Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-049 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 20-12/143-79
Karar Tarihi : 27.02.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Esin AYGÜN, Damla YAZ, Barış BİRCAN, Burçin GÜLEŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - IVECO Araç Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Bahadır BALKI, Dr. M. Fevzi TOKSOY,
Barış YÜKSEL, Mustafa AYNA
Francalacı Sok. No:28 Arnavutköy 34345 Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: IVECO Araç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından IVECO markalı
ticari araçlara ilişkin olarak yürütülen satış sonrası hizmetlerde uygulanmakta olan
niteliksel seçici dağıtım sistemine son verilerek, niceliksel dağıtım sistemine
geçilmesine ilişkin “Yedek Parça Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi”ne muafiyet
tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 23.08.2019 tarih ve 5530
sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 19.02.2020 tarih ve 2019-4-049/MM sayılı
Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- IVECO Araç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (IVECO) ve yetkili servisleri arasında imzalanan
“Yedek Parça Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi”nin (SÖZLEŞME), 2017/3 sayılı Motorlu
Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2017/3 sayılı
Tebliğ) kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı,
- SÖZLEŞME’nin 31.1. maddesinde yer alan yetkili servisin IVECO’yu piyasanın
durumu, SÖZLEŞME kapsamındaki faaliyetleri ve kendi bünyesi dışındaki rakip
firmaların genel faaliyetleri ile ilgili düzenli olarak bilgilendirme yükümlülüğünün
SÖZLEŞME’den çıkarılmasının uygun olacağı
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Bildirime Konu Yedek Parça Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi
(4) Bildirime konu işlem, IVECO ile yetkili servisler arasında imzalanan ve nicel seçici
dağıtım esaslarına göre düzenlenen SÖZLEŞME’ye ilişkindir. IVECO hâlihazırda IVECO
marka ticari araçların satış sonrası hizmetlerini nitel seçici dağıtım sistemi esaslarına
göre yürütmektedir. Bildirim Formunda, söz konusu SÖZLEŞME’nin, Rekabet Kurulu
(Kurul) kararını takiben ticari araç yetkili servisleriyle de imzalanacağı ve bu süreç sona
erdiğinde IVECO markasına özgü servis hizmetlerinin nicel seçici dağıtım sistemi
esaslarına göre yürütüleceği belirtilmiştir.
(5) Yapılan bildirime göre bahsi geçen SÖZLEŞME uygulanmaya başlandığında hâlihazırda
uygulanmakta olan kriterlerin aranmasına devam edilecek olmakla birlikte, bu kriterleri
20-12/143-79
2/10

karşılayan yetkili servislerin belirli bir kalitede hizmet sunabilmeleri için sayılarının
sınırlandırılması söz konusu olacaktır.
(6) IVECO tarafından, dağıtım sisteminde bu değişikliğe gidilmesinin amacı, ticari araçların
yetkili servislerinin sayısının sınırlandırılarak satış sonrası hizmetlerde iyileştirme
yapılması, güvenilirliğin, kalitenin ve müşteri memnuniyetinin artırılmasının sağlanması
olarak belirtilmiştir.
(7) Teşebbüs tarafından ayrıca, IVECO’nun yedek parçalarının satışı ve pazarlanması için
ayrı bir yedek parça dağıtım ağı bulunmadığı, yetkili servis olarak faaliyet gösteren
teşebbüslerin aynı zamanda yedek parça dağıtım faaliyetini de sürdürdükleri ifade
edilmiştir.
G.2. İlgili Taraf (IVECO Araç Sanayi ve Teknik A.Ş. - IVECO)
(8) lVECO markalı ticari araçların, araç ve yedek parça satışı ile servis hizmetlerini yürüten
lVECO'nun, sermayesinin %100’ü CNH Industrial N.V.’te aittir.
(9) CNH lndustrial Grubu1 başta kamyon, ticari araçlar ve otobüsler olmak üzere kara ticareti
bakımından önem teşkil eden araç türlerinin yanı sıra, tarım araç ve ekipmanı, traktörler,
deniz araçları ve motorları ve enerji üretimi araçlarının motor ve şanzımanlarının tasarım,
üretim, pazarlama, satış ve finansmanı alanında faaliyet göstermektedir.
G.3. İlgili Pazar
(10) Bildirim konusuna ilişkin ilgili ürün pazarı IVECO’nun kurmak istediği nicel dağıtım
sistemine dahil edeceği teşebbüsler ile akdedeceği SÖZLEŞME’nin etki doğuracağı
pazarları kapsayacaktır. Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Grup Muafiyeti Tebliğini
Açıklayıcı Kılavuz’un (Kılavuz) 65. paragrafında “Bilindiği üzere, bakım ve onarım
hizmetleri, belirli bir marka motorlu taşıtın satın alınmasının ardından ihtiyaç duyulan ve
o marka özelinde alınması gereken hizmetlerdir. Bu nedenle, bakım ve onarım hizmetleri
bakımından ilgili ürün pazarı tanımı genellikle marka özelinde yapılmaktadır.” ifadesi yer
almaktadır. Bu ifade de dikkate alınarak, ilgili ürün pazarının IVECO markalı araçlara
yönelik olarak belirlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
(11) Bildirim kapsamında yer verildiği üzere IVECO tarafından sunulan satış sonrası
hizmetler, yedek parçaların dağıtımı ile bakım ve onarım hizmetlerinin sunulmasından
oluşmaktadır.
(12) Bildirim Formunda IVECO tarafından, ilgili ürün pazarının “IVECO markalı ağır ticari
araçlara yönelik satış sonrası hizmetleri pazarı” olarak tanımlanabileceği belirtilmektedir.
Dosya kapsamında sunulan ek bilgi ve belgelerde ise IVECO yetkili servislerinde satış
sonrası hizmetlerin sunulduğu hafif ticari araçların da bulunmasının tespit edilmesi
üzerine ilgili ürün pazarının IVECO markaları ticari araçlar bakımından herhangi bir
ayrıma gidilmeksizin “IVECO markalı ticari araçlara sunulan satış sonrası bakım ve
onarım hizmetleri pazarı” olarak tek bir pazar şeklinde belirlenebileceği ifade edilmiştir.
İlave bilgiler kapsamında ayrıca IVECO marka ticari araçların yedek parça satış ve satış
sonrası hizmetlerine yönelik tek bir yetkili dağıtım ağı bulunduğu ifade edilmektedir.
(13) Dosya kapsamında IVECO tarafından gönderilen cevabi yazıda, IVECO markalı
araçların satış sonrası hizmetleri bakımından uygulanmakta olan nitel seçici dağıtım
sisteminde 31 ilde toplamda 48 yetkili servis bulunduğu belirtilmekte ve nicel seçici
dağıtım sistemine geçilmesi ile birlikte yetkili servislerin ülke genelindeki coğrafi
bölgelerde daha homojen bir biçimde dağılmasının hedeflendiği ifade edilmektedir.

1 CHN Industrial N.V. tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol edilen şirketler grubudur.
20-12/143-79
3/10

(14) Kılavuz’un 54. paragrafında,
“İlgili pazarın ne şekilde tanımlanacağına ilişkin temel esaslar Rekabet Kurulu
tarafından yayımlanan ‘İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da etraflıca
açıklanmıştır. Bu Tebliğ’in uygulanması bakımından da ilgili pazarın tanımında bu
Kılavuz’da açıklanan esaslar dikkate alınacaktır. Bu nedenle bu Kılavuz’da ilgili
pazarın tanımlanmasına ilişkin detaylı açıklamalara yer verilmesine ihtiyaç
duyulmamıştır. Bununla birlikte, lüzum görüldükçe, motorlu taşıtlar sektörü
bakımından özellik arz eden bazı faaliyetler bakımından ilgili pazarın ne şekilde
tanımlanabileceğine geçmiş Rekabet Kurulu kararları ışığında yer verilecektir. Ancak,
bu noktada, örnek olarak verilen bu ilgili pazar tanımlarının Rekabet Kurulu
bakımından bağlayıcı olmayacağının ve Rekabet Kurulunun her bir dikey anlaşma
özelinde ve o dikey anlaşmaya konu olan mal ve hizmetlerin niteliğini dikkate alarak
ilgili pazar değerlendirmesi yapacağının vurgulanmasında fayda görülmektedir.”
denilmiştir.
(15) Satış sonrası pazarı, tüketicinin artık satın almış olduğu markaya ilişkin uzman
bakım/onarım hizmetine ihtiyaç duyması ve o markanın yedek parçalarını almasının
gerekmesi dolayısıyla rekabetçi endişelerin daha yoğun olduğu bir pazardır. Çünkü
tüketicinin aracını satın aldıktan sonra, aracının markasına yönelik uzman bakımı alması
ve yedek parçayı kullanması gerekmektedir2. Bu bağlamda satış sonrası pazarlarda ilgili
pazarın tanımlanmasına ilişkin değerlendirmeler motorlu araçların dağıtımına ilişkin ilgili
pazar değerlendirmelerinden farklılık arz etmektedir. Kılavuz’un 59. paragrafında yedek
parça dağıtımına ilişkin olarak aşağıdaki açıklama yer almaktadır:
“Bir taşıt sağlayıcısının yedek parça faaliyetleri bakımından, ilgili ürün pazarı genellikle
marka özelinde tanımlanmaktadır. Örneğin, X marka araçlara yönelik yedek parça
pazarı. Ancak, ilgili dikey anlaşmanın gerektirdiği durumlarda X markasının belirli bir
modeline yönelik yedek parçalarla ya da belli bir yedek parça türü ile sınırlı olmak
üzere daha dar bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılması da mümkündür.”
(16) Benzer şekilde Kılavuz’un 65. paragrafında bakım ve onarım hizmetleriyle ilgili olarak,
“Bilindiği üzere, bakım ve onarım hizmetleri, belirli bir marka motorlu taşıtın satın
alınmasının ardından ihtiyaç duyulan ve o marka özelinde alınması gereken
hizmetlerdir. Bu nedenle, bakım ve onarım hizmetleri bakımından ilgili ürün pazarı
tanımı genellikle marka özelinde yapılmaktadır. Örneğin, X marka araçlara yönelik
bakım ve onarım hizmetleri pazarı”
açıklamalarına yer verilmiştir.
(17) Dosya kapsamında ilgili pazara ilişkin IVECO tarafından ileri sürülen hususlar ve başvuru
kapsamında pazar paylarının niceliği göz önünde bulundurulduğunda3 dosya sonucuna
etkisi olmaması nedeniyle, dosya kapsamında hafif ticari ve ağır ticari araç ayrımı
yapılmasına ihtiyaç bulunmadığı değerlendirilmektedir4.

