İSTEMİN ÖZETİ: Davacı şirketin, 24/08/2015 tarihinde Artvin İli, Arhavi İlçesinde meydana gelen kuvvetli yağış ve sel neticesinde ..... sigorta numarası ile sigortalı olan .....'na ait iş yerinin sigortalı iş yerinde meydana gelen hasar ve zarara karşılık 7.000,00-TL maddi tazminatın sigortalıya ödeme tarihi olan 08/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı idarelerden rücuen tahsiline karar verilmesi istemiyle açtığı davada, davanın kısmen kabulü ile tazmini istenilen 7.000,00-TL'nin, 3.500,00-TL'lik kısmının idarelere başvuru tarihi olan 08/04/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü ve Arhavi Belediye Başkanlığı tarafından yukarıda anılan kusur oranları uyarınca davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin 3.500,00-TL'lik kısım ile kusur sorumluluğu bulunmayan Artvin Valiliği, Artvin İl Özel İdaresi ve Artvin Belediye Başkanlığı yönünden davanın reddine karar veren Rize İdare Mahkemesi Hakimliği'nin 18/04/2019 gün ve E:2016/460, K:2019/238 sayılı kararının, davacı şirket tarafından, kararın eksik ve yetersiz bilirkişi raporuna istinaden verildiği, dilekçe ekinde sunulan ..... Odası İstanbul Şubesi'nce hazırlanan teknik inceleme raporunda ve KTÜ İnşaat Mühendisliği Hidrolik Ana Bilim Dalı tarafından hazırlanan raporlarda aşırı yağış olayının başlı başına bir doğal afet olmadığının, kurumların hatalı ve plansız uygulamalarının hasarı ve olumsuz neticeleri artırdığı belirtilmesine karşın olayın %50 doğal afet kaynaklı olduğunun belirtilmesinin yanlış olduğu, davalı idarelerin zararın tümünden sorumlu oldukları, bölgeye yağan yağıştan çok daha yüksek oranlarda yağış düşmesine karşın sel felaketi yaşanmayan iller olduğu, emsal mahkeme kararlarında bölgenin yüksek yağış oranlarına sahip olduğu ve idarelerin sorumluluğunun bilirkişi raporlarıyla ortaya konulduğu ileri sürülerek redde ilişkin kısmının, davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, anılan aşırı yağışlar sonucu meydana gelen heyelanların dere yatağını toprak, ağaç vb. malzemelerle doldurması sonucu taşkın suların akışının engellendiği ve dere yatağının kapasitesinin azaldığı, kendilerinin uyarı yazılarına rağmen dere üzerlerinin kapatılmaması ve dere yataklarının işgal edilmemesi görüşlerine aykırı davranıldığı, görevlerini yerine getirmelerine ve tüm tedbirleri almalarına rağmen yerel halkın sorumsuz davranışları ve diğer davalı kurumların koordinasyondan uzak faaliyetleri nedeniyle meydana gelen aksaklıklar sonucu zararın meydana geldiği, kendilerine atfedilecek bir kusur bulunmadığı, bulunduğu kabul edilse bile üçüncü kişinin ve zarar görenin ağır kusurunun sorumluluklarını kaldırdığı, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından, bilirkişi raporunda Karadeniz sahil yolunun dolgu şeklinde yapılması nedeniyle kendilerine kusur atfedildiği, ancak anılan yol projesinin DSİ'den gelen verilerek göre dolgu şekilde yapıldığı, gelen veriler farklı olsaydı viyadük şeklinde söz konusu bölümün geçileceği, bu nedenle olayda kusurlarının bulunmadığı, yine sonrasındaki durumu kontrol etmenin DSİ'nin sorumluluğu, dere yatağına yapılan yapılaşmayı önlemenin de belediyenin asli görevi olduğu, dolayısıyla kusur atfedilecekse, dere yatağını düzelterek debisini artırmakla ilgili görevini yerine getiremeyen ve dere yatağına yapılaşmayı önleyemeyen ve yağmursuyu toplama sistemi yetersiz kalan belediyenin kendilerinden çok daha fazla oranda sorumlu tutulması gerektiği ileri sürülerek kabule ilişkin kısmının, davalı Artvin İl Özel İdaresi ve davalı Artvin Belediye Başkanlığı tarafından, tüm davalılar için tek bir vekalet ücretine hükmedilmesinin yanlış olduğu, her bir davalının hasım olma sebeplerinin ve her biri yönünden davanın reddi sebeplerinin farklı olduğuileri sürülerek vekalet ücretine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istemidir.

