-D.1/06Yargıtay/Aile Hukuk 2/05
(Lefkoşa Aile Genel İstida No.5/04)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti:Gönül Erönen, Seyit A.Bensen, Şafak Öneri.

İstinaf eden: İçişleri Bakanlığı vasıtası ile KKTC'yi temsilen
Başsavcılık, -Lefkoşa
(Müstedaaleyh)

-ile-

Aleyhine istinaf edilen: Mehmet Bozdoğan n/d Alpaslan
Bozdoğan, Güvercinlik - Magosa
(Müstedi)

A r -a s ı n d a.

İstinaf eden namına Kıdemli Savcı Süleyman Candar ve Savcı Yardımcısı Emine Tayfunsel
Aleyhine istinaf edilen namına Avukat İsmail Sağlamer.

Lefkoşa Aile Mahkemesi Yargıcı İlker Sertbay'ın 5/04 sayılı Aile Genel İstidaya ilişkin 4.10.2004 t-arihinde verdiği karara karşı Savcılık tarafından yapılan istinaftır.

---------------

H Ü K Ü M

Gönül Erönen: Aleyhine İstinaf Edilen Müstedi, Lefkoşa Aile Mahkemesinde 26.1.2004 tarihinde dosyalamış olduğu Genel İstida ile Türkiye Adana 7. Asliy-e Hukuk Mahkemesinin Esas No 2003/93 Karar No: 2003/666 olan davada Müstedinin " Mehmet" olan isminin "Alpaslan" olarak değiştirilmesi ile ilgili olarak vermiş olduğu kararın Tanınması ve Tenfizi hususunda Lefkoşa Aile Mahkemesinden bir emir talep etmiştir-. İstinaf Eden Müstedaaleyh durumunda olan İçişleri Bakanlığını temsilen Savcılık 27.2.2004 tarihinde istidaya itiraz dosyalamıştır.

Bu istidanınn duruşması 29.3.2004 tarihinde yapılmıştır ve duruşmada taraflar tanık dinletmeyerek Mahkemeye sadece hitap -etmekle yetinmişlerdir.

İstidanın duruşmasını müteakip Lefkoşa Aile Mahkemesi Yargıcı 4.10.2004 tarihinde Müstediyi haklı bularak Türkiye Adana 7. Asliye Hukuk Hakimliği Esas numara 2003/93 Karar
No: 2003/666 sayılı davada 26.6.2003 tarihinde Müstedini-n "Mehmet"olan isminin "Alpaslan" olarak tashihi ile ilgili olarak vermiş olduğu ve 5.8.2003 tarihinde kesinleşen kararının tanınmasına karar verdi.

İşbu karar aleyhine Müstedaaleyh 18.10.2004 tarihinde istinaf dosyalamıştır.

İstinaf ihbarnamesi 4 isti-naf sebebi içermekle birlikte, İstinaf Eden bunları 2 başlık altında toplamıştır.
Aile Mahkemesi yetkili Mahkeme olmadığı halde ve yetkili Mahkeme Yüksek İdare Mahkemesi olmasına rağmen yetkili Mahkeme olduğu hususunda karara varmakla hatalı hareket etmişt-ir.
Aile Mahkemesinin Müstedinin "Mehmet" olan isminin "Alpaslan" olarak değiştirilmesine ilişkin kararın tanınmasına karar vermekle ve tanımada kamu düzenine açıkca aykırılık unsuru aranmayacağı yönünde bulguya varmakla hatalı hareket etmiştir.

İstinaf E-den /Müstedaaleyh 1. başlık altındaki istinaf sebebi ile ilgili görüşlerini kısaca şöyle açıklamıştır.

KKTC ile Türkiye Cumhuriyeti Mahkeme kararlarının karşılıklı tanıma ve tenfizine olanak sağlayan 22/88 sayılı "KKTC ile Türkiye arasında 25.12.1987 tari-hinde imzalanan Hukuki, Ticari ve Cezai konularda Adli Yardımlaşma, Tanıma ve Tenfiz, Suçluların Geri verilmesi ve Hükümlülerin Nakli Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunmasına İlişkin Yasa", Türkiye ve de KKTC vatandaşı çift uyrukluları kapsamadığını,- bu konuda ilgili yasanın hiçbir yerinde bir düzenleme bulunmadığını, Müstedinin hem KKTC hem Türkiye vatandaşı olması nedeni ile KKTC vatandaşlarının isim değişikliği için hangi kural ve şartları yerine getirmesi gerekirse Müstedinin de o şart ve kurallar-ı yerine getirmesi gerekmektedir. KKTC'de geçerli mevzuat olarak 2/75 sayılı Doğum ve Ölümlerin Kaydı Yasası bulunmaktadır.

