(5684 S. K. m. 30) (6100 S. K. m. 266, 424, 429, 431)
25.06.2020 Tarih ve K-2020/54523 Sayılı Hakem Kararı (Hukuksal Koruma)
1. BAŞVURU KONUSU UYUŞMAZLIK VE YARGILAMA USULÜNE İLİŞKİN BİLGİLER
1.1. Uyuşmazlık Konusu Olay ve İstem
Başvuran (vekili) tarafından Sigorta Tahkim Komisyonu’na iletilen ve XXX ile yaşandığı belirttiği uyuşmazlık dosyasının konusunun adı geçen sigorta kuruluşuna hukuksal koruma teminatlı kasko sigortası poliçesi ile sigortalı XXX plaka sayılı araç ile dava dışı XXX plaka sayılı araç arasında 30.03.2018 tarihinde meydana gelen kazaya ilişkin akdi vekalet ücreti istemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
1.2. Başvurunun Hakeme Geçişine ve İncelenmesine İlişkin Süreç
Komisyona yapılan başvuru sonrasında belgelerin taraflardan sağlanmasıyla hayat dışı raportörü tarafından yapılan ön inceleme sonucu hazırlanan raportör raporundaki görüş doğrultusunda uyuşmazlığın çözümü için yapılan görevlendirme sonucu uyuşmazlık dosyası 08.04.2020 tarihinde teslim alınarak yargılamaya başlanmıştır.
Dosya içeriği kapsamında HMK 424, 429 ile 266 ve 431 bağlamında duruşma yapılmasına ve bilirkişi atanmasına gerek duyulmamış, dosyadaki beyan ve belgeler dikkate alınarak karar oluşturulmuştur.
2. TARAFLARIN ORTAYA KOYDUĞU MADDİ VE HUKUKİ İDDİALAR
2.1. Başvuru Sahibinin İddia, Delil ve İstemleri
Davacı (vekili) tarafından Komisyona sunulan başvuruda özetle; 30.03.20.18 tarihinde davacıya ait XXX plakalı araç ile XXX plakalı araç arasında maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, sigorta şirketine değer kayıbı için yapılan başvuru sonucunda yanıt alınmadığı ve STK’ya başvuru yapıldığı, 09.09.2019 tarih ve XXX sayılı başvurunun 22.11.2019 tarih ve XXX sayılı karar ile sonuca bağlandığı, 2.146,94 TL akdi vekalet ücretinden oluşan tazminat miktarına muafiyet indirimi sonrası 1.932,25 TL tutarın ödenmesi gerektiği belirtilerek yargılama ve vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesi isteminde bulunulmuştur.
Dosyaya vekaletname, davalı sigorta kuruluşuyla yazışmalar, SBM kaza tespit tutanağı, ruhsat, sürücü belgesi, avukatlık ücretine ilişkin makbuz, STK kararı, maddi hasar ekspertiz raporu vb. belgelerin örneğinin sunulduğu görülmüştür.
2.2. Sigorta Kuruluşunun İddia, Delil ve İstemleri
Davalı sigorta kuruluşu tarafından Sigorta Tahkim Komisyonu’na ulaştırılan savunmada özetle; değer kaybı talebine ilişkin alınan avukatlık hizmetine ilişkin akdi vekalet ücreti, sigorta şirketi tarafından tanzim edilen poliçeden talep konu talebin teminat kapsamı dışında kaldığı ve davanın reddi gerektiği, aksi karar halide muafiyet hükümlerinin uygulanması gerektiği, davacının faiz talebinin bulunmadığı ve sigorta şirketi aleyhine faize hükmedilemeyeceği, vekalet ücretinin her iki yana da 1/5 oranında uygulanması gerektiği belirtilerek davacının isteminin reddi, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesi isteminde bulunulmuştur.
Dosyaya vekaletname, örnek Uyuşmazlık Kararı, örnek STK kararı ve poliçe vb. belgelerin örneğinin sunulduğu görülmüştür.
3. UYUŞMAZLIĞA UYGULANACAK HÜKÜMLER
Uyuşmazlığın çözümü için 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, Türk Ticaret Kanunu’nun Özel Sigorta Hukukunu düzenleyen maddeleri, Karayolları Trafik Kanunu, Borçlar Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, Hukuksal Koruma Sigortası Genel Şartları ile poliçe özel şartlarının ilgili hükümleri dikkate alınmıştır.
4. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
Dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden 02.06.2017-2018 yürürlük dönemli XXX sayılı kasko sigorta poliçesinin ve bu poliçede hukuksal koruma teminatının var olduğu, kazanın 30.03.2018 tarihinde gerçekleştiği, tarafların HMK 114 gereği dava açma ve taraf olma (aktif ve pasif husumet) ehliyetine sahip oldukları veya kazanın gerçekliğine ilişkin herhangi bir çekişmenin bulunmadığı, anlaşmazlık konusunun akdi vekalet ücreti bedelinin teminat kapsamına girip girmediğine yönelik olduğu, diğer taraftan 5684 sayılı Kanunun 30/13. maddesi uyarınca davalı sigorta kuruluşuna tazminat istemi başvurusu yapılmış olduğu ancak davacı tarafından istenen sonucun alınamaması nedeniyle Komisyona başvurulmuş olduğu anlaşılmaktadır.
Konu ile ilgili 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Hukuki Koruma” başlıklı 1474. maddesi;
(1) “Sigortalı aleyhine bir istem ileri sürüldüğünde, isteme ilişkin makul giderler sigortacı tarafından karşılanır; sigorta bedelini aşan giderlerin ödenebilmesi için sözleşmede hüküm bulunmalıdır.
(1) Sigortacı, sigortalının istemi üzerine, giderler için avans vermek zorundadır. ”
hükmünü amirdir.
Hukuksal Koruma Sigortası Genel Şartlarının “Sigortanın Konusu” ve “Sigortanın Kapsamı” başlıklı A1. ve A.2. maddelerinde;
“A.1- Sigortanın Konusu
Bu sözleşme ile sigortacı; sigortalının taraf olduğu ve bu sözleşmeyle saptanan konular kapsamındaki sözleşmeler ya da mevzuattan doğan hak ve yükümlülükleriyle ilgisi olan hukuksal uyuşmazlıkların, sulh yahut ilgili yargılama usulleri çerçevesinde giderilmesinde hukuksal çıkarlarının korunması için yapılması gereken gider ve diğer edimleri üstlenir.
A.2- Sigortanın Kapsamı
Bu sözleşme ile sigortalıya poliçede gösterilecek olan aşağıdaki hallerden biri veya birkaçı ya da bütünü için hukuksal koruma sağlanabilir.
2.1- Motorlu Araca Bağlı Hukuksal Koruma
Sigortacı, poliçede belirtilen motorlu araçların maliki, işleteni, kiracısı ve sair zilyedi durumundaki sigortalıya koruma sağlar.
2.1.1- Aşağıdaki uyuşmazlıklar için sigorta koruması vardır:
1- Yasal ve cezai sorumluluk kuralları çerçevesinde poliçede gösterilen motorlu araçla bağlantılı olarak, borçlar hukukuna tabi sözleşmeler haricinde doğabilecek uyuşmazlıklar
1- Sürücü belgesi izninin kısıtlanması, kaldırılması ve yeniden alınması ile ilgili olarak kamu kuruluşlarına yapılan itirazlara ilişkin işlemler ile idare mahkemelerinde açılan davalarda hukuksal çıkarların korunmasında doğabilecek uyuşmazlıklar.”
2.1.2- Aşağıdaki uyuşmazlıklar ek sözleşme ile teminat kapsamına alınabilir:
1- Poliçede gösterilen araç ile ilgili borçlar hukukuna tabi sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar.
1- Sigortalının kamuya açık trafikte bisiklet sürücüsü, yaya veya başka bir araçta yolcu sıfatından doğabilecek uyuşmazlıklar.
2- İddia veya yarışmalara katılma sonucunda veya bunlara hazırlık denemelerinden doğan uyuşmazlıklar.
2.1.3- Motorlu Araca Bağlı Hukuksal Koruma aşağıdaki haller için koruma sağlamaz:
1- Rizikonun gerçekleştiği anda sürücüye yüklenilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı haller hariç olmak üzere, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişinin uyuşturucu, keyif verici maddeler almış veya alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneğini kaybetmiş olarak aracı kullanmasından ve bu nedenlerle meydana gelen kazalardan doğan uyuşmazlıklar
1- Tescil belgesi olmayan aracın neden olduğu zararlardan doğan uyuşmazlıklar.
2- Rizikonun gerçekleştiği anda sürücüye yüklenilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı haller hariç olmak üzere, sürücünün kurallara uygun bir sürücü belgesi veya araç kullanma yetkisinin bulunmadığı durumlarda meydana gelen kazalardan doğan talepler
3- Sürücü Hukuksal Koruma Sigortası ile teminat altına alınan hallerden kaynaklanan uyuşmazlıklar.
