Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-1-056 (Devralma)
Karar Sayısı : 19-45/769-331
Karar Tarihi : 19.12.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan),Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Ebru İNCE, Öykü SARIASLAN,
Melisa AĞYÜZ, Ali GEZBELİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- CMLKK Liman İşletmesi A.Ş.
Temsilcisi: Av. Erman ERALP
iTower Bomonti Merkez Mah. Akar Cad. No:3 Kat:27 34381
Şişli, İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: İGA Havalimanı Akaryakıt Hizmetleri A.Ş. hisselerinin
sermaye artırımı suretiyle Türk Hava Yolları A.O., Total Oil Türkiye A.Ş. ve Zirve
Holding A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 12.09.2019 tarih, 6088
sayı ile intikal eden ve eksiklikleri 10.12.2019 tarih, 8530 sayı ile tamamlanan bildirim
üzerine düzenlenen 17.12.2019 tarihli, 2019-1-056/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) CMLKK Liman İşletmesi A.Ş. (LİMAN A.Ş.) tarafından yapılan başvuruda, İGA
Havalimanı Akaryakıt Hizmetleri A.Ş. (İGA AKARYAKIT) hisselerinin sermaye artırımı
suretiyle Türk Hava Yolları A.O. (THY), Total Oil Türkiye A.Ş. (TOTAL)1 ve Zirve
Holding A.Ş. (ZİRVE) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir.
(5) Söz konusu başvurunun değerlendirilmesi sürecinde taraflardan 20.09.2019 tarih,
10765 sayı ve 11.10.2019 tarih, 11556 sayı ile bilgi talep edilmiş, ilgili cevabi yazıların
09.10.2019 tarih, 6793 sayı, 25.11.2019 tarih ve 8210 sayı ile ve 10.12.2019 tarih ve
8590 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmesi ile bildirim tamamlanmıştır. Devlet Hava
Meydanları İşletmesi’nden (DHMİ) bilgi talep edilmiş, söz konusu belge ve bilgiler
22.11.2019 tarih ve 8185 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Dosya kapsamında
ayrıca ayrıca Türkiye Petrol Rafineleri A.Ş. (TÜPRAŞ) yetkilileri ve Socar Turkey Enerji
A.Ş. (SOCAR) yetkilileri ile 24.09.2019 tarihinde, Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) yetkilileri ile
26.09.2019 tarihinde, THY OPET Havacılık Yakıtları A.Ş. (THY OPET) yetkilileri ve BP

1 Bildirim konusu işleme yönelik incelenmenin devam ettiği süreçte, TOTAL’ın hisselerinin tamamının,
içinde bulunduğu şirketler topluluğu olan Demirören Holding bünyesinde yeni kurulan Demirören
Akaryakıt Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye (DEMİRÖREN AKARYAKIT) devrinin planlandığı bildirilmiştir. İşlem
sonucunda TOTAL’in ve yeni unvanıyla DEMİRÖREN AKARYAKIT’ın hissedarları ve yönetim yapısı
değişmeyeceğinden TOTAL bakımından yapılan değerlendirmelerin hepsi DEMİRÖREN AKARYAKIT
için de geçerli sayılmıştır.
19-45/769-331
2/32

Petrolleri A.Ş. (BP) yetkilileri ile 30.09.2019 tarihinde ve devre konu teşebbüs olan İGA
AKARYAKIT temsilcileri ile 02.10.2019 tarihinde görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
G.1. Yapılan İnceleme ve Tespitler
G.1.1. Bildirim Konusu İşlem
(6) Bildirim konusu işlem, DHMİ’nin 03.05.2013 tarihinde gerçekleştirdiği ihale ile hayata
geçirilen İstanbul Yeni Havalimanı Projesi’ne (İYH PROJESİ) dayanmaktadır. İYH
PROJESİ 76,5 km2 alan içerisinde yıllık 150.000.000 yolcu kapasitesine sahip
terminaller, altı bağımsız pist ile havacılık tıp merkezi, oteller, alışveriş merkezleri ve iş
merkezlerinin inşası ve bu birimlerin işletilmesi gibi birçok farklı iş kalemini
kapsamaktadır. Yap-İşlet-Devret modelinin benimsendiği söz konusu ihaleyi 25 yıllık
işletme süresi karşılığında Cengiz İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (CENGİZ), Mapa
İnşaat ve Ticaret A.Ş. (MAPA), Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (LİMAK), Kolin
İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KOLİN)2 ve Kalyon İnşaat Sanayi ve Ticaret
A.Ş.’nin (KALYON) oluşturmuş olduğu ortak girişim grubu (CMLKK)3 kazanmıştır. Bu
doğrultuda 07.10.2013 tarihinde, İYH PROJESİ’ni hayata geçirmek amacıyla CMLKK
üyelerinin %20’şer pay sahibi oldukları İGA Havalimanı İşletmesi A.Ş. (İGA İŞLETME)
kurulmuştur.4 İGA İŞLETME böylece İYH PROJESİ’nin yapımını ve 25 yıl boyunca
işletilmesini üstlenmiştir.
(7) DHMİ ile İGA İŞLETME arasında akdedilen İstanbul Yeni Havalimanı’nın Yap-İşlet-
Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılmasına İlişkin Uygulama Sözleşmesi (Uygulama
Sözleşmesi), İstanbul Yeni Havalimanı’nın Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde
Yaptırılmasına İlişkin Görevlendirme Şartnamesi (Görevlendirme Şartnamesi) ve İdare
ile Görevli Şirket arasındaki zeyilnameler (Zeyilnameler) uyarınca Havalimanı’na deniz
yoluyla yakıt getirilmesi ve bu doğrultuda liman ve iskele yapılması işlemleri İGA
İŞLETME’nin sorumluluğuna bırakılmıştır.5 Bu kapsamda, İGA İŞLETME’nin akaryakıt6
ikmaline ilişkin yükümlülükleri arasında yer alan liman veya iskele yapılması ve
işletilmesi faaliyetlerini yerine getirmek üzere LİMAN A.Ş.7, akaryakıt tedariki ve satışı
ile ikmal faaliyetlerini gerçekleştirebilmek adına İGA AKARYAKIT kurulmuştur.8 LİMAN
A.Ş.’nin faaliyetlerine yönelik işletme izni ve sair belgeler İGA AKARYAKIT tarafından
alındığından mevcut durumda LİMAN A.Ş.’nin İstanbul Yeni Havalimanı’nda (İstanbul
Havalimanı) herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Diğer bir ifade ile liman veya iskele
yapımı ile işletilmesine yönelik faaliyetler de İGA AKARYAKIT üzerinden
yürütülmektedir.
(8) İGA AKARYAKIT tarafından işletilecek tesislerin yatırımı İGA İŞLETME tarafından
gerçekleştirilmiştir. Bu tesisler, havalimanında uçaklar için gerekli yakıtın deniz yoluyla

