Günlük Ücretin Hatalı Belirlenmesi

………. tarihli ve ……. sayılı asıl İlamın ……’nci maddesi ile tazmin hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun ……… tarih ve ……….. tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

Asıl İlamın ………’nci maddesiyle, çıplak ücret (yevmiye) üzerinden hesaplanması gereken vardiya zammı, gece çalışma zammı, genel tatil ücreti ve sorumluluk zammı tutarlarının kıdem zammı dahil edilmiş ücret üzerinden hesap edilmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle ………TL’nin tazminine karar verilmişti.

Bu tazmin hükmüne karşı sorumlular tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna sunulan temyiz dilekçesi üzerine anılan Kurulca düzenlenen ………. tarih ve …….. tutanak sayılı İlamının ……….’nci maddesinde özetle,

“Sözleşme hükümleri, 4857 sayılı Kanun hükümleri ve kıdem zammının niteliği değerlendirildiğinde, kıdem zammının işçilerin günlük ücretine eklenen ve işçinin kıdemine göre değişen bir zam olduğu ve günlük ücret kapsamında ücrette adaletin sağlanmasına yönelik yapılan bir ödeme olduğu sonucuna varıldığı, yani kıdem zammının günlük ücret (yevmiye) dışında ayrı bir ödeme olmadığı, dolayısıyla …….. sayılı İlamın ………..’nci maddesine konu uygulamada Belediye’nin kıdem zammını günlük ücret kapsamında değerlendirerek günlük ücret tutarı üzerinden vardiya zammı, gece çalışma zammı, genel tatil ücreti ve sorumluluk zammı tutarlarının tespit edilmiş olmasının Sözleşmeye uygun olduğunun anlaşıldığını,

Bu itibarla, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen ……….. sayılı ilamın …………’nci maddesi ile ……………. TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Bozulmasına ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususlar tekrar değerlendirilerek yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren Daireye gönderilmesine”

karar verilmiştir.

Aynı tazmin hükmüne karşı sorumlular tarafından yapılan temyiz başvuruları üzerine ise anılan Kurul ……….. tarih ve ………., ……….., ………, ………., ………. tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararlarında söz konusu tazmin hükmünün ………… tarih ve ………. tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile bozulduğundan, sorumluların bu maddeyle ilgili itirazı üzerine Kurulca yapılacak işlem olmadığına, ancak aynı mahiyette olan dosyanın gereği yapılmak üzere …………. tutanak sayılı dosya ile birleştirilerek Dairemize gönderilmesine karar vermiştir.

Temyiz Kurulunun anılan bozma kararına istinaden tekrar Dairemize havale edilen söz konusu dosyanın incelenmesi sonucunda gereği düşünüldü:

Belediye ile Sendika arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin,

“Günlük Ücretin Tanımı” başlıklı 43’üncü maddesinde, “Yevmiye, işçinin her türlü tazminat, prim, ikramiye, sosyal yardım vb. ödemeler hariç olmak üzere esas iş karşılığında 1 gün için aldığı ücrettir.”,

“Vardiya Usulü Çalışma” başlıklı 38’inci maddesinde, “... İkili vardiyalı olarak çalıştırılan işçilerin fiilen çalıştıkları günler için yevmiyelerinin %50’si, üçlü vardiyalı olarak çalıştırılan işçilerin fiilen çalıştıkları günler için yevmiyelerinin %50’si oranında vardiya zammı ödenir. ...”,

“Gece Çalışması ve Ücreti” başlıklı 39’uncu maddesinde, “Gece saati 20.00'de başlayarak saat 06.00’ya kadar süren gün dönemidir. Bu saatlerde çalışanların ücretleri çalıştıkları her saat için % 100 zamlı ödenir...”,

“Kıdem Zammı” başlıklı 46’ncı maddesinde, “İşçilerin ……….. Belediye Başkanlığı'ndan fiilen çalıştıkları her hizmet yılı için, yukarıda belirlenen günlük ücretlerine …. kuruş kıdem zammı eklenir.”,

“Sorumluluk Zammı” başlıklı 47’nci maddesinde, “Bütün işçilere, fiilen çalıştıkları her gün için günlük çıplak ücretlerine %o8’i oranında zammı yapılır. ”,

“Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışma Ücretleri” başlıklı 70’inci maddesinde ise, “... b-Yukarıdaki tatil günlerinde çalıştırılan işçilere, bir iş karşılığı olmaksızın verilen bir (1) yevmiyeye ek olarak üç (3) yevmiye daha olmak üzere dört (4) yevmiye ödenmek koşulu ile çalışma yaptırılabilir. …”,

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine göre, Sözleşme gereği işçilere ödenmesi gereken her türlü zam ve sosyal yardımın 43’üncü maddede tanımı yapılmış olan günlük ücret (yevmiye) üzerinden hesap edilmesi gerekmektedir.

Sözleşme hükümleri incelendiğinde, 43’üncü maddede yevmiyenin, işçinin her türlü tazminat, prim, ikramiye, sosyal yardım vb. ödemeler hariç olmak üzere esas iş karşılığında 1 gün için aldığı ücret olduğu belirtilmektedir. Bu hüküm doğrultusunda ikramiye (Sözleşme md.48), hizmet özendirme primi (Sözleşme md.50), yemek yardımı (Sözleşme md.54) ve yakacak yardımı (Sözleşme md.57) şeklindeki mutat ödemeler ve Sözleşmenin diğer maddelerinde düzenlenmiş olan arızi ödemelerin günlük ücrete dahil edilmemiş olduğu görülmektedir. Belediye tarafından Sözleşmenin uygulanmasında da bu hususa uyulduğu görülmektedir.

Sorgu konusu uygulamanın Sözleşmeye uygun olup olmadığının ve dolayısıyla kamu zararı oluşup oluşmadığının belirlenmesinde, Sözleşmede kıdem zammının günlük ücretin (yevmiye) bir unsuru olarak düzenlenmiş olup olmadığı hususu belirleyicidir.

Sözleşmenin günlük ücretin (yevmiyenin) tanımına ilişkin 43’üncü maddesinde yevmiyeye dahil edilmeyecek ödemeler (her