2.2- Sürücü Hukuksal Koruması
Bu genel şartlarda yer alan sürücüden bir aracı kullanan kişi anlaşılır. Sigortacı sigortalıya, poliçede gösterilen kendisi veya başkası adına tescilli araçları sözleşme veya hukuki statüsü gereği sürücü olarak kullanmasından doğabilecek uyuşmazlıklar için hukuksal koruma sağlar. ”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden anlaşılacağı üzere Hukuksal Koruma Sigortası; sigortalı aleyhine olmak üzere poliçede gösterilen araç veya sürücüye yöneltilen talepler ya da sigortalının haklarını korumak için sigorta ettirenin/sigortalının bizzat yapacağı giderleri teminat altına alan bir sigorta türüdür. Hukuksal Koruma Sigortası bir sorumluluk sigortası olmadığından, sigortalıya ve onun sorumluluğunu üstlenen sigortacıya karşı yapılan taleplerde karşı tarafın yapacağı ya da katlanacağı masrafları karşılamamaktadır. Anılan Genel Şart maddesinde yer alan sorumluluk kavramına göre ise, sigortalıya motorlu araçtan kaynaklanan her türlü uyuşmazlık için değil sorumluluk kuralları dâhilinde aracın veya sürücünün sorumlu olduğu durum için teminat sağlanmış olduğu anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, hukuksal koruma sigortası ile yasal ve cezai sorumluluk kuralları çerçevesinde poliçede gösterilen motorlu araçla ve / veya sürücü ile bağlantılı olarak, borçlar hukukuna tabi sözleşmeler haricinde ve rizikonun gerçekleştiği anda sürücüye yüklenilecek herhangi bir kusurun bulunduğu hallerde teminat kapsamına alınan araca veya sürücüsüne karşı açılacak davalar için koruma sunulduğu görülmektedir.
Uyuşmazlık konusu olayda başvuru sahibi, kaza sonucu aracında meydana gelen hasara bağlı olarak hukuki yardım aldığından bahisle, kendi aracı için düzenlenen kasko sigortası kapsamında verilen hukuksal koruma sigortası dolayısıyla davalı sigorta kuruluşundan akdi vekalet ücreti talep etmektedir. Ancak davalı sigorta kuruluşu tarafından Kasko Sigorta Poliçesi ile birlikte verilen Hukuksal Koruma Sigortası teminatı, kendisine karşı yapılan talepler ya da haklarının savunulması için, borçlar hukukuna tabi sözleşmeler haricinde, kendisinin yapmak / katlanmak zorunda olduğu hukuki yardımları konu edindiğinden, kendisinin haklı olarak trafik sigorta poliçesi kapsamında talepte bulunabileceği değer kaybı zararının tazmini için aldığı hukuki yardımı karşılamaya ilişkin giderin hukuksal koruma sigortası kapsamında talep edilebilmesi mümkün değildir. Bu nedenle başvuru sahibinin yerinde olmayan talebinin reddine karar verilmiştir.
Hükmedilecek vekalet ücretinin belirlenmesi bakımından, her ne kadar 19.01.2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6. maddesinde başvuru sahipleri vekilleri lehine hükmedilecek vekalet ücretlerinin de 1/5 olarak belirlenmesi istenmişse de 5684 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinde değişiklik yapan 6327 sayılı Kanunun 58. maddesinin son fıkrasında “Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekâlet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekâlet ücretinin beşte biridir.” hükmü ve bunun “Sigorta Tahkim Komisyonuna genellikle düşük meblağlar için başvurulmaktadır. Bu durumda talebi kısmen veya tamamen reddedilen taraf için, yargılama giderleri arasında yer alan avukatlık ücretinin uyuşmazlık konusu miktarla karşılaştırıldığında yüksek kalabildiği dikkate alınarak maddede gerekli düzenleme yapılmıştır.” biçimindeki gerekçe ile Kanun maddesinden başvuranın yüksek vekalet ücretine maruz bırakılmaması amaçlandığından asgari tutar gözetilmek suretiyle, davalı lehine AAÜT’de asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin 1/5’ine hükmedilmiştir.
5. KARAR
Yukarıda açıklanan iddia, savunma ve taraf delilleri doğrultusunda;
1. Davacı xxx tarafından davalı sigorta kuruluşu XXX hakkında yapılan istemin
reddine,
2. Davacı tarafından karşılanmış bulunan 100 TL başvuru ücretinden oluşan yargılama giderinin davacı üzerinde kalmasına,
3. Davalı sigorta kuruluşu vekille temsil edildiğinden AAÜT madde 17/2 hükmü uyarınca tarifenin ikinci kısım ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücret esas alınarak tarifenin üçüncü kısmına göre hesaplanan 680 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı sigorta kuruluşuna ödenmesine
5684 sayılı Kanunun 30/12. maddesi çerçevesinde sınırlı nitelikte temyiz yolu açık, diğer yönlerden kesin olmak üzere karar verilmiştir. 25.06.2020 (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy