Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-4-185 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-49/1439-490
Karar Tarihi : 10.10.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Ş. Demet KAYA, Bahar ERSOY
C. BAŞVURAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : SMC Pnömatik Sanayi Ticaret ve Servis A.Ş.
Gülbahar Cad. Aydın Plaza No:9/4 34212 Güneşli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: SMC Pnömatik Sanayi Ticaret ve Servis A.Ş.’nin bazı
müşterilerine doğrudan satış yapmadığı ve bu müşterilerin bayiden daha pahalıya ürün
temin etmelerine neden olduğu iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, SMC Pnömatik Sanayi Ticaret ve Servis A.Ş.
(SMC) ile uzun yıllardır ana bayisi olarak faaliyet gösteren Entek Pnömatik San. ve Tic. A.Ş.
(Entek) arasında düzenlenen sözleşme çerçevesinde, aralarında (…..) gibi müşterilerin
olduğu firmalara SMC tarafından direkt olarak satış yapılmasının yasaklandığı ve bu
müşterilerden gelen taleplerin bayi konumundaki Entek’e yönlendirildiği belirtilerek, SMC’nin
direkt satış gerçekleştirmesi halinde müşteri menfaatine olacak bir durumun ortadan
kaldırıldığı iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.04.2012 tarih ve 3548 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 22.06.2012 tarih ve 2012-4-185/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
04.07.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 04.10.2012 tarih ve 2012-4-185/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu iddia hakkında soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
(5) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden ilgili ürün pazarı
tanımı yapılmamıştır. İlgili coğrafi pazar ise, dağıtımının ülke çapında yapılması ve ilgili ürün
pazarındaki rekabet koşulları açısından farklılık gösteren bölgeler bulunmaması nedeniyle
“Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
(6) Başvuruda, pnömatik ekipman üreticisi ve dağıtıcısı olan SMC’nin söz konusu ekipmanları
kullanan bazı müşterilere satış yapmadığı, bu müşterileri bayilere yönlendirdiği, bu nedenle
müşterilerin ürünleri daha pahalıya almak durumunda kaldığı belirtilmiştir.
(7) Görevli raportörlerce yapılan inceleme sonucunda, SMC’nin hem üretici hem de dağıtıcı
olduğu, Türkiye’de kendine ürünlerinin yeniden satımı konusunda dağıtıcı atamak maksadıyla
başka şirketlerle bayilik sözleşmesi imzaladığı, ayrıca yazılı sözleşme olmadan da bayilerle
arasında satış kanalı oluşturduğu belirlenmiştir. Buna göre, Entek ve Hidroan Ankara Hidrolik
Makine San. ve Tic Ltd. Şti. (Hidroan) ile yazılı sözleşme yapmak suretiyle sağlayıcı-dağıtıcı
12-49/1439-490
2/5
ilişkisi kurulmuştur. Bu bağlamda SMC’nin inceleme konusu sözleşmeleri ve uygulamaları
2002/2 sayılı 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında olup olmadığı incelenmiştir.
(8) Elde edilen verilerden, SMC’nin pazara yeni girmiş bir teşebbüs olduğu, pazarda 50’nin
üzerinde yerel ve uluslararası şirketin bulunduğu ve söz konusu şirketin pazar payının,
pnömatik satışlarda yaklaşık olarak (…..) olarak gerçekleştiği görülmektedir. Buna göre,
mezkur Tebliğ’deki %40’lık sınır aşılmadığından, dosya konusu davranışlar Tebliğ ile
sağlanan muafiyet çerçevesinde değerlendirilmiştir.
(9) Öncelikle bayilik sözleşmelerinde getirilen ve dosya mevcudu şikâyette de yer alan bölge ve
müşteri satışlarının sınırlandırılması hususu incelenmiştir. Şikâyette yer alan, müşterilerin bu
davranışlar sonucu yüksek fiyatlara maruz kaldığı iddialarına yönelik olarak ise, alıcılar
arasında herhangi bir şekilde yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik bir uygulamanın
olup olmadığına bakılmıştır.
