Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-3-051 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 19-45/768-330
Karar Tarihi : 19.12.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER : Hatice YAVUZ, Ömer Volkan YAZAR, Ebru ÖZYURT
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Teramed Teknik ve Tıbbi Hizmetler A.Ş.
Temsilcileri: Av. Mehmet İlker ÖZKURT
Barbaros Bulvarı No:68/5, 34349 Balmumcu/ İSTANBUL
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILANLAR : - V.O.S.S Varinak Onkoloji Sistemleri Satış ve Servis A.Ş.
Temsilcileri: Av. Şahin ARDIYOK, Av. Armanç CANBEYLİ,
Av. Ramiz ARSLAN
Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 River Plaza Kat: 11-12
Levent İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: Varian Medical Systems Inc.'nin Türkiye'de satış ve servis
konusunda tek yetkili distribütörü olan V.O.S.S. VARİNAK Onkoloji Sistemleri
Satış ve Servis A.Ş.'nin, Varian marka lineer hızlandırıcı cihazları ve yardımcı
ekipmanının bakım ve onarımı piyasalarındaki hâkim durumunu kötüye
kullanmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 17.07.2017 tarih, 5111
tarihlerinde intikal eden ve radyoterapi cihazlarının bakımı ve onarımı pazarında faaliyet
gösteren TERAMED Teknik ve Tıbbi Hizmetler A.Ş. (TERAMED) tarafından yapılan
başvuruda, V.O.S.S. VARİNAK Onkoloji Sistemleri Satış ve Servis A.Ş.’nin (VARİNAK)
Varian marka lineer hızlandırıcı cihazlarının (linak veya linac) bakm ve onarım
pazarındaki hâkim durumunu kötüye kullandığı ileri sürülmüş ve gereğinin yapılması
talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Şikayetçi tarafından gönderilen ek bilgi ve belgeler 18.07.2017
tarih, 5143 sayı, 04.08.2017 tarih, 5635 sayı ve 08.08.2017 tarih, 5706 sayı, 24.11.2017
tarih ve 8686 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Söz konusu başvuru üzerine
hazırlanan 16.08.2017 tarih ve 2017-3-051/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet
Kurulunun (Kurul) 22.08.2017 tarihli toplantısında görüşülmüş ve bu toplantıda 17-
27/445-M sayılı karar ile önaraştırma açılmıştır.
(4) Başkanlık Makamının 08.11.2017 tarih ve 13849 sayılı onayıyla 13.11.2017 tarihinde
başlatılan önaraştırma kapsamında 16.11.2017 tarihinde VARİNAK’ın adresinde
yerinde inceleme gerçekleştirilmiş, ayrıca TERAMED ile 21.11.2017 tarihinde, Ankara
Onkoloji Hastanesi ile 27.11.2017 tarihinde görüşmeler yapılmıştır. Dosya kapsamında
20.11.2017 tarih, 14514 sayı ile VARİNAK’tan ve 22.11.2017 tarih, 14588 sayı ile
Medideal Medikal Projeler ve Çözümler San. Tic A.Ş.’den (MEDİDEAL) bilgi talebinde
bulunulmuş ayrıca 27.11.2017 tarih, 14755 sayı ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz
19-45/768-330
2 / 62

Kurumunun (TİTCK) görüşüne başvurulmuştur. Teşebbüslerden gelen cevabi yazılar
sırasıyla 28.11.2017 tarih, 8744 sayı ve 01.12.2017 tarih, 8835 sayı ile, TİTCK’dan
gelen yazı ise 11.12.2017 tarih, 9074 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Ayrıca
TERAMED tarafından gönderilen dosya konusu iddiaların ortaya çıktığı ihale ile ilgili
dokümanlar 24.11.2017 tarih ve 8686 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Dosya
kapsamında VARİNAK tarafından gönderilen ilave bilgiler 11.12.2017 tarih, 9029 sayı
ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Epidos marka EPIQA portal vertifikasyon sisteminin
Türkiye’deki yetkili distribütörünün hangi teşebbüs olduğu ve bu sistemin bakım onarımı
için gerekli sertifikanın nasıl temin edildiği hususlarında EPIdos s.r.o. (EPIDOS)
firmasının görüşlerine başvurulmuş, EPIDOS firmasından gelen cevabi yazı 01.12.2017
tarih, 8841 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(5) Bu gelişmeler üzerine hazırlanan 12.12.2017 tarih ve 2017-3-051/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu Kurulun 21.12.2017 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 17-42/663-
M sayılı kararla VARİNAK’ın 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
(4054 sayılı Kanun) 6. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak aynı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(6) 03.01.2018 tarih ve 125 sayılı Soruşturma Bildirimine istinaden VARİNAK’ın ilk yazılı
savunması 05.02.2018 tarih ve 1104 sayı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir. 04.05.2018 tarih, 2017-3-051/BN-1 sayılı Bilgi Notu 22.05.2018 tarihinde
Kurula sunulmuş ve 18-15/281-M sayı ile soruşturmanın ilk altı aylık süresinin
bitiminden itibaren altı ay uzatılmasına karar verilmiştir.
(7) Soruşturma sürecinde 09.08.2018 tarih, 9822 sayı ile TERAMED’den, 09.08.2018 tarih,
9823 sayı ile VARİNAK’tan konuyla ilgili detaylı bilgi talebinde bulunulmuş ve gönderilen
cevabi yazılar sırasıyla 28.08.2018 tarih, 6012 sayı, 28.08.2018 tarih, 6015 sayı ile
intikal etmiştir. Ayrıca, şikayet konusu hususlar ile ilgili daha detaylı bilgiler elde
edebilmek amacıyla piyasada rakip konumunda faaliyet gösteren Düzey Tıbbi Sistemler
Bilgisayar ve Kimyevi Ürünler İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. (DÜZEY), Seviye Tıbbi Sistemler
İnşaat İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti. (SEVİYE), Siemed Tıbbi Sist. Elek. Elekt. İlet.
Sağ. Hiz. Dan. Bil. ve San. Tic. Ltd. Şti. (SİEMED) ve Meditel Medikal Teknik Elektronik
A.Ş.’den (MEDİTEL) 09.08.2018 tarih, 9830 sayı ile bilgi talebinde bulunulmuş, cevabi
yazılar sırasıyla 27.08.2018 tarih, 5919 sayı, 27.08.2018 tarih, 5920 sayı, 29.08.2018
tarih, 6145 sayı ve 17.08.2018 tarih, 5834 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(8) Yürütülen soruşturmaya istinaden hazırlanan 21.12.2018 tarih ve 2017-3-051/SR sayılı
Soruşturma Raporu ve ekleri Kurul üyelerine ve VARİNAK’a 4054 sayılı Kanun’un 45.
maddesi gereğince tebliğ edilmiş ve teşebbüsün ikinci yazılı savunması talep edilmiştir.
Soruşturma Raporunu 26.12.2018 tarihinde tebellüğ eden teşebbüsün ikinci yazılı
savunması, süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Ek Görüşü takiben
gönderilen üçüncü yazılı savunma ise 13.05.2019 tarih ve 3190 sayı ile Kurum
kayıtlarına iletilmiştir.
(9) 4054 sayılı Kanun’un 46. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılması
hususunun görüşülmesi konusu 23.05.2019 tarihli Kurul toplantısında ele alınmış ve 19-
19/270-M sayı ile sözlü savunma toplantısının 10.07.2019 tarihinde yapılmasına karar
verilmiştir. Daha sonra 08.07.2019 tarih, 19-25/384-M sayılı kararla sözlü savunma
toplantısı ileri bir tarihe ertelenmiş, 07.11.2019 tarih, 19-38/600-M sayı ile 11.12.2019
tarihinde yapılmasına karar verilmiştir.
19-45/768-330
3 / 62

(10) Kurul, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor, toplanan deliller, sözlü
savunma toplantısında yapılan açıklamalar ve incelenen dosya kapsamına göre
19.12.2019 tarih ve 19-45/768-330 sayı ile işbu nihai kararı tesis etmiştir.
(11) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Hakkında soruşturma yürütülen VARİNAK’ın Varian marka lineer hızlandırıcı
cihazlarının bakım ve onarım pazarı ve Epidos marka EPIQA tedavi kontrol
sistemlerine ilişkin bakım onarım pazarında hakim durumda bulunduğu,
- Anılan teşebbüsün Varian marka lineer hızlandırıcı cihazlarının bakım ve onarım
pazarında faaliyet gösteren rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırmak suretiyle 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde hâkim durumunu kötüye kullandığı,
- 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine aykırı uygulamaları nedeniyle, aynı Kanun’un
16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca VARİNAK’a idari para cezası verilmesi
gerektiği
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen: V.O.S.S. VARİNAK Onkoloji Sistemleri Satış
ve Servis A.Ş. (VARİNAK)
(12) 1998 yılında Bozlu Holding bünyesinde kurulan VARİNAK’ın kanser hastalarının tedavi
işlemlerinin yapıldığı onkoloji merkez ve servislerinde kullanılan her nevi tedavi
sistemlerinin radyoterapi, kemoterapi cihaz ve tedavi makinalarının ithalatı, ihracatı,
alımı, satımı ve servis hizmetlerinin verilmesi ile uğraşmakta olduğu ve radyoterapi,
radyocerrahi, radyoloji, ultrasonografi ve nükleer tıp alanlarında, onkoloji çözümleri ve
görüntüleme çözümleri için satış ve servis hizmetleri verdiği ifade edilmiştir. VARİNAK’ın
medikal teknoloji alanında Türkiye, Romanya, Bulgaristan ve Moldova’da, uluslararası
bilinirliğe sahip markaların temsilciliğini yürüterek faaliyetlerine devam ettiği belirtilmiştir.
Kuruluşundan itibaren, radyoterapi alanında sistem ve hizmet satışı yapan Varian
Medical Systems Inc.’nin (VARIAN) Türkiye’deki tek yetkili distribütörü olarak hizmet
veren VARİNAK, 2008 yılında Bozlu Holding A.Ş. bünyesine katılmıştır. VARİNAK’ın
hâlihazırdaki ortaklık yapısı aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 1- VARİNAK’ın Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
TOPLAM 100
Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler
I.2. Başvuru Sahibi: Teramed Teknik ve Tıbbi Hizmetler A.Ş. (TERAMED)
(13) 05.04.2017 tarihinde anonim şirket olarak kurulan TERAMED’in1 faaliyet alanı sağlıkla
ilgili her türlü tıbbi cihaz ve sistemin teçhizat ve aksesuarlarının montaj, bakım, onarım
ve servis hizmetlerini yapmak, yaptırmak, satmak, satın almak, ithal, ihraç, imal etmek
ve ettirmek olarak belirtilmiştir.

1 17.08.2018 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi’nden TERAMED’in İstanbul’da bulunan şirket merkezini
Ankara’ya taşıdığı ve faaliyetlerini Tera Tıbbi ve Teknik Hizmetler Ltd. Şti. çatısı altında yürüteceği
anlaşılmaktadır.
19-45/768-330
4 / 62

(14) TERAMED’in Tera Tıbbi ve Teknik Hizmetler Ltd. Şti. (TERA) ve Mesimed Tıbbi
Sistemler ve Servis Tic. A.Ş. (MESİMED) firmalarının bir araya gelmesi ile kurularak
faaliyetlerine başladığı ve TERA’nın 2014 yılından beri özel kurumlarda ve kamu
kurumlarında radyoterapi cihazları bakım onarım hizmeti verdiği ifade edilmiştir.
TERAMED’in teknik kadrosunun uzun yıllar boyunca VARIAN distribütörü olarak hizmet
veren VARİNAK’ta istihdam edildiği ve ilgili çalışanların üretici firma tarafından temel ve
ileri modalite eğitimlerine tabi tutulduğu belirtilmiştir. TERAMED’in halihazırda
radyoterapi cihazlarına yönelik bakım, onarım, orijinal yedek parça ve teknik eğitim
sağlayan, Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) kurulu, marka bağımsız Oncology
Service International’ın (OSI) Türkiye ve Ortadoğu tek temsilciliğini yürüttüğü ifade
edilmiştir. TERAMED’in hâlihazırdaki ortaklık yapısı aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 2- TERAMED’in Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Toplam 100,0
I.3. Başvuruda Dile Getirilen İddialar, Soruşturma Kapsamında Yapılan
Görüşmeler ve Bilgi Talepleri
I.3.1. Başvuruda Dile Getirilen İddialar
(15) TERAMED tarafından yapılan başvuruda özetle,
 Kayseri Kamu Hastaneleri Birliği tarafından yapılan “Linak Cihazı ve Ekipmanlarının
Bakım ve Onarım İşi” ihalesi kapsamında 25.04.2017 tarihinde imzalanan
sözleşmeye göre, Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi (Kayseri Hastanesi)
Radyasyon Onkolojisi Kliniği’ndeki bazı radyoterapi cihazlarının bakım ve onarım
işinin TERAMED tarafından üstlenildiği,
 Kayseri İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 12.06.2017
tarihinde TERAMED’e gönderilen 10 gün süreli ihtarnamede özetle, teknik
şartnamede adı geçen bazı sistemlerle (EPIQA Portal Vertifikasyon Sistemi, CT
Simülatör ve Dozimetrik Sistemler) ilgili belgelerin ibraz edilmediği, belgelerin 10 gün
içinde ibraz edilmesi gerektiği, aksi takdirde ihale sözleşmesinin feshedileceğinin
ihtar olduğu,
 Teknik şartnamede adı geçen söz konusu sertifikaların TERAMED’de bulunmaması
sebebiyle, 14.06.2017 tarihinde Epidos marka EPIQA portal vertifikasyon sistemine
ilişkin bakım sözleşmesi yapmak için MEDİDEAL’dan planlı bakım hizmeti talep
edildiği söz konusu talebe karşılık MEDİDEAL tarafından ilgili ürünlerin kurulum,
devreye alma ve aplikasyon eğitimleri konusunda yetkili olduğu, satış ve servis
konusunda ise VARIAN’ın Türkiye’deki tek yetkili distribütörü olan VARİNAK’ın tek
yetkili olduğunun bildirildiği,
 VARİNAK’ın bu bakım talebine olumsuz yanıt vermemekle birlikte yaklaşık bir aylık
süre boyunca sözleşme yapmayı erteleyerek rakiplerini Kayseri Hastanesi
ihalesinde zor durumda bıraktığı, bu nedenle VARİNAK’a 04.07.2017 tarih ve 23850
19-45/768-330
5 / 62

sayı ile bir ihtarname de gönderildiği ancak söz konusu ihtarnamelerden de bir sonuç
alınamadığı,
iddia edilerek, VARİNAK’ın bahsi geçen davranışlarına yönelik olarak 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
(16) Başvuru sahibi, Kurum kayıtlarına 18.07.2017 tarih ve 5143 sayı ile intikal eden yazıda
Kayseri Kamu Hastaneleri Birliğinin imzalanan sözleşmeyi 12.07.2017 tarihinde
feshettiğini, sözleşmenin feshedilmesinde VARİNAK’ın rekabete aykırı davranışlarının
etkisi olduğunu iddia etmiştir. İlk inceleme safhası aşamasında başvuruya konu
iddialara yönelik olarak TERAMED’den cihaz pazarına ve ihale usullerine ilişkin ayrıntılı
bilgi talebinde bulunulmuştur. Talep edilen hususlar, 04.08.2017 tarih ve 5635 sayı ile
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(17) Söz konusu belgede,
 Günümüzde kanser tedavisinde en önemli yöntemlerden birinin kanser hücrelerinin
kontrollü radyasyon ışınları ile tedavi edilmesi olduğu, bu yöntem için en yaygın
cihazın lineer hızlandırıcılar olduğu, cihazın garanti sonrası bakım ve onarım
hizmetlerinin büyük oranda üretici veya üreticiler tarafından yetkilendirilmiş firmalar
tarafından verildiği, bununla birlikte pazarda bağımsız servis firmalarının da faaliyet
gösterdiği, VARIAN’ın Türkiye’deki pazar payının %(…..), teşebbüsün Türkiye
temsilcisinin ise VARİNAK olduğu,
 Kayseri Hastanesi tarafından söz konusu cihazların bakım ve onarım işinin
doğrudan temin yöntemiyle VARİNAK’a verildiği, TERAMED’in doğrudan temin
limitinin aşılması sebebiyle yapmış olduğu itirazlar neticesinde sözleşmenin
feshedildiği ve fesih sonrasında hastanenin ihaleye çıktığı,
 İhale kapsamında hazırlanan şartnamelerde bakımı yapılacak ana cihazlar ve
yardımcı üniteler için ayrı ayrı sertifikalar isteneceği belirtilmişse de daha sonra
zeyilname ile yapılan bir değişiklikle yardımcı ekipman statüsüne alınan sistemlerin
(“Epidos” marka EPIQA Portal Vertifikasyon Sistemi, “Philips” marka CT Simülatör
ve “Sun Nuclear” marka Dozimetrik Sistemler) bakımının alt yükleniciye de
yaptırılabileceğine karar verildiği,
 İhale kapsamında “Varian” marka cihazların yanında “Epidos”, “Philips” ve “Sun
Nuclear” markalı cihaz ve sistemlerin de yer aldığı,
 İhalenin TERAMED tarafından kazanılması akabinde, VARİNAK’ın Kamu İhale
Kurumuna itirazen şikâyette bulunduğu, başvurunun reddedildiği ve ihalenin
kesinleştiği,
 TERAMED’in bakım hizmetine başlamasından sonra Kayseri Hastanesi
biyomedikal biriminden aranarak yapılan bir şikayet neticesinde teknik şartnamede
sözleşme kapsamında olacak cihaz listesinde belirtilen ve zeyilname ile yardımcı
ekipman kapsamına alınan,
 EPIQA portal verifikasyon sistemi,
 CT simülatör,
 Dozimetrik sistemler
için de eğitim sertifikalarının hastane tarafından talep edildiği, ilgili tebliğe cevaben
zeyilname sonrasında bu belgelerin gerekli olmadığının hastaneye bildirildiği,
bununla birlikte hastane tarafından yapılan resmi bir tebligatla bu belgelerin 10 gün
19-45/768-330
6 / 62

içinde temin edilmesi gerektiği, aksi taktirde sözleşmenin feshedileceğinin
bildirildiği,
 Bildirim üzerine belirtilen cihazların yetkili temsilcileri ile hizmet anlaşması talep
edilerek alt yükleniciler ile hizmetlerin yürütülmeye çalışıldığı ve bu kapsamda,
 “Sun Nuclear” marka Dozimetrik sistemler için VARİNAK ile aynı holding çatısı
altında bulunan ve Türkiye tek yetkilisi olan Epsilon Elektronik Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (EPSİLON) ile,
 “Philips” marka CT simülatör için Foton Sağlık Çözümleri A.Ş. ile bakım
sözleşmesi imzalandığı ve eğitim sertifikalarının temin edildiği,
 “Epidos” marka EPIQA portal verifikasyon sistemi için ise bakım sözleşmesinin
ve hastane tarafından varlığı aranan sertifikaların VARİNAK’tan temin edilemediği,
VARİNAK’ın hastane yetkilileri ile ihale sözleşmesinin feshedilmesi için görüşmeler
gerçekleştirdiği,
 Hastane ile TERAMED arasındaki sözleşmenin feshedildiğine ilişkin yazının
18.07.2017 tarihinde tebellüğ edildiği, VARİNAK’ın aynı tarihli cevabında ise bakım
sözleşmesinin ve eğitim sertifikasının hazır olduğu ve bir sonraki gün
alınabileceğinin bildirildiği
hususları iddia edilmiştir.
(18) Başvuru sahibinin Kurum kayıtlarına 08.08.2017 tarih ve 5706 sayı ile intikal eden
yazısında ise,
 Feshedilen sözleşme sonrasında Kayseri Kamu Hastaneleri Birliği yetkilisi ile
görüşüldüğü, yetkili tarafından hizmet alımı için yeni bir ihaleye çıkılacağının,
ancak VARİNAK’ın ilgili cihazın 30.06.2018 tarihine kadar bir yıllık yedek parça
dâhil bakım hizmetini bedelsiz karşılayacağını ve bu şartlarda bir sözleşme
imzalandığının bildirildiği,
 Diğer yandan Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma
Hastanesi’nin (Ankara Onkoloji Hastanesi) 2017-2018 yılı için açmış olduğu
lineer hızlandırıcı bakım ve onarım ihalesini TERAMED’in aldığını, VARİNAK’ın
Kamu İhale Kurumu’na yapılan itirazen başvurusunun reddedildiğini, fakat ihale
sonucunun hastane tarafından henüz yayımlanmadığını, bu süreçte kanser
tedavisi gören hastaların bekletilmemesi için bir aylık süre ile hizmetin
TERAMED tarafından verilmesi yönünde sözleşme imzalandığı, bu sürenin de
28.07.2017 tarihinde sona erdiği, hastane yönetimi tarafından ihalenin kesin
sonucunun birkaç gün içinde yayınlanacağı ve bu ilandan 10 gün sonra da
TERAMED ile sözleşmenin imzalanacağının bildirildiği, bununla birlikte şifahen
edinilen bilgilerle VARİNAK tarafından bir ay süre ile cihazlara parça dâhil
bedelsiz olarak bakım yapılacağı yönünde taahhüt verildiğinin öğrenildiği,
 Kayseri Hastanesi’nce doğrudan temin usulü ile verilen ilk teklifin 500.000 TL’nin
üzerinde olduğu dikkate alındığında verilen bedelsiz hizmet taahhütlerinin
TERAMED’in pazar dışında bırakılması amacına yönelik olduğunu gösterdiği
iddia edilerek, gerekli işlemlerin tesis edilmesi talep edilmiştir.
19-45/768-330
7 / 62