ARTVİN VALİLİĞİ'NİN

SAVUNMA ÖZETİ: Davalı idare tarafından, zararın doğal afet kaynaklı olduğu, kendilerine atfedilecek bir hizmet kusuru bulunmadığı, Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülerek davacının istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:

Dava, davacı şirketin, 24/08/2015 tarihinde Artvin İli, Arhavi İlçesinde meydana gelen kuvvetli yağış ve sel neticesinde ..... sigorta numarası ile sigortalı olan .....'na ait iş yerinin sigortalı iş yerinde meydana gelen hasar ve zarara karşılık 7.000,00-TL maddi tazminatın sigortalıya ödeme tarihi olan 08/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı idarelerden rücuen tahsiline karar verilmesi istemine ilişkindir.

İdare Mahkemesi Hakimliği'nce, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün verileri, bilirkişi raporu ve dosya muhteviyatı kül halinde değerlendirildiğinde, dava konusu iş yerinin nüfusu 100.000’den küçük olan Arhavi Belediyesi sınırları içinde merkezî ve kıymetli iskân sahasında kalması nedeniyle yağmur suyu toplama sistemi projelerinin 5 yıldan 25 yıla kadar tekerrürlü yağışları taşıyabilecek kapasitede olması gerektiği, oysaki dava konusu yağışın tekerrür süresinin 30 dakikalık standart süre için 7.2 yıl ve 18 saatlik standart süre için 5.4 yıl olarak, diğer standart sürelerde gerçekleşen yağış yüksekliklerinin tekerrür sürelerinin ise 5 yılın altında kaldığı, buna göre 21-26 Ağustos 2015 tarihleri arasında Arhavi'de meydana gelen yağışların “kısmen doğal afet” olarak değerlendirilmesi ve zararın oluşumuna etki oranının %50 olarak belirlenmesi gerektiği, Karayolları Genel Müdürlüğü, DSİ Genel Müdürlüğü ve Arhavi Belediyesi'nin ise olayda hizmet kusurlarının bulunduğu, Karayolları Genel Müdürlü'nün kendileri tarafından inşa edilen Sahil Karayolunun yaklaşık 2 metre yükseltilmesi nedeniyle kusurlu olduğu, dere ıslahının yeterince yapılmaması nedeniyle D.S.İ. Genel Müdürlüğünün kusurlu olduğu, Arhavi Belediyesinin ise altyapısının yetersiz kalması sebebiyle kusurlu olduğu, diğer davalı idareler olan Artvin Valiliğinin, Artvin Belediye Başkanlığı’nın ve Artvin İl Özel İdaresi’nin olayda sorumluluğunun görülmediği, davacı şirketin ve sigortaladığı işyeri sahibinin kusurunun bulunmadığı, öte yandan sigortalı iş yerinin bulunduğu bölgede imar planlarının yapılmış olduğu ve birbiriyle uyumlu olduğundan davadışı idarelerin de kusurunun bulunmadığı anlaşılmış olup, kusur oranı değerlendirmesi bilirkişi raporunda selden etkilenen her bir işyerinin konumu ile yola, dereye ve altyapı hizmetlerine mesafesinin ayrı ayrı dikkate alınması suretiyle belirlenen kusur oranları üzerinden yapılarak, olayda meydana gelen zararlı sonucun %50'sinin doğal afet faktöründen kaynaklandığı, davalı DSİ Genel Müdürlüğü'nün %14, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü'nün %18 ve davalı Arhavi Belediye Başkanlığı'nın ise %18 oranında kusurlu olduğu, bu durumda, dava dosyasında yer alan tüm bilgi ve belgeler ile kararda anılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde, Artvin İli, Arhavi İlçesinde 24/08/2015 tarihinde meydana gelen sel nedeniyle, davacının sigortalısının işyerinde meydana gelen zararın %50'lik kısmının doğal afet faktöründen kaynaklandığı, zararın %50'lik kısmına ilişkin olarak davalılar Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü ve Arhavi Belediye Başkanlığı'nın hizmet kusurlarının bulunduğu, sigorta hukukunda, tazminat yükümlüğünün belirlenmesi açısından hukuki bir statü kazandırılan sigorta ekspertizi tarafından hazırlanılan ekspertiz raporunun hukuken geçerli belge niteliği taşıdığı, bu niteliğe haiz olan 07/09/2015 tarihli ekspertiz raporu ile ortaya konulan ve su baskını nedeniyle sigortalıya ödenen 7.000,00-TL'nin, kusurlu bulunan davalı idarelerce sorumlu olunan %50'lik kısmı olan 3.500,00-TL'sinin yukarıda belirlenen kusur oranlarınca davacıya ödenmesi gerektiği, fazlaya ilişkin 3.500,00-TL'lik talebin ise reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile tazmini istenilen 7.000,00-TL'nin, 3.500,00-TL'lik kısmının idarelere başvuru tarihi olan 08/04/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte