Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Yargı Kararları Üzerine)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2013-2-014 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 16-15/254-109
Karar Tarihi : 03.05.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK, Adem BİRCAN
B. RAPORTÖRLER : Hatice YAVUZ, Beyza AĞVAZ, Ali ŞENGÜL
C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
- Vodafone Net İletişim Hizmetleri A.Ş.
Temsilcisi: i. Yılmaz ASLAN, Av. Orhan ÜNAL
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza 38/8
Balmumcu,Beşiktaş/İstanbul
- TurkNet İletişim Hizmetleri A.Ş.
Büyükdere Cad. No:121 Ercan Han Kat:2 34394
Gayrettepe/İstanbul
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
- Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara
- TTNET A.Ş.
Esentepe Mah. Salih Tozan Sokak, No: 16, Karamancılar İş
Merkezi D Blok Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin sabit telefon hizmeti
kapsamında Ev Avantaj tarifelerinde uyguladığı fiyatlandırma yoluyla 4054 sayılı
Kanun'un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: 06.03.2013 tarih, 1361 sayı ile intikal eden gizlilik talepli
başvuruda,
- Başvuru sahibinin, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK)
yetkilendirmesine dayanarak sabit telefon hizmeti (STH) alanında faaliyette
bulunduğu,
- STH sunulması kapsamında STH işletmecilerinin toptan hat kiralama hizmeti
vasıtasıyla kendi abonelerine arama hizmeti sunabilmeleri için gerekli olan çağrı
başlatma ve sonlandırma hizmetlerini Türkiye’de sabit telefon altyapısına sahip tek
işletmeci olan Türk Telekom’dan sağlamak zorunda oldukları,
- Anılan nedenle başvuru konusu iddia bakımından ilgili ürün pazarının “sabit telefon
şebekesine toptan seviyede erişim hizmetleri pazarı” ve ayrıca dikey bütünleşik
yapıya sahip bir teşebbüs olarak hem toptan hem perakende seviyede faaliyet
gösteren Türk Telekom’un üst pazarda sahip olduğu gücü dolayısıyla “perakende
sabit telefon hizmetleri pazarı” olarak belirlenmesi gerektiği,

16-15/254-109
2/105

- 2012 yılı Haziran ayı itibariyle STH sunmak üzere yetkilendirilmiş 190 adet
işletmeci bulunduğu, Türkiye genelinde sabit telefon altyapısına sahip tek
işletmecinin ise Türk Telekom olduğu ve 2012 yılı Haziran ayı itibariyle 14,17
milyon sabit telefon abonesi bulunduğu,
- Türk Telekom’un ayrıca BTK kararı ile telekomünikasyon şebekeleri üzerinden
sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetleri ile tüm
telekomünikasyon altyapısında fiili tekele sahip işletmeci olarak belirlendiği,
- STH işletmecileri tarafından alternatif bir altyapının kurulduğu ancak bu altyapının
Türk Telekom üzerinde rekabetçi bir baskı oluşturmaktan çok uzak olduğu, Türk
Telekom’un sağladığı ölçek ekonomisine ulaşmasının mümkün olmadığı,
- Anılan nedenlerle Türk Telekom’un hem toptan sabit telefon erişim hizmetleri
pazarında hem de perakende sabit telefon hizmetleri pazarında hâkim durumda
bulunduğu,
- Türk Telekom’un 12.10.2012 tarihli “Türk Telekom’dan Ev Avantaj Tarifelerine
Geçiş İçin Özel Fırsat” ve 09.11.2012 tarihinde “Türk Telekom’dan Ev Avantajlılar
İçin Özel Fırsat” sloganlarıyla kamuya duyurduğu kampanyaları ile perakende
fiyatı 22,90 TL olan Ev Avantaj 100 tarifesinin fiyatını efektif olarak 17,75 TL’ye
indirdiği, söz konusu fiyatın vergilerden arındırılmış halinin 13,34 TL olduğu ve
dakika başı perakende fiyatın 0,13 TL’ye tekabül ettiği,
- Paket dâhilinde şehir içi, şehirlerarası, yurtiçi GSM ve uluslararası birinci kademe
görüşmeler yapılabildiği,
- Başvuru sahibinin Türk Telekom’un sunduğu hizmetle eşdeğerde bir hizmet
sağlayabilmesi için,
i. Toptan hat kiralama bedeli olarak aylık (…..) TL
ii. Çağrı başlatma ve sonlandırma ücreti olarak dakika başına toplam
(…..) kr
iii. Altyapısının (“backbone”) Türk Telekom tabanlı olması sebebiyle
aylık 65 dakika kullanım için abone başına (…..) kr
olmak üzere aylık toplam (…..) TL’lik (altyapı hariç (…..) TL) maliyete
katlanmasının gerektiği,
- Başvuru sahibinin hâlihazırda uyguladığı fiyatlar ile sadece Türk Telekom’a
ödediği toptan hat kiralama bedeli, çağrı başlatma ve sonlandırma ücretleri dikkate
alındığında %(…..) oranında bir kar marjına sahip olacağı, buna karşılık Türk
Telekom’un başvuru konusu kampanyaları kapsamında 17,75 TL perakende satış
fiyatını uygulaması durumunda ise kar marjının %(…..) oranında gerçekleşeceği,
söz konusu oranın sürdürülebilir karlılık oranı olarak değerlendirilemeyeceği,
- Karlılık oranının %(…..) seviyesinden %(…..) seviyesine düşüşünün olağan piyasa
şartlarındaki değişimlerden kaynaklanmadığı, hâkim durumdaki teşebbüsün fiyat
sıkıştırması uygulaması gibi suni bir piyasa hareketi sonucu meydana geldiğinin
bir göstergesi olarak değerlendirilebileceği,
- Hâkim durumda bulunan Türk Telekom’un toptan seviyede uyguladığı fiyatlar ile
perakende seviyede uyguladığı fiyatlar arasındaki fark pozitif olsa dâhi anılan marj
düşüşünün Türk Telekom’a eşit etkinlikteki rakiplerin faaliyetlerini zorlaştıracağı ve
hatta uzun vadede rakiplerin piyasadan dışlanmasına sebebiyet vereceği,
16-15/254-109
3/105

- Öte yandan sabit ses pazarının küçülmekte olan bir pazar olduğu göz önüne
alındığında başvuru sahibi ile alternatif operatörlerin yakalayacakları büyümenin
büyük kısmının Türk Telekom’un mevcut abonelerinin kazanımı ile gerçekleşeceği
ve başvuru sahibinin kazanacağı yeni müşteriler için kendi kanalına satış
komisyonu ödemesi gerektiği,
- Mevcut maliyet kalemlerine satış komisyonunun eklenmesi durumunda başvuru
sahibinin kârının (…..) seviyesine düşeceği,
- Komisyonun dâhil edildiği analizde, “Evrensel Hizmet Fonu”, “Hazine Payı”,
“Tahsilat Ücreti”, "Ortalama Çağrı Merkezi Ücreti", "Müşteri Hizmetleri İşlemleri
Ücreti", "Otomasyon İşlemleri Ücreti", "Faturalama İşlemleri", "Fatura Kağıdı ve
Zarf Ücreti", "Fatura Postalama Ücreti" ve "Reklam/SponsorIuk Maliyeti" gibi
giderlerin göz önünde bulundurulmadığı ve yapılacak değerlendirmelerde anılan
maliyet kalemlerinin de dikkate alınması gerektiği,
- Diğer bir ihtimalde, analizin maliyet kalemleri üzerinden yapılması durumunda da,
başvuru sahibinin maliyetlerinin Türk Telekom’un dakika başına uyguladığı
perakende satış fiyatı olan 13,34 kr’tan yüksek olduğu,
- Başvuru sahibinin katlanması gereken ana maliyetlerden toptan hat kiralama
bedelinin dakika başına 9,48 kr, çağrı başlatma ücretinin dakika başına 2,24 kr,
çağrı sonlandırma ücretinin dakika başına 2,24 kr olmak üzere toplamda 13,96 kr
olduğu, bu halde sadece Türk Telekom’a ödenmesi gereken maliyetler ile dakika
başına 0,62 kr zarar ettiği,
- Anılan maliyet hesaplamalarına “komisyon”, “backbone maliyeti” ve insan
kaynakları, müşteri ilişkileri, pazarlama harcamaları gibi “operasyonel giderler”in
dâhil edilmediği,
- Hâkim durumdaki Türk Telekom’un zorunlu girdi maliyetini karşıladıktan sonraki
aşamada nihai ürünü üretmek için katlanabileceği azami maliyetin, arabağlantı
ücreti ile uygulamakta olduğu perakende fiyat arasındaki farktan büyük olacağı, bu
çerçevede Türk Telekom tarafından fiyat sıkıştırması yapıldığının açık olduğu
iddia edilmiş ve yukarıda açıklanan gerekçelerle Türk Telekom’un uyguladığı tarifeler
yoluyla, fiyat sıkıştırması yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanunun 6. maddesini ihlal
ettiğinin tespiti, şikâyetin temelini oluşturan kampanyaların kısa süreli olması ve
piyasadaki etkilerini kısa sürede gösterecek olması nedenleriyle geçici tedbir alınması,
hâkim durumun kötüye kullanılması eylemlerinin önaraştırma yapılmasını gerekli
kılmayacak düzeyde belirgin olması nedeniyle doğrudan soruşturma açılması talep
edilmiştir.
(3) Vodafone Net İletişim Hizmetleri A.Ş. (VodafoneNet) tarafından 02.03.2015 tarih ve 1044
sayı ile gönderilen şikâyet dilekçesinde,
- VodafoneNet tarafından şikâyet konusu yapılmış olan "%30 İndirimli Ev Avantaj
100 Kampanyası"nın yanı sıra Türk Telekom tarafından daha yüksek indirimler
sunulmuş olan "%40 İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyası" ve "%50 İndirimli Ev
Avantaj 100 Kampanyası"nın da yürürlüğe konulduğu, anılan kampanyaların da
halen devam ettiği,
- Soruşturmanın sadece şikâyet dilekçesinde bahsi geçen dönem için değil, Türk
Telekom'un şikâyet konusu yapılan kampanyasının günümüze kadar devam eden
etkilerinin tespiti ve şikâyet konusu kampanyayı takiben Türk Telekom tarafından
yürürlüğe konulmuş olan "%40 İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyası" ve "%50
İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyası" için de yürütülmesi gerektiği,
16-15/254-109
4/105

- Hâkim durum değerlendirmesi açısından ise şikâyet dilekçesinde Türk Telekom
için yapılan tespitlerin yanı sıra, Türk Telekom ile aynı ekonomik bütünlük
içerisinde bulunan TTNET'in de değerlendirmelere dâhil edilmesi gerektiği, çünkü
Türk Telekom tarafından sunulan PSTN/STH hizmetinin yanı sıra, TTNET
tarafından da STH sunulduğu, bu durumun perakende STH pazarı açısından Türk
Telekom ile TTNET'in sahip oldukları pazar paylarının toplanarak bir hesaplama
yapılmasını gerektirdiği,
- Türk Telekom Grubu'nun hem toptan sabit telefon erişim hizmetleri pazarında hem
de perakende sabit telefon hizmetleri pazarında hâkim durumda bulunduğu,
- Şikâyet konusu Ev Avantaj Kampanyaları bakımından VolP ile PSTN/STH'ın
bireysel aboneler nezdinde etkin alternatif olarak görülmesinin mümkün
olamayacağı
ifade edilmiş ve Türk Telekom'un ilgili üst pazarda hâkim durumda olduğunun tespit
edilmesi, şikâyete konu kampanyalar ve tarifelerle hâkim durumunu kötüye kullandığının
tespit edilmesi ve TTNET hakkında soruşturma açılması talep edilmiştir.
(4) TurkNet İletişim Hizmetleri A.Ş. (TurkNet) tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına
07.01.2015 tarih ve 83 sayı ile giren ek bilgi sunulması konulu başvuruda,
- Rekabet Kurulu’nun 04.07.2007 tarih ve 07-56/634-216 sayılı kararında, fiyat
sıkıştırması testi uygulanırken hâkim durumdaki teşebbüsün değil hâkim
durumdaki teşebbüsün rakiplerinin maliyetlerinin esas alındığı, bu nedenle fiyat
sıkıştırması testinde, makul etkinlikteki operatörlerin maliyetlerinin de dikkate
alınarak hesaplama yapılması gerektiği,
- Toptan ve perakende ürünlerin fiyatları arasındaki marjın dışlayıcı etkiye sahip
olup olmadığının tespit edilebilmesi için alt pazar maliyetlerinin tespit edilmesi
gerektiği, özellikle "evrensel hizmet fonu", "hazine payı", "tahsilat ücreti", "ortalama
çağrı merkezi ücreti", "müşteri hizmet işlemleri ücreti", "otomasyon işlemleri
ücreti", "faturalama işlemleri ücreti", "fatura kağıdı ve zarf ücreti", "fatura postalama
ücreti" ve "reklam/sponsorluk maliyeti" gibi maliyet kalemlerinin yapılacak
değerlendirmede dikkate alınması gerektiği,
- Ayrıca maliyet hesaplamalarında komisyon, iş gücü, müşteri ilişkileri, pazarlama
harcamaları gibi “operasyonel giderlerin” alt pazar maliyetlerinden bir kısmına
tekabül edebileceği,
- Kota aşım gelirinin, fiyat sıkıştırma testine konu olabilecek bir gelir kalemi
olmadığı, BTK kararında Türk Telekom’a, “…01.04.2013 tarihine kadar gerekli
hazırlıkların tamamlanarak, kullanım miktarının ücretsiz sorgulanması imkânının
sağlanması ve kullanım sınırının %80 ve %100 'e ulaşması halinde kısa mesaj
veya aboneye etkin şekilde ulaşabilecek benzeri yöntemler ile bilgilendirmenin
sağlanması” yükümlülüğü getirildiği, bu yükümlülük nedeniyle Türk Telekom’un
kota aşım gelirlerinin beklenen seviyede gerçekleşmeyeceği,
- STH işletmecilerinin kendi bünyelerinde VolP teknolojisini kullandığı ve genel
olarak büyük kurumsal müşterilerin ve çağrı merkezi müşterilerinin VolP yöntemi
ile çağrı başlattığı, ayrıca teknik nedenlerden dolayı ev kullanıcılarının sadece
yüzde birkaçının VoIP (“Voice over Internet Protocol”) ile çağrı başlattığı,

16-15/254-109
5/105

- VoIP altyapısı ile başlatılan çağrıların, ev müşterileri bakımından dikkate
alınmaması gerektiği, çünkü Türk Telekom tarafından sunulan Ev Avantaj
kampanyalarının ev müşterilerine sunulan kampanyalar olduğu
ifade edilerek fiyat sıkıştırması testinin eksiksiz uygulanması ve soruşturmanın
kapsamının TTNET’i de kapsayacak ve güncel verileri de dikkate alacak şekilde
genişletilmesi talep edilmiştir.
(5) TurkNet tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 06.03.2015 tarih ve 1158 sayı ile
giren başvuruda ise,
- Toptan ve perakende ürünlerin fiyatları arasındaki marjın dışlayıcı etkiye sahip
olup olmadığının tespit edilebilmesi için, alt pazar maliyetlerinin belirlenmesi,
- Perakende maliyetleri fiyat sıkıştırması testinde, hazine payı, tahsilat gideri,
ortalama çağrı merkezi gideri, müşteri hizmetleri, otomasyon işlemleri, faturalama
işlemleri, fatura kâğıdı ve zarf gideri, fatura postalama gideri, reklam/sponsorluk
maliyeti, komisyon, iş gücü, pazarlama harcama kalemlerinin de göz önünde
bulundurulması,
- Son kullanıcıları farklı olan VoIP ve sabit telefon hizmetinin birbiri ile mukayese
edilememesi sebebiyle fiyat sıkıştırması testinde VoIP altyapısı ile sunulan
hizmetlerin yer almaması
gerektiği ifade edilmiştir.
(6) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 06.03.2013 tarih ve 1361
sayı ile intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 31.05.2013 tarih ve 2013-2-14/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu 13.06.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 13-36/475-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine
hazırlanan 14.08.2013 tarih ve 2013-2-14/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu 21.08.2013
tarihinde görüşülmüş ve 13-48/692-293 sayı ile 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi
uyarınca şikâyetin reddi ile Türk Telekom hakkında soruşturma açılmamasına karar
verilmiştir.
(7) Bahse konu Rekabet Kurulu (Kurul) kararının iptali istemiyle açılan dava sonucunda
Ankara 9. İdare Mahkemesi tarafından 27.06.2014 tarih 2014/33E, 2014/552 K. sayı ile,
21.08.2013 tarih 13-48/692-293 sayılı Kurul kararının iptaline hükmedilmiştir.
(8) Bunun üzerine Kurul 01.10.2014 tarih ve 14-37/701-M sayı ile, Türk Telekom'un sabit
telefon hizmeti kapsamında Ev Avantaj tarifelerinde uyguladığı fiyatlandırma yoluyla 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddiasının incelenmesine yönelik olarak aynı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar vermiştir.
(9) 4054 sayılı Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca, soruşturma kararı ve ileri sürülen iddiaların
türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi, 17.10.2014 tarih ve 11403 sayılı yazı ile Türk
Telekom’a tebliğ edilerek 30 gün içinde ilk yazılı savunmasının iletilmesi talep edilmiştir.
Yukarıda değinilen süreci takiben, teşebbüsün ilk yazılı savunması Kurum kayıtlarına
19.11.2014 tarih ve 6594 sayı ile intikal etmiştir.
(10) BTK ile Rekabet Kurumu arasında imzalanan protokolün 9. maddesi gereği 26.11.2014
tarih, 12749 sayılı yazı ile BTK’ya, Türk Telekom hakkında soruşturma açıldığına ilişkin
gerekli bilgilendirme yapılmıştır. Ayrıca BTK’dan 27.01.2015 tarih ve 1028 sayılı yazı ile,
önaraştırma safhasında kuruma gönderdikleri görüşte ve BTK düzenlemelerinde bir
değişiklik olup olmadığına ilişkin bilgi talep edilmiştir. Anılan konuya ilişkin cevabi yazı
20.02.2015 tarih, 916 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.

