İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 20.02.2023 tarih ve 151 sayılı yazısına konu Tele 1 logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 06.02.2023 tarihinde saat 20:00’da yayınlanan “18 Dakika” isimli program yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda,

Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, Tele 1 logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından 06.02.2023 tarihinde saat 20:00’da yayınlanan sunuculuğunu Emre Kongar ve Merdan Yanardağ'ın yaptığı, "18 Dakika " isimli programda, program sunucuları arasında geçen diyaloglarda, “Bugün Merdan Bey Almanya anılarını, izlenimlerini anlatacaktı. Ben de hafta sonu Bursa'daydım şey Bursa diyorum affedersiniz artık iyice insan şaşkınlıktan, Eskişehir'deydim bir konferans ve imza için ben de onları anlatacaktım ama bu büyük kırım hepimizi perişan etti. Şimdi sanıyorum ki yurt dışından baktığı için Merdan Bey'in daha süzülmüş olan izlenimlerini ve bilgilerini alarak başlayacağız değil mi? Bugün sıra sizdeydi Sevgili Yanardağ.”, “Hoca, sıranın kimde olduğu önemli değil ama bütün Türkiye’ye geçmiş olsun. Çok büyük bir acı, çok büyük bir felaketle karşı karşıyayız. Bu Türkiye’nin son 70 yılının, 80 yılının dramıdır. Ben bu sabah ki, sabaha karşı bir Twitter'dan hem başsağlığı, Türkiye'ye geçmiş olsun dileklerimi ileten hem de ulusça bütün toplum olarak bu yaraları saracağımızı belirten bir Twitter mesajı paylaştığımda şunu ifade ettim. Dedim ki akıl ve bilimi bir yana bırakan, devlet planlama teşkilatını bile kapatan sağcı, muhafazakâr iktidarların yarattığı bir sonuçla karşı karşıyayız. Altına bazı yorumlar yapılmış. Ya kardeşim siz de böyle bunu bile siyaset alet ediyorsunuz diye. Hayır efendim mahiyet etmiyoruz bire bir nedeni budur. Deprem değil, tedbirsizlik öldürüyorsa eğer, akıl ve bilime bir yana bırakıp bilim insanlarının, akademisyenlerin uyarılarına kulaklarını tıkayıp bu ülkeyi bir rant ve talan ülkesi, bir toprağı haline getirenlerin yarattığı sonuçla karşı karşıyayız. Bu sadece AKP'nin yarattığı bir sonuç değil tabii ki 70 yılın bir sonucu. 70 yıldır bu ülke sağ ve muhafazakâr iktidarlar tarafından yönetiliyor.”, “Planlama yok, imar planları yok. 164 kez imar affının çıktığı dünyada başka bir ülke var mı? Bu şey demektir, kurallara, bilime, akla, bir şehrin ilkelerine aykırı yapılaşmalar 164 kez affedilmiş. Merkez sağ iktidarları, mevcut iktidarlar veya belediyeler bunları affetmiş onlar da millet de onlara oy vermiş. Bu bir ahlaksız ilişkidir, bu doğru bir ilişki değildir. Bu bir rüşvet ilişkisidir çünkü. Sen bana oy ver ben senin kaçak binanı, bilime aykırı binanı affedeyim, geçerli sayayım, yasal bir statü kazandırayım demektir. ...”, “Ya bilim insanları, bakın bilim insanları ki Tele 1 ekranlarına da sık sık çıkıyorlar. Bu akşam da yayınlanır bizim prime-time dediğimiz en çok izlenen saatler diye bilinen ya da televizyonların insanlar tarafından en çok izlediği, izlendiği saatler olarak bilinen saatlerde yani 21.00 programımızda ki 19.00'da başlar. 19.00'dan 23.00'e kadar olan dilimde, katılan bilim insanları Naci Görür gibi bilim insanlarının sık sık uyarmalarına rağmen, neredeyse yerini, gününü, saatini söyleyecekleri kadar net bir biçimde ifade etmelerine karşın bu deprem göz göre göre geldi ve bütün bölgeyi yıktı. Şimdi sadece Maraş değil. Maraş'a geçmiş olsun, Gaziantep'e geçmiş olsun, Hatay'a geçmiş olsun, İskenderun'a geçmiş olsun, Gaziantep'e geçmiş olsun. Yani bu yara hepimizin yarasıdır. Yani bizim yüreğimiz kanıyor bu tabloyu görünce. Fakat biz bunları hep söyledik. Biz bunları hep söyledik ve insanlar bile bile bu merkez sağ, muhafazakâr partilere, gerici partilere oy vermeye devam ettiler. Gölcük depreminin nedenini "Ya işte oradaki Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'nın, Donanma Komutanlığı'nın orduevinde dans ediyorlardı, bu yüzden Allah'ın cezası onları vurdu." diyen zihniyet bugün iktidardır. ....” şeklinde ifadelere yer verildiği görülmüştür.

