Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-1-26
Karar Sayısı : 17-19/285-123
Karar Tarihi : 08.06.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER : Harun GÜNDÜZ, Bilge YILMAZ, Musa ÇOKUR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Doğankent Alışveriş Merkezi Gıda Teks. Pet. Taş. Day. Tük. Mal.
Tic. San. Ltd. Şti.
Nizip Yolu Üzeri Selavat Yokuşu Özacarlar Petrol Birecik/Şanlıurfa
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Siyam Petrolcülük San. ve Tic. A.Ş.
Çankaya Mah. İnönü Blv. 101. Cad. Canatan İş Mrk. No:20 Mersin
(1) E. DOSYA KONUSU: Siyam Petrolcülük San. ve Tic. A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey
anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı
Tebliğ’i ihlal ettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.03.2017 tarih ve 2161 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 31.05.2017 tarih ve 2017-1-26/BN sayılı Bilgi Notu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda,
- 09.09.2009 tarih ve 09-41/1002-258 sayılı Rekabet Kurulu kararının, taraflar
arasındaki dikey anlaşma hakkında yanlış veya eksik bilgiye dayanarak verilmiş
olduğu anlaşıldığından, söz konusu kararın 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 13. maddesi uyarınca muafiyet tarihi olan
09.09.2009’dan itibaren geri alınması gerektiği,
- Malik Şıhça KALKAN ile Doğankent Alışveriş Merkezi Gıda Teks. Pet. Taş. Day. Tük.
Mal. Tic. San. Ltd. Şti. (DOĞANKENT) temsilcisi Mehmet DOĞAN arasında
imzalanmış olan 10.12.2007 tarihli kira sözleşmesi, bununla bağlantılı olarak
13.02.2008 tarihinde Siyam Petrolcülük San. ve Tic. A.Ş. (SİYAM) lehine tanınan
intifa hakkı ve SİYAM ile DOĞANKENT arasındaki 03.03.2008 tarihli bayilik
sözleşmesinden oluşan dikey ilişkinin 03.03.2008 tarihinden itibaren beş yıl süreyle
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde (2002/2 sayılı
Tebliğ) sağlanan grup muafiyetinden yararlanabileceği, öte yandan taraflar arasında
akdedilen 08.01.2013 tarihli protokol ve 03.03.2013 tarihli ikinci bayilik sözleşmesinin
de irade yenilemesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği göz önünde
bulundurulduğunda söz konusu dikey ilişkinin 03.03.2018 tarihine kadar grup
muafiyetinden yararlanabileceği,
- Başvuru sahibinin, teminat olarak verdiği çekin kendilerine iade edilmeyerek kendileri
aleyhine icraya konulacağının beyan edildiği iddiası ve bu durum hakkında işlem
yapılmasına yönelik talebiyle ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem
tesisine yer olmadığı
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
17-19/285-123
2/8
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Dosya Konusuna İlişkin Süreç
(4) Süreçle ilgili olarak,
- Şıhça KALKAN’ın maliki olduğu Kahramanmaraş ili Türkoğlu ilçesi Ceceli köyü
Koruculu mevkiinde kâin, tapunun 11221 cilt, 95 sayfa 97 parsel numarasında kayıtlı
taşınmaz üzerinde 13.02.2008 tarihinden itibaren 13 yıl süreyle geçerli olmak üzere
SİYAM lehine intifa hakkı tesisine ilişkin olarak SİYAM ve Şıhça KALKAN’a vekâleten
DOĞANKENT eski yetkilisi Mehmet DOĞAN arasında Türkoğlu Tapu Sicil
Müdürlüğünce düzenlenen Resmi Senet imzalandığı,
- Akabinde SİYAM ile DOĞANKENT arasında, tesis edilecek dikey ilişkiye dair
şartların belirlendiği 13.02.2008 tarihli bir protokol akdedildiği,
- Bu protokolün hemen ardından 03.03.2008 tarihinde, söz konusu taşınmaz üzerinde
SİYAM bayisi olarak bayilik faaliyeti yürütmek üzere DOĞANKENT ile SİYAM
arasında beş yılık akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığı,
- İzleyen süreçte, DOĞANKENT tarafından yapılan ve 29.06.2009 tarih, 4491 sayı ile
Kurumumuza intikal eden ve SİYAM lehine tesis edilen intifa hakkının beş yılla
sınırlandırılması talebini içeren başvuruya ilişkin alınan 09.09.2009 tarih ve 09-
41/1002-258 sayılı Kurulumuz kararında, taraflar arasındaki dikey ilişkide, malik
Şıhça KALKAN ile bayi DOĞANKENT arasında 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin
(a) bendinde öngörülen bağlantı teşkil edebilecek bir ilişkinin bulunmadığı, dolaysıyla
dikey ilişkinin istisna kapsamında değerlendirilerek beş yıllık sınırlamaya tabi
olmadığına hükmedildiği,
- İlk bayilik sözleşmesinin sona ermesinden sonra taraflar arasında yeniden bayilik
sözleşmesi yapmak istediklerine ilişkin 08.01.2013 tarihli protokol akdedildiği,