2 ŞENGÖREN Z. (2012), Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmaların Düzenlenmesinde Yeni
Dönem: AB Uygulamaları Işığında Türkiye İçin Yol Haritası, Rekabet Kurumu Uzmanlık Tezleri Serisi, No:
126, s.83-89.
3 IVECO tarafından pazar payı hesaplaması hafif/ağır ticari ayrımı altında ve hafif/ağır ticari toplam araç
sayılarına yönelik olarak sunulmuş, her iki alternatif bakımından da pazar payının %30’un altında kaldığı
açıklanmıştır.
4 Benzer yönde bkz. 25.11.2009 tarihli, 09-57/1349-345 sayılı ve 25.2.2009 tarihli, 09-08/155-48 sayılı
Kurul kararları.
20-12/143-79
4/10

(18) Sonuç olarak, ilgili ürün pazarları “IVECO marka ticari araçlara yönelik bakım ve onarım
hizmetleri pazarı” ve “IVECO marka ticari araçlara yönelik yedek parça pazarı” olarak
belirlenmiştir.
(19) Diğer taraftan, ilgili coğrafi pazar ise SÖZLEŞME’nin Türkiye’deki faaliyetlere ilişkin
olması ve satış sonrası hizmetlere yönelik dağıtım ağı yapılanmasının tüm ülkede
uygulanacak olması nedenleriyle “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
G.4. Değerlendirme
G.4.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
(20) Yukarıda da açıklandığı üzere bildirim konusu işlem, IVECO markasına özgü satış
sonrası bakım ve onarım ile yedek parça satış hizmetlerinin nicel seçici dağıtım
esaslarına göre yürütülmesine yöneliktir. IVECO, hâlihazırda servis hizmetlerini nitel
seçici dağıtım sistemi esaslarına göre yürütmektedir. Yapılan bildirimde, IVECO markalı
ticari araçlara sunulan satış sonrası hizmetlerde iyileştirme yapılmasının, kalite,
güvenilirlik ve müşteri memnuniyetinin arttırılmasının gündeme geldiği belirtilerek, bu
sisteme geçilmesi ile birlikte hâlihazırda uygulanmakta olan ve işin niteliği itibarıyla
gerekliliği tespit edilmiş kriterlerin uygulanmaya devam edileceği, buna ek olarak yetkili
servislerin sayılarının kısıtlanacağı ifade edilmiştir. Bu temel hususun yanı sıra
SÖZLEŞME yetkili servislerin diğer markalara hizmet vermeleri, satış fiyatının
belirlenmesi, eş değer kalitede yedek parça kullanımı gibi konularda da düzenlemeler
getirmektedir.
(21) Bildirime konu SÖZLEŞME’de, bakım onarım hizmetleri ile yedek parça pazarlarında
nicel seçici dağıtım sistemine geçilmesi öngörülmektedir. Nicel seçici dağıtım sistemi
tanımı gereği, asgari ya da azami satış miktarı şartı veya satıcıların sayısının doğrudan
tespit edilmesi gibi doğrudan satıcıların potansiyel sayısını sınırlayan bir takım kriterlerin
kullanıldığı bir sistemi ifade ettiğinden, somut olayda satıcıların potansiyel sayısını
doğrudan sınırlayan bir takım kriterleri içeren SÖZLEŞME 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında yer almaktadır.
G.4.2. 2017/3 Sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirme
(22) 2017/3 sayılı Tebliğ’in 2. maddesine göre “Bu Tebliğ, yeni motorlu taşıtların alımı, satımı
veya yeniden satımı, motorlu taşıtların yedek parçalarının alımı, satımı veya yeniden
satımı ve motorlu taşıtlara yönelik bakım ve onarım hizmetlerinin sağlanması konulu
dikey anlaşmaların, dikey sınırlamalar içermeleri halinde, bu Tebliğde düzenlenen
koşullara uymak kaydıyla, 4054 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki yasaklamadan
Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmalarını
kapsar.” Bu çerçevede, yetkili servislere satış sonrası hizmetleri sağlama yetkisi veren
SÖZLEŞME’nin nitelikleri dikkate alınarak, 2017/3 sayılı Tebliğ kapsamında
değerlendirme yapılmıştır.
(23) 2017/3 sayılı Tebliğ'in 5. maddesi, grup mua