İstinaf Eden/Müstedaaleyh iddialarını şöyle sürdürmüştür: 2/75 sayılı Yasanın 16. maddesi kurallarına tabi olarak isim değiştirme- yetkisi Nüfus Başyazmanı ve Nüfus Kayıt Dairesi deneticisine verilmektedir. Ayni yasanın 33. maddesi kütüklerde meydana gelen yazı yanlışlıklarının saptanan koşulların yerine getirilmesi şartı ile Nüfus Başyazmanlığınca yetkili kılınan bir kişi tarafından- düzenleneceğini öngörmektedir.

Nüfus Başyazmanı ve Nüfus Kayıt Dairesi KKTC Anayasasının öngördüğü yürütsel ve yönetsel yetki kullanan bir makamdır ve KKTC Anayasasının 152. maddesinin (1). fıkrası tahtında yürütsel, yönetsel yetki kullanan organ ve maka-mın veya kişinin kararlarının, işleminin, ihmalinin Anayasaya veya herhangi bir yasaya, mevzuata aykırı olması halinde buna karar verme münhasır yetkisi Yüksek İdare Mahkemesindedir ve başka herhangi bir Mahkeme yetkili kılınmamıştır.

Yukarıdaki gerçekler- karşısında Aleyhine İstinaf Edilen/ Müstedinin Aile Mahkemesine değil de Nüfus Kayıt Dairesine başvurması gerekirdi. Fakat bunu yapmamıştır. Bu gerçeklere dayanarak Lefkoşa Aile Mahkemesinin 4.10.2004 tarihinde vardığı bulgu hatalıdır.

2. başlık altındak-i istinaf sebebi ile ilgili olarak İstinaf Eden özetle şu hususlara değinmiştir, tanınacak ve tenfiz edilecek yabancı Mahkeme kararlarının KKTC kamu düzenine aykırı olmaması gerekir. Diğer bir anlatımla kamu düzenine aykırılık, tanıma ve tenfize engel sebe-plerdir.Keza, Mahkemenin 22/88 sayılı yasanın tanımada kamu düzenine aykırılık aranmadığı hususundaki bulgusu hatalıdır. Şöyle ki: kamu düzeni hususunun 22/88 sayılı yasada yer almaması bu unsurun aranmadığı anlamına gelmemektedir ve Mahkemece re'sen dikka-te alınması gereken bir husustur. Çünkü kamu düzeni prensibi genel hukuğun ve düzenin bir parçasıdır ve yasada veya maddede yazılması gerekmemektedir. Müstedi açısından bir ayrıcalık tanınması kamu düzenine aykırılık teşkil eder, vatandaşlar arasında eşitl-iğin sağlanması gerekir. Kişinin isminin değiştirilmesi ise kamuyu ilgilendiren bir husustur. Bu nedenle Lefkoşa Aile Mahkemesi bu hususu re'sen dikkate almamakla hata etmiştir. Neticede İstinaf Eden, 2/75 sayılı yasadaki prosedürün uygulanması gerektiği g-örüşünü belirterek istinafın kabul edilmesini talep etmiştir.

Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedi avukatı ise yukarıdaki iddialara cevap vererek özetle, Lefkoşa Aile Mahkemesinin bulguları ve kararına katıldığını,Mahkemenin vermiş olduğu kararın istidaya kon-u kararın tenfizine ilişkin değil sadece tanınması yönünde olduğunu belirtmiştir.Kamu düzenine aykırılık ile ilgili hususların tenfiz müessesini düzenleyen 22/88 sayılı yasanın 14. maddesinde açıkca arandığını, kamu düzenine aykırılık olması halinde tenfiz- kararının verilemiyeceğini belirtmektedir.Halbuki Bidayet Mahkemesi 22/88 sayılı yasanın 13.maddesinde düzenlenen tanınma kararının verilmesi hususunda karar vermiştir. 13. maddede kamu düzenine ilişkin herhangi bir düzenleme olmadığı gerçeği karşısında İ-stinaf Edenin kamu düzenine ilişkin belirtmiş olduğu hususların reddedilmesi gerekmektedir. İsim değişikliği konusunda Bidayet Mahkemesinin Müstedi leyhine karar vermemesi durumunda Müstedi iki ismi olan bir şahıs olacaktır ki bu da kamu düzenine aykırı ol-acaktır.Yarar değil daha fazla zarar vermiş olacaktır.Keza düzeltmenin yapılmaması daha büyük bir kamu düzeni ihlali olacağından tanımanın kabul edilmesi yönünde bir karar verilmesi daha uygun ve daha adil bir netice olmuştur.

