Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-089 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 20-13/167-86
Karar Tarihi : 05.03.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ,
B. RAPORTÖRLER : Fatma ATAÇ, Mehmet Yavuz GÜNER, Enes YASAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Borusan Otomotiv Pazarlama ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN
Gazi Umurpaşa Sokak Bimar Plaza No:38/7
Balmumcu- Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Borusan Otomotiv Pazarlama ve Tic. A.Ş. ile Jaguar ve Land
Rover markalı motorlu taşıtların yetkili servisleri arasında imzalanmak üzere
hazırlanan niceliksel seçici dağıtım sistemi esaslarına dayalı yetkili servis
sözleşmesine muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 31.12.2019 tarih ve 9199 sayıyla
giren bildirim üzerine düzenlenen 26.02.2020 tarih ve 2019-4-089/MM sayılı Muafiyet
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Borusan Otomotiv Pazarlama ve Tic. A.Ş.
(BORUSAN OTOMOTİV) ile Jaguar ve Land Rover markalı motorlu taşıtların yetkili
servisleri arasında imzalanmak üzere hazırlanan niceliksel seçici dağıtım sistemi
esaslarına dayalı yetkili servis sözleşmelerinin (SÖZLEŞME)1 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi kapsamında dikey
sınırlamalar içerdiği, bahsi geçen sözleşmelerin 2017/3 sayılı Motorlu Taşıtlar
Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin ( 2017/3 sayılı Tebliğ)
kapsamında olduğundan bahisle söz konusu sözleşmelerin grup muafiyetinden
yararlandığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Teşebbüs: Borusan Otomotiv Pazarlama ve Tic. A.Ş. (BORUSAN
OTOMOTİV)
(4) Borusan Holding ve Giwa Holding ortaklığı altında yer alan BORUSAN OTOMOTİV,
2009 yılında aynı ekonomik bütünlük ve kontrol yapısındaki Borusan Otomotiv İthalat
ve Dağıtım A.Ş.’den kısmi bölünme suretiyle kurulmuştur. BORUSAN OTOMOTİV,
Jaguar ve Land Rover markalı yeni kara nakil vasıtalarının, yedek parçaların ve
aksesuarların ithalatı, toptan alımı ve satışı ile onarım ve bakımı için servis ve satış
istasyonları kurmak ve işletmek faaliyetleri ile iştigal etmektedir.

1 Jaguar ve Land Rover markalarının yetkili servisleriyle imzalanmak üzere hazırlanan sözleşmeler her
iki marka için de aynı hükümleri ihtiva ettiğinden açıklamalar her iki sözleşme açısından da geçerlidir.
20-13/167-86
2/8

(5) Borusan Holding, 1972 yılında tüm Borusan şirketlerinin tek bir çatı altına toplanması
ile faaliyete başlamıştır. Çelik, otomotiv, lojistik ve enerji gibi çeşitli sektörlerde faaliyet
göstermektedir.
G.2. İlgili Pazar
(6) Dosya konusu bildirim, Jaguar ve Land Rover markalı araçlara ilişkin satış sonrası
hizmetleri konu almaktadır. BORUSAN OTOMOTİV tarafından sunulan satış sonrası
hizmetler, yedek parçaların dağıtımı ile bakım ve onarım hizmetlerinin sunulmasından
oluşmaktadır. Satış sonrası hizmetler, belirli bir marka motorlu taşıtın satın alınmasının
ardından ihtiyaç duyulan ve o marka özelinde alınması gereken hizmetlerdir. Bu
nedenle, söz konusu hizmetler bakımından ilgili ürün pazarı tanımı marka bazında
yapılmaktadır. Dosya konusu SÖZLEŞME açısından hafif ticari-binek araç ayrımı
yapılmasına gerek duyulmamıştır. Dolayısıyla ilgili ürün pazarları, ''Jaguar marka
araçların bakım ve onarım hizmetleri pazarı", "Land Rover marka araçların bakım ve
onarım hizmetleri pazarı" ve "Jaguar marka araçların yedek parça pazarı”, "Land Rover
marka araçların yedek parça pazarı" olarak tanımlanmıştır.
(7) BORUSAN OTOMOTİV ile Jaguar ve Land Rover yetkili servisleri arasında
imzalanması planlanan sözleşmelerin yalnızca Türkiye'deki satış sonrası hizmetlere
ilişkin olması ve satış sonrası hizmetlere yönelik dağıtım ağı yapılanmasının tüm
Türkiye'de uygulanacak olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar "Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
(8) SÖZLEŞME’de, bakım onarım hizmetleri ile yedek parça pazarlarında nicel seçici
dağıtım sistemine geçilmesi öngörülmektedir. Nicel seçici dağıtım sistemi, asgari ya da
azami satış miktarı şartı ya da satıcıların sayısının doğrudan tespit edilmesi gibi
doğrudan satıcıların sayısını sınırlayan birtakım kriterlerin kullanıldığı bir sistemi ifade
etmektedir. Dolayısıyla satıcıların potansiyel sayısını doğrudan sınırlayan birtakım
kriterleri içeren SÖZLEŞME, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındadır.
G.3.2. 2017/3 sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirme
(9) 2017/3 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde yer alan “Bu Tebliğ, yeni motorlu taşıtların alımı,
satımı veya yeniden satımı, motorlu taşıtların yedek parçalarının alımı, satımı veya
yeniden satımı ve motorlu taşıtlara yönelik bakım ve onarım hizmetlerinin sağlanması
konulu dikey anlaşmaların, dikey sınırlamalar içermeleri halinde, bu Tebliğde
düzenlenen koşullara uymak kaydıyla, 4054 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki
yasaklamadan Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak
muaf tutulmalarını kapsar.” düzenlemesi çerçevesinde bildirime konu SÖZLEŞME’nin
anılan Tebliğ kapsamında olduğu anlaşılmıştır.
(10) 2017/3 sayılı Tebliğ'in 5. maddesi, grup muafiyetinin uygulanması için anlaşmaların
uyması gereken genel koşulları belirlemektedir. Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasında,
“Bu Tebliğ ile sağlanan muafiyet, nicel seçici dağıtımı ve münhasır dağıtımı konu
alan anlaşmalar bakımından,
a) Taşıt sağlayıcısının motorlu taşıt sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %30’u
aşmaması,
b) Taşıt veya yedek parça sağlayıcısının yedek parça sağladığı ilgili pazardaki pazar
payının %30’u aşmaması,
20-13/167-86
3/8

