Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-1-29 (Devralma)
Karar Sayısı : 19-30/448-193
Karar Tarihi : 29.08.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Adem BİRCAN (Başkan V.)
Üyeler : Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Ebru İNCE, Musa ÇOKUR, Öykü SARIASLAN, Ali GEZBELİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Saudi Arabian Oil Company
Temsilcileri: Sezin Elçin CENGİZ, Gülsen Eylül TOPANOĞLU
Ferko Signature Büyükdere Cad. No:175 K:10 34394
Levent/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Saudi Basic Industries Corporation’ın tek kontrolünün
Saudi Arabian Oil Company tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 24.05.2018 tarih, 3528 sayı ile
giren ve en son 19.08.2019 tarih, 5358 sayılı yazıyla tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 19.08.2019 tarih ve 2019-1-29/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Devre Konu: Saudi Basic Industries Corporation (SABIC)
(4) SABIC, 1976 yılında Suudi Arabistan Krallığı’nda Krallık kararı ile kurulmuş halka açık
bir anonim şirkettir. SABIC esas olarak kimyasal emtialar, ara ürünler, polimerler,
gübre ve kısmi olarak metallerin üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir.
SABIC’in üretim varlıklarının büyük kısmı Suudi Arabistan’da bulunmaktadır.
(5) Söz konusu şirketin küresel ölçekteki faaliyetleri petrokimyasallar, tarımsal besinler,
metaller ve uzmanlıklar olmak üzere dört sınıfa ayrılmaktadır. SABIC’in faaliyetleri (i)
petrokimyasallar alanında başta olefinler, gazlar, aromatikler ve klor-alkalli, glikollar,
oksijenatların bulunduğu kimyasallar ile polimer üretimi, (ii) tarımsal besinler alanında
amonyak ve üre bazlı gübrelerin üretimi, (iii) metaller alanında araba parçaları,
kaplama levhaları, yağ bidonları ve birçok ev aleti gibi ürünlerde girdi olarak kullanılan
uzun ve yassı çelik üretimi, (iv) uzmanlık iş kolunda ise amorf termoplastik
polieterimid reçineleri, modifiye polifenilen eter reçineleri, reçine sistemlerinin,
dolgularının, katkılarının ve alev geciktiricilerin kombinasyonuna dayalı bileşikler,
termostat sistemlerinde parça veya katkı maddesi olarak kullanılan uzmanlık
materyalleri ve katkı maddeleri ile işlevsel formlu film ve levha ürünlerinin üretimi
alanlarından oluşmaktadır.
(6) SABIC’in Türkiye’deki faaliyet alanını esas olarak çeşitli polimerler, kimyasallar ve
uzmanlık ürünlerinin satışı oluşturmaktadır. Şirketin Türkiye’de herhangi bir üretim
19-30/448-193
2/15
tesisi bulunmayıp, bu ürünlerin yurt içine satışı yurt dışında bulunan iştirakleri
vasıtasıyla yapılmaktadır. Ayrıca SABIC’in Türkiye’de tamamına sahip olduğu Sabic
Petrokimya Ticaret Ltd. Şti. (SABIC TÜRKİYE) unvanlı bir iştiraki bulunmaktadır.
SABIC TÜRKİYE, SABIC’in sınırlı sayıdaki ürünü için Türkiye, Avrupa, Kıbrıs,
Azerbaycan, Kuzey Afrika ve Güney Afrika’daki pazarlama faaliyetlerini yürütmekte
olup, Türkiye’de satış yapmamaktadır.
(7) SABIC, Suudi Borsasında işlem görmekte olan bir şirket olup, şirketin ana hissedarı
mevcut devralma işleminde SABIC üzerinde sahip olduğu %(…..) oranındaki hisseyi
devreden Public Investment Fund of Saudi Arabia’dır (PIF). SABIC’in kalan %(…..)
oranındaki hissesi halka açıktır ve bu hisselerin %(…..)’si Suudi Arabistan’da resmi bir
kurum olan Sosyal Sigortalar Genel Kurumuna (General Organization for Social
Insurance) aittir.
G.1.2. Devralan: Saudi Arabian Oil Company (SAUDI ARAMCO)
(8) SAUDI ARAMCO, Suudi Arabistan Krallığı’nda Krallık kararı ile kurulmuş halka açık
bir anonim şirketidir. SAUDI ARAMCO esas olarak ham petrolün aranması, üretimi ve
pazarlanması ile nispeten daha düşük oranda rafine ürünlerinin ve petrokimyasalların
üretimi ve pazarlanması alanlarında faaliyet göstermektedir. Türkiye’deki esas
faaliyetini ham petrol tedariki oluşturmaktadır.
(9) SAUDI ARAMCO’nun küresel ölçekteki faaliyetleri petrol, gaz, rafine ürünler ve
kimyasallar olmak üzere dört sınıfa ayrılmaktadır. Anılan faaliyetleri (i) petrol alanında
beş tür ham petrolün yanında baz yağlar ve bitmiş yağlayıcı ürünlerin üretimi, (ii) gaz
alanında petrokimyasal ve inşaat malzemeleri sanayileri için hammadde olarak etan,
likit ve kondanse doğal gaz üretimi, (iii) rafine ürünleri alanında neft, benzin, jet
yakıtı/yağı, dizel, sıvı yakıt ve asfalt üretimi, (iv) kimyasallar alanında ise olefinler,
aromatikler, metan temelli türevler ve sentetik kauçuklar gibi petrokimyasallardan ve
az sayıdaki klorin temelli ürünlerin üretimi alanlarından oluşmaktadır.
(10) SAUDI ARAMCO’nun Türkiye’deki satışlarının %(…..)’ini ham petrol oluşturmaktadır.
Bunun yanı sıra SAUDI ARAMCO Türkiye’de aralarında polibütadiyen kauçuk,
polietilen ve polipropilen reçinelerin olduğu petrokimyasallar ve diğer kauçuk
malzemelerinin satışını gerçekleştirmektedir.
G.2. İlgili Pazarlar
G.2.1. Pazar Hakkında Genel Bilgiler
(11) Bildirime konu işlem neticesinde yatay ve/veya dikey örtüşmenin ortaya çıktığı
ürünlere ilişkin bilgilere aşağıda yer verilmiştir:
(12) - Bütadiyen Kauçuk (BR): BR iki şekilde bulunmaktadır: (i) solüsyon halinde bütadiyen
kauçuklar, (ii) emülsiyon halinde bütadiyen kauçuklar. Solüsyon halindeki bütadiyen
kauçuklar, polibütadiyen kauçuk (PBR) ve Solüsyon Stiren Bütadiyen Kauçukları
(SSBR) içerir. Emülsiyon halindeki bütadiyen kauçuk, Emülsiyon Stiren Bütadiyen
Kauçukları (ESBR) ve (Akrilo) Nitril Bütadiyen Kauçukları (NBR) içerir.
 PBR: PBR, bütadiyen natrium kullanılarak polimerizasyon sonrasında
oluşturulmaktadır. Aşınma ve elastikiyeti son derece iyi seviyelerde olduğu için
birçok alanda kullanılabilmektedir. Düşük sıcaklıklarda dinamik yorulmaya karşı
direnci yüksek olan PBR, aynı ortamlarda yüksek esnekliğe de sahiptir. Tek
başlarına kullanıldıklarında ise işlenebilme özellikleri zayıftır. Her ne kadar
PBR’nin geniş bir uygulama alanı bulunsa da büyük çoğunluğu otomotive
ilişkin ürünlerde yer almaktadır. PBR’nin talep büyüklüğü de otomotiv
19-30/448-193
3/15
sektöründeki büyüme ve yenilenme hızına bağlılık göstermektedir. İşlem
taraflarının her ikisi de PBR tedarik etmekle birlikte, SABIC diğer üç bütadiyen
kauçuk ürününü (SSBR, ESBR ve NBR) ne üretmekte ne de tedarik
etmektedir. PBR ayrıca polistirenin üretiminde de girdi olarak kullanıldığından
tarafların bu faaliyetleri arasında dikey örtüşme bulunmaktadır.