(19) Ayrıca TERAMED Genel Müdürü (…..) ve Av. (…..) ile 21.11.2017 tarihinde saat
14.00’de Rekabet Kurumu binasında yapılan toplantıda,
 TERAMED’in 2016 yılında Varian markalı teknik cihazların bakım onarım
hizmetini verebilmek amacıyla kurulduğu ve bakım onarım ihalelerine katılmaya
başladığı, hemen hemen tüm ihalelerde TERAMED’in en avantajlı teklifleri
sunduğu,
 Kayseri Hastanesi’nde VARİNAK’ın doğrudan temin yoluyla bir sözleşme
imzaladığı, ancak bu sözleşmenin TERAMED’in itirazıyla feshedildiği ve
hastanenin ihaleye çıktığı, ihalede tek temsilciyi koruyan hükümler bulunduğu
için TERAMED’in tekrar itiraz ettiği ve bir zeyilname yayınlandığı, bu durumun
zeyilname ile düzeltilmeye çalışıldığı ve bahsi geçen ihaleyi TERAMED’in
kazandığı,
 İhale şartnamesinin ne ilk halinde ne de yapılan zeyilnamede, eğitim sertifikası
hükmünün olmadığı, bu sebeple sözleşmeyi imzalayabildikleri, sözleşmede ana
hükümde ana cihazlar yazarken, EPIQA, CT Simülatör ve Dozimetrik Sistemler
gibi yardımcı ekipmanın başka alt bir hükme yazıldığı, bunlarla ilgili sertifikaların
da yaklaşık 1,5 ay sonra istendiği, belgelerin istenmesi için VARİNAK tarafından
baskı yapıldığını düşündükleri,
 Genelde radyoterapi cihazları ile ilgili ihalelerde sorumluluk yüklenicide olmak
üzere bakım anlaşmalarının imzalandığı, ihaleye katılan firmanın alt yüklenici
kullanarak yan cihaz ve sistemlerle ilgili hizmetleri de sunacağını beyan ettiği ve
gerekirse bu hizmetler için başka teşebbüslerden destek alındığı,
 Bahsi geçen ihalede ise VARİNAK’ın baskısı ile bu belgeleri tedarik etmelerinin
istendiği ve EPIQA için bu sertifikayı alabilecekleri tek yerin, eğitim sertifikasına
sahip olan personeli istihdam ettiği için VARİNAK olduğu,
 VARİNAK ile aynı holding çatısı altında olan EPSİLON ile Dozimetrik Sistemler
için alt yüklenicilik sözleşmesini imzaladıkları halde EPIQA için VARİNAK’ın
sözleşme imzalamaktan kaçındığı, süreci uzattığı ve farklı kaynaklardan
TERAMED’e bilinçli olarak hizmet vermeyeceklerinin öğrenildiği,
 EPIQA’nın tıbbi cihaz sayılmadığı için Ulusal Bilgi Bankasında (UBB) kayıtlı
olmayan bir ürün olduğu, yani normalde Türkiye’de satılmayan bir ürün için servis
hizmeti talebinden bahsedildiği,
 EPIQA’nın Slovakya’da2 üretilen bir verifikasyon sistemi olduğu, radyoterapi
cihazlarının şiddeti, uygulama alanı ve kalitesini ölçmek için kullanıldığı, cihazın
uygulama anında kendi ölçümlerini yapabildiği, bunun dışında planlanan
tedavinin uygulanmasından sonraki durumun bu sistemle ölçüldüğü, bu ürünün
sadece Varian markasında kullanıldığı, Varian marka tıbbi cihaz alınırken ana
cihaz yanında bu ürünün de verildiği, ihalede günlük kalite testi yapacak bir ürün
de istendiği için tedarikçinin de sattığı tıbbi cihaz yanında bu ve bunun gibi bazı
ürünleri tıbbi cihazla birlikte sunduğu, başka bir ifadeyle hastanenin marka
belirtmeden bu işlemi yapacak bir ürün istediği Kayseri Hastanesi için EPIQA’nın

2 TERAMED tarafından sehven ilgili sistemin Slovenya’da üretildiği belirtilmiştir.
19-45/768-330
8 / 62

verildiği, aslında Varian’ın bu işlemi yapabilen muadil bir ürünü olduğu, ancak bu
ürün oldukça pahalı olduğundan EPIQA’nın tercih edildiği,
 Varian marka tıbbi cihaz kullanılan hastanelerin hemen hemen hepsinde
EPIQA’nın da kullanıldığı, EPIQA’nın sadece Varian ile birlikte kullanıldığı, başka
bir radyoterapi cihazı ile kullanılmasının mümkün olmadığı,
 Hâlihazırda beş hastaneye3 daha hizmet sundukları, bu hastanelerden Ankara
Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi (Numune Hastanesi) ve Ankara Onkoloji
Hastanesi’nde EPIQA kullanılmasına rağmen EPIQA ile ilgili bir eğitim sertifikası
sunmadan servis hizmeti verdikleri,
 Eğitim sertifikası almak için EPIQA’nın üreticisi EPIDOS şirketini arayarak eğitim
sertifikası almayı talep ettikleri, EPIDOS’un Türkiye’deki ana distribütörü olan
MEDİDEAL firmasına yönlendirdiği, bunun üzerine TERAMED’in MEDİDEAL’a
yazı yazarak alt yüklenici olmalarını talep ettiği, ancak MEDİDEAL’in bu hizmeti
veremeyeceklerini söyleyerek kendilerini VARİNAK’a yönlendirdiği,
 VARİNAK’ın Ağustos 2017’den Haziran 2018’e kadar Kayseri Hastanesi’ne
bedelsiz hizmet sunacağına dair sözleşme imzaladığının öğrenildiği, bedelsiz
hizmet sunumu gibi bir uygulamanın yaygın olmadığı ve ihale mevzuatına aykırı
olduğu, şöyle ki eski ihale bittiği andan ihale sonuçlanıncaya kadar boşta kalan
bir süre olursa pazarlık usulü veya doğrudan temin yöntemi ile mal ya da hizmet
almaya çalışmanın daha doğru olacağı, böyle bir durumda mevzuata göre
idarenin istediği teşebbüsü pazarlığa çağırabileceği ve hizmet vermeyi talep
eden firmaları da pazarlığa çağırmak zorunda olduğu,
 TERAMED’in Numune Hastanesi ile Ankara Onkoloji Hastanesi’nde ihaleler
sonuçlandıktan sonra boşta kalan süreler için aylık doğrudan temin yöntemi ile
hizmet bedelini almak karşılığında hizmet sunduğu,
 TERAMED’in Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) marka bağımsız OSI
firmasından yedek parça tedarik ettiği, OSI’nın da bunları VARIAN’dan veya
VARIAN’a parça satışı yapan orijinal ürün üreticilerinden (original equipment
manufacturer/OEM) aldığı, hizmet sunarken bu yedek parçaları kullandığı,
TERAMED’in OSI’nın yetkili distribütörü olarak çalıştığı, beş adet Varian
sertifikalı mühendisinin bulunduğu,
 İhale şartnamelerinin genellikle parça dahil olmak üzere orijinal yedek parça
istenerek hazırlandığı, VARİNAK’ın TERAMED’in sağladığı yedek parçaların
orijinal olmadığı konusunda ihalelere itiraz ettiği, ancak bir sonuç alamadığı,
VARİNAK ve TERAMED dışında Varian marka cihazlara bakım yapan DÜZEY
adlı bir firma daha olduğu ve bu firmanın şu an Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve
Araştırma Hastanesi’ne (Kartal Hastanesi) hizmet verdiğinin düşünüldüğü,
 TERAMED’in TERA ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde olduğu ve birlikte
ihalelere girmedikleri, MESİMED’in servis hizmeti sunmadığı sadece ürün satışı
yaptığı,
 TERAMED’in Kayseri Hastanesi ihalesinden sonra kamu ihalelerinden bir yıl
yasaklandığı, ancak mevcut yükümlülüklerini yerine getirmeye devam ettiği,
yasaklanma kararı açıklandıktan bir gün sonra VARİNAK’ın e-posta ile

3 (…..)
19-45/768-330
9 / 62

“evraklarınız hazır gelip alabilirsiniz” diye haber gönderdiği, yani VARİNAK’ın
bilinçli olarak bu sürecin sonuçlanmasını beklediği,
 TERAMED’in kazandığı ihalelerde daha önce de alt yüklenici sözleşmeleriyle
servis hizmeti verdiği, örnek olarak Ankara Onkoloji Hastanesi’nde Philips marka
CT Simülatör için Foton adlı firma ile al yüklenici sözleşmesi imzaladığı ve
sözleşme imzalama sürecinin Kayseri Hastanesi’ne kıyasla oldukça kısa olduğu,
 Türkiye’de 200’e yakın Varian markalı cihaz kullanıldığı, cihazların on bir
tanesine TERAMED’in, bir tanesine DÜZEY’in ve birine de TERA’nın bakım
yaptığı
ifade edilmiştir.
(20) Kurum kayıtlarına 02.05.2018 tarih ve 3479 sayı ile intikal eden ve incelenmekte olan
şikâyete ek dilekçede ise,
- Hacettepe Hastanesi tarafından 19.12.2017 tarihinde yayınlanan ve
2017/638016 sayı ile 11.01.2018 tarihinde gerçekleştirilen ihalede DÜZEY’in en
avantajlı teklifi verdiği, bu tarihlerde DÜZEY’in ihale için bulundurması gerekli
olan sertifikalı personele sahip olmadığı ancak daha sonra gerekli sertifikaları
sunarak sözleşmeyi imzaladığı, bahsi geçen sertifikalı personelin VARİNAK
çalışanları olduğu, (…..) ve (…..) isimli bu kişilerin iki farklı firmada aynı anda
çalışmasında bir sakınca bulunmamakla birlikte bahsi geçen kişilerin gizli bir
anlaşma kapsamında, ihalede rekabeti engelleme amacıyla istihdam edildiği,
zira böyle bir anlaşmanın yokluğu durumunda DÜZEY’in yükümlülüklerini yerine
getirememiş ve ihale yasaklısı durumuna gelmiş olacağı,
- Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nin (Gazi Hastanesi) gerçekleştirmiş
olduğu 21.12.2017 tarih ve 2017/607713 nolu ihalede ise VARİNAK ve DÜZEY’in
zeyilname talebiyle ihaleye itiraz ettiği, bu zeyilnamelerde özetle “aria” sistemine
ait teknik servis sertifikasının istenmemesinin talep edildiği, idarenin ise “aria”
sistemi konusunda teknik servis sertifikasına sahip en az bir adet personelin
istihdam ediliyor olmasının gerektiği belirterek bu itirazları reddettiği, bahsi geçen
ihalede en avantajlı tekliflerin sırasıyla DÜZEY ve TERA tarafından verildiği,
VARİNAK’ın ise ihaleye teklif vermediği, bu gelişmeler üzerine TERA’nın
DÜZEY’in gerekli sertifikaya sahip olmadığı konusunda idareye şikayette
bulunduğu, ancak şikayetin reddedildiği ve DÜZEY’in yine bahsi geçen
sertifikaya sahip olan VARİNAK çalışanlarından (…..) ile anlaşarak sözleşmeyi
imzalayabildiği,
- Kartal Hastanesi tarafından 22.07.2014 tarih, 2014/726443 numaralı Varian ve
GE marka radyoterapi sistemlerinin bakım onarımı için düzenlenen ihaleyi
DÜZEY’in kazandığı, devam eden dönemde aynı hizmet için 2015/5985 numaralı
bir başka ihalenin düzenlendiği ve bu ihaleyi de TERA’nın kazandığı, bu ihaleden
iki ay sonra yine aynı konuda düzenlenen 2015/13191 numaralı ihalede
VARİNAK’ın da teklif verdiği, daha önceki dönemlerde benzer konulu ihalelere
katılmazken bahsi geçen son ihalede TERA firmasının ilgili cihazlarda
güncelleme yapma yetkisinin olmadığı gerekçesiyle itirazda bulunduğu ve açıkça
DÜZEY’in çıkarlarını korumaya çalıştığı, diğer taraftan burada bahse konu
güncellemelerin üretici firma tarafından yapılması zorunlu güncellemeler olduğu,
dolayısıyla Türkiye’de bu işi yapabilecek ve bu işten sorumlu olan tek firmanın
VARİNAK olduğu, nitekim daha sonra güncellemelerin TERA gözetiminde
VARİNAK tarafından yapıldığı, özetle VARİNAK’ın kendi sorumluluğunda olan
19-45/768-330
10 / 62

böyle bir durumda bile TERA’yı hastane karşısında zor durumda bırakmak
amacıyla hareket ettiği,4
- VARİNAK ile DÜZEY arasındaki ilişkinin 2008’li yıllara dayandığı, VARİNAK’ın
doğrudan temin yöntemiyle aldığı ve alt yüklenici çalıştırmasının yasak olduğu
işleri DÜZEY’e yaptırdığı, bu hususun DÜZEY’den VARİNAK’a kesilen
faturalardan açıkça anlaşılabileceği
ifade edilmiştir.
I.3.2. TİTCK’dan Alınan Görüş
(21) 27.11.2017 tarih ve 14755 sayı ile Türkiye ilaç ve tıbbi Cihaz Kurumundan (TİTCK)
soruşturma konusu tıbbi cihazlarla ilgili görüş talep edilmiş, cevabi yazı 11.12.2017 tarih
ve 9074 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. TİTCK’dan gelen görüşte yer alan
bilgilere aşağıda yer verilmektedir.
(22) TİTCK’nın 11.10.2011 tarih ve 663 sayılı “Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname”nin 27. maddesi gereği
tıbbi cihazlar alanında düzenleme yapmakla görevlendirildiği, radyoterapi cihazları, bu
cihazlar ile çalışan alt sistemler, yedek parça ve servis hizmetlerinin de bu görev alanına
girdiği belirtilmiştir.
(23) Tıbbi cihazlar için çıkarılmış düzenlemelere ilişkin olarak, satış sonrası hizmetlerine
yönelik Sağlık Bakanlığı tarafından 13.01.1983 tarih ve 17927 sayılı Resmi Gazete’de
‘’Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin yayımlandığı, bu yönetmeliğin 106,
106/A ve 107. maddelerinde sağlık kurumlarında tıbbi cihazların satış sonrası
hizmetlerini yürütecek birimlerin görevlerinin tarif edildiği, ayrıca Türk Standardları
Enstitüsü tarafından TS 12426 Tıbbi Cihazlar - Yetkili Servisler için Kurallar, TS 13703
Tıbbi Cihazlar – Özel Servisler için Kurallar standartlarının çıkarıldığı, bu standartlara
sahip olmak isteyen yetkili ve özel servislerin sahip olması gereken niteliklerin belirtildiği
ifade edilmiştir. Yönetmeliğin tüm ilgili taraflar için bağlayıcı olduğu, standartların ise
gönüllülük esasına göre uygulandığı vurgulanmıştır, ancak hizmet alan tarafın
sözleşmesinde hizmet verecek taraftan ilgili standartları sağlamasını istemesi halinde
bu standartların bağlayıcı olabileceği ifade edilmiştir.
(24) TİTCK’nın radyoterapi cihazları da dahil olmak üzere tüm tıbbi cihazların satış, yedek
parça ve servis hizmetlerine ilişkin fiyat ve bakım onarım hizmetlerinin ücretsiz
sunulmasını engelleyecek bir düzenlemesi bulunmadığı ifade edilmiştir.
(25) Hastanelerin satış sonrası hizmetlerde radyoterapi cihazı veya bu cihazlarla birlikte
çalışan yardımcı sistemlere ilişkin yüklenicilerden eğitim sertifikası talep etme
zorunluluğu bulunmadığı belirtilmiştir.
(26) Radyoterapi cihazları da dahil olmak üzere tıbbi cihazlara ilişkin bakım onarıma yönelik
eğitim sertifikalarının nasıl temin edileceği ve söz konusu cihazların Türkiye’deki ana
distribütörlerinin bağımsız servis sağlayıcılara alt yüklenici olarak hizmet sağlaması
hususlarında herhangi bir mevzuat bulunmadığı, ancak TİTCK bünyesinde tıbbi

4 TERAMED tarafından gönderilen cevabi yazıda TERAMED’in 06.09.2017 tarih ve 30172 sayılı Resmi
Gazete’de yayınlanan karar ile ihalelere katılmaktan bir yıl yasaklandığı ve söz konusu yasağın
07.09.2018 tarihinde kalkacağı ifade edilmiştir. Bu süreçte TERAMED’in başka firma ya da firmalarca
ihalelere katılmadığı vurgulanmıştır. Diğer taraftan 17.08.2018 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi’nde
yayınlanan şirket genel kurulu kararına göre TERAMED’in İstanbul’da bulunan şirket merkezini Ankara’ya
taşıdığı ve faaliyetlerini Tera Tıbbi ve Teknik Hizmetler Ltd. Şti. çatısı altında yürüteceği anlaşılmaktadır.

19-45/768-330
11 / 62

cihazlarda satış sonrası hizmetleri düzenlemeye yönelik mevzuat çalışması yürütüldüğü
vurgulanmıştır.
I.3.3 Ankara Onkoloji Hastanesi ile Yapılan Görüşme
(27) Soruşturma kapsamında Ankara Onkoloji Hastanesi yetkilileri ile 27.11.2017 tarihinde
saat 10.30’da hastane yönetim binasında toplantı gerçekleştirilmiştir. Söz konusu
toplantıda ifade edilen hususlara aşağıda yer verilmiştir.
(28) Dünyada lineer hızlandırıcı üreten üç büyük firma bulunduğu, bunların Siemens, Elekta
ve Varian olduğu, ancak bilindiği kadarıyla Siemens’in pazardan çekildiği, Türkiye’de
aşağı yukarı 207 adet Linak cihazı olduğu ve sayı yüksek olduğundan bu sayıyla orantılı
olarak sertifika sahibi birçok bakım mühendisi ve servis hizmeti sağlayacak firma
bulunduğu, bu sebeple uygun bedellerle bakım onarım ihaleleri yapabildikleri ifade
edilmiştir.
(29) Türkiye’de Varian marka cihaz sayısının yüksek olduğu, Varian marka tıbbi cihazın
satışını yapan VARİNAK firmasınca istihdam edilen çok sayıda sertifikalı bakım
mühendisi bulunduğu, mühendislerden bazılarının firmadan ayrılarak kendi şirketlerini
kurduğu belirtilmiştir.
(30) Hastane olarak tıbbi cihaz bakım onarım ihalesine çıkıldığında ana cihazın bakımı ile
ilgili genel bir sertifika istenmesinin yeterli olduğu, örneğin Philips CT Simülatör’ün de
cihazda kullanıldığını, ancak tedaviyi doğrudan etkilemeyecek parçalar için sertifika
istemediklerini, istenirse alt yüklenici tarafından bu parçalara bakım yapılabileceği,
ancak bunun da talep etmedikleri bir durum olduğu, ihalelerde hastane için bağlayıcı
olan düzenlemenin Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü’nün imzaladığı ana
sözleşme ve teknik şartname olduğu ifade edilmiştir.
(31) Alt yüklenici öngörülen ihale sözleşmelerinde, ihale imzalanmadan önce alt yükleniciye
ilişkin anlaşmaların ve gerekli eğitim sertifikalarının talep edilip edilmeyeceğinin
şartnameye bağlı olduğu, şartnamede bu yönde bir hüküm varsa sözleşmeden önce alt
yüklenici ile yapılan anlaşmanın istenebileceği vurgulanmıştır.
(32) Bilindiği kadarıyla Varian marka cihazın bakım onarımı için TERAMED adlı firma ile
çalıştıkları, doğrudan temin ile kısa süreli bir sözleşme imzalandığı, ihale
sonuçlandıktan sonra yine TERAMED’den bakım onarım hizmeti temin edildiği
belirtilmiştir.
(33) Varian marka cihazın bakım onarımı kapsamında Epidos marka EPIQA verifikasyon
sistemi için de ayrı bir sertifika istemedikleri, çünkü bunun tedaviyi etkileyen ana
unsurlardan biri olmadığı, bu sistemin sadece üst düzey cihazlarda yer aldığı ve
planlanan dozun hastaya verilip verilmediğini analiz ettiği, bunun dışında da dozimetrik
sistemlerin mevcut olduğu, cihazın geneline bakan yüklenicinin bu sistem
arızalandığında bakımı yaptırmakla yükümlü bulunduğu, sadece bunun için sertifika
istenirse ihaleye girecek firma sayısında azalma ile birlikte ihale bedelinin de
yükseleceği, bunun yerine cihaz arızalandığında tamir ehliyetine sahip bir firma ile
anlaşmanın yeterli olacağı kanaatinde oldukları ifade edilmiştir.
(34) Olağanüstü dönemlerde ihale sürecinde süre bakımından sıkıntılar yaşandığı, yetkili
distribütörün de diğer firmaların da dönem dönem ücretsiz servis hizmeti verdiği,
cihazlar hayati önem taşıdığı için kısa süreliğine hâlihazırda hizmet veren firma öncelikli
olmak üzere, hastanenin talebi üzerine bedelsiz olarak servis hizmeti sürelerinin
uzatılabildiği ifade edilmiştir.
19-45/768-330
12 / 62

