- T.C.M. İstinaf No. 1/69
(Dava No. 20/68)

TÜRK CEMAATI İSTİNAF MAHKEMESİ HUZURUNDA

-İstinaf eden : Fatma İzzet, Evdir'rr
(Davacı)

- ile -

Aleyhine istinaf edilen : Veli Mehmet Veli, Vretça
-(Davalı)
ARASINDA
İstinaf eden namına : M.Çağatay Ali
Aleyhine istinaf edilen
namına : Ekrem Y.Avcıoğlu

-------------------------------

Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası (1960) Madd-e 87(1) - Madde I60 (I) ve (3)-
Madde 188. Türk Cemaat Mahkemelerinin yetkileri. - Fasıl 338 Madde 2,
Türk Aile Mahkemeleri Kanunu - Fasıl 339 Türk Aile Mahkemeleri (Ev-
lenme ve Boşanma) Kanunu. Ahvali şahsiye ve dini konular. - -8l60 sayılı Türk Cemaat Meclisi Adliye Teşkilât Kanunu Madde 1, 3, 4, l8, l9 Türk Cemaatı mensuplarının açacakları ahvali şahsiye ve dini konularla ilgili
davalar.

- Türk Cemaat Mahkemelerinin yetkileri - Fasıl 339 Türk Aile (Evlenme ve Boşanma) Kanunu. Bu kanunda evliliğiıı devamı sırasında elde edilen malların evlilik sona erdikten sonra ne olacağı hususunda herhangi bir hüküm yoktur. Kıbrıs Anayasasının I88. madde-sine göre Anayasanın yü- rürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan kanunlar herhangi bir kanun veya cemaat kanunu ile tadil edilinceye kadar yürürlüktedirler. Cumhu- riyetin ilanına kadar ahvali şahsiye ve dini konularla ilgili davalara Fasıl- 338 tahtında kurulan Türk Aile Mahkemeleri bakıyordu. Bu yetki Fasıl 339 Türk Aile (Evlenme-Boşanma) Kanununa göre nişanın bozulması, ev lenme, boşanma, ayrılma, tazminat ve nafaka davaları içindi. Türk Ce- maat Mahkemeleri'nin malların -boşanma sonunda ne olacağı hususunda - karar verme yetkisi yoktur.

Davacı ile Davalı 23.2.1967 tarihinde Limasol Türk Cemaat Mahke-
mesi'nde boşandılar. Boşanma Davalı lehine verilmiş ayrıca Davacıya bir
sene müddetle £ 8.- nafaka ödemesine emrolunmuştu. Davacı evlilik es- na-sında öğretmenlikten aldığı para ve evlenmeden önce biriktirdiği para
ile Davalının gayrimenkul mal aldığını ve kendi namına kaydettirdiğini
boşanmadan sonra Davalının Davacıyı tazmin etmesi gerektiğini iddia ede-
rek Davalı aleyhine dava açtı.

- Davalı Mahkemenin bu davaya bakma yetkisi olmadığını ön itiraz
olarak ileri sürdti.

Türk Cemaat Mahkemesi hakimi evvelâ bu ön itirazı dinleyerek Mahkemenin bu davaya bakma yetkisi olmadığına karar verdi.

İstinaf Mahkemesi de Fasıl 338, Fasıl 339 v-e 1960 Anayasası ile 8/60 sayılı Türk Cemaat Meclisi Adliye Teşkilat Yasasının ilgili maddelerini geniş bir şekilde tefsir ettikten sonra gerek Cumhuriyetten evvel ve gerekse Cumhuriyetten sonra karı kocanın evlilik esnasında elde ettikleri malların boşanm-a neticesi klme ait olacağı ve ihtilâfın nerede ve nasıl çözümleneeeği hususunda herhangi bir kayıt olmadığından Türk Cemaat Mahkemesinin bu gibi davalara bakma yetkisi olmayacağına karar verdi ve istinafı reddetti.

- HÜKÜM

Davacı ile davalı 8/1/1950 tarihinde evlendiler ve 23 şubat 1967 tarihinde Limasol Türk Cemaat Mahkemesinde 31/65 numaralı dava neticesinde boşandılar. Boşanma davalının leyhine verilmişti ve davalının davacıya bir sene müddetl-e ayda £ 8.- dan nafaka vermesi emrolundu. Davacı evlendiği zaman kendisinin muvakkat öğretmen olduğunu ve işbu öğretmenliğin 1960 senesine kadar devam ettiğini ve evlilik esnasında öğretmenliğinden aldığı para ve evlenmeden önce biriktirmiş olduğu para il-e davalının gayri menkul mal satın aldığını ve bu şekilde alınan bütün gayri menkul malları davalı kendi namına kaydettirdiğinden boşanmadan sonra davalının davacıyı tazmin etmesi gerektiğini ilerı sürerek davalının aleyhine Limasol Türk Cemaat Mahkemesind-e 20/68 numaralı davayı açtı. Bu davada davacı talep takririnin 6'ıncı paragrafına göre şunları talep etmektedir: -

"6. (a) Davalının isminde mukayyet gayri menkul malın hepsini ve/veya tarafların evlenme tarihinde davacının öğretmenlikten durduğu tarih o-lan 1960 senesi Haziranına kadarki zaman zarfında satın alınıp davalının adına kaydettirilen gayri menkul malın hepsini ve/veya bu müddet zarfında satın alınıp davalının adına kaydedilen malın davacının mezkûr malın satın alınmasında ödediği para nisbetind-eki kısmını davalının davacının vekili olarak (trustee) üzerinde bulunduğu zımmında muhterem mahkemenin bir emir isdarını,
(b) Davalının isminde mukayyet gayri menkul malın hepsini ve/veya tarafların evlenme tarihinde davacının öğretmenlikten durduğu tari-h olan 1960 senesi Haziran'ına kadarki zaman zarfında satın alınıp davalının adına kaydedilen malın hepsini ve/veya bu müddet zarfında satın alınıp davalının adına kaydedilen malın davacının mezkûr malın satın alınmasında ödediği para nisbetindeki kısmını -davalının davacının arzusuna uygun olarak davacı adına kaydetmesi hususunda muhterem mahkemeden bir emir isdarını, veya

(c) Davacıya £ 8.000.- tazminat vermesini hükmetmesini."

Davalı, aleyhine ikame edilen davanın 8/60 sayılı Kanunun şumulüne
girmediğin-i ve bundan dolayı Limasol Türk Cemaat Mahkemesinin böyle bir davaya bakmaya yetkisi (jurisdiction) olmadığını ileri sürerek iptidai itırazda bulundu. Mahkeme bütün davayı dinlemeden ewel yapılan iptidai kanuni itirazı dinleyip bir karara bağlamayı uygun g-ördü. İptidai itiraz hususunda her iki taraf avukatının ileri sürdüğü iddiaları dinledikten sonra Mahkeme 10/12/68 tarihinde davacının talep takririnin 6 (a) ve (b) altındaki talepleri hususunda Mahkemenin yetkisi bulunmadığı kararına vardı.

İstinaf eden -Mahkemenin bu hususta verdiği kararın yanlış ve ilgili kanunlara aykırı olduğunu ileri sürerek istinaf eyledi.

Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ilânına kadar Kıbrıs'ta mukim Türk ve dini müslüman olan şahısların ahvali şahsiye konularını ilgilendiren hususlar, Fası-l 338 tahtinde kurulan Türk Aile Mahkemeleri tarafından görülürdü. Bu hususlar dini konular tabiri altında hulâsa edilmiş ve Türk Aile Mahkemeleri Kanununun 2'inci maddes