Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-129 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 12-51/1446-493
Karar Tarihi : 17.10.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU, Başak ARSLAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : BP Petrolleri A.Ş.
Temsilcisi: Av. İlmutluhan SELÇUK
Ebulula Mardin Cad. No:57 Akatlar, Beşiktaş/İstanbul
D. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Ortaklar Petrol İnşaat Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Murat BAŞMAN
Altunizade Mah. Kısıklı Cad. No:92 Üsküdar/İstanbul
- Binali ŞENER ve
- Hakkı ŞENER
Temsilcisi: Av. Yusuf KADIOĞLU
Zeytinlik Mah. Ray Sok. Şans Apt. No:3/10 Bakırköy/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: BP Petrolleri A.Ş. ve Ortaklar Petrol İnşaat Gıda San. ve Tic.
A.Ş. arasındaki anlaşmanın 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ)'nin 5(a) maddesinde düzenlenen istisna hükmünden
yararlandığının tespiti, bunun mümkün olmaması halinde aynı anlaşmaya 10 yıl
süreyle bireysel muafiyet tanınması talebi ve bahse konu anlaşmanın 2002/2 sayılı
Tebliğ kapsamında beş yıl süre ile grup muafiyetinden yararlanabileceği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 04.07.2012 tarih ve 5374 sayı ile giren
bildirimle BP Petrolleri A.Ş (BP) ile Ortaklar Petrol İnşaat Gıda San. ve Tic. A.Ş.
(Ortaklar Petrol) arasındaki bayilik sözleşmesinden oluşan dikey anlaşmaya muafiyet
tanınması talep edilmiştir. Diğer taraftan 04.07.2012 ve 15.08.2012 tarihlerinde sırasıyla
Ortaklar Petrol ile Binali ŞENER ve Hakkı ŞENER temsilcileri tarafından şikâyet
başvuruları yapılmıştır. Tarafları ve konusunun aynı olması nedeniyle işbu dosya
kapsamında her iki konu değerlendirmeye alınarak düzenlenen 10.10.2012 tarih ve
2012-1-129/MM sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: ilgili raporda,
- BP tarafından yapılan muafiyet başvurusuna konu olan, BP ile Ortaklar Petrol
arasındaki dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde düzenlenen
istisna hükmü kapsamında olması nedeniyle, aynı Tebliğ ile öngörülen beş yıllık grup
muafiyeti sınırına tabi olmadığı,
- BP lehine dosya konusu akaryakıt istasyonu üzerinde malikler Binali ŞENER ve
Hakkı ŞENER tarafından tanınan 30.07.2007 tarih ve 15 yıl 6 ay süreli intifa hakkının,
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında bir dikey anlaşma olarak değerlendirilemeyeceği, bu
nedenle aynı Tebliğ ile öngörülen sınırlamalara tabi olmadığı,
12-51/1446-493
2/8
- Muafiyet bildirimine konu dikey anlaşmaya ilişkin olarak Ortaklar Petrol ve Binali
ŞENER ve Hakkı ŞENER tarafından yapılan şikâyet başvurularının reddinin
gerektiği,
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
(4) Dosyadaki bilgilere göre, BP, petrol ürünlerinin depolaması ile toptan ve perakende
satışının yanı sıra, madeni yağ ve jet yakıtı ikmali alanlarında da faaliyet
göstermektedir. Mevcut durumda BP markası altında faaliyet gösteren toplam bayi
sayısı 627’dir.
(5) Ortaklar Petrol, dosya konusu akaryakıt istasyonu üzerinde BP, Binali ŞENER, Hakkı
ŞENER ile imzalanan protokol ve BP ile imzalanan 23.11.2007 tarihli bayilik anlaşması
çerçevesinde istasyonlu akaryakıt bayilik faaliyeti yürütmeye başlamış olup, hâlihazırda
Starpet Garzan Akaryakıt Pazarlama A.Ş. (Starpet) bayisi olarak aynı istasyon üzerinde
faaliyetini sürdürmektedir.
(6) Binali ŞENER ve Hakkı ŞENER ise, dosya konus taşınmaz üzerinde bulunan akaryakıt
satış ve servis istasyonunun malikleri olup, ilgili istasyon üzerinde herhangi bir bayilik
faaliyetleri bulunmamaktadır.
H.2. BP, ORTAKLAR PETROL ve Malikler Binali ŞENER ve Hakkı ŞENER
Arasındaki Hukuki İlişkiye Yönelik Tespitler
(7) BP vekili tarafından gönderilen bildirim formunda özetle,
- Dosya konusu taşınmaz üzerinde, BP lehine 30.07.2007 tarihinde 15 yıl 6 ay süreli
intifa hakkı tesis edildiği,
- İntifa bedeli olarak başlangıçta maliklere (…..) ABD Doları ödeneceğinin
kararlaştırıldığı,
- Malikler tarafından intifa hakkı tesis edilmesi, akaryakıt işletmeciliğinden feragat
edilmesi ve kurulacak istasyonun BP tarafından 3. kişilere işlettirilmesine malikler
tarafından muvafakat gösterilmesi karşılığında BP tarafından maliklere, 2008-2012
yılları arasında aylık (…..) ABD Doları, 2013-2017 yılları arasında (…..) ABD Doları
ve 2018-2022 yılları arasında (…..) ABD Doları ödenmesi hususunda taraflar
arasında anlaşma sağlandığı ve maliklere bildirim tarihi itibarıyla ödemelerin
yapıldığı,
- Müteakip dönemde BP ile Ortaklar Petrol arasında bayilik ilişkisi tesis etmek üzere bir
Protokol imzalandığı ve akaryakıt istasyonu inşası için gerekli izin ve ruhsatların bayi
tarafından temin edilmesinin öngörüldüğü,
- İstasyon için gerekli yatırımların yapılabilmesi için aynı Protokol kapsamında BP
tarafından bayiye inşaat izinlerinin alınmasını müteakip (…..) ABD Doları, Lisansın
alınmasını müteakip (…..) ABD Doları ödemenin buna ilaveten Satış Geliştirme
Teşvik Primi adı altında çeşitli tutarlarda ödemeler yapılmasının öngörüldüğü,
- 23.11.2007 tarihinde BP ile Ortaklar Petrol arasında Bayilik anlaşması imzalandığı,
- Ortaklar Petrol’ün, istasyona ilişkin yapı ruhsatını 17.10.2007, Gayri Sıhhi Müessese
ruhsatını 21.09.2007, istasyon izinlerini 30.11.2007, akaryakıt bayilik lisansını
14.05.2008 ve LPG otogaz bayilik lisansını 27.11.2008 tarihlerinde aldığı,
12-51/1446-493
3/8
- Malikin asıl iradesinin taşınmazda BP lehine intifa hakkı tesis etmek olduğu, intifa
hakkının rayiç bedel üzerinden kurulduğu, maliklerin istasyonun bizzat BP tarafından
mı yoksa 3. kişilerce mi işletileceği konusunda müdahil olmadıkları,
- Malikler ile işletmeci Ortaklar Petrol arasında Rekabet Kurulu içtihatlarına konu
olacak herhangi bir bağlantının bulunmadığı, Ortaklar Petrol tarafından BP’ye keşide
edilmiş olan ihtarnamede malikler ile Ortaklar Petrol arasında bir kira sözleşmesinin
bulunduğu iddia edilse dahi, böyle bir kira sözleşmesinin Türk Medeni Kanunu’nun
794. maddesi gereğince hukuken geçersiz sayılacağı,
- Bu nedenle BP tarafından taşınmaz üzerinde kurduğu/kuracağı bayilik ilişkilerinin
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde yer alan istisna hükmüne uyduğu,
- İstisna hükmüne uymadığının kabulü halinde, bildirime konu istasyon üzerinde daha
önce akaryakıt bayiliği faaliyetinde bulunulmadığı ve yatırımların BP tarafından
üstlenilmiş olması dikkate alındığında, dikey anlaşmaya asgari 10 yıl süreyle
muafiyet tanınması gerektiği
ifade edilmiştir.