2 CMLKK Ortak Girişimi’nin taraflarından biri olan KOLİN’in, bu şirketteki hisselerini devretmesi
24.07.2019 tarih ve 19-26/397-184 sayılı karar kapsamında değerlendirilmiştir.
3 KOLİN’in ortalıktan ayrılmış olması sebebi ile CMLKK tanımı artık CMLK olarak anılacak ve CENGİZ-
MAPA-LİMAK-KALYON’u ifade edecektir.
4 16.10.2014 tarih ve 14-4/737-329 sayılı karar.
5 Bununla birlikte. 10.04.2013 tarihli Zeyilname'de "Akaryakıt Depolama/İkmal hizmetlerini Görevli
Şirket'in kendisi yürütebileceği gibi gerekli izin ve lisanslara sahip firmalar tarafından da söz konusu
hizmetler aynı kapsamda yürütülebilecektir." denilmek suretiyle, İstanbul Havalimanı'ndaki akaryakıt
ikmal faaliyetlerinin gerekli izin ve lisansa sahip üçüncü bir şirket tarafından yerine getirilmesi mümkün
olmaktadır.
6 Aksi belirtilmediği sürece, kararda geçen akaryakıt ifadesi uçaklarda kullanılan jet yakıtı anlamına
gelecektir. Uygulama Sözleşmesi, Görevlendirme Şartnamesi ve Zeyilnameler’de kavram olarak
“akaryakıt” ifadesi kullanıldığından, kararda da bu şekilde kullanılması uygun görülmüştür.
7 31.05.2018 tarih ve 18-17/303-152 sayılı karar.
8 02.08.2018 tarih ve 18-24/421-199 sayılı karar.
19-45/769-331
3/32

getirilmesi amacıyla inşa edilmiş akaryakıt ikmal terminali (liman tesisi), getirilen yakıtın
depolanması ve tedarik ile ikmal hizmetlerinin sağlanması için inşa edilmiş toplam
hacmi (…..) m2 olan yakıt çiftliği (depolama tesisi) ve maliyet esaslı işletilen hidrant
sistemidir.
(9) Bildirim konusu işlemin Kurum kayıtlarına girdiği tarih itibarıyla İGA AKARYAKIT’ın
mevcut hissedarları olan CMLK, İGA AKARYAKIT’ta var olan tüm hisselerini LİMAN
A.Ş.’ye devretmiştir. Bu devir sonucunda LİMAN A.Ş., İGA AKARYAKIT üzerinde tek
kontrole sahip olmuştur. Bildirim konusu işleme izin verilmesini takiben İGA
AKARYAKIT genel kurul toplantısında sermaye artırımı kararı alınacak olup THY,
TOTAL ve ZİRVE sermaye artırımına iştirak etmek suretiyle İGA AKARYAKIT’ta pay
sahibi olacaklardır. Bildirim konusu işlemin tamamlanması ile LİMAN A.Ş., THY,
TOTAL ve ZİRVE, İGA AKARYAKIT üzerinde (…..) pay sahibi olacaktır.
G.1.2. Taraflar
G.1.2.1.Devralan Taraflar
G.1.2.1.1.Türk Hava Yolları (THY)
(10) 1933 yılında faaliyetlerine başlayan, merkezi İstanbul’da bulunan THY, temel olarak
havayolu ile yurt içi ve yurt dışı yolcu ve yük taşımacılığı hizmetlerinde faaliyet
göstermekte olup nihai olarak hisseleri Borsa İstanbul A.Ş.’de işlem görmektedir. THY
iştirak ve bağlı şirketleri (THY Grubu) uçak teknik bakımı, uçak motoru bakımı
havaalanı işletmeciliği ve havacılık eğitimi, yolcu ve kargo taşımacılığı, havayolu ikram
hizmetleri, yer hizmetleri, uçak koltuğu üretimi ve ticareti, uçak galley9 ve aksesuar
üretimi ve ticareti, KDV iade ve danışmanlık hizmeti, uçak içi eğlence sistemleri
yazılımı ve bakımı ve alanlarında faaliyet göstermektedir.
(11) 2009 yılında THY ve Opet Petrolcülük A.Ş.’nin (OPET) %50’şer ortaklığı ile THY
OPET’in10 kurulmasından itibaren THY, hava araçlarının ihtiyacı olan yakıtın
depolanması ve uçağa ikmali alanlarında da THY OPET aracılığıyla faaliyette
bulunmaktadır. THY OPET, 2010 yılı sonu itibarıyla Türkiye genelindeki
havalimanlarında yakıt ikmali yapabilir konuma gelmiştir.
(12) THY’nin faaliyetleri temelde dört iş koluna ayrılmaktadır,
 Yolcu ve yük taşımacılığı: THY mevcut durumda dünya genelinde 311 noktaya
uçuş hizmeti vermektedir. Toplamda 124 ülkeye sefer düzenleyen THY, bu
özelliği sayesinde dünya sıralamasında ilk basamakta yer almaktadır.
Ortalama 8,2 filo yaşı ile Avrupa'nın en genç filolarından birine sahip olan
THY’nin 24'ü kargo olmak üzere toplam 344 uçağı bulunmaktadır. Turkish
Cargo ise, THY’ye ait 344 uçaklık (yolcu ve kargo uçağı) filosuyla dünyada
311 noktaya ulaşırken, ek olarak 88 noktaya da direkt kargo uçuşu
gerçekleştirmektedir.
 Teknik hizmetler: Uçak teknik bakımı, uçak motoru bakımı, uçak koltuğu
üretimi ve ticareti, uçak galley & aksesuar üretimi ve ticareti gibi alanlarda
faaliyet göstermektedir.
 Yakıt tedariki: Mevcut durumda söz konusu havalimanlarında ihale yöntemi ile
havalimanlarına jet yakıtın tedariki faaliyetini iştiraki olan THY-OPET ile
gerçekleştirmekte olup, ilgili işleme izin verilmesi halinde İstanbul

9 Uçakta, trende ya da gemide yiyeceklerin hazırlandığı bölüm.
10 28.08.2009 tarih ve 09-39/981-247 sayılı karar.
19-45/769-331
4/32