 SSBR: PBR’ye stirenin ilavesiyle üretilmektedir. Düşük ve orta stiren ve
bütadiyen ile kısmi blok kopolimerlerden oluşan genel amaçlı elastomerlerdir.
Başlıca kullanım alanı otomotiv endüstrisi, özellikle yüksek performans lastik
üretimidir.
 ESBR: Yüksek işlenebilirlik özelliğine sahip olan ve aşınmalara, ısıya,
yıpranmaya, polar çözeltilere, seyreltilmiş asitlere ve seyreltilmiş bazlara karşı
dayanıklılık gibi özellikleri üstün şekilde barındıran bir sentetik kauçuk türüdür.
Çoğunlukla araba imalatında ve hafif kamyon lastiklerinin imalatında ve
kamyon (retread) bileşimlerinde kullanılır. ESBR’nin diğer yaygın kullanım
alanları arasında, mutfakta kullanılan ev eşyaları altlıkları, süzme tahtası
tablaları, ayakkabı tabanları ve topukları, konveyör kayışları, sünger nesneler,
yapıştırıcılar, otomobil paspasları, frenler ve debriyaj pedalları, hortumlar, V
kayışları, yer döşemeciliği, askeri tank paletleri, sert kauçuktan pil kutusu
kılıfları, haddelenmiş contalar, kauçuk oyuncaklar, dökme kauçuk ürünler,
yemek paketleme, ayakkabı tabanlıkları, kablo yalıtım ürünleri ve kılıfları
bulunmaktadır.
 NBR: Bir tür sentetik kauçuktur ve yaygın olarak endüstriyel ve otomotiv
kauçuk ürünleri endüstrilerinin en işlevsel maddesi olarak bilinir. NBR, aslında,
doymamış akrilonitril ve bütadiyen copolimerlerinin karmaşık bileşimidir.
Fiziksel ve kimyasal özellikleri polimerin bileşimindeki akrilonitril yapısına göre
değişiklik göstermekle birlikte (polimerin bileşimindeki akrilonitril arttıkça,
yağlara karşı dayanıklılık artmakta ancak maddenin esnekliği azalmaktadır),
sentetik kauçuğun bu türü genelde yağa, benzine ve diğer kimyasallara karşı
dayanıklıdır ve yağa, benzine ve diğer kimyasallara karşı dayanıklılık
gerektiren geniş kullanım alanlarında kullanılmaktadır. Otomotiv sanayinde,
yağ ve benzin için kullanılan hortumlarda ve mühürlerde kullanılmaktadır.
NBR’nin -40 dereceden +120 dereceye kadar dayanabilen yapısı, onu
olağandışı otomotiv uygulamaları için ideal materyal haline getirmektedir. NBR
ayrıca, dökme kauçuk ürün, ayakkabı, yapıştırıcı, sünger, genişletilmiş köpük
ve yer paspasları üretiminde de kullanılmaktadır.
(13) - Stiren: Berrak, renksiz ve sıvı halde bulunan ara bir kimyasal ürün olup, son
kullanımı yoktur. Polistiren ve EPS (Expandable Polystyrene-genleşebilir polistiren)
tanecikleri üretiminde esas madde olarak ve çeşitli plastik ve sentetik kauçuk üretimi
için komonomer olarak kullanılır. Stiren temel olarak, dünyadaki stiren tüketiminin
yaklaşık üçte ikisini oluşturan polistiren ve genleşebilir polistiren şeklinde kullanılır. Bir
diğer temel kullanımı ise, stiren bütadiyen kauçuğu (emülsiyon stiren bütadiyen
kauçuğu ve çözelti stiren bütadiyen kauçuğu da dâhil olmak üzere) akrilonitril-
bütadiyen-stiren ve stiren-akrilonitril reçineleri üretiminde yer almasıdır.