(8) Yine BP vekili tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 19.07.2012 tarihinde giren
yazıda ise,
- Maliklerin BP’ye gönderdikleri 10.07.2012 tarihli ihtarname ile arazi üzerindeki intifa
hakkının 5 yıllık muafiyet sınırı nedeniyle 30.07.2012 tarihine kadar tapudan terkin
edilmesi gerektiğinin iddia edildiği,
- İstasyon arazisi üzerinde bayilik yapan Ortaklar Petrol’ün taşınmaz üzerinde BP’nin
marka ve logosu altında akaryakıt satış ve servis istasyonu faaliyetinde bulunması
nedeniyle BP’ye işleticilik ücreti adı altına belirli bir meblağ ödemekte olduğu, bu
durumun da Ortaklar Petrol’ün bahse konu istasyon üzerinde faaliyetlerini sürdürmek
için maliklere değil, BP’ye belirli bir ödeme yaptığını gösterdiği,
- BP’nin maliklere gerçek değerler üzerinden intifa bedeli ödemesi, maliklerin muhatap
olarak yalnızca BP’yi dikkate almaları, bununla birlikte BP’ye gönderilen ihtarnamede
hiçbir somut gerekçeye yer verilememiş olması, Ortaklar Petrol’ün istasyon üzerinde
faaliyetlerine devam etmesi karşılığında BP’ye işleticilik ücreti ödemesi, taşınmaz
üzerinde hukuki olarak BP lehine intifa hakkı tesis edildikten sonra akaryakıt
istasyonunun kurulması, istasyon inşaatının BP tarafından üstlenilmesi, bu şartlar
altında bayinin malikler ile kira ilişkisine girmiş olmasının veya bir kira ilişkisi
sürdürmesinin hukuka ve hayatın olağan akışına aykırı olması nedenleriyle intifa
ilişkisinin özel hukuk hükümlerine tabi olarak (rekabet hukuku kapsamı dışında)
değerlendirilmesi gerektiği,
belirtilmiştir. Bunun yanı sıra BP adına gönderilen ve Kurum kayıtlarına 27.07.2012
tarihinde giren yazıda da Ortaklar Petrol tarafından BP’ye yapılan ödeme karşılığında
mahsup edilen işleticilik ücretine dair faturaların listesine yer verildiği görülmüştür.
(9) Ortaklar Petrol vekili tarafından gönderilen şikâyet dilekçesinde özetle,
- Ortaklar Petrol’ün dosya konusu taşınmaz üzerinde BP bayiliğinin alındığı 2007
yılından öncesine dayanan kiracılık ilişkisi bulunduğu,
- Buna ilişkin belgelerden birinin Ortaklar Petrol’ün Güneygaz LPG San. ve Tic. A.Ş.
(Güneygaz) ile bayilik ilişkisini gösteren ve iptal edilen lisans olduğu,
- Süreç devam ederken müvekkillerinin BP ile bayilik yapmak konusunda anlaştıkları
ve BP’nin intifa hakkı talebi üzerine 30.07.2007 tarihinden itibaren 15 yıl 6 ay süreyle
intifa hakkı tesis edildiği ve taraflar arasında akaryakıt ve LPG otogaz bayilik
anlaşmaları imzalandığı,
12-51/1446-493
4/8
- Yine Ortaklar Petrol ile BP arasında ödeme ilişkisine dair bir protokol imzalandığı,
- Müvekkilleri ile BP arasında yaşanan anlaşmazlık sonucu Ortaklar Petrol tarafından
akaryakıt ve otogaz bayilik sözleşmelerinin feshedildiğine dair BP’ye ihtarnameler
keşide edildiği,
- BP tarafından gönderilen 25.06.2012 tarihli ihtarname ile intifa hakkının bayilik
sözleşmesinden bağımsız olarak düzenlendiği ve bu nedenle 15 yıl 6 ay süreceğinin
kendilerine bildirildiği,
- BP tarafından ileri sürülen bu hususun 2002/2 sayılı Tebliğ ve 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’a aykırı olduğu,
- Zira müvekkillerinin çok önceye dayanan bir kiracılık ilişkilerinin bulunduğu ve
sektördeki teamül gereği BP ile yapacağı bayilik ilişkisiyle ilişkilendirmek üzere intifa
hakkı tesis edildiği ve hiçbir şekilde bayilik ilişkisinden bağımsız bir intifa hakkı
tesisinin söz konusu olmadığı
belirtilerek dikey ilişkinin intifa hakkının kurulduğu 30.07.2007 tarihinden itibaren beş
yılın dolması ile birlikte 30.07.2012 tarihine kadar grup muafiyetinden yararlandığı ifade
edilmiştir.
(10) Ortaklar Petrol adına gönderilen söz konusu dilekçe ekinde yer verilen, BP ile Ortaklar
Petrol arasında imzalanan 23.11.2007 tarihli bayilik anlaşmasının “Ücret” başlıklı 11.
maddesinde, bayi Ortaklar Petrol’ün bu anlaşma tarihinden itibaren ilk beş yıllık dönem
için her ay