Havalimanı’nda söz konusu faaliyeti İGA AKARYAKIT aracılığıyla da
gerçekleştirecektir.
 Yer hizmetleri: Yer işletme hizmetleri, yolcu ve ramp hizmetleri olarak iki başlık
altında incelenmektedir. Yolcu hizmetleri, gelen yolcunun karşılanması, bagaj
alım sahasına ve terminal çıkışına yönlendirilmesi, giden yolcunun ise uçuşa
kabulü ve bagaj işlem süreçlerini kapsamaktadır. Ayrıca kayıp ve hasarlı bagaj
sorunu ile engelli yolculara hizmet verilmesi de yer hizmetlerinin yolcu
tarafındaki iş tanımı içerisinde yer almaktadır. Ramp hizmetleri ise uçağın
karşılanması, park ettirilmesi, boşaltılması, yüklenmesi, bu işlemler için
ekipman temini, uçağın taksi hizmetleri, kabin temizliği, uçağa su temini, kötü
hava koşullarında buz çözücü (de-icing) ve uçak ile terminal arasında
yolcuların taşınmasını da içeren geniş bir görev listesinden oluşmaktadır. Söz
konusu yer hizmetleri THY OPET aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Ayrıca
İstanbul Havalimanı’ndaki yer hizmetleri faaliyeti (…..) bir süre ile THY OPET’e
devredilmiştir.
(13) THY’nin hissedarlık ve yönetim yapısına (12 Eylül 2019 itibarıyla) aşağıdaki tablolarda
yer verilmektedir,
Tablo 1: THY’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Adedi Hissedarlık Oranı (%)
Türkiye Varlık Fonu 67.788.484.857 49,12
T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme
İdaresi Başkanlığı
1 Halka Açık A Grubu 70.211.515.142 50,88
Kaynak: Bildirim Formu
Tablo 2: THY’nin Yönetim Kurulu Üyelerinin Listesi
İsim Unvan
M. İlker AYCI Yönetim Kurulu Başkanı ve İcra Komitesi Başkanı
Prof. Dr. Mecit EŞ Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkan Vekili
Bilal EKŞİ Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Üyesi
Salım Arda ERMUT Yönetim Kurulu Üyesi, İcra Komitesi Üyesi
Mithat Görkem AKSOY Yönetim Kurulu Üyesi
Orhan BİRDAL Yönetim Kurulu Üyesi
Ogün Şanlıer Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi
Muzaffer Akpınar Yönetim Kurulu Üyesi
Dr. Fatmanur ALTUN Yönetim Kurulu Üyesi
Kaynak: Bildirim Formu
G.1.2.1.2. Total Oil Türkiye A.Ş. (TOTAL)
(14) 1992 yılından bu yana uluslararası enerji şirketi Total S.A.’nın iştiraki olarak Türkiye’de
faaliyet gösteren TOTAL, Nisan 2016 tarihinde devir süreci tamamlanarak Demirören
Holding A.Ş.11 (DEMİRÖREN) bünyesine katılmıştır. TOTAL’in ülkemizdeki faaliyetleri
temel olarak (i) akaryakıt ve (ii) liman olmak üzere iki iş koluna ayrılmaktadır. Akaryakıt
iş kolu her türlü rafine edilmiş veya edilmemiş petrol ürünleri, petrokimya ürünleri, her
nevi sıkıştırılmış ve sıvılaştırılmış gaz solventler ve diğer akaryakıt ve madeni yağ
türevlerinin alımı satımı ve ticaretinin yapılması ve bu doğrultuda bu mamullerin
kullanılması için her nevi malzeme ev tesisatın satın alınması, işlenmesi, depolanması,
ithalatı, ihracatı ve satımından oluşmaktadır. TOTAL ve DEMİRÖREN’in akaryakıt
pazarının bir alt kolu olarak nitelendirilebilecek jet yakıtı pazarında ise hâlihazırda
herhangi bir faaliyeti bulunmadığı gibi, gelecek dönemler için de buna yönelik bir

11 14.01.2016 tarih ve 16-02/28-7 sayılı karar.
19-45/769-331
5/32

planlamanın olmadığı taraflarca ifade edilmektedir. Liman iş kolunda ise liman
tesislerinin mülkiyetini veya kullanım hakkını iktisap etmek, kiralamak ve bu tesislerde
liman ve deniz terminali işletmeciliği faaliyetleri ile iştigal etmektedir.
(15) 12 Eylül 2019 itibarıyla TOTAL’in hisselerinin tamamı Demirören Holding A.Ş.12’ye
aittir. Şirketin yönetim yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo 3: TOTAL’in Yönetim Kurulu Üyelerinin Listesi
İsim Unvan
Yıldırım DEMİRÖREN Yönetim Kurulu Başkanı
Meltem OKTAY Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı
Fikret Tayfun DEMİRÖREN Yönetim Kurulu Üyesi
Begüm EGESEL Yönetim Kurulu Üyesi
Kaynak: Bildirim Formu
G.1.2.1.3. Zirve Holding A.Ş. (ZİRVE)
(16) ZİRVE, her nevi ticari, sınai, tarımsal madencilik, enerji ulaştırma, inşaat, finans,
sigortacılık, turizm, basın, yayın, medya, basım, dağıtımı ve diğer hizmet sektörlerinde
faaliyet göstermek amacıyla kurulmuş bulunmaktadır. Ayrıca ZİRVE’nin ilerleyen
dönemlerde, kurulacak yerli ve/veya yabancı şirketlerin sermayelerine iştirak etme gibi
projeksiyonlara da sahip olacağı Bildirim Formunda belirtilmektedir.
(17) 12 Eylül 2019 itibarıyla ZİRVE’nin hisselerinin tamamı Ömer Faruk KALYONCU’ya
aittir. Ömer Faruk KALYONCU aynı zamanda ZİRVE’nin Yönetim Kurulu Başkanıdır.
G.1.2.2. Devreden Taraf: CMLKK Liman İşletmesi A.Ş. (LİMAN A.Ş.)
(18) İGA İŞLETME'nin ihale dokümanları tahtındaki akaryakıt ikmaline ilişkin yükümlülükleri
arasında bulunan liman veya iskele yapılması ve işletilmesi yükümlülüğünü yerine
getirmek üzere LİMAN A.Ş. kurulmuştur. LİMAN A.Ş.’nin faaliyette bulunduğu iş kolları
(i) liman ve marina sahası içinde yükleme boşaltma, aktarma ve hamaliye hizmetlerini
yapma ve hizmetler doğrultusunda liman ve tesisler kurma, (ii) liman ve marina sahası
içinde gemilere su verme, yakıtları yükleme, boşaltma aktarma işlemleri ve bu
hizmetler için tesisler kurup işletme, (iii) deniz kıyısında veya geri sahalarda antrepolar,
ambarlar, sundurmalar, hangarlar, açık sahalar, yolcu salonları kurup işletmek, (iv)
liman ve marina sahası içinde akaryakıtın depolanma, yükleme, boşaltma, aktarma ve
hamaliye hizmetlerini yapma ve bu hizmetler doğrultusunda liman ve tesisler kurma ve
işletme, (v) yurt içinde ve yurt dışında her türlü liman, marina, tersane işletmeciliği
yapma, (vi) liman, rıhtım, marina bilet satış mahalleri, terminal binaları vb. yapılar inşa
etme, tesis etme, işletme, kiralama ve kiraya verme, (vii) gemilere ilişkin olarak
kılavuzluk ve römorkaj hizmeti verme, danışmanlık yapma, proje ve rapor hazırlama,
(viii) yerli ve yabancı denizyolu, denizcilik ve denizcilik ile ilgili diğer şirketlere teknik
bakım hizmetleri, (ix) liman veya marina hizmetleri, ikram hizmetleri veya kontrol
hizmetleri verme veya bu hizmetleri satın alma ya da bu hizmetlerin başkalarına
sunulmasına aracılık etme, (x) konusunu gerçekleştirmek amacıyla deniz, kara ve
hava nakil vasıtaları ve bunlara ait motor aksam, yedek parçalarını satın alma,
kiralama, kiraya verme, ithal ve ihraç etme, (xi) vinç, forkliftler, taşıyıcı konvektörler,
ekipmanlar ve her türlü iletişim aracını satın alma, ithal etme veya ihraç etme olarak
sıralanmaktadır.

12 Bildirim konusu işleme yönelik incelenmenin devam ettiği süreçte, TOTAL’in hisselerinin tamamının,
içinde bulunduğu şirketler topluluğu olan Demirören Holding bünyesinde yeni kurulan Demirören
Akaryakıt Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye (DEMİRÖREN AKARYAKIT) devrinin planlandığı bildirilmiştir.
19-45/769-331
6/32

(19) Daha önce ifade edildiği üzere, liman tesisinin inşasına yönelik alınması gereken izin
ve sair belgeler İGA AKARYAKIT tarafından temin edildiğinden mevcut durumda
LİMAN A.Ş.’nin herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
(20) 12 Eylül 2019 itibarıyla LİMAN A.Ş.’nin hissedarlık ve yönetim yapısına aşağıdaki
tablolarda yer verilmektedir,
Tablo 4: LİMAN A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hissedarlık Oranı (%)
Cengiz İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…..)
Mapa İnşaat ve Ticaret A.Ş. (…..)
Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…..)
Kalyon Havacılık ve İnşaat A.Ş. (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
Tablo 5: LİMAN A.Ş. Yönetim Kurulu Üyelerinin Listesi
İsim Unvan
Mehmet CENGİZ Yönetim Kurulu Başkanı
Cengiz KALYONCU Yönetim Kurulu Başkan Vekili
Nihat ÖZDEMİR Yönetim Kurulu Üyesi
Mehmet Nazif GÜNAL Yönetim Kurulu Üyesi
Ömer Faruk KALYONCU Yönetim Kurulu Üyesi
Kaynak: Bildirim Formu
(21) Liman A.Ş.’yi hâlihazırda kontrol eden CENGİZ, MAPA, LİMAK ve KALYON’un faaliyet
alanları, hissedarlık yapıları ve yönetim kurulu üyelerinin listesine aşağıda yer
verilmiştir.
G.1.2.2.1. CENGİZ
(22) 1969 yılında ilk olarak inşaat faaliyetlerine başlayan CENGİZ, ülkemizde ve küresel
pazarlarda karayolu, havalimanı, tünel, köprü ve viyadük, yüksek hızlı tren, metro,
baraj ve HES, enerji santrali inşası kentsel altyapı çalışmaları, otel tesisleri ve inşaatı,
boru hatlarının döşenmesi (petrol, doğalgaz, su), sulama ve su kaynağı alanlarında
faaliyet göstermektedir. CENGİZ tarafından kontrol edilen ve jet yakıt tedariki
pazarında faaliyet gösteren bir ekonomik birimi bulunmayıp liman işletmeciliği
pazarlarında faaliyetlerini iştirakleri ve bağlı ortaklığı ile gerçekleştirmektedir.
G.1.2.2.2. MAPA
(23) MAPA, MNG Holding bünyesinde 1978 yılında kurulmuş ve altyapı inşaatları
konusunda uzmanlaşmış bir firmadır. Faaliyet alanları, yurt içinde ve yurt dışında her
türlü yol, köprü, baraj, liman, okul, hastane, su ve kanalizasyon gibi bayındırlık tesisleri
ile ilgili inşaat taahhüt işleri yapmak, bu işlerle ilgili teçhizat, tesisat, montaj ve nakliye
hizmetleri yapmak, yurt içinde ve dışında, binalar, endüstri tesisleri, konfor tesisleri,
baraj, su kanalları, su isale hatları, su ve kanalizasyon dağıtım ve bağlantıları, içme
suyu ve kanalizasyon arıtma tesisleri, oteller, stadyum ve komple spor tesisleri,
tüneller, liman ve demiryolu, garajlar, karayolları, köprü, sanayi siteleri gibi her türlü
inşaat tesisat ve taahhüt işleri yapmak, yaptırmak ve bu konularla ilgili olarak proje
kontrollük, müşavirlik, mühendislik hizmetleri üstlenmek, yapı malzemeleri, yapı
elemanları ve benzerlerinin imali, montajı ve ticaretini yapmaktır.
G.1.2.2.3. LİMAK
(24) 1976 yılında kurulan LİMAK, inşaat, turizm, çimento, altyapı, üstyapı ve enerji
yatırımları, enerji taahhüt, havacılık ve gıda alanlarında faaliyetlerini sürdürmektedir.
Bunların yanı sıra ülkemizde ve yurt dışında havaalanlarından limanlara, barajlardan
sulama tesislerine, otoyollardan hidroelektrik santrallere, endüstriyel tesislerden petrol
19-45/769-331
7/32

ve doğal gaz boru hatlarına, tatil köylerinden bina komplekslerine kadar çeşitli inşaat
projelerini gerçekleştirmiştir. Ayrıca LİMAK enerji sektöründe enerji üretimi, dağıtımı,
satış ve ticareti alanlarında faaliyet göstermektedir. Buna ek olarak altyapı yatırımları
alanında köprü ve otoyolu işletmeciliği iş kollarında da faaliyette bulunmaktadır.
G.1.2.2.4. KALYON
(25) KALYON, Kalyon Grubu’nun bir parçası olup, aslen inşaat sektöründe faaliyet
göstermektedir. Şirketin faaliyet alanları, yurt içinde ve yurt dışında her nevi hava
taşımacılığı işleri, bu kapsamda yurt içinde ve yurt dışında tarifeli veya tarifesiz uçak
seferleri ile yolcu, yük ve posta taşımacılığı yapmak, her türlü hava ulaşım aracını satın
almak, kiralamak, kiraya vermek, ithal ve ihraç etmek, çeşitli şekillerde iktisap etmek
ve elden çıkarmak, hava taşımacılığı için gerekli her türlü makine, araç gereç, teçhizat,
yedek parça ve tamir parçalarını üretmek, kiralamak, kiraya vermek, ithal ve ihraç
etmek, bunları her şekil ve suretle iktisap etmek ve elden çıkarmak, Türkiye'de ve
Türkiye dışında havaalanları iniş, kalkış terminalleri kurmak, kurulu bu tür tesisleri
iktisap etmek, kiralamak, bunlara sair suretlerle zilyet olmak ve bunları elden çıkarmak,
sahibi veya zilyedi bulunduğu uçak ve sair hava ulaşım araçları ile üçüncü kişilerin
mülkiyet veya zilyetliğindeki hava ulaşım araçlarına, hava alanlarında bakım ve onarım
yerlerinde, uçuş bakım ve onarım hizmetleri vermek, havaalanlarında ve uçuş
sırasında kendi personeline, diğer havayolu kuruluşlarının personeline ve yolculara
ücretli veya ücretsiz yeme, içme hizmeti ve diğer her türlü ikram hizmetleri vermek ve
bu amaçla gerekli organizasyonları kurmak ve işletmek veya iştirak etmek, ikram
ürünlerini almak, satmak, ithal ve ihraç etmek, Türkiye içinde ve dışında kurup işlettiği
hava ulaşım organizasyonunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere parça depoları,
sundurma ve hangarlar kurmak ve işletmek, turistik amaçlı ve havayolu ile taşınması
üstlenilen yolcuların ihtiyaçlarını karşılamak üzere havalimanları dolaylarında veya sair
yörelerde otel, motel, hostel, mokamp, kamping, pansiyon, dinlenme evleri, sportif
tesisler, termal istasyonları, animasyon tesisleri, lokanta, kafeterya, konaklama,
dinlenme ve eğlenme yerleri tesis etmek, kiralamak ve işletmek, havaalanlarında ve
sair konaklama, alım, satım ve eğlenme tesisleri içinde satış yerleri açmak, gümrük
hattı içi ve dışı gümrük vergisi istisnalı mağazalar kurmak, işletmek, her türlü yer hizmet
faaliyetlerinde bulunmak, her türlü inşaat taahhüt işleri, toplu veya münferit konut, otel,
motel, çarşı, işyeri, fabrika, sınai tesisler ve altyapı tesisleri, ticarethane inşaatlarını
yapmak, satmak, kendi hesabına arazi ve arsalar almak, bunlar üzerinde veya
başkalarına ait arsa ve araziler üzerinde kat karşılığı binalar yapmak, inşaat taahhüt
işlerini, gerek şirket olarak gerekse gerçek ve tüzel kişilerle birlikte ortaklık kurmak
suretiyle yapmak, yurt içinde ve yurt dışında her türlü resmi ve özel sektöre ait inşaat
taahhüt, proje, mühendislik, mimarlık, müşavirlik, kontrollük ve montaj işleri ve
organizasyon işleri yapmaktır.
G.1.2.3. Devre Konu: İGA AKARYAKIT
(26) Hâlihazırda LİMAN A.Ş. tarafından kontrol edilmekte olan İGA AKARYAKIT, İstanbul
Havalimanı’nda akaryakıt tedariki, satışı ve ikmal faaliyetlerini gerçekleştirmek
amacıyla kurulmuştur. İGA AKARYAKIT bu doğrultuda (i) her türlü hava aracı için
petrol ürünleri, madeni yağlar ve gresler ile petrol kimyası ürünleri, kimyevi maddeler
ve boyalarının yurt içi ve yurt dışında satımı, ithali, ihracı, dağıtımı ve nakliyesini yapma
ve yaptırma, (ii) her türlü hava aracı için petrol ürünleri, madeni yağlar ve gresler ile
petrol kimyası ürünlerinin kara ve deniz vasıtalarıyla, boru hatlarıyla naklini yapma ve
yaptırma, (iii) yurt içi ve yurt dışında her türlü hava aracı için petrol ürünleri, madeni
yağlar ve gresler ile petrol kimyası ürünlerinin depolanması, ellenmesi, satışını
sağlayacak havaalanları içinde ve/veya dışındaki depolama tesis ve araçlarında
19-45/769-331
8/32