I.3.4. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(35) Soruşturma kapsamında 16.11.2017 tarihinde VARİNAK’ta yerinde inceleme
yapılmıştır. Yapılan yerinde incelemeden alınan belgelerin dosya kapsamında
yapılacak incelemeler açısından önem arz edenlerine aşağıda yer verilmektedir.
(36) Belge-1: VARİNAK çalışanı (…..) tarafından Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü
çalışanına gönderilen 29.12.2016 tarih ve “Lineer Hızlandırıcı Bakım Onarım
sözleşmeleri hk.” başlıklı e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
“…
Kurumunuz tarafından alımı yapılan linak cihazlarının kurulu bulunduğu
hastanelerin (bu günlerde garantisi bitenler: Ankara Numune, Ankara Dr.
Abdurrahman Yurtaslan ve Kayseri EA) garanti sonrası bakım onarım
sözleşmelerinde dikkat etmesi gereken unsurlar ve yükümlülükleri ile ilgili
bilgilendirme yazımız ekte bilginize sunulmuştur. Ayrıca Varian firmasından
alınan yazının orjinali ve Türkçe çeviriside ekte yer almaktadır.
Yazı ile ilgili onayınıza istinaden evrak kayıt ile tarafınıza ulaştırmak isteriz.”
(37) Yukarıdaki e-posta ekinde yer alan yazıda ise (…..) maddeye atıf yapılarak aşağıdaki
ifadelere yer verilmektedir:
“…
Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde tarafından gerçekleştirilen
ihale’ de tarafınızdan alınan ve kuruma hibe edilen bütün sistem ve alt birimlerinin
eğitim sertifikaları istenilmeyerek ehil olmayan firmaların işi alıp hizmeti devam
ettirmesinin önü açılmıştır. Oysaki tarafınızdan hazırlanan ihale dokümanında
özellikle belirtilen sistemlerin kritik rol alan bütün aksamlarının (Linak, VV Treat
(4DITC), MLC, PVI, OBI, Aria, Eclipse, EPIQA, Dozmimetrik sistemler vs) bakım
onarımı ile ilgili gerekli en son güncel eğitimlerin alınmış olmasını tedavi kalitesi
ve hasta güvenliği açısından zorunlu kılmaktadır.
…”
(38) Söz konusu yazının sonuç kısmında ana sistem ve alt sistemlerde eğitim sertifikası
olmayanların ihaleyi alması ve orijinal yedek parça kullanılmaması nedeniyle “…
sistemler üzerinde oluşabilecek her türlü yanlış tedavi, sistem hatası ve kalite kaybından
üretici firma olan Varian Medical Systems A.G. ve ülkemiz sınırlarında üretici firmanın
tek temsilcisi olan firmamız V.O.S.S. Varinak Onkoloji Sistemleri A.Ş.‘nin sorumluluk
kabul etmeyeceğini ve ilgili ihalelerde verilmiş olan garanti sonrası bakım onarım ve
update taahhütlerinin geçersiz kalacağını tarafınıza bildiririz” denilerek muhatap taraf
uyarılmıştır.
(39) Kayseri Kamu Hastaneler Birliğinin 2017 yılı linak cihazı ve ekipmanının bakım ve
hizmet alımı ihalesini TERAMED’in alması üzerine, TERAMED’in 05.04.2016 tarihinde
kurulmuş yeni bir şirket olduğu, radyoterapi cihazları bakım ve onarım işleri ile ilgili bir
sözleşme imzalamadığı, Özel Denizli Sağlık Hastanesi’nde bakım ve onarım
sözleşmesine konu olacak radyoterapi cihazının ihale konusu cihazla benzer özellikler
taşımasına rağmen ek ekipman içermediği ve söz konusu işin halen devam ettiği için
deneyim olarak gösterilemeyeceği gerekçeleriyle VARİNAK tarafından 23.02.2017
tarihli başvuru ile ihale kararının iptali talep edilmiştir.
19-45/768-330
13 / 62

(40) Benzer bir başvurunun MEDİDEAL tarafından 08.02.2017 tarihinde Kamu İhale
Kurumuna yapıldığı ve Kamu İhale Kurumunun 22.03.2017 tarih ve 2017/UH.II-869
sayılı kararı ile Özel Denizli Hastanesi’ndeki işin tamamlanmış olduğu gerekçesiyle
MEDİDEAL’in iddiasının yerinde olmadığına karar vermiştir.
(41) Belge-2: Yukarıdaki gelişmeler üzerine VARİNAK Teknik Servis Müdürü (…..)
tarafından VARİNAK çalışanı (…..)’a gönderilen 04.04.2017 tarih ve “İş deneyimi hk”
başlıklı e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Selam (…..),
Medideal in kike is deneyimi ile ilgili itirazına gelen cevap ekte yer almaktadır.
Bu is deneyimi ile ilgili savcılık suç duyurusu yada mahkeme ne yapılabiliyorsa
işlemi başlatmamız gerekmete. (…..) Kayseri EAH için KiKe dilekçe ve Özel
Denizli sağlık hastanesine ihtarname göndermişti bildiğin üzere. (…..) ile devam
edebiliriz sizde uygun görürseniz”
(42) Hacettepe Üniversitesi Hastanesi tarafından 05.01.2017 tarihinde açılan ve TERAMED
tarafından kazanılan ihaleye TERAMED’in iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini
sağlamadığı gerekçesiyle itiraz edildiği anlaşılmaktadır.
(43) Belge-3: TERAMED’in Gazi Hastanesi’nin ihalesini kazanması üzerine VARİNAK
çalışanları arasında 19.01.2017 tarihinde geçen e-posta silsilesi aşağıdaki gibidir:
(…..):
“Selam (…..)
Gazi de güzel fiyata tek başlarına ihaleyi aldı teramed. Hastane de bunları tek
olacak şekilde hiçbir firmanın zeyil talebini kabul etmedi.
Kike götürmek bu işte faydalı olacak ve olumlu sonuç çıkacaktır diye
düşünüyorum.
Gerekli hazırlığı yaparmısınız yarın son gün!”
(…..):
“ Benim kişisel fikrim peşini bırakalım, alsın orada devam etsinler.
Israrcı değilim, mantıklı açıklamaları kabul edebilirim, ama Gazi Ünv karşısında
kötü imaj çizmek istemiyorum açıkçası, huysuz adam modu cihaz satışına ileride
ket vurar mı diye endişem var. İptal edilip tekrar edilse bize tek kazancı bunların
daha düşül bedelle aynı işi almaları olacaktır, elimize daha fazla ne geçmesini
amaçlıyoruz, onu da duymak isterim.”
(…..):
“Merhabalar
Sadece orada devam etme amaçları Yok bence, Kayseri’de bile karcımıza
çıktılar ve yaklaşan şişli ve Okmeydanı ihalelerinde de çıkmaya devam
edecekler. Saha sayısı arttıkça (…..) gibi adam kopartma çabalarına girecekler
Buda onların güçlenmesine ve artık her işte karşımıza düşük fiyat ile çıkan bir
firma oluşumuna sevk edecektir. Tekrar ihale olur ise birden fazla firma teklif
vererek sadece teranın değil düzel yada (…..) nunda almasına olanak
sağlayacaktır. DüZey ve (…..) da avantajı aldıkları işi tamamlayamama riskleri
bulunmakta Buda bize iyi bir örnek olur
Cihaz satışı konusunda negatif bir konu olacak ise beklemede kalalım”
19-45/768-330
14 / 62