c) Taşıt sağlayıcısının bakım ve onarım hizmeti sağladığı ilgili pazardaki pazar
payının %30’u aşmaması,
ç) Bakım ve onarım zincirleri bakımından ağ kurucusu teşebbüsün bakım ve onarım
pazarındaki pazar payının %30’u aşmaması,
durumunda uygulanır.”
hükmüne yer verilmektedir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ise nitel seçici dağıtım
sistemi öngören anlaşmalar bakımından pazar payı eşiği bulunmamaktadır. Buna göre
Tebliğ kapsamına giren herhangi bir anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanabilmesi
için gerekli olan önkoşulun pazar payı eşiklerine bağlı olarak uygun dağıtım sisteminin
benimsenmesi olduğu anlaşılmaktadır.
(11) Bildirime göre, BORUSAN OTOMOTİV bakım ve onarım hizmetleri ile yedek parça
pazarlarında nicel seçici dağıtım sistemini benimsemeyi planlamaktadır. Bildirim
Formunda TÜİK verilerine dayalı olarak elde edildiği belirtilen BORUSAN OTOMOTİV’in
Jaguar ve Land Rover marka araçların satış sonrası bakım ve onarım hizmetleri ile yedek
parça pazarlarındaki 2018 yılı pazar payları aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:
Tablo 1: BORUSAN OTOMOTİV’in Markalar Bazında 2018 Yılı Pazar Payları (%)
Bakım ve Onarım Hizmetleri Yedek Parça
JAGUAR LAND ROVER JAGUAR LAND ROVER
2016 (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
(12) Tablo 1’de belirtilen pazar payı bilgileri incelendiğinde, BORUSAN OTOMOTİV’in 2018
yılı bakım ve onarım hizmetleri pazarındaki paylarının Jaguar marka araçlar için %(…..),
Land Rover marka araçlar için %(…..), 2018 yılı yedek parça pazarındaki pazar
paylarının ise Jaguar marka araçlar için %(…..), Land Rover marka araçlar için %(…..)
olarak gerçekleştiği görülmektedir. Dolayısıyla Tebliğ’de öngörülen pazar payı
eşiklerinin sağlandığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda SÖZLEŞME, Tebliğ’in diğer
hükümleri kapsamında değerlendirilmiştir.
(13) Tebliğ’in 5. maddesinde yer alan muafiyetin genel şartları ile ilgili diğer hükümler
şunlardır:
“Muafiyet sağlayıcı ile dağıtıcı arasında yapılan anlaşmanın,
a) En az beş yıl süreli olması ve anlaşmada yer alacak olan yenilememe isteğini
anlaşmanın sona ermesinden asgari altı ay önce bildirmeyi her iki tarafın da kabul
etmesi veya,
b) Belirsiz bir süre için yapılması halinde feshi ihbar süresinin her iki taraf için de en
az iki yıl olması ancak bu sürenin, sağlayıcının anlaşmaya son vermesi durumunda
kanundan veya anlaşmadan dolayı uygun bir tazminat ödemek zorunda olduğu veya
dağıtım sisteminin önemli bir kısmını ya da tamamını yeniden düzenlemesinin
zorunlu olması nedeniyle sağlayıcının anlaşmayı sona erdirmesi hallerinde en az bir
yıla indirilmesi,
koşullarıyla uygulanır.”
(14) Bu kapsamda sözleşmelerin 2017/3 sayılı Tebliğ ile öngörülen muafiyetten
yararlanabilmeleri için süre koşuluna uygun olarak düzenlenmeleri gerekmektedir.
Bildirime konu SÖZLEŞME’nin ilgili hükümlerine bakıldığında “Sözleşme Süresi,
20-13/167-86
4/8

Sözleşme Hükümlerine Aykırılığın Sonuçları ve Fesih” başlıklı 25. maddenin aşağıda
yer verildiği şekilde düzenlendiği görülmektedir:
“(…..).”
(15) İlgili hükmün incelenmesinden SÖZLEŞME’nin belirsiz süre için geçerli olmak üzere
düzenlendiği ve fesih usulünün Tebliğ’de öngörülen şekilde düzenlendiği
anlaşılmaktadır.
(16) 2017/3 sayılı Tebliğ’in “Anlaşmaların grup muafiyetinden yararlanmasını engelleyen
sınırlamalar” başlığını taşıyan 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi şu şekildedir:
“Dağıtıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi. Ancak,
taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari
satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının veya ağ kurucusu teşebbüsün
azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür.”
(17) SÖZLEŞME’nin “Yeniden Satış Fiyatları” başlıklı 15. maddesi “(…..).” şeklindedir. Söz
konusu madde hükmünün, tavsiye edilen fiyatın ve azami satış fiyatının belirlenmesi
niteliğinde olduğu, bu nedenle 2017/3 sayılı Tebliğ’in 6. maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi uyarınca SÖZLEŞME’nin grup muafiyetinden yararlanmasını engelleyen
sınırlamal