Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Yargı Kararları Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2013-3-7 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 15-38/631-214
Karar Tarihi : 16.10.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ,
Dr. Metin ARSLAN, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Dr. Bülent GÖKDEMİR, Burak SAĞLAM, Tuba YEŞİL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Fermet Gıda Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş 34349, İstanbul
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILANLAR : - Unilever San. ve Tic. Türk A.Ş.
Saray Mah. Dr. Adnan Büyükdeniz Cad. No:13 4768 Ümraniye,
İstanbul
- Reklam Özdenetim Kurulu
Nispetiye Cad. Yanarsu Sok. M. Çelik Apt. No:58 D:2 34337
Etiler, İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Unilever San. ve Tic. Türk A.Ş. ve Reklam Özdenetim
Kurulunun birlikte veya tek başına rakip faaliyetlerini zorlaştırdıkları iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Reklam Özdenetim Kurulunun (RÖK)
bünyesinde yer alan reklam veren teşebbüslerin ve reklam alan yayın organlarının reklam
pazarında büyük paya sahip olmaları sebebiyle, reklam verenler ile reklam yayın
organları arasındaki menfaat ilişkisinin ön plana çıktığı, RÖK’ün bilhassa endüstriyel
dondurma pazarında faaliyeti bulunan Unilever San. ve Tic. Türk A.Ş.’nin (UNİLEVER)
etkisinde kalmak suretiyle, sözde tavsiye niteliğindeki kararı ile Fermet Gıda Ürünleri San.
ve Tic. A.Ş.’nin (FERMET GIDA) reklamlarının durdurulmasına sebebiyet verdiği iddia
edilmektedir. Bu hususların yanı sıra inceleme sırasında şikâyetçi taraf, “bizatihi RÖK’ün
varlığının ve genel olarak işleyiş mekanizmalarının” 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’a aykırı olduğunu da öne sürmüştür.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 16.01.2012 tarih ve 347 sayı ile
giren başvuru üzerine hazırlanan 28.02.2013 tarih ve 2013-3-7/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu, 13.03.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 13-14/312-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 06.06.2013 tarih ve 2013-3-7/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu, 13.06.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 13-36/470-206
sayı ile RÖK ve UNİLEVER hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin
reddine karar verilmiştir.
(5) Daha sonra bahse konu Kurul kararının, Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin 27.05.2014
tarih ve 2013/1641 E.2014/590 K. sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine, anılan iptal
hükmüne karşı temyiz yoluna gidilmiştir. Danıştay 13. Dairesinin 30.12.2014 tarih ve
15-38/631-214
2/17

2014/3861 E., 2014/4644 K. sayılı kararı ile, temyize konu iptal kararının onanmasına
karar verilmiştir.
(6) Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin iptal kararı sonrasında hazırlanan 24.09.2014 tarih ve
2013-3-7/BN sayılı Bilgi Notu Kurul’da görüşülmüş, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca UNİLEVER ve RÖK hakkında soruşturma açılmasına 01.10.2014 tarih ve 14-
37/711-M sayı ile karar verilmiştir.
(7) Soruşturma kapsamında taraflara 15.10.2014 tarihinde yapılan soruşturma bildirimi, RÖK
tarafından 16.10.2014, UNİLEVER tarafından 17.10.2014 tarihinde tebellüğ edilmiştir.
UNİLEVER tarafından gönderilen ilk yazılı savunma 14.11.2014 tarih ve 6497 sayı ile,
RÖK tarafından gönderilen ilk yazılı savunma ise 17.11.2014 tarih ve 6531 sayı ile Kurum
kayıtlarına girmiştir. Takiben, soruşturma süresinin uzatılmasına ilişkin hazırlanan 2013-3-
7/BN sayılı Bilgi Notu Kurul’un 05.03.2015 tarihli toplantısında görüşülerek aynı tarih ve
15-10/148-M sayılı kararla soruşturma süresinin iki ay uzatılmasına karar verilmiştir. Söz
konusu karara ilişkin bildirim UNİLEVER tarafından 09.03.2015 tarihinde, RÖK tarafından
ise 10.03.2015 tarihinde tebellüğ edilmiştir.
(8) Hazırlanan 26.5.2015 tarih ve 2013-3-7/SR sayılı Soruşturma Raporu ve ekleri, Kanun'un
45/1. maddesi uyarınca Kurul üyeleri ile ilgili taraflara tebliğ edilmiş ve aynı maddenin
ikinci fıkrası gereğince hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerden otuz gün içinde
ikinci yazılı savunmalarını göndermeleri istenilmiştir. Bu bağlamda UNİLEVER ve RÖK
tarafından gönderilen ikinci yazılı savunmalar, Rekabet Kurumu kayıtlarına sırasıyla
06.07.2015 tarih ve 3152 sayı, 10.07.2015 tarih ve 3249 sayı ile intikal etmiştir. Her iki
yazılı savunmada da Soruşturma Raporu’ndaki tespit ve değerlendirmelere karşı bir
beyanda bulunulmamış, sözlü savunma talebi olmadığı ifade edilmiştir. Bununla beraber
şikâyetçi FERMET GIDA tarafından, 06.02.2013 tarih ve 739 sayılı yazı ile sözlü
savunma talep edilmiş olduğundan bu talebi içeren 10.09.2015 tarih ve 2013-3-7/BN
sayılı Bilgi Notu 06.10.2015 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 15-37/574-M sayı ile
4054 sayılı Kanun’un 46. maddesine göre sözlü savunma toplantısı yapılmasına gerek
olmadığına karar verilmiştir. Rekabet Kurulu 16.10.2015 tarihli toplantısında, 15-38/631-
214 sayılı nihai kararını vermiştir.
(9) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
1. Unilever San. ve Türk Tic. A.Ş. ve Reklam Özdenetim Kurulu’nun 4054 sayılı Kanun’un
4. ve 6. maddelerini ihlal ettiklerine dair herhangi bir bulguya ulaşılamadığı,
2. Dolayısıyla, adı geçen teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesi
uyarınca idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığı
ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. 13.06.2013 tarih ve 13-36/470-206 sayılı Kurul Kararı
(10) Ankara 10. İdare Mahkemesi tarafından iptal edilen Kurul kararında şikayete konu
uygulamalar değerlendirilmiş ve iddialara ilişkin olarak,
- Şikayetin ilgili olduğu pazara ilişkin geçmişte alınan Kurul kararları incelendiğinde
15.05.2008 tarih ve 08-33/421-147 sayılı, 28.08.2012 tarih ve 12-42/1258-410 sayılı
Kurul kararlarında ilgili ürün pazarının “endüstriyel dondurma” pazarı olarak
tanımlandığı ve bu pazarda UNİLEVER’in Algida markası ile hâkim durumda olduğu
tespitlerinin yapıldığı,
- Dolayısıyla şikayet konusu eylemlerin UNİLEVER’in tek başına rakip faaliyetini
zorlaştırması kapsamında 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi, UNİLEVER ile RÖK veya
RÖK üyelerinin kendi aralarında yaptıkları anlaşma dolayısıyla da rakip faaliyetinin
15-38/631-214
3/17

zorlaştırılması bağlamında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
incelenebilmesinin mümkün olduğu,
- Söz konusu iddiaların değerlendirilmesi amacıyla UNİLEVER ve RÖK’te yapılan
yerinde incelemelerde, başvuru ve savunma gönderme gibi olağan yazışmalar dışında,
mevcut önaraştırma konusu iddiaları destekler nitelikte, RÖK ve UNİLEVER yetkilileri
arasında özel olarak bu konu hakkında gerçekleştirilmiş bir iletişimi gösteren herhangi
bir bilgi, belge veya bulguya rastlanmadığı,
- UNİLEVER tarafından FERMET GIDA ürününe ilişkin oldukça ayrıntılı bir şikayet
yapıldığı, mevcut şikayette dayanılan ana unsurların, “ürünün doğal olmadığı”, “en
doğal olduğunun ispat edilmesi gerektiği” ve “trans yağ içermediği ifadesinin haksız
kullanıldığı” şeklinde özetlenebileceği,
- Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından yayınlanan Türk Gıda Kodeksi
Renklendiriciler ve Tatlandırıcılar Dışındaki Gıda Katkı Maddeleri Tebliği ekinde yer
alan listede, “keçiboynuzu gamı ve taragam” adlı maddelerin katkı maddesi olarak
sayıldığı,
- RÖK değerlendirmesinde, trans yağ kullanımı konusunda ise Türk Gıda Kodeksi
Etiketleme Yönetmeliği uyarınca “trans yağ kullanılmadığı” beyanının yer alması
gereken gıda grupları içerisinde dondurma ürününe yer verilmediği, herhangi bir
üreticinin bu beyana yer vermesi halinde, sanki diğer ürünlerde trans yağ varmış
imajını yaratarak haksız bir farklılık yarattığı sonucuna ulaşıldığı, bu itibarla RÖK
tarafından objektif bir değerlendirme yapılmaya çalışıldığının görüldüğü,
- RÖK’e yapılan şikâyette yer alan ilgili ürünün doğal sayılamayacağı iddiasına karşılık
olarak, kullanılan söz konusu katkı maddelerinin de doğal olduğunun ifade edilmekle
yetinildiği, “en doğal” ifadesine karşı ise diğer markalarla karşılaştırmalı olarak yapılmış
bilimsel bir analizin talep edilmesine rağmen, böyle bir analiz sunmak yerine, “diğer
markaların doğallık iddiasında bulunmadıklarının” belirtildiği, bu sebeplerle ürünün
reklamında ilgili değişikliklerin yapılmasına yönelik olarak RÖK tarafından bir tavsiye
kararının alınarak FERMET GIDA’ya gönderildiğinin anlaşıldığı,
- Söz konusu karara uyulmadığının tespit edilmesi üzerine, yine uygulama esaslarına
uygun bir şekilde ilgili mecralara RÖK kararının iletildiği ve bu mecraların karara
uyması sebebiyle bahsi geçen reklamın yayından kaldırıldığı,
- FERMET GIDA hakkındaki RÖK değerlendirmesi incelendiğinde, anılan şikâyet
özelinde FERMET GIDA’nın savunmasını sunması için tanınan iki günlük süre ile
ürünün performans testleri gibi savunmada yer alması beklenen esasların RÖK’ün
internet sitesinde de duyurduğu uygulama esaslarına uygun olduğunun görüldüğü,
- Bu itibarla, FERMET GIDA ürünü ile ilgili olarak RÖK uygulama esaslarına aykırı bir
inceleme yürütüldüğünü söylemenin mümkün olmadığı, ayrıca, farklı şikayetlerle ilgili,
RÖK tarafından yapılan önceki incelemeler ve verilen kararlar incelendiğinde, anılan
RÖK incelemesinin, diğer teşebbüsler hakkında yapılanlardan faklı veya taraflı
olduğunun söylenebilmesinin mümkün görünmediği,
- Örneğin, FERMET GIDA tarafından, UNILEVER’in ürettiği (…..) isimli ürünün resmi
internet sitesinde kullanılan “en doğal” sloganının yanıltıcı olduğuna yönelik RÖK
nezdinde yaptığı şikayetin iki gün içerisinde savunma yapmak üzere Unilever’e
iletildiği, söz konusu sürecin UNILEVER’in “en doğal” ifadesini reklamlarından
kaldırmasıyla sonuçlandığı,
- RÖK tarafından yapılan bir başka değerlendirmenin (…..)’nin (…..) isimli bitkisel içerikli
ürünü hakkında olduğu, adı geçen şirketten, reklam filminde yer verilen ürünün tedavi
15-38/631-214
4/17

edici ve iyileştirici özelliğine ilişkin kanıtlayıcı belgelerin sunulması talebine rağmen söz
konusu talebin karşılanmaması üzerine öncelikle reklam filminde düzeltme
yapılmasının talep edildiği, bu karara uyulmaması üzerine ise reklam filminin yayınının
durdurulması için ilgili mecralara yazı iletildiği,
- RÖK’ün bu kararı üzerine adı geçen firma tarafından haksız rekabetin tespiti,
durdurulması, maddi ve manevi tazminat talepli 48. Asliye Ticaret Mahkemesinde
açılan davada, RÖK’ün çalışma ilke ve esasları doğrultusunda yaptığı
değerlendirmenin hukuka aykırı herhangi bir unsur taşımadığına ve davanın reddine
karar verildiği,
- Tüm bu bilgiler ışığında, RÖK’ün üyeleri arasındaki bir anlaşma dolayısıyla veya RÖK
ile UNİLEVER arasındaki bir anlaşma ile FERMET GIDA’nın faaliyetlerinin
zorlaştırılmaya çalışıldığına işaret edecek herhangi bir bilgi veya belgeye
ulaşılamaması sebebiyle, şikayet konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
anlamında bir ihlal oluşturmadığı kanaatine varıldığı,
- Ayrıca, UNILEVER veya RÖK’ün herhangi bir pazarda hâkim durumda olduğu kabul
edilse dahi, mevcut dosya kapsamında kötüye kullanma olarak tanımlanabilecek bir
faaliyet tespit edilemediğinden, Kanun’un 6. maddesi kapsamında da bir ihlalden söz
edilemeyeceği,
- RÖK benzeri kuruluşlar tüm AB üyesi ülkelerde ve hatta birçok Afrika ülkesinde yaygın
haldeyken, diğer taraftan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde reklam
uyuşmazlıklarının götürülebileceği Reklam Kurulu adında bir de kamusal otorite
bulunurken, söz konusu uyuşmazlıkların daha pratik bir şekilde çözümünü amaçlayan
RÖK’ün bizatihi varlığının 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu iddiasının da yerinde
görülmediği
ifade edilmiştir.
I.2. Ankara 10. İdare Mahkemesi Kararı
(11) Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin 27.05.2014 tarih ve 2013/1641 E.2014/590 K. sayılı
kararında,
- Dava konusu uyuşmazlıkta davacı tarafından esas olarak, piyasada hakim durumda
olan UNİLEVER firmasının RÖK nezdinde etkin bir şekilde temsil edildiği ve RÖK eliyle
kendilerinin piyasadaki faaliyetlerinin engellenmek istenildiğinin iddia edildiği,
reklamların yayımlanmaması konusundaki tavsiye kararının yine UNİLEVER’in reklam
mecraları üzerindeki ağırlığı sebebiyle tavsiye niteliğinden çıktığının ve reklamların
haksız olarak durdurulduğunun ileri sürüldüğü,
- Davalı idarece yapılan incelemede ise, UNİLEVER’in, davacının iddia ettiği gibi
piyasadaki etkinliğinin ve hakim durumunu kötüye kullanıp kullanmadığının, RÖK’ün
yapısının ve bu yapıda piyasada hakim durumda olan firmaların rekabeti ihlal edici
nitelikte yaptırımlarda bulunup bulunamayacağının derinlemesine araştırılmadığının
görüldüğü, davacının iddia ettiği şekliyle rekabet hukuku açısından ciddi ve önemli
nitelikteki iddiaların ancak soruşturma açılarak yapılacak inceleme ve değerlendirme
sonucunda aydınlatılabileceği, etraflıca incelenme ve değerlendirilme yapılmaksızın
tesis edilen soruşturma açılmamasına ilişkin kararda hukuka uyarlık bulunmadığı
sonuç ve kanaatine varıldığı,
ifade edilmektedir.
15-38/631-214
5/17

I.3. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüsler
I.3.1. UNİLEVER
(12) UNİLEVER’in üretim ve satış faaliyetleri, hızlı tüketim malları sektöründe gıda, ev temizlik
ve kişisel bakım ürünleri ana başlıkları altında toplanmaktadır. UNİLEVER’in Türkiye’de
faaliyette bulunduğu kategorilerdeki öncül markaları arasında Algida, Becel, Ben&Jerrys,
Calve, Carte d'Or, Cornetto, Knorr, Lipton, Sana, Omo, Rinso, Cif, Domestos, Sunlight
Cif, Yumoş, Axe, Clear, Dove, Elidor, Lux, Rexona, Signal bulunmaktadır.
