REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2012-3-32 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-42/1258-410
Karar Tarihi : 28.08.2012

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Osman Tan ÇATALCALI, Nesrin SAĞLAM

C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Cemal YİĞİT
Aydınlık Evler Mah. İmam Hatip Cad. Yiğit Sitesi Sorgun/Yozgat

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Unilever San. ve Tic. Türk A.Ş.
Saray Mah. Dr. Adnan Büyükdeniz Cad. No:13,
34768 Ümraniye/İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Unilever San. ve Tic. Türk A.Ş.’nin nihai satış noktalarına rakip
ürünleri satmamaları için baskı yaptığı iddiası.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yozgat’ın Sorgun ilçesinde market işleten şikayetçinin Algida
markalı dondurma satarken marketinde rakip ürünleri de bulundurmak istediği, ancak
Algida markalı dondurma üreticisi olan Unilever San. ve Tic. Türk A.Ş.’nin/distribütörünün
başka markalı dondurma ürünlerini marketinde satması durumunda dondurma kabinini geri
alacağı ve ürün temin etmeyeceği şeklinde beyanlarda bulunduğu ifade edilerek konunun
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında incelenmesi talep
edilmiştir.

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.02.2012 tarih ve 1530 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 24.02.2012 tarih ve 2012-3-32/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 22.08.2012 tarih ve 2012-3-32/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(5) H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu iddialara ilişkin olarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine
ulaşıldığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İncelemeye Konu Teşebbüs: Unilever Sanayi ve Ticaret Türk A.Ş.(Algida)

(6) Algida, Türkiye'de 1953 yılından bu yana faaliyet göstermekte olup Türkiye'deki üretim ve
satış faaliyetleri, hızlı tüketim ürünleri (HTM) sektöründe gıda, ev bakımı ve kişisel bakım
ürünleri ana başlıkları altında toplanmaktadır.
12-42/1258-410
2/8

(7) Algida, 1990 yılından itibaren de endüstriyel dondurma pazarında kendisine ait global bir
marka olan "Algida" üst markasıyla faaliyet göstermeye başlamıştır. Bu markanın başlıca
alt markaları ise "Cornetto", "Magnum", "Max" ve "Carte d'Or"dur. Dondurma üretim ve
depolama tesisleri Çorlu'da bulunan teşebbüsün üretim, pazarlama ve dağıtım faaliyetini
tüzel kişiliği olmayan "Algida Departmanı" yürütmektedir.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

(8) Dondurma üretim biçimi temelinde endüstriyel ve artisan olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
Endüstriyel dondurma büyük ölçekli tesislerde seri bir şekilde üretilen, belli bir ambalaj
içerisinde pazara sunulan ve "fabrikasyon dondurma" olarak da adlandırılan dondurmadır.
Artisan dondurma ise küçük ölçekli işletmelerce (pastaneler/dondurmacı) üretilen,
çoğunlukla külahta satılan ve "açık dondurma" veya "pastane dondurması" olarak bilinen
dondurmalardır. Endüstriyel dondurma ile artisan dondurma arasındaki en önemli fark,
artisan dondurmanın çoğunlukla üretildiği yerde veya civarında tüketilmesidir.

(9) Dondurma ürünlerinin dağıtımı soğuk zincir olarak adlandırılan dağıtım sistemini
gerektirmektedir. Bu sistemle dondurma, üretimin ardından tüketiciye ulaşıncaya kadarki
her dağıtım seviyesinde belli bir sıcaklığın altında muhafaza edilmektedir. Soğuk zincirin
son halkasını ise nihai satış noktalarındaki soğutucu kabinler oluşturmaktadır.

(10) Endüstriyel dondurma pazarında ulusal çapta faaliyet gösteren başlıca teşebbüsler olan
Algida, Natura Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Golf) ve Has Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Panda)'nin
yanı sıra, yerel olarak faaliyet gösteren teşebbüsler de bulunmaktadır. Türkiye endüstriyel
dondurma pazarı ise genel olarak büyüyen bir pazardır ve Türkiye'de kişi başına
dondurma tüketimi artmaktadır. Algida pazarda rakipleri karşısında, AC Nielsen verilerine
göre, değer bazında 2009-2011 yılları arasında sırasıyla %(…..), %(…..) %(…..)
oranlarında pazar payına sahiptir.

(11) Algida ve Golf markalı ürünlerin bulunurluk oranları incelendiğinde de Algida’nın en yakın
rakibi olan Golf’e göre daha yüksek bir bulunurluk oranına sahip olmakla birlikte bu oranın
son yıllarda azalma eğilimde olduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

(12) Mevcut dosya bakımından alt pazar ayrımına gidilmeksizin ilgili ürün pazarı “endüstriyel
dondurma” pazarı olarak belirlenmiştir.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

(13) İlgili coğrafi pazar, Türkiye olarak saptanmıştır.