depolanıp perakende ve toptan satışı işlemleri (iv) akaryakıt istasyonu açma ve işletme
ve bu doğrultuda her türlü petrol ürünü (benzin, mazot, dizel, bio dizel, LPG, LNG,
madeni yağ vb.) alım, satım, perakende ticareti ve pazarlamasını yapma13 alanlarında
faaliyet göstermektedir.
(27) İGA AKARYAKIT, söz konusu faaliyet gösterdiği iş kolları doğrultusunda halihazırda
(…..) olmak üzere (…..) hava yolu şirketine, (…..) ve (…..) olmak üzere (…..) akaryakıt
dağıtım şirketine yakıt tedariki ve ikmal hizmetleri sağlamaktadır.
(28) Merkezi İstanbul’da bulunan İGA AKARYAKIT yalnızca İstanbul Havalimanı’nda
faaliyet göstermektedir. Dosya kapsamında edinilen bilgilere göre, İGA AKARYAKIT’ın
yakın dönemi kapsamamakla birlikte gelecek dönemlerde başka havalimanlarında da
faaliyet göstermeye yönelik planları olduğu belirtilmiştir.
(29) İşleme izin verilmesi halinde İGA AKARYAKIT’ın ortaklık yapısı aşağıdaki şekilde
oluşacaktır:
Tablo 6: İşlem Sonrasında Oluşacak Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hissedarlık Oranı (%)
LİMAN A.Ş. (…..)
THY (…..)
TOTAL (…..)
ZİRVE (…..)
Kaynak: Bildirim Formu.
G.1.3. İlgili Pazarlar
(30) Bildirim konusu işlem, İGA AKARYAKIT hisselerinin %(…..)’inin sermaye artırımı
suretiyle THY, TOTAL ve ZİRVE tarafından devralınması sonucu, mevcut hissedar
LİMAN A.Ş. ile birlikte ortak kontrol tesis edilmesine ilişkindir. İGA AKARYAKIT’ın ve
tarafların faaliyetleri dikkate alınarak işbu dosya özelinde, Kurulun geçmiş dönem
kararları ile paralel olarak “jet yakıtı tedariki pazarı”, “akaryakıt tedariki pazarı” “sıvı
dökme yük limanı işletmeciliği pazarı”, “kuru dökme yük limanı işletmeciliği pazarı” ve
“havayolu taşımacılığı pazarı” ilgili ürün pazarları olarak belirlenebilecektir. İlgili coğrafi
pazarların ise yine Kurul içtihadı doğrultusunda “jet yakıtı tedariki pazarı” bakımından
“İstanbul Havalimanı”, “akaryakıt tedariki pazarı” bakımından Türkiye, “sıvı dökme yük
limanı işletmeciliği pazarı” ve “kuru dökme yük limanı işletmeciliği pazarı” bakımından
Türkiye ve “havayolu taşımacılığı pazarı” bakımından “İstanbul Havalimanı” olarak
belirlenebileceği değerlendirilmektedir.
G.1.3.1. İstanbul Havalimanı Jet Yakıtı Tedariki Pazarı
G.1.3.1.1. İlgili Ürün Pazarı: Jet Yakıtı Tedariki
(31) Havacılık yakıtları “Avgas (aviation gas)” ve “Jet A1 (kerosen)” isimleri altında ikiye
ayrılmaktadır. Avgas, yüksek oktanlı bir benzin türü olup pervaneli (içten yanmalı)
motorlara sahip uçaklarda kullanılmaktadır. Jet A1 ise, jet motorlu uçaklarda yakıt
olarak kullanılmaktadır. Her iki yakıt türü de ham petrolün rafine edilmesi suretiyle elde

13 İGA AKARYAKIT’ın şirket esas sözleşmesinde her ne kadar “akaryakıt istasyonu açmak ve işletmek,
her türlü petrol ürünü (benzin, mazot, dizel, bio dizel, LPG, LNG, madeni yağ v.b.) alım, satım,
perakende ticareti ve pazarlamasını yapmak” ifadesi bulunsa da, İGA AKARYAKIT tarafından bu
faaliyetlerde bulunulmamakta ve mevcut durumda bulunulması da planlanmamaktadır. Bu madde, İGA
AKARYAKIT’ın kuruluş aşamasında alınan ticari kararlara uygun olarak şirket esas sözleşmesine
eklenmiş olup, daha sonra alınan ticari kararlar doğrultusunda bu maddede belirtilen faaliyetlerin başka
bir şirket eliyle yürütülmesine karar verilmiş ve CMLKK Akaryakıt İstasyonları İşletmeciliği A.Ş.
kurulmuştur. Söz konusu şirketin dağıtıcı lisansı olmaması sebebiyle mevcutta herhangi bir akaryakıt
tedariki faaliyeti bulunmamaktadır.
19-45/769-331
9/32