16-15/254-109
6/105

(11) Kurul tarafından, 12.03.2015 tarih ve 15-11/150-M sayı ile sabit telefon hizmeti
kapsamında Ev Avantaj tarifelerinde uyguladığı fiyatlandırma yoluyla 4054 sayılı
Kanun'un 6. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak aynı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca TTNet A.Ş. (TTNET) hakkında soruşturma açılmasına ve bu
soruşturmanın 01.10.2014 tarihli ve 14-37/701-M sayılı karar ile başlatılan soruşturma ile
birleştirilmesine, ayrıca soruşturma kapsamının yürütülen tüm Ev Avantaj kampanyalarını
içerecek şekilde genişletilmesine karar verilmiştir.
(12) Türk Telekom’a süre uzatımına ilişkin bildirim 17.03.2015 tarih, 2985 sayı ile, soruşturma
kapsamının genişletilmesine ilişkin bildirim ise 19.03.2015 tarih, 3107 sayı ile yapılmıştır.
Anılan Kurul kararı ile soruşturmaya dâhil edilen TTNET’e, soruşturma bildirimi
19.03.2015 tarih, 3108 sayı ile tebliğ edilmiş, TTNET’in ilk yazılı savunması 24.04.2015
tarih ve 2131 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 03.06.2015 tarih ve 15-25/280-M
sayılı Kurul kararları ile soruşturma süresi üç ay daha uzatılmıştır.
(13) Soruşturma heyeti tarafından yapılan inceleme ve değerlendirmeleri içeren 01.10.2015
tarih ve 2013-2-14/SR sayılı Soruşturma Raporu Türk Telekom’a 01.10.2015 tarih ve
10112 sayılı yazının ekinde gönderilmiş ve Türk Telekom tarafından 05.10.2015 tarihinde
tebellüğ edilmiştir.
(14) Türk Telekom'un talebi üzerine, Kurul’un 03.11.2015 tarih ve 15-39/640-M sayılı kararı ile
4054 sayılı Kanun'un 45/2 maddesi uyarınca ikinci yazılı savunma süresi 30 gün
uzatılmıştır. Bunun üzerine Türk Telekom’un ikinci yazılı savunması 04.12.2015 tarih ve
5827 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(15) Soruşturma Heyeti’nce hazırlanan Ek Görüş 21.12.2015 tarih ve 13383 sayılı yazı ile Türk
Telekom’a iletilmiş ve Türk Telekom tarafından 23.12.2015 tarihinde tebellüğ edilmiştir.
(16) Diğer yandan, Türk Telekom tarafından gönderilen ikinci yazılı savunmada, Soruşturma
Raporu’nda TTNET hakkında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek bulunmadığının
belirtilmiş olması gerekçe gösterilerek TTNET adına ayrıca bir savunma sunulmadığı
ifade edilmiştir. Buna karşın, Türk Telekom tarafından yapılmış olan yazılı savunmaya
karşı Soruşturma Heyeti’nce hazırlanan Ek Görüş 25.12.2015 tarih ve 13576 sayılı
yazının ekinde TTNET’e de iletilmiştir.
(17) Türk Telekom ve TTNET’in talebi üzerine, Kurul’un 06.01.2016 tarih ve 16-01/5-M sayılı
kararı ile 4054 sayılı Kanun'un 45/2. maddesi uyarınca üçüncü yazılı savunma süresi 30
gün uzatılmıştır. Türk Telekom ve TTNET’in sözlü savunma toplantısı yapılması talebini
de içeren üçüncü yazılı savunması ve mali tabloları 22.02.2016 tarih ve 1230 sayılı yazı
ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(18) Türk Telekom ve TTNET tarafından gönderilen 11.04.2016 tarih ve 2440 sayılı yazıda,
yapacakları sunumların ticari sır ihtiva etmesinden dolayı sözlü savunma toplantısının
tamamının gizli olarak yapılması talep edilmiştir. Kurul’un 19.04.2016 tarihli toplantısında
söz konusu talep değerlendirilmiş ve 16-13/203-M sayı ile 2010/2 sayılı Rekabet Kurulu
Nezdinde Yapılan Sözlü Savunma Toplantıları Hakkında Tebliğ’in "Toplantının Aleniyeti
ve Gizli Oturum Kararı" başlıklı 9. maddesinin 4.,5. ve 6. fıkraları hükümlerinin dikkate
alınması sonucunda, Türk Telekom’un başvurusunda ifade edilen hususlar göz önünde
bulundurularak, adı geçen şirket tarafından yapılan gizlilik talebinin kısmen kabulüne
karar verilmiştir. Sözlü savunma toplantısı 19.04.2015 tarihinde yapılmıştır. Kurul
03.05.2016 tarihli toplantısında, 16-15/254-109 sayılı nihai kararını vermiştir.

16-15/254-109
7/105

(19) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: 01.10.2015 tarihli ve 2013-2-14/SR sayılı Soruşturma
Raporunda,
1. Herhangi bir Ev Avantaj tarifesi bulunmayan TTNET hakkında bir işlem tesis
edilmesine gerek olmadığı,
2. Hakkında soruşturma yürütülen Türk Telekom’un toptan düzeyde sabit şebekede
çağrı başlatma, sabit şebekede çağrı taşıma ve çağrı sonlandırma pazarları ile
perakende düzeyde bireysel kullanıcılara yönelik sabit arama hizmetleri pazarında
hâkim durumda bulunduğu,
3. Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafından düzenlenen Ev Avantajlıya Her Yöne
3000 Dk Bedava Kampanyasında Ev Avantaj 100 tarifesi, İlk 500 Bin Aboneye
7’den 7’ye GSM Kampanyasında Ev Avantaj 100 tarifesi ve Haydi Konuş Ev
Avantaj 200 Kampanyasında Ev Avantaj 200 tarifesinin maliyetlerini
karşılayamadığı,
4. Söz konusu kampanyalardaki satış hacmi dikkate alındığında Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin bu kampanyalar kapsamında uyguladığı fiyatlama
politikasının rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol açmasının muhtemel olduğu, bu
nedenle teşebbüsün “fiyat sıkıştırması” yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
çerçevesinde hâkim durumunu kötüye kullandığı,
5. 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine aykırı uygulamaları nedeniyle, aynı Kanun’un
16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Türk Telekomünikasyon A.Ş.’ye idari para
cezası verilmesi gerektiği,
6. Bu doğrultuda, 31.12.2015 tarihine kadar devam edecek olan Ev Avantajlıya Her
Yöne 3000 Dk Bedava Kampanyasının sona erdirilmesi yönünde anılan teşebbüse
Başkanlıkça bir yazı gönderilmesi gerektiği
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İptal Edilen Kurul Kararı ve Kurul Kararına İlişkin Mahkeme Kararları
I.1.1. 21.08.2013 tarih ve 13-48/692-293 sayılı Rekabet Kurulu Kararı
(20) Ankara 9. İdare Mahkemesi tarafından iptal edilen 21.08.2013 tarih ve 13-48/692-293
sayılı Kurul kararında şikâyete konu uygulamalar aşağıdaki şekilde değerlendirilmiş ve
iddialara ilişkin olarak,
- Dosya konusunun Türk Telekom’un STH kapsamında “Ev Avantaj”
kampanyalarında fiyat sıkıştırması uygulamak suretiyle hâkim durumunu kötüye
kullandığı iddiası olduğu,
- 12.10.2012-31.12.2013 dönemini kapsayan “%30 İndirimli Ev Avantaj 100
Kampanyası”, KlasikHATT, KlasikHATT Mutlu Pazar, StandartHATT,
StandartHATT Mutlu Pazar tarifelerinden Ev Avantaj 100 tarife paketine geçen ve
12 ay boyunca söz konusu pakette kalmak için taahhüt veren ilk 250.000 ev
abonesine, Ev Avantaj 100 tarife paketi ücreti üzerinden 9 ay boyunca aylık %30
oranında indirim ve bu tarife paketi kapsamındaki dakikalarına ek olarak 12 ay süre
ile şebeke içi (Türk Telekom şebekesi kapsamında şehiriçi, şehirlerarası ve 444),
yurt içi GSM ve uluslararası birinci kademe sabit telefon yönlerine doğru
kullanabilecekleri aylık 100 dakika verilmesini içerdiği,

16-15/254-109
8/105

- “%30 İndirimli Ev Avantaj Kampanyası”nın ise 09.11.2012-31.12.2013 dönemini
kapsadığı, Ev Avantaj 100, Ev Avantaj 200, Ev Avantaj 300, Ev Avantaj 600, Artı
Paketleri ve Ev Avantaj Özgür abonelerinin 12 ay boyunca söz konusu paketlerde
kalmaları taahhüdü ile 9 ay boyunca bulundukları tarife paketleri üzerinden %30
indirimli olarak faydalanmalarını ve tarife paketlerine ek olarak aylık 100 dakika
Türk Telekom şebeke içi (şehiriçi, şehirlerarası ve 444), yurt içi GSM ve
uluslararası birinci kademe sabit telefon yönlerine doğru kullanabilecekleri 100
dakika verilmesini öngördüğü ve 250.000 abone için geçerli bir kampanya olduğu,
- “%30 İndirimli Ev Avantaj Kampanyası”nın fiyatlarının daha yüksek olması
nedeniyle Türk Telekom’un söz konusu hizmete ilişkin perakende fiyatının tespit
edilebilmesi için “%30 İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyası” fiyatlarının esas
alındığı, buna göre söz konusu tarifeyi tercih eden bir abone 9 ay 16,03 TL, kalan
üç ayda ise 22,90 TL ücret ödeyeceği ve bu abonenin yıl içinde vergiler dâhil aylık
efektif fiyatının 17,75 TL olduğu, vergilerden arındırılmış fiyatın ise 13,34 TL olarak
hesaplandığı,
- Maliyet hesaplanırken dikkate alınabilecek kalemlerin, toptan hat kiralama bedeli,
çağrı başlatma ve sonlandırma ücretleri, altyapının Türk Telekom tabanlı olması
sebebiyle ortaya çıkan maliyet ve transmisyon maliyeti olarak belirlendiği,
- Toptan hat kiralama bedelinin abone başına 9,48 TL olduğu, söz konusu dakika
başı ücretlerin trafiğin çeşitli yönlere dağılımına göre ağırlıklandırılmasıyla bir
abonenin dakika başına ortalama maliyetine ulaşılabileceği,
- Başvuru sahibinin dakika başı toplam çağrı başlatma ve sonlandırma maliyetinin
dakika başına (…..) kr, bireysel müşteriler için ortalama kullanım süresinin (…..)
dakika olduğu, Türk Telekom tarafından sunulan verilere göre ise 2013 yılı Mayıs
ayında Ev Avantaj 100 tarifesi kapsamındaki abonelerin ortalama kullanım
süresinin (…..) dakika olduğu, rekabetçi açıdan daha riskli bir durum olması
bakımından (…..) dakika değerinin esas alındığı,
- Türk Telekom tarafından perakende seviyede uygulanan fiyatın toplam
maliyetlerden %(…..) daha fazla olduğu, bu seviyede bir marjın STH
işletmecilerine bırakıldığı,
- BTK tarafından gönderilen yazıda işletmecilere 11,2 milyon dakikaya kadar olan
kullanımlar için çağrı başlatma ücretlerinde %90 ile %20 arasında, kullanılan
süreyle ters orantılı ve kademeli bir indirim sistemi uygulandığı, Türk Telekom
tarafından verilen bilgiye göre, teşebbüslerin yararlandıkları ortalama indirimin
%26 düzeyinde belirlendiği, yalnızca bu indirimlerin dikkate alınması durumunda
STH işletmecilerinin marjının %7,62 ile %17,65 arasında bir banda yerleştiği,
- STH işletmecilerinin IP şebekeleri üzerinden çağrı başlatabildiği ve bu durumda
çağrı başlatma ücretinin ihmal edilebilir düzeyde olduğu, yukarıda yer verilen
indirimler dikkate alınmayıp, yalnızca VoIP’ten kaynaklanan bu maliyet azalışı göz
önüne alındığında ise alternatif işletmecilerin marjının %13,13 düzeyinde
hesaplandığı,
- Yukarıda sayılan iki faktörün de (indirimler ve VoIP dağılımı) hesaba katılması
halinde ise STH’lara bırakılan marjın %14,30 ile %18,59 arasında bir düzeye
tekabül edeceği, bu itibarla en riskli senaryoda dahi pozitif olan marjın BTK
görüşünde yer alan hususlar ve BTK Üç Aylık Pazar Verileri dikkate alındığında
daha yüksek değerlere ulaştığı,
16-15/254-109
9/105

- Bu hususların dışında, hem Türk Telekom hem de BTK tarafından dikkate alınması
gerektiği ifade edilen üçüncü bir faktörün tarife paketindeki kullanım haklarını aşan
abonelerin kota aşımı nedeniyle ödemek durumunda oldukları ücretler olduğu, bu
hesaplamada (…..) TL’lik kota aşım değerinin dikkate alınması halinde marjların
daha da büyüyeceğinin öngörüldüğü,
- Başvuru konusu kampanyalardan faydalanarak Ev Avantaj tarifelerinden
faydalanan abonelerden 2013 yılı Mayıs ayında elde edilen ortalama gelirin 14,15
TL ve sadece Ev Avantaj 100 tarifesinin ele alınması halinde söz konusu gelirin
13,35 TL olduğu,
- “%30 İndirimli Ev Avantaj Kampanyası” söz konusu olduğunda herhangi bir indirim
yapılmayan, VoIP’ten başlatılan çağrıların ve kota aşım gelirlerinin göz ardı edildiği
en riskli senaryoda dahi STH işletmecilerine %10,10 oranında bir marj kaldığı,
anılan hususlar dikkate alınarak yapılacak hesaplamada ortaya çıkacak marjların
ise, her hâlükârda “%30 İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyası”ndaki marjlardan
daha büyük olacağı,
- Sonuç olarak olası en riskli durumlar dikkate alındığında dahi Türk Telekom
tarafından elde edilen gelirle toptan düzeyde katlanılan maliyetler arasında pozitif
marj kaldığı, BTK ve Türk Telekom tarafından ortaya konan ve yukarıda yer verilen
hususlar da dikkate alındığında bu marjın şikâyet dilekçesinde ifade edilen
%11,33’ün üzerinde olacağı
ifade edilerek, bu tespit ve değerlendirmeler ışığında dosya konusu iddialar ile ilgili olarak
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve
şikâyetin reddine karar verilmiştir.
I.1.2. Ankara 11. İdare Mahkemesi Kararı
(21) 13-48/692-293 sayılı Kurul kararına karşı açılan davalardan ilki Ankara 11. İdare
Mahkemesince görülmüştür. Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 19.12.2013 tarih ve
2013/1899 E., 2014/860 K. sayılı kararında,
“… Türk Telekom'un sabit telefon hizmeti piyasasında etkin piyasa gücüne sahip
şirket olarak belirlenmesi sebebiyle Bilgi Teknolojileri İletişim Kurumunca çeşitli
tarife yükümlülükleri altına sokulmuş olması ve bahse konu tarifenin de uygun
olduğunun ilgili Kurumca ortaya konulmuş olması, ayrıca yapılan ayrıntılı analizlerle
ilgili tarifede kar marjının en kötü senaryoda dahi %14,30-%18,59 civarında olması,
kaldı ki kota aşımı ücretlerinin dikkate alınması durumunda bu karın daha da artıyor
olması, davacı tarafından bu hususun aksini ortaya koyan kanıtların dosyaya
sunulmamış olması sonuç olarak ayrıntılı analizler neticesinde ortaya çıkarılan söz
konusu kar paylan ile hâkim durumun kötüye kullanılmasının söz konusu
olamayacağı sonucuna varılması karşısında, davacının rekabete aykırı eylem
nedeniyle yaptığı başvurunun reddedilerek soruşturma açılmamasına ilişkin olarak
tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı”
gerekçelerinden hareketle Kurul kararının kabulüne karar verilmiştir.

16-15/254-109
10/105

(22) Diğer taraftan Danıştay 13. Dairesi 24.12.2014 tarih, 2014/4523 E. ve 2014/4548 K. sayılı
kararı ile Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin bahse konu kararını bozmuştur. Danıştay 13.
Dairesi kararında,
“Fiyat sıkıştırmasının var olup olmadığının ortaya konulabilmesi bakımından,
yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, maliyetlerin ve karlılığın doğru, eksiksiz
ve şüpheye yer vermeyecek şekilde hesaplanması gerekmektedir. Özellikle, dikey
bütünleşik yapıda olan bir firmanın faaliyeti kapsamında ortaya çıkan fiyat
sıkıştırmasında maliyet kalemlerinin daha detaylı analizlerinin yapılması gerekliliği
ortadadır.
Davaya konu işlemde ise, "uzun dönem ortalama artan maliyet" dikkate
alınmaksızın üst pazar maliyetlerin analiziyle yetinilmiş ve alt pazar maliyetlerine
yeterince yer verilmemiştir. Bütün bu hususlar birlikte değerIendirildiğinde, fiyat
sıkıştırması konusunda Rekabet Hukuku açısından yapılacak değerIendirmelerin ve
Kurumca yapılacak incelemelerin kapsamına dahil edilecek maliyet kalemlerinin
detaylı analizlerinin ve tespit edilen karlılığın sürdürülebilir olup olmadığının
tartışılması bir gereklilik olup, şikâyetçinin dilekçesinde ileri sürdüğü maliyet
kalemlerinin büyüklüğü ve niteliği konusunda yeterince tatminkar bilgi ve belgelere
ulaşılarak bir değerlendirme yapılması gerekirken, bu maliyet kalemlerinin dikkate
alınmaksızın ve ortaya çıkan karlılığın sürdürülebilir olup olmadığı konusu
tartışılmaksızın soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikâyetin reddine
yönelik Kurul kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.”
ifadelerine yer verilmiştir.
I.1.3. Ankara 9. İdare Mahkemesi Kararı
(23) 13-48/692-293 sayılı Kurul kararına açılan bir diğer dava Ankara 9. İdare Mahkemesince
görülmüştür. Ankara 9. İdare Mahkemesi’nin 2014/33 E., 2014/552 K. sayılı kararında,
“Dava konusu olayda, davacı şirket tarafından, Rekabet Kurumunun yaptığı
değerlendirmede alt pazar maliyetlerinin dikkate alınmadığı, bu durumun davalı
idarenin fiyat sıkıştırması değerlendirmesi yapmak öncelikle hâkim operatörün alt
pazardaki gelir ve gider kalemlerinin hangi unsurlardan oluştuğunun tespit edilmesi
ve bu unsurların hesaplanması gerektiği şeklinde verdiği geçmiş tarihli kararıyla
çeliştiği, yine davalı idarenin şikâyet teşebbüsün şikâyet başvurusunda göz önünde
bulundurulmasını ve yapılacak değerlendirmelerde dikkate alınmasını istediği
hazine payı, tahsilat ücreti, ortalama çağrı merkezi ücreti, reklam, sponsorluk
maliyeti gibi " maliyet kalemlerinin dikkate alınmadığı yönündeki iddialar göz önünde
bulundurulduğunda, davalı idarenin alt pazar maliyetlerinin büyüklüğü konusunda
herhangi bir belge bilgi sunulmadığı, alt pazar maliyetlerinin şeffaf biçimde ortaya
konulamamış olması nedeniyle rekabetçi açıdan en riskli durumda bulunan bir
şirketin kar marjının hesaplanması ve bu marj sıfıra yakın veya negatifse fiyat
sıkıştırmasının varlığının ispatlanması yoluna gidilmesinin rekabet hukuku
açısından doğuracağı etkileri doğrudan doğruya ortadan kaldırmayacağı açıktır.

16-15/254-109
11/105

Bu durumda, rekabet hukukunun amaç ve ilkeleri ile 4054 sayılı Kanun'da öngörülen
usul açısından, 4054 sayılı Kanun'un ihlal edildiği iddiasına dayanan bir şikâyet
hakkında soruşturma açmaya gerek olup olmadığını anlamak için yapılan
önaraştırma sonucunda, eylemin veya anlaşmanın 4054 sayılı Kanun kapsamında
bir ihlal olup olmadığının tespit edilmesi suretiyle soruşturma açılıp açılmayacağına
karar verilmesi gereken somut olayda, elde edilen deliller doğrultusunda
araştırmanın genişletilmesi suretiyle elde edilecek bilgi, belge ve deliller ışığında
değerlendirilmesi suretiyle her türlü şüpheden uzak bir şekilde açıklığa
kavuşturulması için soruşturma açılması gerekirken, yeterli incelemeler
yapılmaksızın, şikâyetin önaraştırma aşamasında reddine ilişkin dava konusu Kurul
kararında hukuka uygunluk bulunmadığı”
gerekçelerinden hareketle Kurul kararının iptaline karar verilmiştir.
(24) Danıştay 13. Dairesi bahse konu mahkeme kararına ilişkin 15.06.2015 tarih, 2014/4069
E. ve 2015/2193 K. sayılı kararında,
“Bütün bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, fiyat sıkıştırması konusunda rekabet
hukuku açısından yapılacak değerlendirmelerin ve Kurum'ca yapılacak
incelemelerin kapsamına dahil edilecek maliyet kalemlerinin detaylı analizlerinin ve
tespit edilen karlılığın sürdürülebilir olup olmadığının tartışılması bir gereklilik olup,
şikâyetçinin dilekçesinde ileri sürdüğü maliyet kalemlerinin büyüklüğü ve niteliği
konusunda yeterince tatminkar bilgi ve belgelere ulaşılarak bir değerlendirme
yapılması gerekirken, bu maliyet kalemlerinin dikkate alınmaksızın ve ortaya çıkan
karlılığın sürdürülebilir olup olmadığı konusu tartışılmaksızın soruşturma açılmasına
gerek olmadığına ve şikâyetin reddine yönelik Kurul kararında hukuka uygunluk
görülmediğinden dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Mahkeme
kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.”
değerlendirmelerine yer verilerek Ankara 9. Mahkemesi’nin kararının onanmasına karar
verilmiştir.
I.2. BTK Görüşleri
(25) Başvuru konusuna ilişkin olarak, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 7.
maddesinin "Rekabet Kurulu, elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak yapacağı
inceleme ve tetkiklerde, birleşme ve devralmalara ilişkin olarak vereceği kararlar da dahil
olmak üzere elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak vereceği tüm kararlarda
öncelikle Kurum'un görüşünü ve Kurum'un yapmış olduğu düzenleyici işlemleri dikkate
alır.” şeklindeki 2. fıkrası uyarınca BTK’dan 2013-2-014 sayılı dosya kapsamında
önaraştırma ve soruşturma safhalarında olmak üzere iki kez görüş alınmıştır.
(26) Önaraştırma sürecinde talep edilen görüş 16.05.2013 tarih ve 3030 sayı ile Kurum
kayıtlarına girmiştir. İlgili görüşte özetle,
- Elektronik haberleşme mevzuatı çerçevesinde yapılan değerlendirmeler sonucunda
Türk Telekom’un sabit şebeke üzerinden arama hizmetleri piyasasında etkin piyasa
gücüne (EPG) sahip işletmeci olduğu ve Türk Telekom’a getirilen yükümlülükler
arasında “tarife kontrolü yükümlülüğü”nün de bulunduğu,
- Tarife kontrolü yükümlülüğü çerçevesinde Türk Telekom tarafından “Türk
Telekom’dan Ev Avantaj Tarifelerine Geçiş İçin Özel Fırsat” (%30 İndirimli Ev
Avantaj 100 Kampanyası) ve “Türk Telekom’dan Ev Avantajlılar İçin Özel Fırsat”
(%30 İndirimli Ev Avantaj Kampanyası) sloganlarıyla kamuoyuna duyurulan
kampanyaların BTK’ya bildirildiği,
16-15/254-109
12/105

- Söz konusu kampanyaların, alternatif işletmecilerin Türk Telekom’dan satın almak
durumunda oldukları toptan hizmetlerin (çağrı başlatma/sonlandırma) maliyetlerinin,
transmisyon maliyetlerinin ve perakende maliyetlerin (satış pazarlama giderleri,
genel idari giderler vb.) makul kârı da içerecek şekilde BTK tarafından
değerlendirildiği,
- İlgili tarife ya da kampanyaların analizinde abonelere tanınan kullanım haklarının
tamamının değil, gerçekleşen veya gerçekleşmesi beklenen trafik miktarlarının göz
önünde bulundurulduğu, zira operatörler tarafından abonelere sunulan faydaların
tamamının kullanılmadığının bilindiği,
- Türk Telekom tarafından Mayıs 2010 tarihinden itibaren alternatif işletmecilere
yönelik uygulanmakta olan toptan düzeydeki arabağlantı indirim kampanyalarının
çağrı başlatma maliyetlerini azaltıcı etkisi olduğu, ancak Rekabet Kurumu’na
yapılan başvuruda arabağlantı indirimlerinin göz ardı edildiği,
- Arabağlantı indirimlerinin sonuncusu ile STH işletmecileri tarafından 11,2 milyon
dakikaya kadar kullanılan trafik için çağrı başlatma ücretlerine %20 ile %90 arasında
değişen oranlarda indirim uygulandığı,
- Söz konusu indirimler sonrası lokal çağrı başlatma ücretlerinin (vergiler hariç) 0,14
ile 1,11 kr/dk, alan içi çağrı başlatma ücretlerinin 0,17 ile 1,37 kr/dk ve alan dışı çağrı
başlatma ücretlerinin 0,22 ile 1,79 kr/dk arasında değiştiği,
- Başvuru konusu kampanyalar kapsamında Türk Telekom’un elde ettiği bir diğer
gelirin tarife paketindeki kullanım haklarını aşan abonelerin kota aşımı nedeniyle
ödemek durumunda olduğu ücretler olduğu, ancak Rekabet Kurumu’na yapılan
başvuruda kota aşım ücretlerinin göz ardı edildiği,
- Türk Telekom’un Ev Avantaj kampanyalarına ilişkin tarifelerinin BTK tarafından
incelendiği ve mevzuata aykırılık teşkil eden bir hususun bulunmadığı,
- Belli tarife paketlerine ilişkin olarak uygulanan kampanyaların alternatif işletmeciler
açısından, maliyetleri ve satış fiyatları arasındaki beklenen kar oranlarının ilgili tarife
paketinden beklenen kar oranından daha düşük olabileceğinin de göz önünde
bulundurulması gerektiği,
- Türk Telekom tarafından ilgili tarife ve kampanyaların trafik ve abone sayısı gibi
bilgilerinin BTK’ya düzenli olarak gönderildiği ve bu bilgilerin mevcut/yeni teklif
edilen tarife ve kampanyaların değerlendirilmesinde kullanıldığı
ifade edilmektedir.
(27) Soruşturma sürecinde talep edilen görüş ise 20.02.2015 tarih ve 916 sayı ile Kurum
kayıtlarına girmiştir. İlgili yazıda özetle,
- Soruşturmaya konu dönem göz önünde bulundurulduğunda BTK’nın görev ve
sorumlulukları çerçevesinde, önaraştırma sürecinde iletilen görüşler haricinde yeni
bir değerlendirmelerinin bulunmadığı,
- Sabit şebekede arama hizmetlerine ilişkin ilgili pazarda öncül düzenlemelerin ve bu
kapsamda EPG tespitinin gerekli olmadığı ve bu bağlamda Türk Telekom'a getirilen
tarife kontrolü dâhil yükümlülüklerin kaldırıldığı, bu çerçevede, Türk Telekom
tarafından son kullanıcılara sunulmakta olan tarife ve kampanyaların, 01.07.2014
tarihinden itibaren yürürlüğe girmelerinden önce BTK’ya sunulmayacağı,

16-15/254-109
13/105

- Öte yandan, Türk Telekom’a fiyat sıkıştırması yükümlülüğü getirildiği belirtilerek söz
konusu yükümlülük kapsamında yapılan fiyat sıkıştırması testlerinin, Türk Telekom
tarafından Kuruma iletilen aylık (tarife ve kampanyalara ilişkin gelir, trafik, abone
sayısı, vb. bilgiler içeren) raporlar doğrultusunda öncelikle ve kural olarak perakende
seviyede en önemli tarifeler baz alınarak BTK tarafından aksi karar verilmedikçe en
geç üç ayda bir gerçekleştirildiği
ifade edilmektedir.
I.3. Rekabet Kurulu’nun Elektronik Haberleşme Sektöründeki Yetkisi
(28) 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun (EHK) “Kurumun görev ve yetkileri”
başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, BTK’nın görev ve yetkilerinden
birinin de tarifelerin düzenlenmesi ve denetlenmesi olduğu hükmüne yer verilmiştir. Bu
bağlamda, yine 5809 sayılı EHK’nın “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6. maddesinin
birinci fıkrasının (j) bendinde ise “Kullanıcılara ve erişim kapsamında diğer işletmecilere
uygulanacak tarifelere, sözleşme hükümlerine, teknik hususlara ve görev alanına giren
diğer konulara ilişkin genel kriterler ile uygulama usul ve esaslarını belirlemek, tarifeleri
onaylamak, tarifelerin denetlenmesine ilişkin düzenlemeleri yapmak” şeklinde BTK’nın
tarifeleri düzenleme ve denetleme görev ve yetkisinin çerçevesi çizilmiştir.
(29) 5809 sayılı EHK’nın “Tarifeler” başlıklı ikinci bölümünde yer alan “Tarifelerin
düzenlenmesi” başlıklı 13. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde,
“İşletmecinin ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğunun belirlenmesi
halinde Kurum, tarifelerin onaylanması, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin
yöntemleri ve tarifelerin alt ve üst sınırları ile bunların uygulama usul ve esaslarını
belirleyebilir.”
düzenlemesine yer verilmiştir.
(30) 5809 sayılı EHK’nın 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde ise,
“İşletmecinin ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğunun belirlenmesi
halinde, Kurum, fiyat sıkıştırması, yıkıcı fiyatlandırma gibi rekabeti engelleyici
tarifelerin önlenmesi için gerekli düzenlemeleri yapar ve uygulamaları denetler.”
hükmü yer almaktadır.
(31) EHK'nın “Erişim tarifeleri” başlıklı 20. maddesi,
“(1) Kurum, erişim yükümlüsü işletmecilere, erişim tarifelerini maliyet esaslı olarak
belirleme yükümlülüğü getirebilir. Kurum tarafından talep edilmesi halinde yükümlü
işletmeciler erişim tarifelerinin maliyet esaslı belirlendiğini ispat etmek zorundadır.
(2) Yükümlü işletmecilerin tarifelerini maliyet esaslı belirlemediğini tespit etmesi
halinde, Kurum erişim tarifelerini maliyet esasına göre belirler. Kurum, tarifeleri
maliyet esasına göre belirleyinceye kadar diğer ülke uygulamalarını uygun olduğu
ölçüde dikkate alarak, tarifeleri belirler ve/veya tarifelere üst sınır koyabilir. Kurumun
belirlediği tarifelere uyulması zorunludur.”
hükmünü ihtiva etmektedir.
(32) Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinden hareketle BTK'nın bir işletmecinin ilgili
pazarda etkin piyasa gücüne (EPG) sahip olduğunun belirlemesi halinde, işletmecinin
tarifelerini onaylama ve fiyat sıkıştırması, yıkıcı fiyatlandırma gibi rekabeti engelleyici
tarifelerin önlenmesi için gerekli düzenlemeleri yapma ve uygulamayı denetleme
alanlarında yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
16-15/254-109
14/105

(33) Türk Telekom, BTK'nın 08.12.2009 tarihli kararı ile "sabit şebekede arama hizmetleri"
pazarında (perakende seviye), 07.01.2010 tarihli kararı ile "sabit şebekede çağrı
başlatma hizmeti" pazarında (toptan seviye) EPG ilan edilmiştir. Tarife Yönetmeliği'nin 6.
ve 8. maddeleri çerçevesinde, EPG ilan edilmiş olan Türk Telekom'un hem toptan hem
de perakende seviyedeki sabit telefon hizmeti tarifeleri ve kampanyaları bildirim usulüyle
düzenlemeye tabi olma yükümlülüğü getirilmiştir. Bildirim usulü Tarife yönetmeliğinin 8.
maddesinde,
- Kurum tarafından aksi belirtilmediği takdirde, tarifeler yürürlüğe girmesinden en az
on beş gün önce, geçici tarife değişiklikleri yürürlüğe girmesinden en az yedi gün
önce Kuruma sunulur.
- İşletmeci, tarifelerin bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
[“Rekabetin kısıtlanmasına neden olacak fiyat indirimlerini ihtiva etmemesi”] başta
olmak üzere Kurum düzenlemelerine aykırı olmadığını gösteren, hizmete ilişkin
genel hüküm ve şartları da içeren ayrıntılı bilgi ve belgeleri açık ve anlaşılır şekilde
bildirim kapsamında sunmakla yükümlüdür.
- Yapılan bildirimde eksiklik ve/veya Kurum düzenlemelerine aykırılık olması veya
başvuruya ilişkin ilave bilgi ve belge gerekmesi durumunda Kurum, bu maddenin
üçüncü fıkrası çerçevesinde yapılan bildirimi geçersiz kabul etmeye ve/veya
işletmeciden söz konusu aykırılığın, eksikliğin giderilmesini veya ilave bilgi ve
belgenin sunulmasını talep etmeye yetkilidir.
- Yürürlüğe girdikten sonra ilgili tarife bildiriminde eksiklik tespit edilmesi durumunda
Kurum, söz konusu tarifeyi derhal durdurmaya ve/veya belirleyeceği düzeltmelerin
derhal yapılmasını işletmeciden talep etmeye yetkilidir.
şeklinde açıklanmaktadır.
(34) Sabit şebekede arama hizmetleri pazarına ilişkin tarife kontrolüne tabi olma yükümlülüğü
BTK’nın 26.03.2014 tarihli kararı ile 01.07.2014 tarihinden itibaren kaldırılmıştır. Öte
yandan elektronik haberleşme sektöründe fiyat sıkıştırmasını ve buna dayalı rekabet
aksaklıklarını gidermek amacıyla sabit şebekede çağrı başlatma pazarında EPG’ye sahip
Türk Telekom’a 26.03.2014 tarihli ve 2014/DK-SRD/172 sayılı Kurul Kararı ile tarife
kontrolü yükümlülüğünün kaldırıldığı 01.07.2014 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde
fiyat sıkıştırmasında bulunmama yükümlülüğü getirilmiştir. Söz konusu yükümlülüğün
uygulama esasları 26.06.2014 tarihli ve 2014/DK-SRD/332 sayılı Kurul Kararı ile
onaylanan "Fiyat Sıkıştırmasının Tespitine, Önlenmesine ve Giderilmesine ilişkin Usul ve
Esaslar" ile belirlenmektedir. BTK’nın 916 sayılı görüşünde uygulamaya ilişkin,
Sabit şebekede çağrı başlatma pazarının konusunu oluşturan söz konusu
yükümlülük kapsamında yapılan fiyat sıkıştırması testleri Türk Telekom tarafından
Kuruma iletilen aylık (tarife ve kampanyalara ilişkin gelir, trafik, abone sayısı, vb.
bilgiler içeren) raporlar doğrultusunda öncelikle ve kural olarak perakende seviyede
"en önemli tarifeler" baz alınarak Kurum tarafından aksi karar verilmedikçe en geç
üç (3) ayda bir gerçekleştirilmektedir.
açıklamasına yer verilmektedir.

16-15/254-109
15/105

(35) Daha önce de özetine yer verilen BTK’nın dosya konusuna ilişkin görüşlerine göre tarife
kontrolü yükümlüğü altındaki işletmecinin BTK’ya “bildirilen tarifeden farklı bir tarife ile
hizmet sunması mümkün değildir.” BTK’nın 3630 sayılı görüşünde şikâyete konu
kampanyalar da dahil olmak üzere Türk Telekom'un sunmayı planladığı tüm kampanya
ve tarifelerin de alternatif işletmecilerin benzer kampanyalar sunabilmelerine yönelik
olarak rekabete etkisi açısından ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirildiği, bu
kapsamda alternatif işletmecilerin Türk Telekom'dan satın almak durumunda oldukları
toptan hizmetlerin maliyetleri, transmisyon maliyetleri ile perakende maliyetler (satış
pazarlama giderleri, genel idari giderler vb.) makul kârı da içerecek şekilde BTK
tarafından yapılan değerlendirmelerde göz önünde bulundurulduğu belirtilmektedir.
(36) Ayrıca Türk Telekom’un, Kurul kayıtlarına 17.09.2015 tarih ve 4432 sayı ile intikal eden
yazısında da:
 Bildirime tabi olma yönteminin onay yönteminin bir parçası olduğu ve “zımni onay”
niteliği taşıdığı,
 Bildirim yönteminde de tarife veya kampanyaların BTK’ya gönderilmesinin yeterli
olmadığı, Tarife Yönetmeliği’nde ve bildirim usulüne ilişkin olarak alınan 29.02.2012
tarih ve 2012/DK-07/86 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu Kararında
öngörülen sürenin dolmasının beklenmesinin zorunlu olduğu,
 Bu süre beklenmeden tarifenin yürürlüğe alınamayacağı gibi bu süre içerisinde
BTK’nın olumsuz bir geri dönüş yapması halinde de tarifenin yürürlüğe girmediği,
 Tarife Yönetmeliği’nin 8 inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre, işletmeci
tarafından yapılan bildirimde eksiklik ve/veya BTK düzenlemelerine aykırılık olması
veya başvuruya ilişkin ilave bilgi ve belge gerekmesi durumunda BTK'nın, bildirimi
geçersiz kabul etmeye ve/veya işletmeciden söz konusu aykırılığın, eksikliğin
giderilmesini veya ilave bilgi ve belgenin sunulmasını talep etmeye yetkili olduğu
ifade edilmektedir.
(37) Ayrıca Türk Telekom tarafından sabit şebekede arama hizmetleri pazarına ilişkin olarak
01.07.2014 tarihinden önce BTK’ya bildirilen tarife ve kampanyalara, 01.07.2014
tarihinden sonra ise BTK’ya bildirilmeyen, şirketin internet sitesinde duyurulan tarife ve
kampanyalara ilişkin fiyatların tavan veya taban fiyat olmadığı, bildirilen/ilan edilen tarife
veya kampanyadan farklı bir fiyatın uygulanmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Türk
Telekom'un, 01.07.2014 tarihinden önce tarife ve kampanyalarda yapılacak her türlü
değişiklik için de yine aynı şekilde BTK’ya bildirimde bulunmakla yükümlü olduğu,
01.07.2014 tarihinden sonra ise uygulayacağı tarifeleri, ilgili mevzuat ve BTK
düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile serbestçe belirleme hakkına sahip olduğu da
ifade edilmiştir.
(38) Diğer yandan toptan tarifelere ilişkin olarak ise Türk Telekom tarafından, Türk Telekom’un
düzenlenen pazarlarda toptan seviyedeki tarife ve kampanyalara ilişkin fiyatlarının da
tavan veya taban fiyat olmadığı, BTK tarafından onaylanan ücretten farklı bir ücretin
uygulanmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.