Aile Mahkemesinin yetkisi ko-nusuna gelince, Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedi özetle şu hususlara değinmiştir. Gerek 9/76 sayılı yasanın 32. maddesinin(1) fıkrası ile 34. maddesi, gerekse 1/98 sayılı yasa kişi hukuku ve kişinin ahvali şahsiyesi ile doğrudan ilgilidir ve gerek bu neden -gerekse Müstedinin nüfus kayıtlarının KKTC vatandaşlığı alma süreci sırasında Lefkoşa'da kayıtlı bulunması nedeni ile bu mesele Lefkoşa Aile Mahkemesinin bölgesel ve Mahkeme yetki alanına girmektedir.

Nüfus Başyazmanlığının yetkileri ile ilgili olarak is-e Aleyhine İstinaf Edilen şu şekilde yanıt vermektedir. Nüfus Başyazmanlığına müracaat ancak KKTC'de doğumlu bir kişi tarafından 12 aya kadar yapılabilir. 14 yaşından sonra vatandaşlığa alınmış bir kişi olan Müstedi,üstelik kütüğünün kayıtlı olduğu yerin d-e Türkiye olması nedeniyle,Müstedi ile ilgili işlemin ilk olarak Türkiyede yapılması gerekmektedir. Ancak 2/75 sayılı yasanın 16. maddesinde 12 aylık sürenin geçmesinden sonra ne yapılabileceğine ilişkin yasada hiçbir düzenleme yoktur. Bu konuda bir boşluk- olduğuna göre bu boşluğu dolduracak olan merci de Lefkoşa Aile Mahkemesi'dir.

Taraflarca yapılan argümanlar ve yasal düzenlemeler incelenmiştir.

Huzurumuzdaki ihtilafa bakıldığında ilk anda göze çarpan husus TC ve KKTC vatandaşı olan Müstedinin,Türkiye -Adana 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin Esas No 2003/93 Karar No: 2003/666 olan davada "Mehmet" olan isminin "Alpaslan" olarak değiştirilmesi ile ilgili olarak vermiş olduğu kararın tanınması hususunun doğru bir şekilde yapılıp yapılmadığıdır.

Tanıma konusu-ndaki kararı veren Mahkemenin Aile Mahkemesi olması nedeniyle,22/88 sayılı yasa altında tanıma ile ilgili hususlara bu safhada girmeden ilk önce 1. başlık altındaki istinaf sebebi doğrultusunda Aile Mahkemesinin istinaf konusu istidaya bakmaya yetkili olup- olmadığına bakmayı uygun bulduk.

Lefkoşa Aile Mahkemesi büyük bir gayretle ilgili konunun Aile Mahkemesi yetkisine girdiği hususunda çok yönlü bir inceleme yapmış ve Müstedinin isminin değiştirilmesinin tanınması ile ilgili kararının bir kısmında konu il-e ilgili şunları söylemiştir:
".....22/88 sayılı yasada yetkili Mahkeme ile ilgili herhangi bir düzenleme yoktur. Ancak 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası, 1/98 sayılı Aile Yasası ve Fasıl 10 Yabancı Mahkeme Kararları(Karşılıklı İcra), Yasası dikkate alındığınd-a müstedinin başvurusu ile ilgili olarak 13. maddede ifade edilen yetkili Mahkemenin KKTC'de Lefkoşa Aile Mahkemesi olduğu kanaatindeyim ve bu hususta bulgu yaparım......"

9/76 sayılı Yasasının 32(1) maddesi Aile Mahkemelerin yetkileri ile ilgili şu husus-ları içermektedir:
"Her yetki alanı için, Kişi ve Aile Hukuku (ahvali şahsiye) ve dini konular ile ilgili hukuk davalarına bakacak tek yargıçlı aile mahkemeleri kurulur."

34. maddesi aynen şöyledir:
"Aile Mahkemeleri, yasalarda gösterilen Kişi ve Aile Huk-uku (Ahvali şahsiye)ve dini konularla ilgili müracaatlara yasalarda öngörüldüğü şekilde bakmak ve karara bağlamak yetkisine sahiptir."

36. maddesi ise aynen şöyledir:
"Bu yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Cemaat Mahkemeleri olarak isimlendirilen Aile- Mahkemelerine ilişkin mevzuat yürürlükte kalır, fakat Anayasaya ve yasalara aykırı olan kurallar mahkemelerce uygulanmaz. Mahkemeler bu kuralların Anayasaya ve yasaya uygunluğunu sağlayacak değişiklikleri yorumla yapar ve böylece uygular."

Aile Mahkemel-eri, yukarıda yer verilen maddelerde belirtilen yetkilerini ancak yasalarda gösterildiği şekilde kullanabilmektedirler. Bir başka deyişle, 9/76 sayılı yasada belirtilen bir yetkiyi Aile Mahkemesinin kullanmasını ön