edilmektedir. Benzin niteliğine sahip olan Avgas ile gazyağı türevi sayılan ve orta
distilat ürünler arasında kabul edilen Jet A1’in üretim süreçlerinde bazı farklılıklar
bulunmakla birlikte, rafineri çıkış fiyatları bakımından diğer beyaz ürünlere yakın bir
bedelle satılmaktadır14.
(32) Pervaneli uçak sayısının azalmasına bağlı olarak, havacılık yakıtları pazarının büyük
bölümünü Jet A1 oluşturmaktadır. Buna bağlı olarak çoğu rafineri Jet A1 üretmekte,
nispeten küçük bir pazar oluşturan Avgas üretimi için yeni bir benzin zenginleştirme
tesisi kurmamaktadır.
(33) Tedarik zinciri: Havacılık yakıtları pazarı, ikmal zinciri bakımından, ülkemizdeki
geleneksel akaryakıt dağıtım pazarından farklılık arz etmektedir. Akaryakıt dağıtım
pazarında “rafineri/ithalat-dağıtım şirketi-bayi-tüketici” şeklinde bir ikmal zinciri varken,
havacılık yakıtları pazarındaki zincir, “rafineri/ithalat-tedarikçi-tüketici” şeklindedir.15
Pazarın yapısı itibarıyla bayilik sistemi bulunmamakta, dağıtım şirketleri genellikle
doğrudan nihai kullanıcıya (havayolları şirketleri) satış yapmaktadırlar. Bununla birlikte
bazı şirketlerin fiziki ikmal ve depolama kapasitesine sahip olmadıkları kimi
havaalanları bakımından “tahsilat aracısı” olarak faaliyet göstermeleri de mümkündür.
(34) Jet yakıtı tedarik zinciri temel olarak üç aşamadan oluşmakta olup, en üstte rafinelerin
ana aktör olduğu rafinaj faaliyetleri yer alırken, ikinci aşamadaki tedarik aşamasındaki
ana oyuncu grubu akaryakıt şirketleri, üçüncü aşamada ise nihai tüketici konumundaki
havayolu şirketleri yer almaktadır.
(35) Rafinaj (Rafineri/İthalat): Türkiye’de jet yakıtı üretimi alanında faaliyet gösteren rafineri
şirketleri TÜPRAŞ ve SOCAR olup, bu şirketlerin 2018 yılı üretimleri aşağıdaki tabloda
sunulmaktadır:
Tablo 7: 2018 Yılı Jet Yakıtı Üretim Miktarları (Ton)
Teşebbüs Üretim Miktarı (Ton) Pay (%)
TÜPRAŞ 4.776.809,19616 99,8
SOCAR (Star Rafineri) 9.434,525 0,2
Toplam 4.786.243,721 100,0
Kaynak: EPDK Petrol Piyasası 2018 Yılı Sektör Raporu.
(36) Üretim şirketleri aynı zamanda ithalat yolu ile de akaryakıt tedariki
gerçekleştirebilmektedir. Bu kapsamda, 2018 yılında TÜPRAŞ 185.508,560 ton
havacılık yakıtı ithal ettiği, buna karşın SOCAR’ın (Star Rafineri) 2018 yılına ait ithalat
verisinin bulunmadığı görülmektedir.
(37) Jet yakıtının Türkiye’de üretiminin yanı sıra ithalatı önünde yasal bir engel
bulunmamakla birlikte, aşağıda yer alan Tablo 8’de de görüldüğü üzere, pazar ihtiyacı
büyük ölçüde yurt içi üretimden karşılanmakta olup, bununla paralel olarak ithalatın
yurt içi üretime oranı oldukça düşük seviyelerdedir. Jet yakıt ithalatı yapan firmalar,
TÜPRAŞ, PO, Gökçen Havacılık Taşımacılık Eğitim ve Petrol Ürünleri Ticaret A.Ş. gibi
teşebbüslerdir. Tüm bu bilgiler ışığında, jet yakıtı tedariki üst pazarında TÜPRAŞ’ın
lider sağlayıcı konumunda bulunduğu söylenebilecektir.17

14 09.07.2008 tarih ve 08-44/606-231 sayılı karar.
15 26.08.2009 tarih ve 09-39/981-247 sayılı karar.
16 Söz konusu rakam İzmit (2.929.22,501 ton), İzmir (1.363.935,389 ton) ve Kırıkkale (483.646,306 ton)
rafinerilerinin toplam üretim miktarı baz alınarak hesaplanmıştır.
17 EPDK Petrol Piyasası 2018 Yılı Sektör Raporu.
19-45/769-331
10/32

Tablo 8: Yıllara göre Jet Yakıtı Üretim ve İthalat Miktarları (Ton) ile İthalat/Üretim Oranları (%)
Yıllar Üretim Miktarı İthalat Miktarı İthalat/Üretim
2015 5.024.287 166.296 3,3
2016 4.486.633 341.285 7,6
2017 4.837.246 196.906 4,1
2018 4.786.244 481.734 10,1
Kaynak: EPDK Petrol Piyasası 2018 Yılı Sektör Raporu.
(38) Jet Yakıtı Tedarikçileri: TÜPRAŞ veya SOCAR tarafından üretilen veya ithalat yoluyla
pazara giren jet yakıtının havayolu şirketlerine tedarikini gerçekleştiren çok sayıda
teşebbüs bulunmaktadır. 2018 itibarıyla pazarda yer alan oyuncular BP, SHELL, THY-
OPET, TÜPRAŞ, POAŞ, SOCAR’dır. Bildirime konu işlemle İGA AKARYAKIT’ta
kontrole sahip olması öngörülen THY’nin ortak kontrolündeki diğer jet yakıt tedarikçisi
olan THY-OPET, Tablo-9’da görüldüğü üzere, Türkiye genelinde pazar lideri
konumundadır.
Tablo 9: Havacılık Yakıtları Pazarında Faaliyette Bulunan Teşebbüslerin Pazar Payları (2018-Türkiye
Geneli)18
Teşebbüs Satış Miktarı (Ton) Pay (%)
THY OPET 3.044.875,924 60,33
POAŞ 1.416.964,283 28,07
TÜPRAŞ 128.572,467 2,54
SOCAR 124.352,272 2,46
BP 103.974,678 2,06
SHELL 117.956,93 2,33
Diğer 109.683,104 2,17
Toplam 5.046.379,658 100,00
Kaynak: EPDK Petrol Piyasası 2018 Yılı Sektör Raporu.
(39) Tedarik aşamasında yer alan bu teşebbüsler yukarıda da değinildiği üzere, bayilik
faaliyeti yapmamakta, doğrudan nihai tüketici konumundaki havayolu şirketlerine yakıt
sağlamaktadır. Bu bağlamda, 2009 yılında THY ve OPET’in ortak kontrolünde
kurulan19 THY-OPET, Türkiye jet yakıtı pazarında yaklaşık %60-65 pay sahipliği
bulunan ve en büyük alıcı konumunda olan THY’nin jet yakıtı ihtiyacının önemli bir
bölümünü karşılamasına bağlı olarak kısa sürede pazar lideri konumuna erişmiştir.
(40) Jet yakıtı tedarikçilerinin pazardan aldıkları payda etkili olan bir diğer faktör,
havaalanlarında yakıt ikmalini gerçekleştirmeye imkân veren alt yapı ve hizmetlere
erişimdir. Havaalanında yakıt ikmali yapabilmek için var olan iki yöntemden biri alan
içerisinde bulunan depolama tesisini belli bir ücret karşılığında kullanmak veya
doğrudan yakıt akışını sağlayacak boru hattı ve sair altyapıya sahip olmak veya
erişmek gerekmektedir. POAŞ, İzmit rafinerisinden çıkan ve Trakya’ya uzanan Nato
Boru Hattına eklenen boru hattıyla, Atatürk Havaalanı’ndaki depolarına doğrudan ürün
sevkiyatı yapılabilmektedir. Nitekim 2018 yılı itibarıyla pazarda ikinci oyuncu
konumundaki POAŞ’ın, sahip olduğu akaryakıt boru hattı avantajına bağlı olarak
pazarda görece üstün bir konum elde ettiği ifade edilebilecektir.
(41) Havayolu şirketlerine jet yakıtı satışı/ikmali genellikle uçağın kalkış yapacağı
havalimanında gerçekleştirilmektedir. Buna bağlı olarak satış imkânı ve hacmi büyük
ölçüde ilgili havalimanının uçuş sayısına bağlı olarak oluşmaktadır. Bu bağlamda
ülkemizde jet yakıtı satışı ağırlıklı olarak büyük havalimanlarında yapılmakta olup, faal