I.2.1. Bölge ve Müşteri Satışlarına İlişkin Kısıtlamalar Açısından Değerlendirme
(10) İnceleme sürecinde, görevli raportörlerce, sektörde, ürünlerin teknik özelliklerinden ve
kullanım alanlarından kaynaklanan nedenlerle genellikle proje bazlı çalışılıyor olduğu, satış
öncesi ve sonrası teknik destek verildiği gibi unsurlar neticesinde müşterilerin sağlayıcılarla
uzun süreli ticari ilişkiler geliştirdiği, sağlayıcı şirketlerin de bölgeler ve müşteriler arasında
belli bir oranda münhasırlığı tercih ettiği gözlenmiştir. Dosya kapsamında elde edilen bilgiler
arasında, SMC’nin ürünlerini hem kendileri hem de Entek ve alt bayileri aracılığıyla sattığı ve
bayi satışlarının toplam satışlarının (…..)’sini kapsadığı hususu yer almaktadır. SMC ana
bayisi olan Entek’e çoğunluğu İstanbul ve Kocaeli’nde faaliyette bulunan münhasır müşteri
grubu tahsis etmiştir. Diğer yandan, Hidroan’la yapılan sözleşmede, bayinin faaliyetlerini
sürdüreceği bölgeler belirlenmiş, bu bölgeler dışına satış yapmaması gerektiği iletilmiştir. Bir
diğer bayi Hidromatik Hidrolik Pnömatik Otomasyon San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ise Adana’da
faaliyet göstermektedir. Sonuç olarak, SMC’nin şirket politikası olarak (…..) tercih ettiği
görülmüştür.
(11) Entek ve Hidroan ile yapılan sözleşmelerin ana hatları aynı olmakla birlikte her iki dağıtıcıya
ve sağlayıcıya getirilen satış yükümlülükleri birbirinden farklıdır. Entek, SMC’nin tüm
Türkiye’ye satış yapan ana bayisi olmasının yanı sıra, SMC Türkiye’de faaliyet göstermeden
önce de SMC markalı ürünlerin ithal etmek suretiyle satışını yapmıştır. Ayrıca, şikâyette yer
alan iddiaların doğrudan SMC’nin Entek’le olan ticari ilişkisinin sonuçlarına yönelik olduğu
anlaşılmıştır. Bu bakımdan, değerlendirmenin her iki sözleşme ve ticari ilişki bağlamında ayrı
yapılması, sözleşmelerde ve/veya uygulamada belirlenen münhasırlık çerçevesinde getirilen
koşulların aktif ve/veya pasif satışların kısıtlanmasına neden olup olmadığının belirlenmesi
uygun olacaktır.
(12) Entek ile yapılan sözleşmede söz konusu kısıtlamalara dair iki maddenin öne çıktığı
görülmektedir. Bunlardan ilki Entek’e sözleşmenin 3. maddesinde getirilen ve Türkiye olarak
belirlenen bölge dışında müşteri aramaması ve satış ofisi kurmaması yükümlülüğüdür. Söz
konusu yükümlülüğün Türkiye olarak belirlenen pazarda aktif ya da pasif satışın
kısıtlanmasını doğuracak nitelikte olmadığı görülmektedir. Sözleşmede Entek’e tahsis edilmiş
münhasır müşteri grubu oluşturulması ise 5. maddede SMC’nin yükümlülükleri kapsamında
karar altına alınmıştır. Buna göre, iki şirket arasında kararlaştırılmış müşteri listesinden en
büyük (…..) müşteriye imza tarihinden itibaren (…..) yıl süresince, sayısı (…..)’yi bulan
diğerlerine ise (…..) yıl süre ile sadece Entek satış yapabilecektir. SMC bu müşterilere
doğrudan satış yapamamakla birlikte ziyaret hakkına sahip olacaktır. Anılan müşteri grubuna
ek olarak, E