16-15/254-109
16/105

(39) Yukarıda aktarılanlar ışığında, Türk Telekom'un BTK tarafından EPG ilan edildiği toptan
ve perakende pazarlarda tarife ve kampanyalarını BTK'ya bildirmek zorunda olduğu ve
yapılan bildirimden sonra BTK tarafından 7 gün içerisinde dönüş yapılmaması
durumunda tarifelerin yürürlüğe girdiği anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra toptan düzeydeki
tarifeler açısından ise BTK erişim yükümlüsü işletmecilere, erişim tarifelerini maliyet
esaslı olarak belirleme yükümlülüğü getirebilmekte, BTK tarafından talep edilmesi halinde
yükümlü işletmeciler erişim tarifelerinin maliyet esaslı belirlendiğini ispat etmek zorunda
kalmaktadır. Sonuç olarak, Türk Telekom BTK'nın onayını gerektiren tarifelerini kendisi
belirleyerek BTK'ya sunmakta ancak BTK onayından sonra tarifelerde tek başına
değişiklik yapamamaktadır. Dolayısıyla, Türk Telekom'un tarifeleri oluşturma aşamasında
bir hareket serbestisi bulunmakla birlikte, BTK'nın fiyat sıkıştırması, yıkıcı fiyatlandırma
gibi rekabeti engelleyici tarifelerin önlenmesine yönelik yetkisi çerçevesinde söz konusu
hareket alanı sınırlanmaktadır. Zira rekabeti engelleyebilecek bir tarife BTK tarafından
onaylanmama riskini barındırmaktadır. Diğer yandan, onaylanan bir tarife açısından ise
herhangi bir hareket serbestisinden bahsedilmesi mümkün görünmemektedir.
(40) Rekabet Kurumu'nun telekomünikasyon sektöründeki yetkileri incelendiğinde ise bilindiği
üzere, 4054 sayılı Kanun ekonominin tüm sektörlerine uygulanmaktadır ve bankacılık
sektöründe belirli düzeydeki birleşme veya devralma işlemlerine yönelik getirilen istisna1
dışında, herhangi bir sektörü açık ya da örtülü biçimde 4054 sayılı Kanun uygulaması
dışına çıkaran yasal düzenleme bulunmamaktadır. Kaldı ki Rekabet Kurulu tarafından
düzenlemeye tabi sektörlere ilişkin alınmış birçok karar bulunmaktadır. Bu kararlardan
biri genişbant internet hizmetleri pazarında Türk Telekom ve TTNET’in fiyat sıkıştırması
uyguladığı sonucuna ulaşılan 19.11.2008 tarih ve 08-65/1055-411 sayılı karardır. Söz
konusu kararda da Rekabet Kurulu’nun telekomünikasyon sektöründeki yetkilerine ilişkin
detaylı değerlendirmelere ver verilmiştir.
(41) Türk Telekom’un söz konusu Kurul kararının iptali istemiyle Danıştay 13. Dairesi
nezdinde açmış olduğu dava sonucunda, Danıştay 13. Dairesi 18.12.2012 tarih,
2009/5728 E. ve 2012/3885 K. sayılı kararı ile teşebbüsün Rekabet Kurulu’nun elektronik
haberleşme sektöründe yetkili olmadığına dair savunmalarını reddetmiştir. Danıştay 13.
Dairesi ilgili kararında, Telekomünikasyon Kurulu ve Rekabet Kurulu’nun yetki alanlarını
belirttikten sonra iki Kurul’un görev alanları arasındaki ilişkiyi şu şekilde açıklamıştır:
“… bir piyasanın düzenleyici ve denetleyici bir kurumun regülasyonuna tabi
olmasının o piyasada yer alan faaliyetleri 4054 sayılı Kanun kapsamı dışına
çıkarmayacağı, Rekabet Kurulu’nun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde tüm mal ve
hizmet piyasalarında rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve
uygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetimleri yaparak
rekabetin korunmasını sağlamakla görevlendirilmiş olduğu, söz konusu düzenleyici
kurumların piyasa hakkındaki tasarruflarında rekabetçi bir piyasa düzeni sağlamakla
yükümlü olmalarına rağmen, piyasada gerçekleşen rekabet ihlâllerinin tespit ve idari
yaptırıma tabi tutulması, Kanun veya ikincil düzenlemelerle öngörülen veya
öngörülebilecek istisnalar dışında, 4054 sayılı Kanun kapsamında Rekabet
Kurulu’nun görev alanına girdiği görülmektedir.”

1 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun “Birleşme, bölünme ve hisse değişimi” başlıklı 19. maddesi,
“...Bankaların bu Kanun hükümlerine göre birleşme, bölünme ve devirlerinde 6762 sayılı Türk Ticaret
Kanunu ile devir veya birleşmeye konu bankaların toplam aktiflerinin sektör içindeki paylarının yüzde yirmiyi
geçmemesi kaydıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 7, 10 ve 11 inci maddeleri
hükümleri uygulanmaz…” hükmünü getirmektedir.
16-15/254-109
17/105

(42) Kararda ayrıca Danıştay 13. Dairesi tarafından, Telekomünikasyon Kurulu ve Rekabet
Kurulu’nun izleyeceği yolların ve alacağı kararların farklı olduğunu vurgulanarak,
Telekomünikasyon Kurulu’nun amacının telekomünikasyon piyasasında rekabetin tesisi,
rekabetin engellenmesine ve rekabetçi zararın önlenmesine yönelik tedbirlerin alınması
ve düzenlemelerin yapılması olduğu ifade edilmiştir. Buna karşılık Rekabet Kurulu’nun
telekomünikasyon sektöründeki teşebbüsler hakkında ileri sürülen ihlâl iddiaları hakkında
açabileceği bir soruşturma sonucunda verebileceği idari para cezasının, anti-rekabetçi
davranışların ve bunun altında yatan saikin cezalandırılmasına ilişkin olduğu hüküm
altına alınmıştır.
(43) Özetine yer verilen yaklaşımın Danıştay 13. Dairesi’nin takip eden kararlarında da devam
ettirildiği görülmektedir. Örneğin, Danıştay 13. Dairesi, Borusan Telekom ve İletişim
Hizmetleri A.Ş.’nin yaptığı başvuru üzerine aldığı 13.02.2012 tarih, 2008/13184 E. ve
2012/359 K. sayılı kararında Telekomünikasyon Kurulu ve Rekabet Kurulu’nun görev ve
yetki alanlarını detaylı bir şekilde açıklayarak “regülasyon kurumlarının kararları
doğrultusunda hareket eden teşebbüslerin her durumda rekabet hukuku kurallarından
bağışık tutulamayacağı” sonucuna ulaşmıştır. 13. Daire benzer bir tutumu 2012 yılında
aldığı 08.05.2012 tarih ve 2008/14245 E. ve 2012/960 K. sayılı Telkoder kararında ve
18.12.2012 tarih ve 2009/5862 E. ve 2012/3883 K. sayılı Kule A.Ş. kararında da
sürdürmüştür.
(44) Bununla birlikte telekomünikasyon sektöründe Rekabet Kurulu’nun yetkisinin yukarıda
yer verilen kararlardan daha da geniş yorumlandığı Danıştay 13. Dairesi’nin 11.03.2014
tarih, 2010/4805 E. ve 2014/832 K. sayılı kararına da değinmekte fayda görülmektedir.
Danıştay 13. Dairesinin anılan kararı, Rekabet Kurulu tarafından NetAnkara
Telekomünikasyon Elektronik ve Bilgisayar Teknolojileri A.Ş. (NetAnkara)’nin Turkcell
İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.’den çağrı sonlandırma
hizmeti alamadığı ve bu nedenle elektronik haberleşme sektöründe rekabetin kısıtlandığı
iddiasının incelendiği 17.06.2010 tarih ve 10-44/768-251 sayılı kararının yeniden
incelenmesi talebinin reddedildiği 16.09.2010 tarih ve 10-59/1199-M sayılı kararına
ilişkindir. Yeniden incelenen Rekabet Kurulu kararında,
- “…Yapılan şikâyetin NetAnkara tarafından ilgili işletmeciler ile arabağlantı
anlaşmalarının yapılamaması ve bu nedenle faaliyete başlanamaması olduğu
dikkate alındığında, başvuru konusunu oluşturan hususların tamamının 5809 sayılı
Elektronik Haberleşme Kanunu’nun (5809 sayılı Kanun) ve ilgili ikincil mevzuat
çerçevesinde öncül olarak düzenlendiği,
- Buna ek olarak, yapılan şikâyetin, NetAnkara'nın başvurusu üzerine BTK
tarafından ele alındığı ve ilgili uzlaştırma süreçlerinin başlatıldığı, dolayısıyla
başvuru konusunu oluşturan erişim ve arabağlantı anlaşmalarının koşullarının ilgili
mevzuat çerçevesinde BTK tarafından belirlendiği, onaylandığı ve uzlaştırıldığı
dikkate alındığında, başvuru konusuna yönelik olarak 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde herhangi bir işlem tesis edilemeyeceği”
değerlendirmelerine yer verilmiştir. Ancak Danıştay 13. Dairesi söz konusu
değerlendirmelere, kararda yer verilen aşağıdaki gerekçelerle iştirak etmemiştir:

16-15/254-109
18/105

- “…telekomünikasyon sektöründe gerçekleştirilebilecek rekabet ihlalleri
konusunda, genel yetkili olan Rekabet Kurulu'nun, düzenleyici otorite kararları
uyarınca hareket etmiş olduğu saptanmış olsa dahi anti-rekabetçi davranışlar
sergileyen teşebbüslerin davranışlarını tespit ve yaptırım uygulama yetkisine sahip
olduğu ve bu teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun uygulamasından bağışık tutulması,
sektörde gerçekleştirilebilecek rekabet ihlallerinin yaptırımsız kalması sonucunu
doğurabileceğinden, şikâyete konu iddialara ilişkin davranışların varlığı ve bu
davranışların rekabet ihlali niteliğinde olduğunun saptanması veya bu duruma
yönelik somut delillere ulaşılması halinde, konu hakkında soruşturma zamanaşımı
süresi içerisinde, Rekabet Kurulu'nca soruşturma açılması ve ihlalin kesin olarak
tespiti halinde yaptırım uygulanmasının önünde bir engel bulunmamaktadır.
- Bu durumda, Rekabet Kurulu'nun kararında belirttiği üzere şikâyete konu
uygulamalar hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesis
edilemeyeceği gerekçesine dayanarak, bir yandan şikâyete konu iddiaları
değerlendirirken diğer yandan bu süreçte BTK’nın görüşü ve konu hakkında idari
yaptırım niteliğinde işlemler tesis edilmiş olması ihtimali halinde bu hususu da
dikkate alarak hareket etmesi gerekmekte iken şikâyete konu uygulamalar hakkında
soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikâyetin reddine hükmettiği kararında
ve bu karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin kararında hukuka uygunluk yoktur.”
(45) Yukarıda aktarılan kararlara bakıldığında, telekomünikasyon sektörüne yönelik son
dönemde alınan mahkeme kararları Rekabet Kurulu'nun bu alandaki görev ve yetkilerini
oldukça geniş yorumlamaktadır.
(46) Danıştay 13. Dairesi'nin NetAnkara kararında düzenleyici otorite kararları uyarınca
hareket etmiş olunduğunda dahi rekabet ihlalinin gerçekleşmiş olabileceği ve bu şekilde
hareket eden teşebbüslerin davranışlarına 4054 sayılı Kanun kapsamında müdahale
edilmemesinin, sektörde gerçekleştirilebilecek rekabet ihlallerinin yaptırımsız kalması
sonucunu doğurabileceği belirtilmektedir.
(47) Yukarıda anılan mahkeme kararları dikkate alındığında toptan düzeyde çağrı başlatma
ve çağrı sonlandırma tarifelerinin, perakende düzeyde ise sabit arama hizmetleri
tarifelerinin (01.07.2014 tarihine kadar) BTK tarafından düzenlenmesinin, söz konusu
tarifelerin 4054 sayılı Kanun kapsamında bir rekabet ihlaline neden olup olmadığının
incelenmesini engellemediği sonucuna ulaşılmıştır.
I.4. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar
I.4.1. Türk Telekomünikasyon A.Ş.
(48) Türk Telekom, Türkiye’de sabit telefon, mobil telefon, veri ve internet hizmetleri ile katma
değerli hizmetleri sunan bir teşebbüstür. Türk Telekom, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’na ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket statüsünde olup, 14.11.2005
tarihi itibarıyla %55 oranındaki hissesi blok olarak Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ye (Ojer
Telekom) satılmak suretiyle özelleştirilmiştir. 15.05.2008 tarihinde ise Türk Telekom
hisselerinin %15’lik payı halka arz edilmiştir. Türk Telekom Grubu bünyesinde, Avea
İletişim Hizmetleri A.Ş., TTNET A.Ş., Argela Yazılım ve Bilişim Teknolojileri A.Ş., Innova
Bilişim Çözümleri A.Ş., Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş., AssisTT Rehberlik ve
Müşteri Hizmetleri A.Ş., Türk Telekom International ve iştirakleri gibi şirketler
bulunmaktadır.

16-15/254-109
19/105

(49) Avea ve iştiraki Fleksus Ödeme Hizmetleri A.Ş.'nin hisse devri yoluyla Türk Telekom ve
İş Bankası Grubu'nun ortak kontrolünden Türk Telekom’un tek kontrolüne geçmesi
işlemine izin veren 28.07.2015 tarih ve 15-32/454-138 sayılı Kararı ile Türk Telekom
Avea’nın %100 oranında hissesine sahip olmuştur2.
I.4.2. TTNET A.Ş.
(50) TTNET, internet, TV, sabit ve mobil ses hizmetleri sunan iletişim ve eğlence şirketidir.
Şirketin, ADSL/VDSL2 hızlı internet erişimi, WiFi kablosuz internet erişimi ve iPass
işbirliği ile TTNET WiFi yurtdışı erişim hizmeti, G.SHDSL, Metro Ethernet, ATM ve Frame
Relay internet erişim hizmetleri bulunmaktadır. İnternet erişim hizmetlerinin yanı sıra
TTNET Müzik, dijital oyun platformu Playstore, eğitim alanında TTNET Vitamin İlköğretim
ve TTNET Vitamin Lise bulunmaktadır. TTNET Güvenlik kapsamında güvenli internet için
birçok ürün ve hizmeti kullanıcılarına sunmaktadır.
I.5. Fiyat Sıkıştırması Teorisi
(51) Daha önce de belirtildiği gibi dosya kapsamında Türk Telekom’un sabit telefon hizmeti
alan bireysel abonelerine sunduğu Ev Avantaj tarifeleri kapsamında izlediği fiyatlama
politikası ile fiyat sıkıştırması uygulayarak perakende pazardaki rekabeti kısıtlayıp
kısıtlamadığı incelenmektedir. Bu kapsamda, ilk olarak fiyat sıkıştırmasının teorik
çerçevesinin çizilmesi ve yapılacak ihlâl değerlendirmesinde dikkate alınacak kıstasların
belirlenmesi gerekmektedir.
(52) Rekabet Kurulu’nun 29.01.2014 tarih ve 14-05/97-RM (1) sayılı kararı ile uygulamaya
konulan Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki
Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz) 61. paragrafında fiyat
sıkıştırması aşağıdaki şekilde tanımlanmaktadır:
Fiyat sıkıştırması, dikey ilişkili pazarlarda faaliyet gösteren ve üst pazarda hâkim
durumda bulunan bir teşebbüsün üst pazar ürünü fiyatı ile alt pazar ürünü fiyatı
arasındaki marjı, alt pazarda eşit derecede etkin bir rakibin dahi kârlı bir şekilde kalıcı
olarak ticari faaliyette bulunmasına imkân vermeyecek nitelikte belirlemesidir. Üst
pazarda hâkim durumda bulunan teşebbüs, üst pazar ürününün fiyatını yükselterek,
alt pazar ürününün fiyatını düşürerek veya her ikisini aynı anda uygulayarak marj
sıkıştırmasına yol açabilmektedir. Böylece, hâkim durumdaki teşebbüs üst pazardaki
ürün üzerinde sahip olduğu pazar gücünü alt pazara aktarabilmekte ve bu şekilde
rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabilmektedir.