18 Tabloda gösterilen verilere dağıtıcı lisansı sahipleri olan THY OPET, POAŞ, SOCAR, BP ve SHELL’in
ihraç kayıtlı yakıt satışları da dâhil edilmiştir.
19 26.8.2009 tarih ve 09-39/981-247 sayılı karar.
19-45/769-331
11/32

olduğu dönemde Atatürk Havalimanı Türkiye jet akaryakıt satışlarının yaklaşık (…..)20
gerçekleştiği havalimanı olarak ön plana çıkmıştır.
(42) Atatürk Havalimanı’nın yerini İstanbul Havalimanı’nın almasıyla birlikte Atatürk
Havalimanı’nda gerçekleştirilen satışların İstanbul Havalimanı’na yöneldiği
görülmektedir. Ancak, Atatürk Havalimanı’ndan farklı olarak İstanbul Havalimanı’nda
jet yakıtı tedariki için İGA AKARYAKIT kontrolünde dikey bütünleşik bir yapı
öngörülmektedir. İstanbul Havalimanı için öngörülen sistemde İGA AKARYAKIT, jet
yakıt ikmali için gerekli olan tesislerinin hepsini (liman, depo ve hidrant sistemi)
bünyesinde bulundurmaktadır. İGA AKARYAKIT, havalimanının ihtiyacı olan yakıtı tek
başına tedarik etmekte, hem havayollarına hem de havayollarına jet yakıtı satışı
yapmayı planlayan akaryakıt şirketlerine yakıt satışı gerçekleştirmektedir.
Tedarikçilerin depolama imkânına sahip olduğu Atatürk Havalimanı’ndan farklı olarak
İstanbul Havalimanı’nda depolama tesislerinden doğrudan faydalanma imkânı
bulunmamaktadır. Bununla birlikte, yakıt tedarik edecek teşebbüslerin İstanbul
Havalimanı’na yakıt aktarımı yapabileceği bir boru altyapısı da bulunmamakta,
havalimanına yakıt ancak İGA AKARYAKIT’ın kontrolündeki liman üzerinden deniz
yoluyla getirilebilmektedir. Bu çerçeve dâhilinde akaryakıt şirketlerinin doğrudan
depolama ve tedarik imkânı olmamakla birlikte, İGA AKARYAKIT’tan akaryakıtı tedarik
edebilmeleri noktasında altyapıya erişimleri bulunduğu ifade edilebilecektir.
(43) İGA AKARYAKIT, liman, depo, hidrant ve yakıt ikmal sürecinin tamamını tek başına
kontrol etmesi nedeniyle, tedarikçilerin satışını gerçekleştirmek üzere başka kaynak ve
tedarikçilerden yakıt temin etmesi mümkün olmamaktadır. Akaryakıt şirketleri de,
havaalanındaki tek temin kaynağı olan İGA AKARYAKIT’tan ürün tedarik ederek
yeniden satış faaliyeti yürütmektedir.
(44) İGA AKARYAKIT İstanbul Havalimanı’nın (…..) süre ile yıllık (…..) olan yakıt ihtiyacını
karşılamak amacı ile 11 Mayıs 2018 tarihinde yapmış olduğu ihale neticesinde,
İstanbul Havalimanı’nın yıllık jet yakıtı ihtiyacının %(…..)’ü ((…..)) TÜPRAŞ tarafından,
%(…..)’ü ((…..)) VİTOL SA (ve POAŞ) tarafından ve %(…..)’i ((…..)) ise SOCAR
tarafından karşılanacaktır. Sözleşme kapsamında öngörülen yakıt miktarları İstanbul
Havalimanı’nın ihtiyacı halinde arttırılabilecektir.
(45) İhalenin neticelenen toplam miktarı dikkate alındığında İstanbul Havalimanı’nın yıllık
yakıt ihtiyacının (…..) olduğu anlaşılmakta, 2018 yılı tüm Türkiye jet yakıtı pazarının
toplam hacminin ise 4,9 milyon ton olduğu noktasında İstanbul Havalimanı’nın Türkiye
jet yakıt satışlarından aldığı payın yaklaşık %(…..) olduğu görülmektedir.
(46) İstanbul Havalimanı’na ihaleyi kazanan tedarikçiler tarafından deniz yoluyla tedarik
edilen yakıt, İGA AKARYAKIT’ın yalnızca kendi kullanımına tahsis ettiği depolama
tesisinde depolanmaktadır. İGA AKARYAKIT kendisi doğrudan havayolu firmalarına
satışta bulunabildiği gibi, diğer akaryakıt firmaları da İGA AKARYAKIT’tan ürün temin
ederek kanat altı (into wing) satış yolu ile havayolu şirketlerine satış
gerçekleştirebilmektedir. Mevcut durumda yer ikmal hizmeti İGA AKARYAKIT
tarafından yürütülmektedir. Ancak, havalimanındaki kanat altı ikmal operasyonlarının
THY OPET’in personeli tarafından yerine getirilmesini teminen İGA AKARYAKIT ile
THY OPET arasında bir hizmet alım sözleşmesinin müzakere edilmekte olduğu ifade

20 İlgili oranın %(…..)’nin üzerinde olduğu değerlendirilmektedir. Şöyle ki 2018 yılı tüm Türkiye jet yakıtı
pazarının toplam hacmi 4,9 milyon ton olup, yalnızca THY’nin, 2018 yılı, Atatürk Havalimanı’ndaki
tüketim miktarı ise (…..) ton olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla Atatürk Havalimanı’nda salt THY’ye
yapılan satışlar Türkiye pazarının %(…..)’ine tekabül etmektedir. Diğer havayolu şirketlerine yapılan
satışlarla oranın %(…..)’nin üzerine çıktığı ifade edilebilecektir.
19-45/769-331
12/32

