-çimsizlik ya da Aile Yasasındaki hali ile "ailevi ilişkilerin önemli surette gerginleşmesi" sebebine dayandırmıştır.

Bu konuda Davalı Avukatı talep takririninin talep kısmının açık olmadığı nedeniyle ön itirazda bulunmasına rağmen, İlk Mahkeme kararında- bu ön itirazı reddederek Davacının 1/98 sayılı Aile Yasasının 25(6) maddesine istinaden boşanma talep edildiği sonucuna ulaşmıştır.

İlk Mahkemenin bu bulgusu istinaf nedeni değildir.

Yargıtay 1/2000 sayılı kararında geçimsizlik nedeni ile açılan bir- boşanma davasının hukuki niteliği ile ilgili şunları söylemiştir.

"Aile Yasasının 24(6) maddesinde "taraflar arasındaki
ailevi ilişkilerin birlikte yaşamı olanaksız veya çekilmez bir hale koyacak kadar önemli surette gerginleşmesi bir boşanma sebebi o-larak verilmiştir. Şiddetli geçimsizlik kendiliğinden bir boşanma sebebi değildir, ancak ailevi ilişkilerin birlikte yaşamı çekilmez kılacak kadar gerginleşmesine yol açarsa, Aile Yasasında ifadesi bulunan boşanma sebebinin gerçekleşmesi sonucunu doğurabil-ir."(Gör sayfa 4)

Aynı kararda Mahkemelerin bir boşanma kararı verirken Aile Yasasındaki deyimlerin kullanılmasına özen göstermeleri istenerek şöyle denmiştir.

"Bir boşanma kararı verilirken kararın hangi sebebe
dayandığı, olabildiğince yasada kull-anılan ifadelere sadık kalınarak, kararın içerisinde açıklanmalıdır."

Yargıtay mezkûr kararda Aile Yasasının 24(6) ve 24(9)arasındaki fark açısından meseleyi incelemiştir.

Huzurumuzdaki meselede konu sadece Aile Yasasının 24(6) maddesi ile ilgilidir.
-
Yargıtay Aile 1/2000 sayılı kararda şiddetli geçimsizliğin ayrı bir boşanma sebebi olarak yeni Aile Yasasında düzenlenmediği ifade ediliyor olsa bile, ilga edilen Fasıl 339 Aile Yasasının 26(f) maddesi ile 1/98 sayılı Aile Yasasının 24(6) maddeleri arası-nda kullanılan Türkçe dışında bir fark bulunmamaktadır.

1/98 sayılı Aile Yasasında 24(6) madde aynen şöyledir.

"24(6). Taraflar arasındaki ailevi ilişkiler birlikte
yaşamı olanaksız veya çekilmez bir hale koyacak kadar önemli surette gerginleşmişse,-
Ancak böyle bir gerginlik bütünüyle bir tarafın hatasına yüklenebilecek nedenler içeriyorsa boşanma davasını yalnız diğer taraf açabilir."

İlga edilen Fasıl 339 Aile Yasasının 26(f) maddesi TCM 1/62'de tanımlanırken şöyle denmiştir.

"İzdivaca taraf- olanlardan her hangisi diğerinden,
aşağıdaki sebeplerden birine dayanarak boşanma isteyebilir." (f) Karı koca münasebetlerinin birlikte yaşamanın imkânsız veya çekilmez kılacak derecede ciddi sarsılması "Gerginleşmesi" yalnız şu var ki, bu sarsılmanın s-ebebi eşlerden birinin kusuruna başlıca kabili isnad ise yalnız öteki eş boşanma davası getirebilir."(Gör.TCM İstinaf Mahkemesi 1960-1975 ile Yargıtay/Hukuk Kararları, Emekli Yargıç Hamdi Atalay 1994 sayfa 8-9)

Görülebileceği gibi eski Aile Yasasının 2-6. maddesinde geçen "ciddi sarsılma" ibaresi "gerginleşmesi" anlamında değerlendirilmiş,bir yerde her iki yasadaki boşanma sebebi farklı kelimelerle de olsa aynı şekilde tanımlanmıştır.