(14) - Polistiren (PS): Çeşitli tüketim mallarını üretmek için kullanılan termoplastik bir
reçinedir. Sert bir köpük materyali ve PS film formunda tipik bir katı materyal olarak
bulunmaktadır. PS, en çok kullanılan plastik türlerinden biridir. Yaygın olarak, yiyecek
servis kapları, oyuncaklar, hassas elektronik eşyaların nakliyesi için yastıklama ve
19-30/448-193
4/15
yalıtım gibi çeşitli tüketim mallarında kullanılır. Ayrıca, patlayıcı madde pentan ile
stirenin askıda polimerizasyon ile genleşmiş polistirene dönüştürülebilir.
(15) - Etilen Propilen Terpolimer Kauçuk (EP(D)M): Sentetik kauçuk malzemelerinin etilen-
propilen elastomer familyası şunları içermektedir: etilen- propilen kopolimerler (iki
monomerden yapılmaktadır: etilen ve propilen) (EPM) ve etilen- propilen terpolimerler
(etilen, propilen ve bir dien-bileşenden yapılmaktadır) (EPDM), her ikisi birlikte
EP(D)M olarak anılmaktadır.
(16) EPDM, dünya genelindeki toplam EP(D)M üretiminin yaklaşık %85’ini, EPM ise kalan
%15’i teşkil etmektedir. EPM, etilen ile propilenin organik bir çözücüde (örn. n-
heksan) kopolimerizasyonu suretiyle veya bir katalizör ilave ederek sıvı fazda
üretilmektedir. EPDM üretimi EPM üretimine benzerdir, tek fark olarak,
polimerizasyon reaksiyonu sırasında polimer zincirine küçük miktarda üçüncü bir
monomer katılmaktadır.
(17) Küresel EP(D)M üreticilerinin çoğunluğu sentetik kauçuk üretim tesislerinde hem EPM
hem de EPDM üretmektedirler. EPM ve EPDM’nin üretim süreçleri aynı üretim
hatlarında gerçekleştiğinden, EPM ve EPDM arasında tedarik tarafında yüksek
derecede ikame edilebilirlik bulunmaktadır. EPDM üreticileri önemli maliyetlere maruz
kalmaksızın kolaylık EPM üretimine geçebilir ve bunun tersi de mümkündür.
(18) EP(D)M ozona, yaşlanmaya, havaya ve yüksek sıcaklıklara karşı üstün rezistans
göstermektedir. Doğal kauçuk, stiren-bütadiyen kauçuk ve bütadiyen kauçuk gibi
diğer genel amaçlı kauçuklardan daha iyi yaşlanma rezistansına sahiptir. Ateşe
dayanıklı hidrolik sıvılar, ketonlar, sıcak ve soğuk su ve alkaliler de dahil çok çeşitli
sıvılara karşı rezistanslıdır.
(19) EP(D)M bir emtia sayılmaktadır. Büyük ölçüde homojendir ve bir müşteri, dünyanın
hangi bölgesinde üretildiğine bakılmaksızın, bir tedarikçinin EP(D)M’nin diğer bir
tedarikçinin EP(D)M’siyle doğrudan ikame edilebilir olmasını bekleyebilir. Her ne
kadar EP(D)M’nin geniş bir uygulama alanı bulunsa da büyük çoğunluğu otomotive
ilişkin ürünlerde yer almaktadır. EP(D)M’nin talep büyüklüğü de otomotiv sektöründeki
büyüme ve yenilenme hızına bağlılık göstermektedir.
(20) - Polietilen (PE): Düşük maliyetli yüksek hacimli, kristalin yapısında bir emtia
plastiğidir. Monomerlerin birbirine tepki gösterdiği ve uzun bir polimer zinciri
oluşturduğu polimerizasyon süreciyle etilenden türetilmektedir. PE çok çeşitli
uygulamalarda ve özellikle de aşağıdakilerde kullanılmaktadır:
 Film ve levha üretimi: Bu uygulamalar küresel PE talebinin %53’ünden fazlasını
temsil etmektedir. Film kategorisi, gıda ambalajlarından çöp torbalarına, streç
filmlere ve shrink film ambalajlara kadar çeşitlilik gösteren çoklu uygulamaları
içerir.