edilmektedir. Bu müzakereler öncesinde İGA AKARYAKIT tarafından sertifikalı ikmal
personeline ve gerekli yetkinliğe sahip iki yetkin firma ((…..)) ile görüşmeler yapılmış
olup, söz konusu hizmet alımı bu görüşmeler neticesinde THY OPET'e ihale
edilmiştir.21
(47) Bahsi geçen işleyiş dâhilinde, İstanbul Havalimanı’na jet yakıt tedariki İGA
AKARYAKIT dışında hiçbir teşebbüs tarafından yerine getirilmemekte, İGA
AKARYAKIT ihale yoluyla rafineri ve uluslararası akaryakıt şirketlerinden temin ettiği
akaryakıtı havayolu şirketlerine ve bunlara satış yapmak isteyen akaryakıt şirketlerine
satmaktadır. İstanbul Havalimanı’nda herhangi bir depolama imkânı bulunmayan
akaryakıt şirketleri alt pazarda rakipleri konumunda olan İGA AKARYAKIT’ın akaryakıt
temininden ikmale kadarki süreçte müşterisi olmaktadır. Dolayısıyla İstanbul
Havalimanı’nda satışı gerçekleştirilen jet yakıtının tek dağıtıcısı İGA AKARYAKIT olup,
İGA AKARYAKIT’ın İstanbul Havalimanı’nın faal olmasından itibaren geçen yaklaşık
altı aylık sürede yaptığın satışların kırılımı aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.
Tablo 10: İstanbul Havalimanı’nda 1 Nisan-30 Eylül 2019 döneminde İGA AKARYAKIT tarafından
Yapılan Toplam Satış Miktarı (Ton)
Müşteri Satış Miktarı (Ton) Pay (%)
Havayolu Şirketleri Toplam (…..) (…..)
THY (…..) (…..)
Diğer Havayolları (…..) (…..)
Akaryakıt Şirketleri Toplam (…..) (…..)
POAŞ (…..) (…..)
SOCAR (…..) (…..)
THY-OPET (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..)
Kaynak: 09.10.2019 tarih ve 6793 sayılı cevabi yazı.
(48) Jet yakıtı dağıtım pazarında İGA AKARYAKIT’ın müşterisi konumundaki akaryakıt
şirketleri, havayolu şirketlerine akaryakıt ikmali/satışı noktasında İGA AKARYAKIT ile
rakip konumda bulunmaktadır. Bu çerçevede İstanbul Havalimanı’nda hâlihazırda
POAŞ tarafından (…..), SOCAR tarafından (…..) ve THY OPET tarafından (…..)
havayolu şirketine jet yakıtı satışı gerçekleştirilmektedir. İGA AKARYAKIT ise THY
dâhil (…..) havayolu şirketine yakıt satışı gerçekleştirmektedir. İGA AKARYAKIT’ın
satışlarının %(…..)’ü THY’ye yapılan yakıt satışlarından oluşmaktadır. Dolayısıyla İGA
AKARYAKIT’ın pazardan aldığı payda temel belirleyicinin THY alımları olduğu
anlaşılmaktadır.
(49) İstanbul Havalimanı’nda havayolu şirketlerine jet yakıtı satışı gerçekleştiren
teşebbüslerin yaptıkları satış miktarı ve pazardan aldıkları pay aşağıdaki tabloda
sunulmaktadır.

21Kanat altı ikmal operasyonlarının birden fazla şirketçe yürütülmesinin, uçuş güvenliğini tehlikeye
sokabileceği, ayrıca, ikmal hizmetini üstlenen birden fazla firma tarafından yapılacak yatırımlar dikkate
alındığında da, yatırım maliyetlerindeki artışın yakıt fiyatının artmasına sebebiyet verebileceği ve kanat
altı ikmal operasyonlarının birden çok firma yerine, tek şirketle yürütülmesinin ise, daha denetlenebilir,
daha istikrarlı, daha güvenli ve hızlı ve daha az maliyetli olduğunun değerlendirildiği ifade edilmektedir.

19-45/769-331
13/32

Tablo 11: İstanbul Havalimanı’nda Havayolu Şirketlerine Jet Yakıtı Tedariki/Satışı Gerçekleştiren
Firmaların Toplam Satış Miktarı (Ton) ve Pazar Payları (%)
Teşebbüs Dönem Satış Miktarı (Ton) Pay (%)
İGA AKARYAKIT 2019 (1 Nisan-30 Eylül) (…..) (…..)
POAŞ 2019 (1 Nisan-30 Eylül) (…..) (…..)
SOCAR 2019 (1 Nisan-30 Eylül) (…..) (…..)
THY-OPET 2019 (1 Nisan-30 Eylül) (…..) (…..)
TOPLAM 2019 (1 Nisan-30 Eylül) (…..) (…..)
Kaynak: 09.10.2019 tarih ve 6793 sayılı cevabi yazı.
G.1.3.1.2. İlgili Coğrafi Pazar: İstanbul Havalimanı
(50) Uçaklara yakıt ikmali genellikle uçağın kalkış yapacağı alanda yapılmaktadır. Herhangi
bir havalimanındaki havacılık yakıt tedarikinin maliyeti havayolu şirketi için ciddi ölçüde
artsa dahi, havayolu şirketinin alternatif bir alandan yakıt bulması çok güçtür. Bu
bağlamda her bir uçağın kalkış yapacağı alandaki yakıt tedarik sistemine ve
tedarikçisine bağlı olduğu, diğer bir ifadeyle her bir havalimanının yakıt tedariki
anlamında birbirinden farklılaştığı değerlendirilmektedir.
(51) Uçağın kalkış yapacağı havalimanından fazla yakıt alarak, dönüş yolunda kalkış
yapacağı havalimanından yakıt almaması, böylelikle de kalkış yapılan alan ile varılan
alandaki yakıt tedarikinin birbirine ikame olduğu ileri sürülebilir. Lakin “Tankering”
olarak adlandırılan bu yöntemin uçağın kalkışta ve inişte ihtiyacından fazla yakıt
yüküyle hareket etmesi anlamına geleceğinden uçuş güvenliği çerçevesinde birtakım
riskleri bulunmaktadır. Öte yandan “Tankering” çerçevesinde fazla yakıt yüklemek
uçuşun operasyonel maliyetini artırdığından söz konusu yöntem havayolu şirketleri
tarafından mecbur kalınmadıkça tercih edilmemektedir. Dolayısıyla her bir
havalimanının havacılık yakıtı tedariki bakımından birbirinden farklı olduğu
değerlendirilmektedir.
(52) Diğer yandan mehaz mevzuat olarak takip edilmekte olan Avrupa Birliği uygulamasına
bakıldığında ise, Avrupa Komisyonu (Komisyon) BP-STATOIL Fuel and Retail Aviation
kararında22 bir havayolu şirketinin yakıt fiyatları artan bir havalimanına alternatif arz
kaynağını kolayca bulamayacak olması ve yakıt tedarikçilerinin havalimanı bazında
teklif vermesini dikkate alarak her bir havalimanının ayrı bir ilgili coğrafi pazarı
oluşturduğunu ifade etmiştir. Tekliflerin havalimanı bazında farklılaşarak verilmesi
hususu da her bir havalimanının farklı bir coğrafi pazar oluşturduğuna kuvvetle işaret
etmektedir. Nitekim Kurulun 26.09.2018 tarih ve 18-34/562-277 sayılı kararında da
havalimanlarının her biri farklı coğrafi pazar olarak belirlenmiştir.
(53) Yukarıda açıklanan hususlar ve Komisyonun içtihadı dikkate alındığında işbu dosya
kapsamında İstanbul Havalimanı’nın ayrı bir ilgili coğrafi pazar olduğu
değerlendirilmektedir. Bu çerçevede işbu dosya özelinde jet yakıtı tedariki ilgili ürün
pazarı bakımından ilgili coğrafi pazar “İstanbul Havalimanı” olarak belirlenmiştir.
G.1.3.2. İstanbul Havalimanı Havayolu Taşımacılığı Pazarı