- Bu ikinci protokole istinaden taraflar arasında 03.03.2013 tarihinde yeniden beş yıllık
bir akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığı,
- İkinci bayilik sözleşmesinin ise DOĞANKENT tarafından SİYAM’a gönderilen Mersin
2. Noterliğinin 20.03.2017 tarih, 09773 yevmiye numaralı ihbarname ile feshedildiği,
- 28.03.2017 tarih ve 2161 sayı ile intikal eden işbu dosya konusu başvuruda ise,
kendilerinin tecrübesizliklerinden kaynaklı eksik belge ibraz etmeleri nedeniyle anılan
Kurul kararının eksik bilgi ve belgeye dayanılarak verildiği, zira ilgili taşınmazın,
SİYAM lehine intifa hakkının tesisinden önce malik Şıhça KALKAN tarafından
DOĞANKENT eski yetkilisi Mehmet DOĞAN’a 10.12.2007 tarihinde 13 yıl altı ay
süreyle kiraya verildiği, dolaysıyla 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında bir bağlantının
olduğu ve bu durumun da SİYAM tarafından bilindiği, ayrıca bayilik sözleşmesini
feshetmelerinden dolayı daha önce SİYAM’a vadeli mal alımında teminat olarak
verilmiş olan çekin kendilerine iade edilmediği ve kendileri aleyhine icraya
konulacağının beyan edildiği,
- Netice olarak hukuka aykırı bir şekilde devam eden intifanın kaldırılması ve SİYAM’ın
eylemlerine son vermesi için gerekli tüm işlemlerin yapılmasının talep edildiği
anlaşılmaktadır.
17-19/285-123
3/8
H.2. Değerlendirme
(5) Akaryakıt ve otogaz (oto-LPG) sektöründe faaliyet gösteren dağıtım şirketleri ile bayileri
arasında yapılan dikey anlaşmalar, genellikle, bayi adaylarına ait veya bu bayi
adaylarınca daha önceden üçüncü kişilerden kiralanan istasyonlar üzerinde dağıtım
şirketleri lehine tesis edilmiş intifa yahut şerhli kira hakları ile karakterize edilmektedir1.
Söz konusu dikey anlaşmaların incelendiği birçok Danıştay ve Kurulumuz kararlarında
da istikrarlı bir şekilde, akaryakıt istasyonu üzerinde dağıtım şirketi lehine tanınan kira
veya intifa haklarının, işleticilik sözleşmelerinde yer alan ve bayiye getirilen rekabet
etmeme yükümlülüğü sürelerini belirsiz hale getirdiği sonucuna ulaşılmaktadır. Bu
kapsamda, akaryakıt istasyonu işleticileri ve dağıtım şirketleri arasında yapılan dikey
anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinde getirilen beş yıllık süre sınırlaması çerçevesinde değerlendirilmesinde, ilgili
akaryakıt istasyonu üzerinde dağıtım şirketi lehine tanınan intifa ve kira haklarının da
göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
(6) Öte yandan, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde alıcıya getirilen rekabet etmeme
yükümlülüğüne yönelik süre sınırlamasının bir istisnası bulunmaktadır. Tebliğ’in ilgili
hükmüne aşağıda yer verilmektedir:
“Alıcının anlaşmaya dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti
arazi ile birlikte veya alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst
hakkı çerçevesinde sağlayıcıya ait ise, yahut alıcı bu faaliyetini sağlayıcının alıcı ile
bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım
hakkının konusu olan bir tesiste sürdürecekse, alıcıya getirilen rekabet etmeme
yükümlülüğü, söz konusu tesisin alıcı tarafından kullanıldığı süreye bağlanabilir, şu
kadar ki, rekabet etmeme yükümlülüğü, bu sürenin beş yılı aşan kısmı bakımından,
sadece alıcının söz konusu tesiste yürüteceği faaliyetini kapsar.”
(7) Bu çerçevede, dikey ilişkinin istisna hükmü kapsamında değerlendirilebilmesi için
alıcının, faaliyetini, sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden elde ettiği
bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan bir tesiste sürdürmesi gerekmektedir.
Diğer bir deyişle malik ile işletici arasında herhangi bir bağlantı bulunmamalıdır.
(8) Kurulumuzun 09.09.2009 tarih ve 09-41/1002-258 sayılı kararı incelendiğinde, “Siyam
Petrolcülük San. ve Tic. A.Ş.- Şıhça KALKAN - Doğankent Alışveriş Merkezi Gıda Teks.
Pet. Taş. Day. Tük. Mal. Tic. San. Ltd. Şti. arasındaki ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde düzenlenen istisna hükmüne uyduğuna,
bu nedenle Şıhça KALKAN tarafından Siyam Petrolcülük San. ve Tic. A.Ş. lehine
tanınan intifa hakkının süresinin dikey anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme
yükümlülüklerine ilişkin olarak aynı Tebliğ ile öngörülen 5 yıllık süre sınırına tabi
olmadığına” hükmedildiği görülmekte