 Üflemeli kalıplama ve enjeksiyonlu kalıplama: Küresel PE talebinin neredeyse
%25’ini temsil etmektedir. Üflemeli kalıplı PE, süt, meyve suyu, motor yağı ve
çamaşır deterjanları, vb. şişelerinin ambalajlanmasında (filmler, kaplamalar,
torbalar, membranlar da dahil) ve üretiminde kullanılmaktadır. Enjeksiyonlu
kalıplı PE ev gereçleri, oyuncaklar, gıda kapları ve otomotiv parçaları gibi
uygulamalarda kullanılmaktadır.
 Boru ve profiller (esas olarak inşaat endüstrisi için): Bu uygulamalar küresel PE
talebinin neredeyse %8’ini temsil etmektedir.
19-30/448-193
5/15
(21) Kullanılan sınıfa göre üç tip PE bulunmaktadır: (i) yüksek yoğunluklu PE (HDPE), (ii)
düşük yoğunluklu PE (LDPE) ve (iii) doğrusal düşük yoğunluklu PE (LLDPE).
 HDPE, diğer PE sınıflarına göre daha kristallidir. HDPE, yüksek
yoğunluğundan ötürü gazlara ve buharlara karşı iyi bir kimyasal rezistansa ve
az geçirgenliğe sahip katı bir üründür. En çok kullanılan plastiklerden biri olup,
genelde gider borularının, katı kapların (ör. süt şişeleri, deterjan şişeleri),
oyuncakların ve büyük üflemeli kalıpların (ör. çöp kutuları, otomotiv yakıt
tankları, geniş borular) üretiminde kullanılmaktadır. HDPE ayrıca enjeksiyonlu
kalıplı eşyaların üretiminde kullanılmaktadır. Etilen ile olefin komonomerlerin
polimerizasyonu yoluyla düşük basınçlı süreçlerle üretilmektedir. Reaksiyon
100°C’ye kadar ısılarda ve 50 bar’ın altındaki basınçlarda meydana gelir. Ürün
sonra bir ekstrüdere transfer edilir ve gönderim için pelet haline getirilir.
 LDPE’nin nispeten daha zayıf bir moleküllerarası gücü vardır. Esnektir,
çatırtıya karşı dirençlidir ve güçlüdür. Genelde araba çamurlukları, oyuncaklar,
atletik mallar, esnek bahçe hortumları, alışveriş torbaları, plastik paketler, der
sızdırmazlık malzemeleri, yapıştırıcılar, filmler ve kaplama uygulamaları gibi
daha yumuşak ve daha esnek plastik ürünlerin üretiminde kullanılmaktadır.
Yüksek basınçlı işlemlerle üretilmektedir. Tipik bir yüksek basınçlı işlemde,
etilen girdisi arıtılmış bir geri dönüşüm akımıyla karıştırılmaktadır. Başlatıcı ve
zincir aktarım ajanları karışıma ilave edilir ve bu sonra 200°C üzerinde ısılarda
yaklaşık 3.000 bara kadar sıkıştırılır. Ürün sonra eriyik durumda alınır,
ekstrüdere sokulur ve gönderim için pelet haline getirilir.
 LLDPE, LDPE’ye çok benzerdir. Gerilebilirdir ve stres altında esner, ama
ayrıca yüksek çarpma ve patlamaya karşı da çok dirençlidir. Özellikleri, formül
bileşenlerinde uyarlama yapılarak değiştirilebilir. LLDPE esas olarak
kapaklarda, film (ör. plastik paket) veya ambalaj uygulamalarında (ör. plastik
torbalar) ve gittikçe artan ölçüde de enjeksiyonlu veya kırıcı-kalıplı eşyalarda,
membranlarda ve borularda kullanılmaktadır. Düşük basınçlı işlemlerle etilenin
çeşitli olefinlerle polimerizasyonuyla üretilir. Etilen ve bir komonomer, 90°C
üzerindeki ısılarda ve 25 bardan daha az basınçta bir reaktörde katalizör
parçacıklarının bulunduğu bir reaksiyon yoluyla tanecikli bir ürün oluşturmak
için polimerize edilir.