I.3. 15.5.2008 tarih ve 08-33/421-147 sayılı ve 17.03.2011 tarih ve 11-16/287-92 sayılı
Kurul Kararları
(14) Kurulun 15.5.2008 tarih ve 08-33/421-147 sayılı kararında Algida’nın ilgili pazarlarda
hakim durumda olduğu ve Algida’nın ve/veya distribütörlerinin satış noktalarıyla
imzaladıkları sözleşmelerde yer alan münhasırlık şartlarının ve fiilen münhasırlığa yol açan
uygulamalarının ilgili pazarlarda etkin rekabetin oluşmasının önünde engel oluşturduğu
tespitleri yapıldıktan sonra, etkin rekabetin tesis edilebilmesi için Algida’nın ve/veya
distribütörlerinin son satış noktalarıyla ilişkilerinde uymaları gereken birtakım yasaklamalar
getirilmiştir. Buna göre Algida’nın ve/veya distribütörlerinin,
12-42/1258-410
3/8
 Algida Shop'lar dışındaki son satış noktalarıyla yaptığı rekabet etmeme yükümlülüğü
içeren anlaşmalar akdetmesi,
 Son satış noktalarına rakip ürünleri satmama şartına bağlı olarak herhangi bir avantaj
sağlaması ya da fiili münhasırlık yaratan bedelsiz ürün, indirim, kota gibi uygulamalarda
bulunması,
- Satış noktalarına, belirli bir süre içinde, bir önceki yıldaki satışların belli bir oranı şeklinde
bir miktarı satın alması şartı koşması ya da bu şarta bağlı avantajlar sağlaması,
yasaklanmıştır.

(15) Diğer yandan ilgili kararda, tüm teşebbüslerin katılımına açık ve rekabetçi bir yapıda
düzenlenen, şeffaf ve nesnel şartlarla yapılan kamu ve/veya özel sektör ihaleleri sonucu
münhasır satış hakları verilen yerinde tüketim noktalarıyla yapılan anlaşmalardaki rekabet
etmeme yükümlülüğü şartlarına bir yılı geçmemek kaydıyla, Algida’nın belirli spor sanat ya
da eğlence olaylarını desteklemek amacıyla belirli bir mekanda yaptığı ve dondurma
tedarikinin reklam amaçlı bir yan unsur olarak yer aldığı sponsorluk anlaşmalarına bir yılda
60 günü geçmemek kaydıyla bireysel muafiyet tanınmıştır.

(16) Dondurma pazarında hakim durumda bulunan Algida’nın perakende satış noktalarıyla tek
satıcılık anlaşmaları yaptığı, bu amaçla noktalara bedelsiz ürün teklifinde bulunduğu ve
böylelikle rekabeti ihlal ettiği iddiası üzerine yürütülen önaraştırma neticesinde Kurulun
almış olduğu 17.03.2011 tarih ve 11-16/287-92 sayılı kararda ise,
 Algida’nın perakende satış noktalarını temel olarak üçlü bir ayrıma tabi tuttuğu,
 "National Account" (NA) olarak adlandırılan ve içerisinde Migros, Carrefour, Metro,
Real, Dia, A 101 gibi perakendecilerin yer aldığı ve büyük ölçüde ulusal çaptaki zincir
mağazalardan oluşan grup ile doğrudan sözleşme akdettiği,
 İkinci grupta yer alan "local modern trade" (LMT) olarak adlandırdığı ve içinde Adese,
Gimsa, Pehlivanoğlu, llyum, Soykan, Biçen, Birlik Yeni Çağdaş, Greens, Grup Gross,
Groseri gibi daha çok yerel zincir niteliğindeki perakendecilerin bulunduğu grubu ise
Algida’nın satış sözleşmelerine doğrudan taraf olup olmamasına göre "direkt LMT" ve
"indirekt LMT" olarak alt gruplara ayırdığı,
 "concessionaires" üst başlığı altında değerlendirdiği, orta market, bakkal, kuruyemişçi,
büfe, okul kantinleri ve catering noktalarının ise üçüncü grubu oluşturduğu ve bu nihai
satış noktalarıyla sözleşmeye Algida’nın distribütörlerinin taraf olduğu
tespitleri yapılmıştır.

(17) Anılan kararın devamında Algida’nın satış noktaları ile akdettiği tip sözleşmeler de dikkate
alınarak,
 LMT ve NMT gurubu satış noktalarına "zamanında ödeme", "hasarsız ürün-iadesiz
çalışma", "etkili kabin konumlan", ürün stratejileri", "ek görünürlük ve teşhir", "insert
katılımları", "kuruluş yıl dönümleri -müşterinin özel kampanyalarına katılım-yeni
mağaza açılışları" başlıkları altında özetlenebilecek durumların gerçekleşmesi halinde
çeşitli oranlarda prim verme şeklinde tavizlerinin bulunduğu,
 Söz konusu primlerin Algida’nın pazarlama stratejisinin bir parçası olduğu,
 Satış arttırmaya, yeni ürünlerin lansmanına, marka bilinirliği yaratmaya, ürün ve
markaların reklamının yapılmasına, kampanya ve promosyonların desteklenmesine
yöneldiği,
 Bu çerçevede genellikle yeniden satıcıların belirli satış faaliyetlerini ve satış sonrası
hizmetleri sunması karşılığında verilen "fonksiyonel indirim" kapsamında
değerlendirilebilecek nitelikte olduğu ve sağlayıcının, ürünlerini satan müşteriye, bu
ürünleri satarken sağlayıcı için verdiği hizmetler karşılığında indirim ya da prim
vermesinin rekabet kuralları çerçevesinde makul olduğu kabul edilebileceği,
12-42/1258-410
4/8
 Öte yandan “concessionaires” grubu satış noktalarına verilen tavizlerin belirlenmesinde
satış noktasının konumu, müşterinin kaç ay boyunca satış yapabildiği, daha önce
çalışılmış ise noktanın toplam cirosu, büyüme potansiyeli taşıyıp taşımadığı, daha önce
nokta ile çalışılmamış ise nokta için yapılan satış potansiyeli tahmini, hedef müşteri
kitlesi ile perakende noktasının müşterilerinin uyumu gibi kriterler göz önünde
bulundurularak
o Fatura altı indirim,
o Tente, pano, şemsiye, çöp ko