I.3.2. RÖK
I.3.2.1. Yapısı
(13) RÖK, Reklamcılar Derneği ve çeşitli mecralar tarafından 1994 yılında kurulmuş bir
organizasyondur. Oluşumun kamuoyu ile paylaşılan Kuruluş Manifestosuna göre RÖK,
gelişmiş ülkelerin çoğunda uzun bir süredir uygulanan Uluslararası Reklam Uygulama
Esasları’nın reklam verenler, reklamcılar, mecralar ve reklam ajansları tarafından
benimsenmesi ve yerleşmesini hedeflemekte, bu esaslara uymayan reklamların yayınının
en kısa sürede durdurulmasını amaçlamaktadır.
(14) Bu amaç doğrultusunda RÖK’ün görevleri, yanıltıcı reklamlarla ilgili tüketici şikayetleri ile
reklam verenler veya reklam ajanslarının birbirleri hakkındaki şikayetlerinin incelenmesi
ve yayın öncesi danışma taleplerinin değerlendirilmesidir.
(15) 2007 yılında Reklamverenler Derneği, Reklamcılar Derneği ve Uluslararası Reklamcılık
Derneği arasında imzalanan Platform Mutabakat Protokolü uyarınca RÖK sekretaryasının
finansmanı Reklamverenler Derneği tarafından karşılanmakta olup, kurulun işleyişi
Reklamverenler Derneği ofisinde sürdürülmektedir.
(16) RÖK, faaliyetlerini "Reklam Özdenetim Kurulu Çalışma İlke ve Esasları (İçtüzük)"
uyarınca yürütmektedir. Anılan İçtüzük'ün 2. maddesi uyarınca RÖK, Reklamverenler
Derneğinden yedi kişi, Reklamcılar Derneğinden yedi kişi, çeşitli mecraları temsil eden on
kişi, tüketici kuruluşlarından veya Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel
Müdürlüğünden bir kişi, üniversiteleri temsilen bir kişi, İstanbul Barosunu temsilen iki kişi
ve Türkiye Araştırmacılar Derneğini temsilen bir kişi olmak üzere toplam yirmi dokuz
temsilciden oluşmaktadır.
(17) RÖK üyeleri arasından seçilen iki reklam veren, iki reklam ajansı, biri yazılı diğeri görsel
mecradan iki mecra temsilcisi olmak üzere başkan hariç altı üyeden oluşan RÖK yürütme
kurulu tarafından şikayetlere ilişkin temel değerlendirmeler yapılmakta, yürütme
kurulunun kararlarına yapılan itirazların değerlendirilmesi ve yürütme kurulunca ilke
kararına gerek duyulan reklamların değerlendirilmesi ise RÖK tarafından yapılmaktadır.
RÖK her ayın birinci ve üçüncü Salı günü en az on üyenin katılımı ile toplanmaktadır.
(18) Yürütme kurulu her gruptan (reklam veren, reklam ajansı ve mecra) en az bir üyenin
bulunması koşulu ile en az dört üyenin katılımı ile her ayın ikinci ve dördüncü haftası
toplanmaktadır. Reklam verenlerin temsilcilerini Reklamverenler Derneği, reklam
ajanslarının temsilcilerini Reklamcılar Derneği, medya temsilcilerini ise Uluslararası
Reklamcılık Derneği belirlemektedir. Dernekler kendilerini temsil edecek kişilerin
yetkinliğine ve uygunluğuna kendileri karar verirken, mecra temsilcilerinin belirlenmesinde
her mecranın toplam reklam gelirlerindeki payı ve yayın gruplarının sahip olduğu
mecranın izlenme payları ve tirajları dikkate alınmaktadır.
I.3.2.2. İşleyişi
(19) RÖK’ün temel fonksiyonu, reklamlar hakkında yapılan şikayetlerin Milletlerarası Ticaret
Odası (ICC) tarafından yayımlanan Uluslararası Reklam Uygulama Esasları çerçevesinde
uygunluk değerlendirilmesinin yapılmasıdır. Bu esaslar ilk kez 1937 yılında yayımlanmış
15-38/631-214
6/17

ve en son 2011 yılında revize edilmiştir. Uluslararası Reklam Uygulama Esasları’nın
uygulanmasını amaçlayan özdenetim mekanizmaları Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde
yaygın olarak görülmektedir. AB ülkelerinde özdenetim kuruluşları yargı ve idari
makamlar ile işbirliği halinde çalışmakta olup, bu kuruluşlar reklam özdenetim
kuruluşlarının etkinliklerinin arttırılması için oluşturulan Avrupa Özdenetim Kuruluşları
Birliği (European Advertising Standarts Alliance-EASA) üyesidir.
(20) Bu durum Türkiye için de geçerli olup, halen Gümrük ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde
bulunan Reklam Kurulu, reklam uyuşmazlıklarının çözümünde başvurulabilecek kamusal
otorite iken, RÖK ise bu uyuşmazlıkların daha hızlı çözümlenmesine dönük bir öz
denetim mekanizmasını temsil etmektedir. RÖK 1997 yılından itibaren Avrupa Özdenetim
Kuruluşları Birliğinin üyesidir. Söz konusu kuruşlarda olduğu gibi, RÖK kararları tavsiye
niteliğinde olup, herhangi bir hukuki bağlayıcılık taşımamaktadır. Nitekim İçtüzük’ün
"Kurul görüşlerinin açıklanması ve bağlayıcılığı" başlıklı 11. maddesinin ikinci
paragrafında yer alan "Kurul görüşlerinin, kamuoyuna yapılan duyuru ve taahhüdün doğal
sonucu gereği yasal açıdan olmasa da teamül olarak bağlayıcılığı vardır. Bu
bağlayıcılığın geçerliliği, tarafların mesleki ve ticari ahlak değerlerine verecekleri önemle
sağlanır" şeklindeki hüküm de, RÖK görüşlerinin “tavsiye” karakterine hukuki dayanak
teşkil etmektedir.
(21) Adı geçen İçtüzük’e göre, gerçek veya tüzel kişiler tarafından yazılı olarak yapılması
gereken RÖK başvurularının, izleyen ilk toplantıda görüşülebilmesi için en geç Çarşamba
günü saat 16.00’ya kadar iletilmesi gerekmektedir. RÖK uygulamalarında esas alınan
Uluslararası Reklam Uygulama Esasları’nın “Kanıtlama/Destekleme” başlıklı 8.
maddesine göre “Reklamverenler, ICC (Milletlerarası Ticaret Odası) Esasları'nın
uygulanmasından sorumlu olan özdenetim organlarının herhangi bir doğrulamayı talep
etmeleri durumunda, bu belgeleri hemen sunabilmelidirler”. Bu çerçevede şikayet edilen
reklamın reklam vereninden ve varsa reklam ajansından en geç iki iş günü içerisinde
gerekli belge ve bilgiler ile birlikte yazılı görüşünü bildirmesi istenmektedir. Reklamın
sahibi tarafından iletilen bilgi ve belgeler, sekretarya tarafından hazırlanan bir rapor
halinde Kurula sunulmaktadır. Uyuşmazlığın (reklam veren ya da reklam ajansı olarak)
taraflarından birinin mensubu olan RÖK üyesi, müzakere ve karar aşamalarında ilgili
kurul toplantısına katılamamaktadır.
(22) Kurul toplantısı sonucunda oluşan tavsiye niteliğindeki görüş, toplantının ertesi günü,
yazılı olarak dosyanın tarafları ile paylaşılmaktadır. Kurul toplantısında özdenetim
esaslarına aykırı bulunan reklamın düzeltilmesi ve/veya yayından kaldırılması için
reklamın sahibi reklam verene iki iş günü süre tanınmaktadır.
(23) Bu süre sonunda reklam veren tarafından reklamda gerekli düzeltme yapılmamış veya
reklam yayından kaldırılmamış ise reklamın yayınlandığı ilgili mecraya yayının
durdurulması yönündeki tavsiye niteliğindeki Kurul görüşü yazılı olarak iletilmektedir.
(24) RÖK’ün işleyiş süreci, medya mecrasına tavsiye niteliğindeki Kurul görüşünün iletilmesi
ile sona ermektedir. Bu aşamadan sonra RÖK tarafından reklamın yayınlanıp
yayınlanmadığı veya düzeltilerek yayınlanıp yayınlanmadığı hususlarında herhangi bir
takip yapılmamaktadır.
I.4. İlgili Pazar
I.4.1. İlgili Ürün Pazarı
(25) İnceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar
tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm
tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa, pazar tanımı
15-38/631-214
7/17

yapılmayabilmektedir. Bu bağlamda mevcut dosya bakımından, yapılacak
değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden, ilgili ürün pazarı belirlenmemiştir.
I.4.2. İlgili Coğrafi Pazar
(26) Dosya bazında yapılacak değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden, ilgili coğrafi pazar
tanımlanmamıştır.
I.5. Şikayete Konu Olaylara İlişkin Süreç, Elde Edilen Bilgi Belgeler ve Teşebbüs
Yetkilileriyle Yapılan Görüşmeler
I.5.1. Şikayete Konu Olaylara İlişkin Süreç
(27) Mevcut şikayete konu vakaların kronolojik olarak izlediği sürece aşağıda yer verilmiştir:
- UNİLEVER tarafından, FERMET GIDA markası olan (…..) dondurmalarının TV
reklamları, internet sitesi tanıtımları, ambalajları, tanıtım broşürleri ve reklam filminde
kullanılan "en doğal, en natürel dondurma", "gerçek çilekli dondurma" ve "gerçek
fındıklı dondurma" ifadelerinin doğruluğunun ispatlanması talebi ile RÖK’e şikayette
bulunulmuştur.
- Söz konusu şikâyet üzerine RÖK tarafından, (…..) markalı dondurma ürününün,
internet sitesindeki reklamında yer alan ifadelerin gerçeği yansıtmadığı yönündeki
iddialarla ilgili olarak FERMET GIDA’dan görüş ve savunmaları istenmiş ve bunun için
iki gün süre verilmiştir.
- Bu süre zarfında FERMET GIDA tarafından tedarikçilerden alınan taahhütname ve
kullanılan ürünlerin doğallığını kanıtlayan sertifikalar ile açıklamalar yapılmış, ancak
RÖK tarafından, verilen cevaplara ilişkin ürün analizlerinin sunulmamış olmasına
istinaden, savunmaların yeterli şekilde kanıtlanıp desteklenmediği ve tüketicileri yanlış
yönlendirebilecek beyanların Uluslararası Reklam Uygulama Esasları'nın "dürüstlük"
başlıklı 3. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle (…..) dondurmalarına ait her türlü
mecrada yayınlanan reklamlarda ve ürünün ambalajında gerekli düzenlemeler
yapılmadan reklamların yayınlanmamasının rica edildiği bir yazı FERMET GIDA’ya
12.12.2012 tarihinde tebliğ edilmiştir.
- Tebliğ edilen yazıda FERMET GIDA’ya 15.12.2012'ye kadar süre verilerek, gerekli
düzenlemelerin yapılmaması veya yayının durdurulmamış olması halinde reklam
filminin durdurulması için medya kuruluşlarına 17.12.2012 tarihinde yazı gönderileceği
bildirilmiştir.
- Bunun üzerine FERMET GIDA, RÖK tarafından kendisine 12.12.2012 tarihinde tebliğ
edilen yazıda kapsamlı bir ürün analizinin istenilmediğini ifade eden şikâyetini RÖK’e
14.12.2012 tarihinde sunmuş, bunun üzerine RÖK tarafından 19.12.2012 tarihli yazı ile
bilimsel geçerliliğe sahip raporların sunulması istenilmiştir.
- RÖK, 21.12.2012 tarihinde yayın kanallarına göndermiş olduğu yazı ile (…..)
dondurma reklam filmlerinin bu hali ile yayınlanmaması konusunda gereğinin
yapılmasını rica etmiştir.
- Başvuru dilekçesi kapsamında, yukarıda özetlenen süreçte ortaya çıkan gelişmeler ve
alınan kararların, RÖK’ün UNİLEVER tarafından manipüle edilmesine bağlı olarak
ortaya çıktığı ve UNİLEVER’in, RÖK aracılığıyla rakip faaliyetlerini zorlaştırmak
suretiyle hâkim du