(22) - Polipropilen Bileşikleri: Polipropilen bileşikleri, polipropilen reçine ve darbe arttırıcı,
astar boya, pigment ve katkı maddesi gibi ürüne istenilen karakteristik özelliğini veren
diğer bileşenlerden üretilen bir plastik çeşididir. Polipropilen bileşikleri geniş
karakteristik özelliklere sahip olmakla birlikte otomotiv, elektrik uygulamaları, yapı,
inşaat ve mobilya gibi çok çeşitli müşteri uygulamalarında/sektörlerde
kullanılmaktadır.
(23) - Polipropilen reçineleri (PP reçineleri): Propilenden türetilen bir polimerdir. Düşük
maliyetli bir emtia plastiktir, yüksek hacimlerde kullanılmaktadır ve PE’den sonra en
çok üretilen ikinci emtia plastiktir. PP reçinelerinin özellikleri PE’nin özelliklerine
benzerdir, ancak PP reçineleri nispeten daha serttir ve ısıya daha dayanıklıdır. Emtia
plastikleri arasında en düşük yoğunluğa PP sahiptir ve en hafif polimerlerden biridir.
PP reçineleri dolayısıyla güç, esneklik, hafiflik ve ısıya dayanıklılık gerektiren çok
çeşitli plastik ürün için kalıplanmakta veya ekstrüde edilmektedir.
(24) PP reçineleri özellikle yeniden kullanılabilir kaplar, kırtasiye, çevirmeli kapaklı şişeler,
laboratuvar malzemeleri, ambalaj (yoğurt kapları ve cips paketleri dâhil) ve otomotiv
çamurlukları dâhil plastik uygulamalarda kullanılmaktadır. Geleneksel plastik
19-30/448-193
6/15
uygulamalara ilaveten, PP reçineleri ayrıca halatlar, halılar, döşeme ve giysi gibi lifli
uygulamalarda da kullanılmaktadır.
(25) PP reçinelerinin en büyük kullanıcısı, toplam tedarikin yaklaşık %30’unu tüketen
ambalaj sanayi olup, bunu her biri toplam tedarikin yaklaşık %13’ünü tüketen elektrik
ve ekipman üreticileri, her biri toplam tedarikin yaklaşık %10’unu tüketen ev gereçleri
ve otomotiv sanayi ve toplam tedarikin %5’ini tüketen inşaat malzemeleri takip
etmektedir.
(26) Polimer zincirinin bileşimine göre belirlenen üç ana PP reçine familyası
bulunmaktadır: Homopolimer reçineler, etki kopolimer reçineler (veya blok kopolimer
PP) ve random kopolimer reçineler.
(27) - MMA: Metanol ve asetondan üretilmektedir. Keskin bir kokuya sahip olan yanıcı ve
renksiz sıvı niteliğinde olan bu madde, tehlikeli bir hava kirletici olarak
sınıflandırılmaktadır. MMA, çoğunlukla polimetil metakrilat tabaka haline
polimerizasyon yoluyla işlenen meta-petrokimyasal bir maddedir. Diğer metakrilatların
üretimi için de hammadde olarak kullanılır. MMA ayrıca, PVC için dönüştürücü olarak
kullanılan kopolimer metil metakrilat-bütadiyen stirenin üretimi için de kullanılmaktadır.
MMA’nın diğer uygulama alanları arasında, yüzey kaplamaları, yapıştırıcılar ve kalça
ve diz protezlerinde kullanılan bağlayıcılar (tutturucular) yer almaktadır.
(28) - Polimetil Metakrilat (PMMA): PMMA, yüksek ultraviyole rezistansı, mükemmel
saydamlığı, gücü, su rezistansı ve açık hava dayanıklılığı olan bir akrilik polimeridir ve
reçine veya levha halinde mevcuttur. Metil metakrilatın polimerizasyonuyla (MMA)
elde edilir. Tüketimin yaklaşık üçte ikisi, ekstrüzyon veya döküm ile üretilen levhalar
halindedir, gerisi ise çeşitli şekillerde kalıplanmaktadır.
(29) PMMA, ev aletlerinin, optik ortamların (DVDler, lens