Bilindiği üzere, Düşünmek insana özgü bir kavramdır ve bu eylem sonucunda sürecin ürünü olarak da düşünce ortaya çıkmaktadır. Bireylerin ortaya koyduğu düşünceleri baskı altına alınmadan özgürce ifade edebilmesi, ifade özgürlüğü kavramının temelini oluşturmaktadır. İfade özgürlüğü, siyasal, sosyal, hukuki, ticari vb. hangi alanda olursa olsun her türlü düşünceyi çeşitli yollarla başkalarına anlatabilme, yayabilme ve onları ikna edebilmeyi kapsamaktadır. İfade özgürlüğü ve halkın haber alma özgürlüğü bağlamında, eleştiri sınırları aşılmadan gerçekliğin farklı inşalarının kamuoyuyla paylaşılması demokratik toplumun gereğidir. Demokrasinin en temel önceliklerinden biri halkın haber alma özgürlüğü olduğundan demokratik rejimlerde medya, kamuoyu oluşumunda hayati öneme sahip bir aktördür. Medya organlarının günümüzde toplum üzerinde oldukça etkili olup kamuoyu oluşumunda pay sahibi hâline gelmesi, medya hizmet sağlayıcılarının dikkat etmesi gereken sorumlu yayıncılık anlayışı ve öz denetim ilkesini de beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda medya kuruluşları için rehber niteliğinde olan yayın etiği, medya hizmet sağlayıcı kuruluşları toplumsal hassasiyetleri göz önüne alarak yayın yapmaları hususunda uyarır.

Muhakkak ki medya mensuplarının siyasi kişi veya kuruluşları eleştirme ve onların gerçekleştirdikleri eylemler hakkında kamuoyunu bilgilendirme hakkı bulunmaktadır. Ancak bu hak kullanılırken eleştiriye maruz kalan kişi veya kurumların hak ve itibarlarının da gözetilmesi gerekmektedir. Şüphesiz bu hak, sınırsız ve kontrolsüz bir eleştiriyi beraberinde getirmemeli, yasa ve ahlak kuralları içerisinde çizilen bazı sınırlar yardımıyla kamuoyunun doğru ve objektif bir şekilde bilgilendirilmesine katkı sağlamak amacıyla kullanılmalıdır. İnsan hak ve özgürlüklerinden olan ifade özgürlüğü hakkı, demokratik bir toplumun temel unsurlarını oluşturan çoğulculuk, hoşgörü ve açıklık ilkelerinin var olması bakımından vazgeçilmez bir karakter taşımakla beraber gerek uluslararası sözleşmelerde gerekse ulusal mevzuatımızda bu hakkın kullanılmasının belirli sınırları bulunmaktadır.

Anayasa'nın 26. maddesindeki “Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti” başlığı altında yer alan "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir. Bu hürriyetlerin kullanılması, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyet'in temel nitelikleri ve Devlet'in ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.” hükmü ile düşünce özgürlüğüne getirilebilecek sınırlamalardan bahsedilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ifade özgürlüğüne ilişkin 10. maddesinde: "1. Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir. Bu madde, devletin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine bağlı tutmalarına engel değildir. 2. Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda gerekli tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu emniyetinin korunması, nizamın sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin açığa vurulmasının önlenmesi veya yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı merasime, koşullara, sınırlamalara veya yaptırımlara bağlanabilir." hükmüne yer verilmiştir.

5187 sayılı Basın Kanunu'nun 3. maddesinde, basının özgür olduğu, bu özgürlüğün, bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içereceği, basın özgürlüğünün kullanılmasının ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak, başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlâkının, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, Devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sınırlanabileceği hükmüne yer verilmiştir. Konuyla ilgili Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde de benzer bir hüküm bulunmaktadır. Mezkûr sözleşmenin ifade özgürlüğüne ilişkin 10. maddesinde: "1. Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir. Bu madde, devletin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine bağlı tutmalarına engel değildir. 2. Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda gerekli tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu emniyetinin korunması, nizamın sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin açığa vurulmasının önlenmesi veya yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı merasime, koşullara, sınırlamalara veya yaptırımlara bağlanabilir." kuralı yer almaktadır.

AİHM'nin Lingens Avusturya içtihadında da belirtildiği üzere, ifade özgürlüğü demokratik bir toplumun asli temellerindendir. Bu, toplumun ilerlemesinin ve her bireyin kendini gerçekleştirmesinin temel koşullarından bir