2 Türk Telekom’un diğer bağlı ortaklıklarına ilişkin ayrıntılı bilgi için bkz:

16-15/254-109
20/105

(53) Kılavuz’un 62. paragrafında ise fiyat sıkıştırmasının unsurları olarak (1) teşebbüsün bir
üretim zincirinde birbiriyle bağlantılı üst ve alt pazarlarda faaliyet göstermesi, (2) üst
pazardaki ürünün alt pazarda faaliyet gösterebilmek için vazgeçilmez olması3, (3)
teşebbüsün üst pazarda hâkim durumda bulunması ve (4) üst ve alt pazar ürünleri
arasındaki marjın, üst pazarda hâkim durumda bulunan teşebbüs kadar etkin bir rakibin
alt pazarda kar elde edemeyeceği ve kalıcı şekilde faaliyet gösteremeyeceği kadar düşük
olması sayılmıştır.
(54) Fiyat sıkıştırmasının unsurlarının bulunduğu durumlarda bir ihlalin var olup olmadığının
tespiti için yapılacak incelemenin esasını incelemeye konu davranışın fiili veya muhtemel
rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol açıp açmadığının değerlendirilmesi oluşturmaktadır.
Rekabet karşıtı piyasa kapama, hâkim durumdaki teşebbüsün davranışları sonucunda
tüketicilerin zararına olacak şekilde mevcut ya da potansiyel rakiplerin arz kaynaklarına
veya pazarlara ulaşımının zorlaştırılması ya da engellenmesidir. Tüketici zararı, fiyat
artışı, ürün kalitesindeki ve yenilik düzeyindeki düşüşler, mal ve hizmet çeşitliliğinde
azalışlar şeklinde gerçekleşebilir4.
(55) Kılavuz’un 26. paragrafında rekabet karşıtı piyasa kapamanın oluşup oluşmadığının
değerlendirilmesinde dikkate alınacak hususlar olarak aşağıdakilere yer verilmiştir:
- Hâkim durumdaki teşebbüsün konumu: Genel olarak hâkim durum ne kadar güçlü
olursa davranışın rekabet karşıtı piyasa kapamaya neden olma ihtimali o kadar
yüksektir.
- İlgili pazardaki koşullar: Pazara giriş ve pazardaki büyüme engellerinin yüksek
olması incelenen davranışın piyasayı kapatması ihtimalini artırmaktadır. Bu
bağlamda ölçek ve/veya kapsam ekonomilerinin ve şebeke etkilerinin varlığı gibi
giriş ve büyüme koşulları önem arz etmektedir. Ölçek ekonomilerinin varlığı halinde
hâkim durumdaki teşebbüsün ilgili pazarın önemli bir bölümünü kapatması,
rakiplerin pazara girmelerini ya da pazarda kalmalarını zorlaştırabilecektir. Benzer
şekilde kötüye kullanma davranışı, hâkim durumdaki teşebbüsün şebeke etkilerinin
bulunduğu bir pazarı kendi lehine ya da kendi konumunu sağlamlaştıracak şekilde
yönlendirmesini sağlayabilir. Ayrıca, alt ve/veya üst pazarda giriş engellerinin
yüksek olması, rakiplerin dikey birleşme yoluyla olası bir piyasa kapamanın
üstesinden gelmesini güçleştirebilir.
- Hâkim durumdaki teşebbüsün rakiplerinin konumu: Bazı durumlarda görece küçük
bir pazar payına sahip bir rakip dahi hâkim durumdaki teşebbüs üzerinde rekabetçi
baskı uygulayabilir. Örneğin sunduğu ürünler hâkim durumdaki teşebbüsün
ürünlerine yakın ikame olan, yenilikçiliğiyle ön plana çıkan ya da sistematik olarak
fiyatları düşürebilen bir rakip böyle bir konumda bulunabilir. Hâkim durumdaki
teşebbüsün rakiplerinin konumu değerlendirilirken dikkate alınabilecek bir diğer
husus ise söz konusu rakiplerin hâkim durumdaki teşebbüsün davranışını etkisiz
kılacak şekilde karşı stratejiler geliştirmelerinin muhtemel olup olmadığıdır.

3 Vazgeçilmezlik koşulu değerlendirilirken, üst pazar ürününün alt pazarda etkin bir şekilde rekabet
edebilmek için nesnel olarak gerekli olması aranmaktadır. Bu durum, söz konusu ürün açısından rakiplerin
alt pazarda başvurabilecekleri mevcut ya da potansiyel bir ikamenin bulunmaması halinde söz konusu
olmaktadır. İlgili unsurun mevcut veya potansiyel ikamesinin olup olmadığı değerlendirilirken, hâkim
durumdaki teşebbüsün rakiplerinin öngörülebilir bir gelecekte söz konusu unsuru etkin bir şekilde tekrar
oluşturup oluşturamayacakları göz önünde bulundurulmaktadır. Genel olarak, eğer söz konusu unsur bir
doğal tekelin sonucuysa, önemli şebeke etkileri veya tek kaynaktan temin edilebilecek bir bilgi söz
konusuysa ilgili unsurun rakipler tarafından tekrar oluşturulmasının olanaksız olduğu değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, pazarın dinamik yapısı ve ilgili unsurun sağladığı pazar gücünün sürdürülebilirliği de ayrıca
göz önünde bulundurulmaktadır.
4 Kılavuz, 25. para.
16-15/254-109
21/105

- Müşterilerin ya da sağlayıcıların konumu: Hâkim durumdaki teşebbüsün
davranışının seçici nitelik taşıyıp taşımadığı rekabet karşıtı piyasa kapama
analizinde değerlendirilecek hususlardan bir diğeridir. Bazı durumlarda hâkim
durumdaki teşebbüs incelenen davranışı sadece rakiplerin girişi ya da genişlemesi
için özel öneme sahip müşterileri veya sağlayıcıları hedefleyerek
uygulayabilmektedir. Alternatif tedarikçilerden gelen tekliflere cevap verebilen,
pazara yeni giren bir teşebbüs bakımından uygun dağıtım yöntemlerine sahip olan
veya yeni giriş için uygun olan bir coğrafi bölgede yer alan ya da diğer müşterilerin
davranışını etkilemesi muhtemel olan müşteriler özel öneme sahip kabul edilebilir.
Sağlayıcılar bakımından ise hâkim durumdaki teşebbüsün münhasır anlaşma
yaptığı veya alt pazarda hâkim durumdaki teşebbüsün rakibi olan müşterilerin
taleplerine cevap verme ihtimali en yüksek olan ya da pazara yeni giren bir teşebbüs
için özellikle uygun olan ürün çeşidinde ya da bölgede üretim yapan tedarikçiler bu
kapsamda değerlendirilebilir.
- İncelenen davranışın kapsamı ve süresi: Genel olarak ilgili pazarda davranıştan
etkilenen satışların toplam satışlar içindeki payı ne kadar yüksek olursa, davranışın
süresi ne kadar uzun olursa ve bu davranış ne kadar düzenli uygulanırsa piyasanın
kapanması ihtimali o kadar yüksektir.
- Fiili piyasa kapamayla ilgili olası deliller: Eğer davranış belirli bir süre boyunca
sürdürülmüşse hâkim durumdaki teşebbüsün ve rakiplerinin pazardaki performansı,
rekabet karşıtı piyasa kapamanın varlığına dair doğrudan delil sağlayabilir. İddia
edilen kötüye kullanma davranışıyla bağdaştırılabilecek nedenlerden dolayı hâkim
durumdaki teşebbüsün pazar payı artmış olabilir ya da pazar payındaki azalma
yavaşlamış olabilir. Benzer nedenlerle mevcut rakipler önemini kaybetmiş ya da
pazardan çıkmış olabilir veya rakipler pazara girmeye çalışmış ancak bunu
başaramamış olabilirler.
- Dışlayıcı stratejiye dair doğrudan veya dolaylı deliller: Hâkim durumdaki
teşebbüsün, incelenen davranışı gerçekleştirirken sahip olduğu niyeti de dikkate
alınabilir. Niyetin tespiti temel olarak incelenen davranıştan yapılan çıkarımlar
yoluyla elde edilen dolaylı delillerin yanı sıra doğrudan deliller kullanılarak da
yapılabilir. Doğrudan deliller, bir rakibi dışlamak, pazara girişi engellemek ya da
oluşan bir pazarı ele geçirmek için belirli bir davranışın uygulanacağını gösteren
detaylı bir plan veya dışlayıcı davranışa yönelik somut bir tehdidi gösteren deliller
gibi rakipleri dışlamaya yönelik bir stratejiye dair teşebbüs içi belgeleri içermektedir.
Niyetin analizinde, doğrudan ve dolaylı delillerin birbirini destekleyecek şekilde
kullanılması mümkündür.
(56) Kılavuz’da fiyat sıkıştırması davranışına ilişkin olarak dikey bütünleşik teşebbüs
tarafından sunulacak haklı gerekçelerin alınacak kararda değerlendirileceği
belirtilmektedir. Haklı gerekçenin fiyat sıkıştırmasının tespitinin ardından incelemeye
konu teşebbüs tarafından ileri sürülmesi halinde dikkate alınacağı açıktır. Teşebbüs
nesnel gereklilik veya etkinlik çerçevesinde haklı gerekçeler öne sürebilmektedir.
Kılavuz’un 63. paragrafında “özellikle pazar koşullarının iddia konusu stratejiye sebep
olduğu, üst pazar arzı ve alt pazar talebinde yaşanan değişimlerden dolayı marjın
daraldığı ve/veya düşük fiyatla sunulan ürünün piyasaya yeni sunulduğu gibi hususlar”
öne sürülebilecek haklı gerekçeye örnek olarak sayılmıştır.

16-15/254-109
22/105

(57) Rekabet Kurulu’nun bugüne kadar aldığı kararların, Kılavuz’da fiyat sıkıştırmasına ilişkin
belirtilen ve yukarıda yer verilen hususlarla paralel oluğu görülmektedir. Türk Telekom ve
TTNET’ten oluşan ekonomik bütünlüğün, toptan genişbant internet erişim hizmetleri
pazarındaki hâkim durumunu, perakende genişbant internet hizmetleri pazarında fiyat
sıkıştırması yoluyla kötüye kullandığı iddiası üzerine alınan 08-65/1055-411 sayılı
kararda5, fiyat sıkıştırması incelemesinde öncelikle söz konusu teşebbüsün, rakiplerin ve
ilgili pazarın yapısına ilişkin belirli ekonomik ve hukuki koşulların6 eş zamanlı varlığının
tespit edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca söz konusu koşullardan bir ya da birkaçının
sağlanamadığı durumlarda fiyat sıkıştırmasının rekabete zarar veren bir davranış olarak
nitelendirilmesinin güçleştiği ifade edilmiştir.
(58) Türk Telekom’un sabit telefon hizmeti kapsamında telefon kartına ilişkin fiyatlandırma
yoluyla hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası üzerine alınan 25.06.2014 tarihli ve 14-
22/456-201 sayılı Kurul kararında da Kılavuz’a atıfla “bir davranışın fiyat sıkıştırmasına
yol açıp açmasının muhtemel olup olmadığının tespitinde rekabet karşıtı piyasa kapama
analizi kapsamında dikkate alınan hususların yanı sıra
- Teşebbüsün yapısı
- Ürünün niteliği
- Teşebbüsün ilgili pazar(lar)daki konumu
- Fiyatlar arasındaki marj
hususlarının da dikkate alınacağı”
belirtilmiştir.
(59) Yukarıda aktarılanlar ışığında, fiyat sıkıştırması analizine geçmeden önce ilk olarak ilgili
pazarların belirlenmesi gerekmektedir. Bu aşamadan sonra, pazarlar arasındaki dikey
ilişki, üst pazarda hâkim durum unsurlarının değerlendirilmesi ve üst-alt pazar ürünleri
arasındaki marjın hesaplanması mümkün olmaktadır. Bu doğrultuda, aşağıda ilk olarak
pazar hakkında genel bilgilere yer verilecek ve ardından ilgili pazar tanımına ilişkin
değerlendirmeler yapılacaktır.

5 Söz konusu 19.11.2008 tarih ve 08-65/1055-411 sayılı Kurul kararı, Danıştay 13. Dairesi’nin 18.12.2012
tarihli ve 2009/5728 E., 2012/3885 K. sayılı kararına da konu olmuş ve Danıştay 13. Dairesi tarafından
anılan Kurul kararında hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.
6 Bu koşullar:
- Teşebbüsün öncelikle, bir üretim/hizmet zincirinde birbiriyle bağlantılı üst ve alt pazarda (toptan ve
perakende pazarda) faaliyeti olacak şekilde dikey bütünleşik yapıda olması ve tek bir ekonomik
bütünlüğü teşkil etmesi,
- Söz konusu teşebbüsün toptan pazardaki girdinin üretiminde/sunumunda tekele yaklaşan pazar
gücüne sahip olacak şekilde hâkim durumda bulunması,
- Toptan pazardaki girdinin perakende pazarda teşebbüsün kendisi ve rakiplerinin üretim yapabilmeleri
ve rekabet edip pazarda kalabilmeleri için zorunlu nitelik taşıması, bir başka deyişle, söz konusu
girdinin üst pazarda yakın ikamesinin (alternatifinin) bulunmaması ve daha düşük bir maliyetle kısa
sürede üretilmesinin mümkün olmaması,
- Toptan ve perakende fiyat arasındaki marjın teşebbüsün veya teşebbüs kadar etkin bir rakibin alt
pazarda kâr elde edemeyeceği ve uzun dönemde pazarda kalamayacağı kadar düşük belirlenmesi,
bir başka deyişle, teşebbüsün rakipleri gibi aynı toptan fiyatı açıktan ödemek zorunda kalması
durumunda alt pazarda kârlı bir şekilde faaliyet gösteremeyecek olması,
- Teşebbüsün fiyat sıkıştırmasına neden olan davranışı sonunda perakende pazarda rekabetin
kısıtlanması,
- Teşebbüsün fiyat sıkıştırmasına neden olan fiyatlama politikasına ilişkin objektif gerekçelerinin
bulunmaması
olarak sıralanabilir.
16-15/254-109
23/105

I.6. İlgili Pazar
(60) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un “1.3. Pazar Tanımlanmasının Temel
İlkeleri” başlıklı bölümünde de ilgili ürün pazarının belirlenmesinde öncelikle talep
ikamesinin, talep ikamesiyle eşdeğer etkisi olduğu durumlarda talep ikamesi yanında arz
ikamesinin göz önünde tutulacağı belirtilmektedir.
(61) İlgili ürün pazarı belirlenmesinde talep ikamesi ilkesi tüketici gözünde kullanım amaçları,
nitelikleri ve fiyatları bakımından birbirinin yerine rahatça geçebilecek ürünlerin aynı
pazarda sayılması sonucunu doğurmaktadır. Mevcut soruşturma kapsamında incelenen
başvuruların konusunu Türk Telekom’un sabit telefon hizmeti alan bireysel müşterilerine
sunduğu “Ev Avantaj” kampanyaları oluşturmaktadır.
(62) Telefon hizmetlerini kabaca sabit telefon hizmetleri ve mobil telefon hizmetleri olarak ikiye
ayırmak mümkündür. Sabit telefon hizmetini “işletmecilere ait her türlü sabit elektronik
haberleşme şebekesi ve altyapısı üzerinden her türlü teknolojiyi kullanarak kullanıcılara
il içi, iller arası ve/veya uluslararası telefon hizmeti dâhil olmak üzere temel ve katma
değerli telefon hizmetlerinin sunulması”7 olarak tanımlamak mümkündür.
(63) STH piyasasında perakende seviyede tüketicilere hizmet verilirken çağrının farklı
şebekeler üzerinden geçmesi gerekebilmektedir. Bunu sağlayabilmek için STH
işletmecileri toptan seviyede birbirlerine çeşitli hizmetler sağlamaktadır. Diğer bir ifadeyle,
işletmeciler perakende seviyede abonelerine arama hizmeti vermekte, toptan seviyede
birbirlerinden erişim hizmeti almaktadır. Toptan seviyede sağlanan hizmetler çağrı
başlatma, çağrı taşıma (transmisyon) ve çağrı sonlandırma (arabağlantı) hizmetlerinden
oluşmaktadır. Toptan seviyede sağlanan hizmetler üst pazar ürününü oluştururken,
perakende seviyede sağlanan hizmetler ise alt pazar ürününü oluşturmaktadır.
(64) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un “…inceleme konusu işlem, gerek ürün
gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından
endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz
konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” şeklindeki 20. paragrafı dikkate alınarak
dosya kapsamında kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmamıştır.
I.7. Hakim Durumun Değerlendirilmesi
(65) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre, bir teşebbüsün söz konusu madde hükmünde
yasaklanan davranışlarda bulunması ancak söz konusu teşebbüsün hâkim durumda
olmasıyla mümkündür.
(66) Kılavuz’un 7. paragrafında 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında incelenen bir
davranışın ihlal teşkil edebilmesi için davranışı gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda
hâkim durumda olması ve davranışın bir kötüye kullanma niteliği taşıması gerektiği,
Kurul’un, bu iki temel unsurdan birinin bulunmadığının açıkça gösterilebildiği durumlarda
diğer unsura ilişkin analize yer vermeyebileceği ifade edilmektedir. Bu bağlamda dosya
konusu fiyat sıkıştırması iddiası bağlamında hakim durum unsuruna ilişkin analize yer
verilmeyecek ve Türk Telekom’un üst pazarda hakim durumda olduğu varsayılarak
kötüye kullanma değerlendirmesi yapılacaktır.

7 BTK Sabit Şebekede Çağrı Sonlandırma Pazarı Nihai Dokümanı, 2012.
16-15/254-109
24/105

I.8. Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Değerlendirmesi
I.8.1.Soruşturma Kapsamında İncelenen Eylemler
(67) Soruşturma kapsamında Türk Telekom’un bireysel kullanıcılara yönelik olarak uyguladığı
Ev Avantaj tarifeleri ile fiyat sıkıştırmasına yol açtığı iddiasının değerlendirmesinde gerek
Türk Telekom’un uyguladığı toptan erişim tarifelerinin gerekse perakende tarifelerinin
incelenmesi önem taşımaktadır.
Bu bağlamda, bu bölümde öncelikle Türk Telekom’un şikâyete konu 2012 Ekim ayı
itibariyle STH’a ilişkin uyguladığı toptan tarife ve kampanyaları ile perakende seviyedeki
Ev Avantaj tarife ve kampanyalarına yer verilecektir.
I.8.1.1.Türk Telekom’un Toptan Seviyedeki Tarife ve Kampanyaları
(68) Türk Telekom’un toptan seviyede sabit telefon hizmeti için diğer STH işletmecilerine
verdiği ilk hizmet toptan hat kiralama (THK) hizmetidir. THK ücreti BTK onayıyla aylık
olarak 9,48 TL olarak belirlenmiştir. Türk Telekom 07.11.2012 tarihli ve 2012/DK-07/558
sayılı BTK kararı ile söz konusu hizmete ilişkin olarak incelenen dönemde iki kampanya
düzenlemiştir. Bunlardan ilki THK Ücret İndirimi Kampanyası’dır. Kampanya
çerçevesinde Aralık 2012 – Mart 2013 döneminde Türk Telekom’dan THK hizmetine
geçiş yapanlar veya ilk kez THK abonesi olanlar için THK ücretinin 24 ay boyunca 8,50
TL’ye indirilmesi öngörülmektedir. İkinci kampanya ise THK Yeni Abone Satış Destek
Kampanyası’dır. Bu kampanya çerçevesinde Aralık 2012 - Mart 2013 kazanılan yeni THK
aboneleri (Türk Telekom’dan STH işletmecilerine geçen aboneler yeni abone
sayılmamaktadır) için abone başına 30 TL satış desteği verilmesi öngörülmektedir.
(69) Türk Telekom tarafından toptan seviyede sağlanan diğer hizmetler sabit şebekede çağrı
başlatma ve çağrı sonlandırma hizmetleridir. Söz konusu hizmetlere ilişkin tarifeye
aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 1: Ekim 2012-Haziran 2015 Döneminde Sabit Şebekede Çağrı Başlatma ve Sonlandırma Maliyeti
Çağrı Başlatma Maliyeti (kr/dk) Çağrı Sonlandırma Maliyeti (kr/dk)
Yerel 1,39 1,39
Alaniçi 1,71 1,71
Alandışı 2,24 2,24
Kaynak: Türk Telekom

16-15/254-109
25/105

(70) Türk Telekom tarafından çağrı başlatma ücretlerine ilişkin olarak incelenen dönem içinde
“STH İşletmecileri İçin Kademeli Çağrı Başlatma İndirim Kampanyası” düzenlenmiştir.
30.12.2010 tarihli ve 2010/DK-07/725 sayılı BTK kararı ile aşağıdaki tablo ile gösterilen
şekilde çağrı başlatma indirimi uygulanmıştır. Söz konusu kampanya 24.03.2011 tarih ve
2011/DK-07/146 sayılı ve 21.12. 2011 tarih, 2011/DK-07/657 sayılı BTK kararları ile 2012
yılı sonuna kadar uzatılmıştır.
Tablo 2: 2012 Yılında Arasında Uygulanan Çağrı Başlatma İndirimi

İndirim Oranı
Lokal Alan İçi Alan Dışı
Kullanım miktarı
(dk)
Ücret
(kr/dk)
Kullanım
miktarı (dk)
Ücret
(kr/dk)
Kullanım
miktarı (dk)
Ücret
(kr/dk)
1.Kademe
(%90 İndirim)
50.000 0,14 600.000 0,17 350.000 0,22
2.Kademe
(%55 İndirim)
100.000 0,63 1.200.000 0,77 700.000 1,01
3.Kademe
(%20 İndirim)
100.000 1,11 1.200.000 1,37 700.000 1,79
Kaynak: Türk Telekom
(71) 06.02.2013 tarihli ve 2013/DK-ETD/84 sayılı BTK kararı ile Türk Telekom tarafından
düzenlenen söz konusu kampanyanın süresi 2013 yılı sonuna kadar uzatılırken
kampanyanın şartları da değişmiştir. Bu kampanyanın süresi aynı şartlarla 18.12.2013
tarihli, 2013/DK-ETD/658 sayılı, 01.12.2014 tarihli, 2014/DK-ETD/622 sayılı, 18.03.2015
tarihli, 2015/DK-EDT/161 sayılı ve 09.07.2015 tarihli, 2015/DK-EDT/300 sayılı BTK
kararları ile uzatılmıştır. Söz konusu kampanya çerçevesinde her ay belirli bir miktar
trafiğin değişen oranlarda indirimli şekilde başlatılabilmesi öngörülmektedir.
Tablo 3: 2013-2015 Yılları Arasında Uygulanan Çağrı Başlatma İndirimi

İndirim Oranı
Lokal Alan İçi Alan Dışı
Kullanım miktarı
(dk)
Ücret
(kr/dk)
Kullanım
miktarı (dk)
Ücret
(kr/dk)
Kullanım
miktarı (dk)
Ücret
(kr/dk)
1.Kademe
(%90 İndirim)
400.000 0,14 800.000 0,17 1.600.000 0,22
2.Kademe
(%55 İndirim)
400.000 0,63 800.000 0,77 1.600.000 1,01
3.Kademe
(%20 İndirim)
800.000 1,11 1.600.000 1,37 3.200.000 1,79
Kaynak: Türk Telekom
(72) Bu kampanya çerçevesinde bir STH’ın belirli bir ayda yerel santralde başlattığı çağrıların
ilk 400 bin dakikası %90, ikinci 400 bin dakikası %55 ve geriye kalan trafiğinin 800 bin
dakikası ise %20 indirimli şekilde ücretlendirilmektedir. Alan içi ve alan dışı başlatılan
çağrılar için uygulanan indirim de benzer şekilde Tablo 3’ten takip edilebilmektedir.

16-15/254-109
26/105

I.8.1.2.Türk Telekom’un Perakende Seviyedeki Tarifeleri
(73) Türk Telekom tarafından perakende seviyede sabit telefon hizmeti için pek çok tarife
sunulmaktadır. Soruşturma konusunu bu tarifelerden bireysel abonelerin katılımına açık
olan Ev Avantaj tarifeleri oluşturmaktadır. Ev Avantaj tarifeleri belirli bir sabit paket ücreti
karşılığı belirli bir süre telefon görüşmesi yapabilme hakkı sağlamaktadır. Ev Avantaj
tarifelerinin yıllık ortalama abone sayısı ve bunun toplam Ev Avantaj tarifesi abonesi
sayısına oranı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo 4: Ocak 2013 – Şubat 2015 Döneminde Ev Avantaj Tarifelerinde Bulunan Ortalama Abone Sayısı
Tarife 2013 % 2014 % 2015 %
Ev Avantaj 100 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 200 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 300 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj Uzun (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 600 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 100 Dört
Dörtlük
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 200 Dört
Dörtlük
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj Özgür (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj Akşam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 300 Dört
Dörtlük
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 100 Artı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 200 Artı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 600 Dört
Dörtlük
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 300 Artı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj Uzun Artı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj Özgür Dört
Dörtlük
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj 600 Artı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ev Avantaj Akşam Artı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) 100 (…..) 100 (…..) 100
Kaynak: Türk Telekom’un 2184 sayılı Yazısı (Ek 2)

16-15/254-109
27/105

(74) Tablodan da görüldüğü üzere en çok aboneye sahip Ev Avantaj tarifesi Ev Avantaj
100’dür. Ev Avantaj 100, Ev Avantaj 200, Ev Avantaj 300, Ev Avantaj Uzun, Ev Avantaj
600, Ev Avantaj 100 Dört Dörtlük ve Ev Avantaj 200 Dört Dörtlük abonelerinin toplamı her
üç yılda da toplam Ev Avantaj tarifesi abonesi sayısının %95’inden fazlasına denk
gelmektedir. İncelemeye konu Ev Avantaj tarifelerinin sabit ücretleri ise aşağıdaki tabloda
sunulmaktadır:
Tablo 5: Ev Avantaj Tarifeleri Sabit Ücretleri
Eylül 2012 –
Haziran 2014 (TL)
Temmuz 2014 –
Ocak 2015 (TL)
Şubat 2015’ten
sonra (TL)
Ev Avantaj 100 22,9 24,9 26,5
Ev Avantaj 100 Dört Dörtlük* 32,9 34,9 36,5
Ev Avantaj 200 27,9 29,9 31,5
Ev Avantaj 200 Dört Dörtlük* 34,9 39,9 41,5
Ev Avantaj 300 32,9 34,9 36,5
Ev Avantaj 600 46,9 48,9 50,5
Ev Avantaj Uzun 22,9 24,9 26,0
Ev Avantaj Özgür 62,0 66,9 68,5
Ev Avantaj Akşam 22,9 24,9 26,0
Ev Avantaj 300 Dört Dörtlük* 42,9 44,9 46,5
Ev Avantaj 100 Artı 29,9 31,9 33,5
Ev Avantaj 200 Artı 34,9 36,9 38,5
Ev Avantaj 600 Dört Dörtlük* 56,9 58,9 60,5
Ev Avantaj 300 Artı 39,9 41,9 43,5
Ev Avantaj Uzun Artı 29,9 31,9 33,0
Ev Avantaj Özgür Dört Dörtlük* 72,0 76,9 78,5
Ev Avantaj 600 Artı 53,9 55,9 57,5
Ev Avantaj Akşam Artı 29,9 31,9 33,0
Kaynak: Türk Telekom’un 2184 sayılı Yazısı (Ek 2)
* Bu tarifelere 2013 Mart ayından itibaren abone alınmıştır.
(75) Tabloda verilen sabit ücretler bir abonenin herhangi bir kampanyadan faydalanmadığı ve
tarife kapsamında tanınan yön ve dakikalar dışında görüşme yapmadığı durumlarda aylık
olarak ödediği tutardır.
I.8.1.3. Türk Telekom’un Perakende Seviyedeki Kampanyaları
(76) Daha önce de belirtildiği üzere, soruşturma ilk olarak Türk Telekom tarafından En Avantaj
tarifeleri kapsamında uygulanan fiyatlandırma politikalarına ilişkin olarak başlatılmıştır.
Müteakiben Kurul’un 15-11/150-M sayılı kararı ile soruşturma kapsamının tüm Ev Avantaj
kampanyalarını içerecek şekilde genişletilmesine karar verilmiştir. Ev Avantaj
kampanyaları Türk Telekom tarafından indirim sunulması veya ek kullanım hakkı
verilmesi gibi maliyetlerin karşılanması açısından daha riskli durumları oluşturmaktadır.
Bu doğrultuda, Ev Avantaj tarifelerine uygulanan kampanyalar incelemenin esasını teşkil
etmektedir. Kararın devam eden kısımlarında da Ev Avantaj tarifelerine uygulanan
kampanyalara yönelik gelir-maliyet hesaplamaları ve kârlılık analizine yer verilecektir.

16-15/254-109
28/105

(77) Söz konusu kampanyalar aboneye sunulan faydaya veya taahhüt içerip içermemesine
göre iki şekilde sınıflandırılabilir. Ev Avantaj tarifelerine uygulanan kampanyaların bir
kısmında abone kampanyadan faydalanabilmek için 12 ay boyunca aboneliğini devam
ettirme taahhüdü vermektedir. Az sayıda kampanyada taahhüt süresi 24 ay olmaktadır.
Geriye kalan kampanyalarda ise abonenin taahhütte bulunmasına gerek
bulunmamaktadır. Bir kampanyanın taahhütlü veya taahhütsüz olması abone ömrü,
dolayısıyla kampanyanın kârlılığı açısından önem taşımaktadır.
(78) Diğer yandan, kampanyaları abonelere sağlanan faydalar açısından ise ikiye ayırmak
mümkündür. İlk grupta paket ücreti üzerinden belirli bir süre indirim ve paket dakikalarına
ek görüşme süresi sağlayan kampanyalar bulunmaktadır. Bu kampanyalarda Türk
Telekom’un elde ettiği sabit gelir düşmektedir. İkinci grupta ise tarife ücreti üzerinden
indirim vermeksizin tarife dakikalarına ek görece çok daha fazla dakika görüşme yapma
hakkı sağlayan kampanyalar yer almaktadır. Bu kampanyalar çerçevesinde 500, 600
veya 3000 dakika gibi görece çok miktarda ek dakika verilmektedir. Bu kampanyalar ile
Türk Telekom’un sabit ücretlerden elde ettiği gelir düşmezken kota aşım gelirinin
düşmesi, trafiğin artmasıyla trafiğe bağlı maliyet kalemlerinin yükselmesi (çağrı başlatma,
çağrı sonlandırma) beklenmektedir. Bu kampanyaların bir kısmı abonenin talebi ile
uygulanırken bir kısmı abone talebi olmaksızın şartları sağlayan tüm abonelere belirli bir
süre otomatik olarak uygulanmaktadır8. Bu şekilde başlayan Akşam 7 Sabah 7 3000
Dakika Kampanyası ise daha sonra 01.01.2012 tarihinde sürekli hale getirilmiş ve tüm
Türk Telekom bireysel abonelerine uygulanmıştır. Böylece söz konusu kampanya tarife
özelliklerinden biri haline gelmiştir.
(79) Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, bir Ev Avantaj abonesinin aynı anda birden
fazla kampanyadan faydalanması mümkündür. Bu durum özellikle üçüncü gruptaki
otomatik tanımlanan kampanyalar için geçerlidir. Bu nedenle her bir kampanyadan
faydalanan aylık ortalama abone sayısının toplamı mükerrer sayıma yol açarak fiili
durumdan çok daha yüksek abone sayılarına ulaşılmasına neden olmaktadır.
(80) Soruşturmanın konusunu Ev Avantaj tarifelerine uygulanan tüm kampanyalar
oluşturmaktadır. Diğer taraftan işlem kolaylığı açısından soruşturma kapsamında 2013
veya 2014 yıllarının en az birinde aylık ortalama abone sayısı 10 binin üstünde olan
kampanyalar dikkate alınmış ve bu kampanyalara ilişkin bilgi talep edilmiştir. Söz konusu
kampanyalardan faydalanan ortalama aylık abone sayısını ve Ev Avantaj
kampanyalarından faydalanan ortalama aylık abone sayısını gösteren tablo aşağıda
sunulmaktadır.

8 Türk Telekom tarafından sunulan bilgilere göre bu şekilde düzenlenen kampanyalar şunlardır: 1 Ay 100
Dk Sadakat Kampanyası, 600 Dakika Şehiriçi ve Şehirlerarası Otomatik Tanımlama Kampanyası, E-
Faturaya Geç 100 Dk Her Yöne Kazan Kampanyası, Hafta Sonu Bedava Kampanyası, 7’den 7’ye GSM
Bedava Kampanyası.
16-15/254-109
29/105

Tablo 6: Ev Avantaj Tarifelerine Uygulanan Kampanyalardan 2013, 2014 Yıllarında Faydalanan Ortalama
Aylık Abone Sayısı
Kampanya Adı 2013 2014
1 %20 İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyası (…..) (…..)
2 %30 İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyası (…..) (…..)
3 %30 İndirimli Ev Avantaj Kampanyası (…..) (…..)
4 %40 İndirimli EA 100 Kampanyası (…..) (…..)
5 1 Ay 100dk Sadakat Kampanyası (…..) (…..)
6
600 Dakika Şehir İçi Ve Şehirlerarası Otomatik Tanımlama
Kampanyası
(…..)
(…..)
7 7’den 7’ye GSM Bedava Kampanyası (…..) (…..)
8 Bir Ay Mola Kampanyası (…..) (…..)
9 E Faturaya Geç 100dk Her Yöne Kazan Kampanyası (…..) (…..)
10 Ev Avantaja Geç Doya Doya Konuş Kampanyası (…..) (…..)
11 Ev Avantaja Geç Özgür Konuş Kampanyası (…..) (…..)
12
Ev Avantajlı'ya 12 Ay %20 İndirim Ve 500 Dk Her Yöne
Kampanyası
(…..)
(…..)
13 Ev Avantajlıya 12x500dk Her Yöne Kampanyası (…..) (…..)
14 Ev Avantajlıya Her Yöne 3000 Dk Bedava Kampanyası (…..) (…..)
15 Ev Avantajlıya Her Yöne 500 Dakika Kampanyası (…..) (…..)
16 Ev Avantajlıya Her Yöne Dakika Kampanyaları (…..) (…..)
17 Ev Avantajlıya İndirim Kampanyası
(…..)
18 GSM Dk Kampanyası (…..) (…..)
19 Hafta Sonu Bedava Kampanyası (…..) (…..)
20 Haydi Konuş Ev Avantaj 200 Kampanyası (…..) (…..)
21 Her Yöne Dakika Kampanyaları (…..) (…..)
22 İlk 500 Bin Aboneye 7den 7ye GSM Kampanyası (…..) (…..)
23 Mini Avantaj Sepeti (…..) (…..)
24 Paketini Aşma Kampanyası (…..) (…..)
25 Üst Pakete Geç Özgür Konuş Kampanyası (…..) (…..)
Tablo Toplamı
(…..) (…..)
Ev Avantaj Kampanyalarından Faydalanan Toplam Abone Sayısı
(…..) (…..)
% 97 98
Kaynak: Türk Telekom’un 2184 sayılı Yazısı (Ek 3)
(81) Tablodan da görüleceği üzere, belirlenen kriter ile seçilen kampanyalar, Ev Avantaj
kampanyalarından faydalanan toplam abonelerin %97’sinden fazlasını kapsamaktadır.
Aşağıdaki tablolar incelenen kampanyaların süresi ve kampanya kapsamında sağlanan
faydaları göstermektedir.

16-15/254-109
30/105

Tablo 7: Türk Telekom’un Taahhütsüz Ev Avantaj Kampanyaları
Kampanya Adı Başlama Tarihi Bitiş Tarihi Uygulanan Tarifeler Kampanya İçeriği
Taahhüt
Süresi
(Ay)
1. Haydi Konuş Ev Avantaj 200 Kampanyası 08.04.2011 30.06.2012

Ev Avantaj 200
12 ay boyunca GSM
yönüne 200 dk, şehiriçi ve
şehirlerarası yönüne 3000
dk

2. Bir Ay Mola Kampanyası 01.02.2012 31.12.2013 Bireysel tarifelerdeki tüm aboneler
%100 indirim (1 ay), 100 dk
(1 ay)
-
3. GSM Dakika Kampanyası 04.09.2012 31.08.2013
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 100 Artı
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 200 Artı
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 300 Artı
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj 600 Artı
Ev Avantaj Özgür
12 ay boyunca yurtiçi ve
GSM yönüne doğru pakete
ek 5,90 TL'ye (vergiler
dahil) 100 dk, 10,90 TL'ye
(vergiler dahil) 200 dk,
14,90 TL'ye (vergiler dahil)
300 dk
-
4. Mini Avantaj Sepeti 09.07.2012 31.12.2012 Ev Avantaj 100 Ev Avantaj 100 Artı
%20 indirim (3 ay) ve 100
dk (12 ay)
-
5. 600 Dakika Şehir İçi ve Şehirlerarası Otomatik Tanımlama Kampanyası 01.07.2012 30.06.2013
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj 100 Artı Ev
Avantaj 200 Artı Ev
Avantaj 300 Artı Ev
Avantaj 600 Artı
600 dk (12 ay)
-
6. Ev Avantaja Geç Özgür Konuş Kampanyası 20.09.2012 31.12.2013
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj Özgür
3000 dk (12 ay)
-
7. Her Yöne Dakika Kampanyaları 26.12.2012 31.12.2013
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 100 Artı
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 200 Artı
12 ay boyunca pakete ek 5
TL'ye (vergiler dahil) 300
dk, 10 TL'ye (vergiler dahil)
-
16-15/254-109
31/105

Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 300 Artı
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj 600 Artı
Ev Avantaj Özgür
1000 dk, 15 TL'ye (vergiler
dahil) 3000 dk
8. 7’den 7’ye GSM Bedava Kampanyası 08.04.2013 28.06.2013
Bireysel tarifelerdeki tüm
aboneler (Yazlık Hat ve
Yazlık Hat Mutlu Pazar
tarifeleri hariç)
Yerel GSM yönüne 19.00-
07.00 saatleri arasında
kullanılabilecek aylık 1000
dk (3 ay)
-
9. İlk 500 Bin Aboneye 7’den 7’ye GSM Kampanyası 01.07.2013 31.12.2013
Bireysel tarifelerdeki tüm
aboneler (Yazlık Hat ve
Yazlık Hat Mutlu Pazar
tarifeleri hariç)
Yerel GSM yönüne 19.00-
07.00 saatleri arasında
ücretsiz arama (12 ay)
-
10. E-Faturaya Geç 100dk Her Yöne Kazan Kampanyası 29.06.2012 31.03.2013
Bireysel tarifelerdeki tüm
aboneler 100 dk (1 ay)
-
11. Paketini Aşma Kampanyası 15.01.2014 31.12.2015
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj Özgür
5 TL karşılığında 1000 dk
(12 ay)
-
12. Hafta Sonu Bedava Kampanyası 29.06.2014 29.09.2014
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 100 Artı
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 200 Artı
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 300 Artı
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj 600 Artı
Ev Avantaj Özgür
Haftasonları kullanılabilecek
3000 dk (3 ay)
-
13. 1 Ay Sadakat Kampanyası 21.10.2014 21.11.2014 Bütün tarifelerdeki 15 yılını doldurmuş aboneler 100 dk (1)
-
Kaynak: Türk Telekom’un 1900 sayılı Yazısının 1. Eki, 4569 sayılı Yazısı.

16-15/254-109
32/105

Tablo 8: Türk Telekom’un Taahhütlü Ev Avantaj Kampanyaları
Kampanya Adı Başlama Tarihi Bitiş Tarihi Uygulanan Tarifeler Kampanya İçeriği Taahhüt Süresi (Ay)
14. Ev Avantajlıya Her Yöne 500 Dakika Bedava Kampanyası 27.01.2012 31.12.2013
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 100 Artı
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 200 Artı
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 300 Artı
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj 600 Artı
Ev Avantaj Özgür
500 dk (12 ay)
12
15. Her Yöne Dakika Kampanyaları 26.12.2012 31.12.2013
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj Artı Paketleri
Ev Avantaj Özgür
300 dk (12 ay)/ 3000 dk (24
ay)
12/24
16. %30 İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyası 12.10.2012 31.12.2015
Ev Avantaj 100 %30 indirim (9 ay) ve 100
dk (12 ay)
12
17. Ev Avantaja Geç Doya Doya Konuş Kampanyası 17.01.2013 31.12.2015
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj Özgür
3000 dk (12 ay - şehiriçi,
şehirler arası, 444) ve 500
dk (12 ay - yurtiçi gsm)
12
18. %30 İndirimli Ev Avantaj Kampanyası 09.11.2012 31.12.2013
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj Artı Paketleri
Ev Avantaj Özgür
%30 indirim (9 ay) ve 100
dk (12 ay)
12
19. %20 İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyası 27.02.2013 31.12.2015
Ev Avantaj 100 Ev Avantaj 100 tarifesi
üzerinden %20 indirim (12
ay) ve 250 dk (12 ay)
12
20. Ev Avantajlıya 12x500 Dk Her Yöne Kampanyası 11.04.2013 31.12.2013
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 600
500 dk (12 ay)
12
16-15/254-109
33/105

Ev Avantaj Özgür
21. Ev Avantajlıya Her Yöne Dakika Kampanyaları 15.03.2013 31.12.2015
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj Özgür ve Artı
paketleri
300 dk(12 ay) / 3000 dk (24
ay)
12/24
22. Ev Avantajlıya İndirim Kampanyası 01.11.2013 31.12.2015
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj Özgür
Tarifesi üzerinden % 20
indirim (6 ay) ve 100 dk (12
ay) / %20 indirim (12 ay) ve
250 dk (12 ay)
12/24
23. Ev Avantajlı'ya 12 Ay %20 İndirim Ve 500 Dk Her Yöne Kampanyası 10.02.2014 27.01.2016
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 100 Artı
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 200 Artı
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 300 Artı
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj 600 Artı
Ev Avantaj Özgür
Ev Avantaj 100 Dört Dörtlük
Ev Avantaj 200 Dört Dörtlük
Ev Avantaj 300 Dört Dörtlük
Ev Avantaj 600 Dört Dörtlük
Ev Avantaj Özgür Dört Dörtlük
%20 indirim (12 ay) ve 500
dk (12 ay)
12
24. %40 İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyası 01.11.2013 31.12.2015
Ev Avantaj 100 % 40 indirim (6 ay) ve 250
dk (12 ay)
12
25. Ev Avantajlıya Her Yöne 3000 Dakika Bedava Kampanyası 12.09.2013 31.12.2015
Ev Avantaj 100
Ev Avantaj 100 Artı
Ev Avantaj 200
Ev Avantaj 200 Artı
Ev Avantaj 300
Ev Avantaj 300 Artı
Ev Avantaj 600
Ev Avantaj 600 Artı
Ev Avantaj Özgür
3000 dk (24 ay)
24
Kaynak: Türk Telekom’un 1900 Sayılı Yazısı (Ek 1)
16-15/254-109
34/105

I.8.2. Fiyat-Maliyet Analizi
I.8.2.1. Türk Telekom’un Gelir ve Maliyet Kalemlerine İlişkin Açıklamalar
(82) Soruşturma kapsamında incelenen temel husus, incelenen dönemde yukarıda ayrıntıları
verilen kampanyalar sonucunda toptan ve perakende tarifeler arasındaki marjın, Türk
Telekom’un perakende seviyedeki maliyetlerini karşılayıp karşılamadığı olduğundan Türk
Telekom’un gelir ve gider kalemlerinin hangi unsurlardan oluştuğunun ortaya konması
gerekmektedir. Bu bağlamda, aşağıda incelenen gelir ve maliyet kalemleri ve bunların
neye karşılık geldiğine ilişkin açıklamalara yer verilecektir
I.8.2.1.1.Türk Telekom’un Gelir Kalemleri
(83) Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre Türk Telekom’un gelirleri aylık sabit ücret
ve kota aşım ücretlerinden oluşmaktadır. Türk Telekom tarafından sunulan bilgiler
çerçevesinde gelir kalemlerine ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır.
 Sabit Ücret: Düzenlenen bütün kampanyalar ve bu kampanyalar içinde yer alan
paketler için aboneler tarafından ödenen bedellerden oluşmaktadır.
 Kota Aşım Ücreti: Kotalı telefon kullanıcılarının kendilerine tahsis edilen kotanın
üzerinde trafik oluşturması durumunda bu aboneler tarafından ödenen bedellerden
oluşmaktadır.
(84) Sabit ücret ve aylık ortalama abone başı kota aşım ücreti tutarları ilerleyen bölümlerde
tablolar halinde sunulmaktadır.
(85) Türk Telekom tarafından 17.09.2015 tarih ve 4430 sayı ile gönderilen yazıda, Türk
Telekom’un aylık paket geliri ve kota dışı gelir dışında, sadece Ev Avantaj abonelerine
değil bütün abonelere ait 2012 Ekim - 2015 Temmuz dönemindeki aylık bazda bağlantı
ücreti, nakil ücreti, özellik ücreti, ayrıntılı fatura ücreti, gecikme ücreti, kapama ücreti gibi
gelir kalemlerinin olduğu ifade edilmiştir. Ancak bu gelir kalemlerinin soruşturmada
incelenen kampanyalar özelinde de ayrıştırılamadığı belirtilmiştir. Ayrıca Türk Telekom
tarafından, bağlantı (tesis) ücretinin ise sadece yeni abonelerden alındığı belirtilmiştir.
Türk Telekom’un arızi nitelikte olduğu düşünülen bu gelir kalemlerinden elde ettiği toplam
gelirinin, 2012 Ekim-Aralık döneminde (…..) TL, 2013 yılında (…..) TL, 2014 yılında (…..)
TL ve 2015 Ocak-Temmuz döneminde (…..) TL olduğu ifade edilmektedir. Söz konusu
tutarlar Türk Telekom’un paket gelirleri ve kota aşım gelirleri ile kıyaslandığında 2013 ve
2014 yılları için söz konusu gelirler toplamının sırasıyla %(…..) ve %(…..)’una denk
gelmektedir. Söz konusu gelirlerin elde edildiği abonelerin sayısı ve bireysel-kurumsal
abonelerin aynı işlem için ödediği ücretler bilinmediğinden, “diğer gelirler” başlığı altında
verilen bu gelir tutarlarının sağlıklı bir şekilde ayrıştırılarak değerlendirmeye dâhil edilmesi
mümkün olmamıştır. Bu gelir kalemlerinden elde edilen gelirlerin toplam gelirler içindeki
oranı da dikkate alındığında dosya sonucunu da etkilemeyeceği kanaatine varılmıştır.

16-15/254-109
35/105

(86) Türk Telekom tarafından 24.08.2015 tarih ve 3992 sayı gönderilen yazıda, vergi
kalemlerinin içeriklerine ilişkin açıklamalar ise şu şekildedir:
 KDV: Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir:
 “… (I) Mal teslimleri ile hizmet ifalarına uygulanacak katma değer vergisi
oranları,
 Ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi işlemler için, % 18
b) Ekli (1) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, % 1
 Ekli (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, % 8 olarak tespit
edilmiştir.”
 ÖİV: 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 39 uncu maddesi ile bazı haberleşme
hizmetleri özel iletişim vergisinin kapsamına alınmıştır. Verginin mükellefi, 406
sayılı Kanun uyarınca BTK ile görev ve imtiyaz sözleşmesi imzalamak veya bu
kurumdan ruhsat veya genel izin almak suretiyle telekomünikasyon alt yapısı kurup
işleten veya telekomünikasyon hizmeti sunan işletmecilerdir. Verginin matrahı
katma değer vergisi matrahını teşkil eden unsurlardan oluşmaktadır. Öte yandan,
sözü edilen 39. maddenin 5. fıkrasında, maddede hüküm bulunmayan hallerde
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
 Her nevi mobil elektronik haberleşme işletmeciliği kapsamındaki (ön ödemeli
hatlara yüklemeler için yapılan satışlar dahil) tesis, devir, nakil ve haberleşme
hizmetleri % 25,
 b)Radyo ve televizyon yayınlarının uydu platformu ve kablo ortamından
iletilmesine ilişkin hizmetleri % 15,
 (Değişik: 18/2/2009-5838/14 md.) Kablolu, kablosuz ve mobil internet servis
sağlayıcılığı hizmeti % 5,
 (Ek: 18/2/2009-5838/14 md.) (a), (b) ve (c) bentleri kapsamına girmeyen
diğer elektronik haberleşme hizmetleri %15, oranında özel iletişim vergisine
tabidir.
 Haberleşme Vergisi: Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde Posta Telgraf
Telefon İşletmesi tarafından tahsil edilen telefon, teleks, faksimili ve data ücretleri
(tesis, devir ve nakil ücretleri hariç) Haberleşme Vergisine tabidir. Haberleşme
Vergisinin nispeti yüzde 1'dir.
 Evrensel Hizmet Katkı Payı Ödemesi: 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunu'nun
(Değişik: 5/11/2008-5809167 md) "Evrensel Hizmet Gelirleri" başlıklı 6' ıncı
maddesinin, “ ...(b) bendi, "Hazine payı ödemekle yükümlü işletmeciler dışındaki
işletmeciler ve Türk Telekom yıllık net satış hasılatının % 1'ini, izleyen yılın Nisan
ayı sonuna kadar, faaliyetleri gereği Hazine payı ödemekle yükümlü olduğu halde
Hazine payı ödemeyi gerektirmeyen hizmetleri de yürüten işletmeciler ise Hazine
payına esas teşkil etmeyen yıllık net satış hasılatının % 1'ini izleyen yılın Nisan ayı
sonuna kadar" ... Bakanlığa bildirir. Bu meblağ aynı süre içinde Bakanlığın Merkez
Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarılır ve bütçeye "Evrensel Hizmet Gelirleri" adı
altında gelir kaydedilir.” hükmü gereğince, Türk Telekom’un yıllık net satış
hasılatının % 1'i üzerinden Evrensel Hizmet Katkı Payı ödediği ifade edilmiştir.

16-15/254-109
36/105

 BTK Kurum Masraflarına Katkı Payı: Türk Telekom ile BTK arasında imzalanan
“Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine ilişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin”
Kurum Masraflarına Katkı Payı" başlıklı 21. maddesinde yer alan “Türk Telekom
elde edeceği net satışların %0.35 'ini (onbinde otuzbeş) Kurum masraflarına katkı
payı olarak, elde ettiği yılı takip eden yılın Nisan ayının son iş gününe kadar Kurum
'a ödeyecektir.” hükmü gereğince, Türk Telekom’un yıllık net satış hasılatının
%0,35'i üzerinden BTK Kurum Masraflarına Katkı Payı ödediği belirtilmiştir.
(87) Dosya kapsamında sunulan bilgilere göre, sabit telefon hizmeti %18 oranında Katma
Değer Vergisi (KDV) ve %15 oranında Özel İletişim Vergisi’ne (ÖİV) tabidir. Ayrıca
sunulan hizmetin tahsilatından elde edilen gelir de %1 Haberleşme Vergisi’ne tabidir.9
Bunların yanı sıra, Türk Telekom’un sene sonunda elde ettiği net satış hasılatı üzerinden
%1 Evrensel Hizmet Katkı Payı ve %0,35 BTK Masraflarına Katkı Payı ödediği
belirtilmiştir.
I.8.2.1.2.Türk Telekom’un Maliyet Kalemleri
(88) Kârlılık analizinin yapılabilmesi için gelirlerden sonra tespit edilmesi gereken ikinci unsur
teşebbüsün maliyetleridir. Türk Telekom tarafından STH’a ilişkin olarak katlanılan
maliyetler toptan ve perakende seviyedeki maliyetler olmak üzere iki kısma ayrılmaktadır.
a) Türk Telekom’un Toptan Seviyedeki Maliyet Kalemleri
(89) Türk Telekom’un toptan seviyedeki maliyet kalemleri THK, çağrı başlatma, çağrı taşıma
ve çağrı sonlandırmadan oluşmaktadır. Söz konusu maliyet kalemlerinin içerikleri şu
şekildedir:
 THK ücreti: STH sunulması kapsamında, STH işletmecilerinin kendi abonelerine
arama hizmeti sunabilmeleri için gerekli olan toptan hat kiralama hizmeti için
Türkiye’de sabit telefon altyapısına sahip olan Türk Telekom’a ödedikleri hizmet
bedelidir.
 Çağrı Başlatma Ücreti: Yerleşik işletmecinin şebekesinde başlatılan çağrılar için
ödenen bedeli içermektedir. Ülkemizde sabit şebekede çağrı başlatma hizmeti
sadece yerleşik işletmeci olan Türk Telekom tarafından verilmektedir. BTK
tarafından düzenlenmektedir.
 Çağrı Taşıma Maliyeti: Mobil veya sabit şebekede başlatılmış olan çağrının yerleşik
işletmecinin veya alternatif STH işletmecilerinin şebekesi üzerinden
anahtarlama/yönlendirme noktasına kadar taşınması karşılığında ödenen bedele
karşılık gelmektedir.
 Çağrı Sonlandırma Ücreti: Çağrının başladığı şebekenin türünden (sabit veya mobil)
ve taşındığı teknolojiden bağımsız olarak, çağrının anahtarlama/yönlendirme
noktasından teslim alınarak son kullanıcı yerleşim yerinde bulunan şebeke
sonlanma noktasına (müşteri ekipmanı) kadar taşınması ve çağrının şebeke
sonlanma noktasında sonlandırılması için ödenen ücrete denk gelmektedir. Çağrıyı
başlatan STH işletmecisi için bir maliyet unsuru olan söz konusu hizmetin
ücretlendirilmesinde “alan içi”, “alan dışı” ve “yerel” çağrı sonlandırma ayrımı
yapılmaktadır. BTK tarafından düzenlenmektedir.

9 Türk Telekom 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile düzenlenen ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun Geçici 3. maddesi uyarınca haberleşme vergisi mükellefinin Türk Telekom olduğu, diğer STH
işletmecilerinin haberleşme vergisi mükellefi olmaması sebebiyle haberleşme vergisinin fiyat sıkıştırması
analizinde dikkate alınmaması gerektiği iddiasında bulunmuştur. Bu çerçevede Türk Telekom tarafından
ikinci yazılı savunma kapsamında yapılan ek açıklama üzerine, Türk Telekom ile eşit etkinliğe sahip rakip
bir STH işletmecisinin haberleşme vergisi maliyetine katlanmayacağı göz önüne alınarak haberleşme
vergisi karlılık hesaplamasında Türk Telekom’un maliyetleri arasından çıkarılmıştır.
16-15/254-109
37/105

(90) Türk Telekom tarafından ayrıca yıllık bazda “network maliyeti” başlığı altında bir maliyet
verisi de sunulmuştur. 17.09.2015 tarih ve 4430 sayı ile gönderilen yazıda ise network
maliyetinin erişim, santral ve transmisyon kalemlerinden oluştuğu ifade edilmiştir. Erişim
maliyetinin THK içinde ve santral maliyetinin çağrı başlatma ve çağrı sonlandırma ücreti
içinde yer aldığı, transmisyon maliyetinin ise çağrı taşıma maliyetine karşılık geldiği
belirtilmiştir. Bu bağlamda, mükerrerliğe yol açılmaması amacıyla toptan maliyetlerden
ayrı olarak sunulan network maliyeti yapılan hesaplamalarda dikkate alınmamıştır.
b) Türk Telekom’un Perakende Seviyedeki Maliyetleri
(91) Türk Telekom’dan elde edilen bilgilere göre, toptan seviyede yukarıda bahsedilen maliyet
kalemleri oluşurken, perakende seviyede Türk Telekom tarafından katlanılan maliyet
kalemlerinin içerikleri ise şu şekildedir:
 Tahsilat Ücreti: Bayilere ödenen tahsilat komisyonlarını kapsamaktadır.
 Çağrı Merkezi: Çağrı merkezi üzerinden yapılan satışlar için oluşan maliyetleri
kapsamaktadır.
 Müşteri Hizmetleri: Türk Telekom ofislerinde çalışan müşteri ilişkileri personeli ve
Türk Telekom Genel Müdürlüğü’nde müşteri ilişkileri biriminde çalışan personel
maliyetlerini kapsamaktadır.
 Kampanya Satış Komisyonu: Satış kanalları üzerinden satışı yapılan ürün için satış
kanalına verilen satış primini/primlerini ifade etmektedir.
 Müşteri Koruma Giderleri: Yeni müşteri kazanımları ve mevcut abonelerin elde
tutulması için yapılan kampanya masraflarını kapsamaktadır.
 Reklam/Sponsorluk: İlan ve reklam giderleri ile sponsorluk giderleri hesaplarından
oluşmaktadır.
 Fatura Kâğıdı, Zarf Ücreti ve Postalama Ücreti: Faturalama maliyetleri, faturalama
sürecinde kâğıt, zarf ve posta kalemleri için katlanılan maliyetleri içermektedir.
 Şüpheli alacak gideri: Şüpheli konuma düşmesi muhtemel olan alacaklara karşılık
olarak ayrılan bir oran tüm gelirler üzerinden bir maliyet unsuru olarak kârlılık
hesabına dâhil edilmektedir.
 Yasal Takip Giderleri: İptal edilen aboneliklerden dolayı Türk Telekom’un
alacaklarının tahsili amacı ile Türk Telekom tarafından başlatılan yasal takiplerdeki
(icra) masraf tutarlarından ilgili kaleme ait tahsilatların düşürülmesi ile elde edilen
maliyet kalemidir.
 Operasyonel Giderler: Bilgi teknolojileri destek, bakım ve onarım maliyetlerinden
oluşmaktadır.
I.8.2.2.Türk Telekom’un Gelirinin Hesaplanmasında Kullanılan Yöntem
(92) Önceki bölümde izah edildiği üzere Türk Telekom’un gelirleri aylık paket ücreti ve kota
aşım ücretlerinden oluşmaktadır. Aşağıda söz konusu kalemlerden elde edilen ortalama
gelirlerin nasıl hesaplandığına ilişkin açıklamalara yer verilecektir.

16-15/254-109
38/105

(93) Aylık paket ücretlerinden elde edilen ortalama gelir hesaplanırken ortalama abone ömrü
dikkate alınmış, abonenin ömrünün analize konu kampanyanın başladığı tarihte başladığı
varsayılmıştır. Analiz edilen kampanyanın öngördüğü indirimli sabit ücreti (indirimli tarife)
indirimli ücretin geçerli olduğu ay sayısıyla, indirimli dönemin bitiminden sonra geçerli
olan sabit ücreti (normal tarife) ise geriye kalan abone ömrüyle çarpılmış, çıkan sonuç
abone ömrüne bölünerek abone ömrü boyunca elde edilen ortalama aylık paket geliri elde
edilmiştir. Standart tarife döneminde (abone ömrü – indirimli aylar) Türk Telekom
tarafından aylık paket ücreti değiştirilmiş ise söz konusu farklı ücretlerin abone ömrü
içinde uygulandıkları aylara göre ağırlıklı ortalaması alınmıştır. Ev Avantaj tarifelerinin
sabit ücretleri yukarıda Tablo 5’te yer almaktadır.
(94) Bulunan ortalama aylık paket gelirinden %18 KDV, %15 ÖİV, %1 evrensel hizmet katkı
payı, %0,35 BTK masraflarına katkı payı düşülerek vergiler hariç ortalama aylık paket
gelirine (Toplam Paket Geliri - Vergiler Hariç) ulaşılmıştır.
(95) Aylık ortalama kota aşım geliri hesaplanırken Türk Telekom’dan temin edilen tarife bazlı
aylık vergiler hariç kota aşım geliri ve tarife bazlı aylık abone sayısı dikkate alınmıştır.
İncelenen tarifeye ait yıllık kota aşım geliri tarifenin yıllık ortalama abone sayısına
bölünmüş, çıkan sonuç 12’ye bölünerek bir tarifenin o yıla ait ortalama aylık kota aşım
geliri bulunmuştur. En çok aboneye sahip Ev Avantaj tarifelerinin vergiler hariç kota aşım
gelirlerini gösteren tablo aşağıda sunulmaktadır.
Tablo 9: 2013-2015 Yılları Abone Başına Aylık Vergiler Hariç Kota Aşım Gelirleri
Tarife Adı 2013 (TL) 2014 (TL) 2015 (TL)
EA 100 (…..) (…..) (…..)
EA 100 Dört Dörtlük (…..) (…..) (…..)
EA 200 (…..) (…..) (…..)
EA 200 Dört Dörtlük (…..) (…..) (…..)
EA 300 (…..) (…..) (…..)
EA 600 (…..) (…..) (…..)
EA Uzun (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Türk Telekom’dan elde edilen verilerden hesaplanmıştır.
(96) Kampanyanın ortalama aylık kota aşım geliri ise ortalama aylık paket gelirine benzer
şekilde hesaplanmıştır. Abone ömrünün incelenen kampanyanın başlangıç tarihinde
başladığı varsayılmış, abone ömrü içinde yıllara göre elde edilmiş farklı kota aşım
gelirlerinin ağırlıklı ortalaması alınmıştır.
I.8.2.3. Türk Telekom’un Maliyetinin Hesaplanmasında Kullanılan Yöntem
(97) Bu bölümde Türk Telekom’un arama hizmeti vermesinden doğan perakende ve toptan
seviyedeki maliyetlerinin hesaplanmasında kullanılan yöntem hakkında açıklamaya yer
verilecektir.

16-15/254-109
39/105

a) Toptan Seviyedeki Maliyetlerin Hesaplanmasında Kullanılan Yöntem
(98) Türk Telekom’un toptan seviyedeki maliyet kalemleri THK, çağrı başlatma, çağrı taşıma
ve çağrı sonlandırmadan oluşmaktadır. Türk Telekom detaylarına daha önce yer verilen
THK ücretine ilişkin kampanyalar düzenlemiştir. Söz konusu kampanyalardan THK Yeni
Abone Satış Destek Kampanyası daha önce hiç sabit telefon aboneliği olmayan
müşterilere yöneliktir. Türk Telekom’un incelemeye konu pek çok kampanyasının mevcut
aboneye yönelik olduğu, Türk Telekom’un diğer STH abonelerinden veya daha önce hiç
sabit telefon aboneliği olmayanlardan kazandığı abone sayısının incelenen dönemde
yaklaşık olarak sadece (…..) olduğu göz önünde alındığında bu kampanyanın THK
maliyetlerini düşürücü etkisi olmadığı değerlendirilmektedir.
(99) THK Ücret İndirimi Kampanyası ise sadece Aralık 2012 – Mart 2013 döneminde yeni
kazanılan aboneler için etki doğurmaktadır. Ömrü (…..) ay olan bir abone, kampanya
süresi içinde yeni bir abonelik oluşturduğunda ortalama THK maliyeti (…..) TL olmaktadır.
Bu THK indirimi dolayısıyla bir abone için ödenmesi mümkün olan en düşük THK ücretidir.
Bir kampanya THK indirimi kampanyası dışında kalan aylarda da abone almaktadır. THK
Ücret İndirimi Kampanyası’nın uygulandığı tüm dönemi kapsayan 12 aylık bir
kampanyanın her ay aynı sayıda abone aldığı var sayıldığında ortalama THK maliyeti
(…..) TL olmaktadır. Kampanyadan mevcut abonelerin de faydalandığı, bu aboneler için
THK indirimi alınamayacağı düşünüldüğünde ortalama THK maliyeti yükselecektir. Bu
çerçevede THK ücreti BTK tarafından belirlenmiş olan aylık 9,48 TL olarak alınmıştır.
(100) Taşıma maliyeti Türk Telekom tarafından abone başına aylık 2013 yılı için (…..) TL, 2014
yılı için (…..) TL olarak bildirilmiştir. Yapılan hesaplamalarda iki yılın ortalaması olan (…..)
TL değeri kullanılmıştır.
(101) Çağrı başlatma ve çağrı sonlandırma maliyetleri dakika başına belirlenmektedir. Bir
kampanya veya tarifenin aylık çağrı başlatma ve sonlandırma maliyetlerinin
hesaplanması için incelenen kampanyanın belirli tarifesindeki bir abonenin ayda ortalama
kaç dakika görüşme gerçekleştirdiği bilgisine ihtiyaç duyulmaktadır. Aylık ortalama trafiğin
gerçeğe en yakın şekilde tespit edilmesi, özellikle aboneye paketine ek dakika hediye
edilmesini öngören kampanyalar ile belirli zaman veya yönde indirimli veya bedava
görüşme yapılmasını öngören tarifelerde kârlılığın doğru şekilde hesaplanabilmesi
açısından önem taşımaktadır. Bu çerçevede incelenen kampanyanın ve ilgili tarifesinin
ürettiği aylık trafik, söz konusu kampanya ve tarife ikilisinden yararlanan abone sayısına
bölünerek aya ait ortalama trafik bulunmuş, abone ömrü boyunca gerçekleşen ortalama
trafik miktarlarının abone sayısına göre ağırlıklı ortalaması alınarak aylık ortalama trafik
tespit edilmiştir. Bu yöntem ile hesaplanan aylık ortalama trafiğe Ev Avantaj 100
tarifesindeki abonelerden %30 İndirimli Ev Avantaj 100 Kampanyasındakiler için (…..)
dakika, Ev Avantajlıya Her Yöne 500 Dakika Kampanyasındakiler için (…..) dakika ve Ev
Avantajlıya Her Yöne 3000 Dakika Bedava Kampanyasındakiler için (…..) dakika örnek
verilebilir. Abone başına aylık çağrı başlatma maliyeti ortalama aylık trafik ile dakika
başına ortalama çağrı başlatma maliyetinin çarpılması ile hesaplanmıştır. Dakika başına
ortalama çağrı başlatma maliyetinin bulunması için trafiğin alan dışı, alan içi ve yerel
olarak dağılım oranına ve dakika başına çağrı başlatma maliyetine ihtiyaç vardır. Türk
Telekom’un çağrı başlatma trafiğinin yerel, alan içi ve alan dışı dağılımını verememesi10
nedeniyle alternatif STH işletmecilerinin trafik dağılımının Türk Telekom için de geçerli
olduğu varsayılmıştır. Türk Telekom’un 3992 sayılı yazısında yer alan verilerden alternatif
STH işletmecilerinin Ocak 2013 – Haziran 2015 döneminde %(…..) oranında yerel,

10 Türk Telekom’un 977 sayılı yazısında “Türk Telekom'un her yerde santrali olduğu için, Türk Telekom
açısından aslında her yer Yereldir (lokaldir), Alan İçi-Alan Dışı şeklinde bir ayrım bulunmamaktadır. Türk
Telekom için trafik Alan İçi-Alan Dışı şeklinde olmadığı için, sistemlerimizde de böyle bir veri
tutulmamaktadır” denmektedir.
16-15/254-109
40/105

%(…..) oranında alan içi, %(…..) oranında alan dışı trafik başlattığı tespit edilmiştir.
Şebekeye göre dakika başına çağrı başlatma maliyetine Tablo 1’de yer verilmektedir.
(102) Diğer taraftan yukarıda izah edildiği üzere Türk Telekom tarafından soruşturmaya konu
dönem boyunca çağrı başlatma ücretlerinde STH işletmecilerine aylık olarak indirim
uygulanmıştır. Dakika başına ortalama çağrı başlatma ücretinin en yüksek 2012 Şubat
ayında (…..) kr, en düşük 2015 Haziran ayında (…..) kr olduğu hesaplanmıştır. Şubat
2012 – Haziran 2015 döneminde indirim de dikkate alındığında trafiğe göre
ağırlıklandırılmış ortalama çağrı başlatma maliyeti ise (…..) kr/dk olarak bulunmuştur.
İndirimli dönemlerde dahi ihmal edilebilir seviyede değişen ortalama dakika başına çağrı
başlatma maliyeti tüm kampanyalar için kampanya dönemine bakılmaksızın (…..) kr
alınmıştır.
(103) Abone başına aylık çağrı sonlandırma maliyeti incelenen kampanyanın ve ilgili tarifesinin
ortalama aylık trafik ile dakika başına ortalama çağrı sonlandırma maliyetinin çarpılması
ile hesaplanmıştır. Dakika başına ortalama çağrı sonlandırma maliyeti hesaplanırken
çağrıların sonlandığı şebekeye göre dakika başına sonlanma maliyeti ile trafiğin
şebekelere göre dağılım oranından faydalanılmıştır.
(104) Türk Telekom’dan elde edilen trafik verisinden 2013 Ocak – 2015 Haziran döneminde
Türk Telekom’un Ev Avantaj tarifesinde olup bir kampanyadan yararlanan abonelerinden
kaynaklanan çağrılarının %(…..)’ünün Avea’da, %(…..)’sının Turkcell’de, %(…..)’inin
Vodafone’da, %(…..)’unun diğer STH işletmecilerinde, %(…..)’sinin özel servis
numaralarında, %(…..)’sinin yurtdışındaki şebekelerde ve %(…..)’sinin ise Türk Telekom
şebekesinde sonlandığı görülmüştür. Türk Telekom’un kendi şebekesinde sonlanan
çağrılarının yerel, alan içi ve alan dışı dağılımını verememesi nedeniyle alternatif STH
işletmecilerinin sabit şebekede sonlanan trafiğinin yerel, alan içi ve alan dışı dağılımının
Türk Telekom için de geçerli olduğu varsayılmıştır. 2012 Ekim – 2015 Haziran döneminde
alternatif STH işletmecilerinin trafiğinin %(…..)’i alan dışı, %(…..)’sı alan içi ve %(…..)’si
yerel santrallerde sonlanmıştır. İncelenen kampanyanın başladığı tarihte müşterinin
abone olduğu varsayılarak abone ömrü içinde uygulanan çağrı sonlandırma ücretlerinin
uygulandıkları ay sayısına göre ağırlıklı ortalaması alınarak dakika başına ortalama çağrı
sonlandırma maliyeti bulunmuştur.

16-15/254-109
41/105

(105) Tablo 10’dan da görüleceği üzere 2013 Temmuz ayından itibaren mobil şebekede çağrı
sonlandırma ücretinde indirime gidilmiştir. Bu nedenle dakika başına ortalama çağrı
sonlandırma ücreti zamanla düşmektedir. Aşağıdaki tabloda dönemlere göre şebeke
bazında dakika başına çağrı sonlandırma ücretleri ve dakika başına ortalama çağrı
sonlandırma ücretleri yer almaktadır.
Tablo 10: 2012 Ekim - 2015 Haziran Döneminde Şebekeye Göre Çağrı Sonlandırma Maliyeti
Ekim 2012 – Ocak
2013 (kr/dk)
Şubat 2013 – Haziran
2013 (kr/dk)
Temmuz 2013 –
Haziran 2015 (kr/dk)
Yerel 1,39 1,39 1,39
Alaniçi 1,71 1,71 1,71
Alandışı 2,24 2,24 2,24
Özel Servis Numarası 5,3111 1,87 1,87
STH İşletmecisi 3,20 3,20 3,20
Turkcell 3,13 3,13 2,50
Vodafone 3,23 3,23 2,58
Avea 3,70 3,70 2,96
Milletler Arası12 (…..) (…..) (…..)
Ortalama Çağrı
Sonlandırma Ücreti (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Türk Telekom’un 3992 sayılı Yazısı (Ek 3)
(106) Bir kampanya için çağrı sonlandırma maliyeti abone ömrünün kampanyanın ilk günü ile
başladığı varsayılarak abone ömrü boyunca gerçekleşen farklı çağrı sonlandırma
maliyetlerinin uygulandığı aya göre ağırlıklı ortalamasının alınması ile hesaplanmıştır.
Aşağıda kampanyanın başladığı aya göre (…..) ve (…..) aylık abone ömürleri13 için
hesaplanmış olan ortalama çağrı sonlandırma ücretleri yer almaktadır.
Tablo 11: Abone Ömrüne Göre Ağırlıklandırılmış Ortalama Çağrı Sonlandırma Ücretleri
Kampanyanın Başladığı Ay 38 ay (kr/dk) 28 ay (kr/dk)
Ekim 2012 (…..) (…..)
Kasım 2012 (…..) (…..)
Aralık 2012 (…..) (…..)
Ocak 2013 (…..) (…..)
Şubat 2013 (…..) (…..)
Mart 2013 (…..) (…..)
Nisan 2013 (…..) (…..)
Mayıs 2013 (…..) (…..)
Haziran 2013 (…..) (…..)
Temmuz 2013 ve sonrası (…..) (…..)

11 2012 Ekim ayında özel servis numaralarında sonlanan çağrıların dakikası 4,77 kr ücretle
sonlandırılmıştır.
12 Tabloda belirtilen değer bir yılda gerçekleşen en yüksek dakika başına çağrı sonlandırma maliyeti ile o
yıla ait trafiğin çarpılması ve bulunan yıllık değerlerin Ekim 2012 – Haziran 2015 döneminde
ağırlıklandırılması ile ulaşılan ortalama dakika başına çağrı sonlandırma maliyetidir.
13 Abone ömrünün hesaplanmasına ilişkin açıklamalara kararın “I.8.2.4. Abone Ömrüne İlişkin Yapılan
Hesaplamalar ve Tespitler” kısmında yer verilmektedir.
16-15/254-109
42/105

b) Perakende Seviyedeki Maliyetlerin Hesaplanmasında Kullanılan Yöntem
(107) Perakende seviyedeki maliyet, tahsilat gideri, çağrı merkezi, reklam/sponsorluk, müşteri
hizmetleri, faturalama işlemleri, fatura postalama ücreti, kampanya satış komisyonu,
müşteri koruma gideri, şüpheli alacak gideri, yasal takip gideri ve operasyonel giderler
kalemlerinden oluşmaktadır. Bu bölümde söz konusu maliyet kalemlerinin abone başına
aylık olacak şekilde nasıl elde edildiğine ilişkin açıklamalara yer verilecektir.
(108) Perakende seviyedeki maliyet hesaplanırken Türk Telekom tarafından BTK’ya sunulmuş
olan Hesap Ayrımı Maliyet Modeli dikkate alınmıştır. Dosya kapsamında elde edilen
bilgilere göre, maliyet modelleri ilgili yıl bittikten sonra yıllık olarak hazırlanmaktadır. Bu
nedenle Türk Telekom tarafından 2015 yılının ilk 6 ayına ilişkin maliyetler sunulamamış,
2014 yılı değerlerinin 2015 yılında geçerli olduğu varsayılmıştır. Maliyet modelleri yıllık ve
tüm PSTN maliyetlerini göstermektedir. Tarife veya kampan