Buna göre Yeni Aile Yasasının 24(6). maddesinde belirtilen boşanma -sebebi eski yasadaki 26(f)'deki şiddetli geçimsizliğin aynısıdır ve bu anlamda unsurları değerlendirirken şiddetli geçimsizlik ile ilgili hukuksal olgulardan istifade edilerek 1/98 sayılı Aile Yasasındaki ifadeler kullanılarak 24(6) maddesindeki boşanma se-bebi izah edilebilir.

Eski bir karar olmasına rağmen geçimsizlik sebebi ile açılan boşanma davasında ispat yükümlülüğünü ortaya koyması açısından önemli bir karar olan TCM 1/62 sayılı kararda Baş Hakim Zeka Bey şöyle demiştir. (Gör. Aynı eser sayfa 9)
-
"Bizde geçimsizliğe başlıca sebebiyet veren taraf boşanma
davası getiremez. Geçimsizliğe dayanan boşanma davalarında davacı lehine bir karar almak için tarafların birlikte yaşamasının imkânsız veya çekilmez olduğunu isbat etmesi gerekir. Eşler arasında- bu durumun vaki olup olmadığını anlamak için yargıç geçimsizliği doğuran amilleri incelemekte hür ve bazı ahvallerde mükelleftir. Zira karı koca birliğini temelinden sarsan ve geçici olmayan bir geçimsizliğin olup olmadığını, bu durumun amillerine girmede-n bulması çok güç olur. Bu böyle olmakla beraber geçimsizlikten doğan bir boşanma davasında ne davacı ve ne de davalı ötekine eşler arasında bu durumun doğmasından bir kusur isnad etmezse yani gerek talep ve gerekse müdafaa beyannamesinde öyle bir iddia yo-ksa Mahkemenin bu noktayı incelememesi muhakeme usullerimize daha uygun düşer. Şüphe yok ki, davacı davalıya kusur atfetmeden geçimsizliğin kanunun bir boşanma sebebi olarak kabul ettiği mahiyetini taşımadığını iddia edebilir. Yargıç, ibraz olunan şahadete- ve bu konuda tanınmış prensiplere dayanarak durumu inceler ve bir karara varır. Bu gibi davalarda yargıç evvelâ eşler arasında kanunun belirttiği mahiyette geçimsizliğin olup olmadığını tetkik etmeli, eğer taraflardan biri ötekine bu durum için kusur isna-d ederek boşanma isteme hakkını inkâr etmiyorsa, Mahkeme davacının kusurlu olup olmadığını incelemeğe lüzum görmeden bir karara varabilir. Eşlerden biri ötekine kusur isnad eder ve bu kusurun aile ocağını temelinden sarsan başlıca amil olduğunu tebaruz ett-irirse bundan sorumlu olan taraf boşanma davası getirme hakkına sahip olmadığı için isteği reddolunur. Ekseri ahvalde her iki taraf yekdiğeri,ne kusur isnad eder ve aile birliğini çöktüren amili bu kusura atfeder. Her iki taraf kabahatli olduğu ahvalde hak-im, bir taraftan öteki tarafa nisbeten önemli bir derecede daha kusurlu bulmazsa geçimsizlik bulduğu takdirde boşanma kararı verebilir."

Yukarıdaki prensipleri 1/98 sayılı Aile Yasası 24(6) maddesi açısından ele alacak olursak şu şekilde izah etmemiz mü-mkündür.

Ailevi ilişkilerin gerginleşmesine dayanan ve 24(6) madde altında açılan boşanma davalarında Davacı lehine bir karar almak için tarafların birlikte yaşamasının olanaksız veya çekilmez olduğunu ispat etmesi gerekir.

Eşler arasında bu durumun va-ki olup olmadığını anlamak için yargıç geçimsizliği doğuran sebepleri incelemekle yükümlüdür. Eşlerden biri ötekine hata isnad eder ve bu kusurun ailevi ilişkileri birlikte yaşamı olanaksız ve çekilmez bir hale koyacak kadar önemli surette gerginleşmesinin- baş