(44) Belge-4: VARİNAK’ın avukatı (…..) tarafından VARİNAK çalışanları (…..) ve (…..)’a
gönderilen 01.05.2017 tarih ve “TERAMED tespit hk” başlıklı e-postada aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“…
(…..),
Teramed kik kararı ile ilgili,
- Kik kararı aleyhine dava açılacak mı?
- Tarafımızdan Teramed- özel denizli hast ile ilgili, tespit talebinde bulunsa?
tespit için mahkemeyi ikna edebilirsek tabi?)
Mahkemenin atayacağı bilirkişi, TERAMED tarafından ne gibi hizmetler
yapılmış bunu tespit edebilir mi?
Bilirkişi Teramed tarafından hangi hizmetlerin yapıldığını mahkeme eliyle
tespit edebilirse bunu deneyebiliriz?
- Ya da, Özel Denizli hastanesine son kez sert bir ihtar çekelim mi? İhtarda,
bizi yanılttıklarını, bu nedenle KİK e başvuru yapıldığını ve başvuru bedeli
yatırıldığını, TERAMED hangi hizmetleri ne bedel karşılığında yaptığı
bilgisini soralım mı?
Bilginize sunarım
(…..) …”
(45) Belge-5: Bunun üzerine VARİNAK çalışanı (…..)’ın yukarıdaki e-postayı VARİNAK
Genel Müdürü (…..), Genel Müdür Yardımcısı (…..), Teknik Servis Müdürü (…..) ve
Satış ve Pazarlama Müdürü (…..)’e ilettiği 04.05.2017 tarihli e-posta ise aşağıdaki
gibidir:
“(…..),
(…..) Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi ihalesi için Teramed’in iş deneyimi
ile ilgili savcılığa başvurmanın sonuçsuz kalacağını söylüyor. KİK Kararına karşı
İdare Mahkemesi’nde dava açılırsa da şans görmüyor.
Özel Denizli Hastanesi’ne giderek keşif yapılmasını isteyebiliriz. Ancak bu
talebimiziz kabul edilmesi de kesin değildir. Hâkim hukuki menfaat görmeyebilir.
Yeterince sağlam nedenlerimiz olmadığını da düşünebilir ve reddedebilir.
Mahkemenin atayacağı bilirkişi nasıl tespit ediyor, hangi yöntemleri kullanıyor
bunları bilmemiz gerekiyor.
(…..) Teramed’in eğitim sertifikalarının eksik olduğunu söyledi. Bunun için
muayene kabul komisyonuna ve başhekimliğe yazabiliriz. Ancak bu konuda da
yeterli teknik bilgiyi sizden almamız gerekiyor.
Özel Denizli hastanesine ihtarname gönderip Teramed’in hangi hizmetleri ne
bedel karşılığında yaptıklarını soralım mı?
Yarın müsaitseniz toplantı yapıp (…..) ile telekonferans yapalım .Bütün bu
soruları konuşalım.
Sizden haber bekliyoruz.
…”
(46) Belge-6: Söz konusu e-posta silsilesinin devamında, yine VARİNAK çalışanı (…..)
tarafından yukarıdaki e-posta ile aynı alıcılara gönderilen 08.05.2017 tarihli e-postada
ise aşağıdaki kararların alındığı anlaşılmaktadır:
19-45/768-330
15 / 62

“Merhaba,
(…..) ile görüştüm. (…..) ile görüştükleri ve karar altına aldıkları adımlar aşağıdaki
gibidir:
1- Muayene Kabul Komisyonu’na ihtarname yazılacak ve eğitim
sertifikalarının eksikleri belirtilecektir.
2- Denizli Hastanesi’ne ihtarname gönderilecek.
3- Kamu İhale Kurumu kararı aleyhine İdare Mahkemesi’nde dava
açılacaktır.”
(47) Bunun üzerine VARİNAK Satış ve Pazarlama Müdürü (…..), e-posta silsilesindeki diğer
kişilere 08.05.2017 tarihinde bir e-posta ileterek yukarıda belirtilen 1 ve 2. maddelerdeki
kararların alındığını 3. madde hakkında ise şirket avukatının aşağıdaki şekilde yanıt
verdiğini ifade etmektedir:
“Özel Denizli Er-Pa hastanesine çekilecek ihtarnameye herhangi bir ceap
verilirse gelen bu cevabı kullanmak için, KIK kararına karşı açılacak davanın
süresini kaçırmamak adına dava için işlem yapılacak. Eğer Er-Pa herhangi bir
yanıt vermez ise dava konusu zaten elimiz güçlü olmadığından devre dışı
kalacak.”
(48) Belge-7: VARİNAK Teknik Servis Müdürü (…..) tarafından VARİNAK çalışanları (…..)
ve (…..)’e gönderilen 04.05.2017 tarih ve “Kayseri EAH” başlıklı e-postaya aşağıda yer
verilmektedir:
“Selamlar,
Kayseri EAH si ihalesinde ihale üzerinde kalan firma Teramed teknik şartnamede
istenen eğitim sertifikalarının tamamını karşılamamaktadır.
Konu ile ilgili olarak hem ihaleyi yapan Kayseri Genel sekreterliği ve EAH
Başhekimliğine ihtarname gönderilmesi hususunda ivedi olarak yardımınızı rica
edeceğim.”
(49) Aynı e-posta silsilesinin devamında (…..) tarafından aynı alıcılara gönderilen
09.05.2017 tarihli e-posta ise aşağıdaki gibidir:
“Öncelikle aşağıdaki maddenin son cümlesi gereği üretici firma olan Varian böyle
bir yetkilendirme belgesi bizim dışımızda kimseye verilemez tek temsilciyiz.
Teklif verecek firmaların üretici firmalar tarafından servis vermeye
yetkilendirildiklerine dair belgeleri ibraz etmeleri gerekmektedir.
- Onlar Varinaktan ayrıldıklarında Aria ve Eclipse sistemlerine ait Versiyon13
e ait bir eğitim programına katılmadılar.
- Epidose’un türkiye temsilcisi Varinak olduğu için EPIQA Portal verifikasyon
Sistemi için bizden bir teklif almadılar.
Sun Nucleer Marka dozimetrik sistemlerin temsilciliği yine holding bünyesinde
yer alan Epsilon şirketinden de bakım onarım işine ait bir teklfi ve hizmet talepleri
olmadı.”
(50) Bunun üzerine (…..) tarafından gönderilen aynı tarihli e-postada yukarıdaki hususların
ihtarname metnine yansıtıldığı ifade edilmiştir. Aynı silsilenin devamında, (…..)
tarafından (…..) ve (…..)’e gönderilen 09.05.2017 tarihli e-postada “(…..) episode un
tek temsilcisimiyiz?” diye bir soru yer almaktadır. Bunun üzerine, (…..)’in “Tr de bizden
19-45/768-330
16 / 62

başka yok” şeklinde cevap verildiği görülmektedir.
(51) Belge-8: VARİNAK çalışanı (…..) tarafından VARİNAK Teknik Servis Müdürü (…..)’a
gönderilen 13.06.2017 tarih ve “TERAMED eğitim sertifikası” başlıklı e-postaya aşağıda
yer verilmektedir:
“(…..),
(…..) ile görüştük.
Epsilon onceden herhangi bir taahhutte bulunmamış ise vermeyebilir.
Teknik şartnameye ilişkin hususlardaki eksiklikler sonradan tamamlanabilir eğer
tamamlayamazlarsa sözleşmeleri feshedilir ve yasaklı konuma düşerler.
Bu aşamada bir şey yapma yükümlülüğümüz yok. isterseniz kuruma tekrar ihtar
çekip daha önceki ihtara atıf yapıp ekteki dokumanı koyup eğitim sertifikalan
yoktur diyebiliriz tekrar.
iyi çalışmalar.”
(52) Bunun üzerine VARİNAK Genel Müdür Yardımcısı (…..) tarafından e-posta
silsilesindeki diğer kişilere gönderilen 13.06.2017 tarihli e-posta ise aşağıdaki gibidir:
“Tam daha press lütfen”
(53) Belge-9: VARİNAK Teknik Servis Müdürü (…..) tarafından yine VARİNAK çalışanları
olan (…..) ve (…..)’e gönderilen 14.06.2017 tarih ve “High” başlıklı e-postada aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“Selam (…..)
Kayseri ye ait 1 kalem iş için bizden talep yapmak zorunda kaldılar. Nasıl aksiyon
almamız gerekiyor.
Ayrıca sen hastaneye gönderilmek üzere 2. Bir ihtarname hazırlıyormusun?”
(54) Yukarıda yer verilen e-posta üzerine VARİNAK Satış ve Pazarlama Müdürü (…..)’in
yukarıdaki e-postaya cevaben VARİNAK çalışanı (…..) ve VARİNAK Teknik Servis
Müdürü (…..)’a gönderdiği 16.06.2017 tarihli e-posta ise aşağıdaki gibidir:
“Merhaba (…..),
… Bu durumda Teramed bu ise 25.04.2017 tarihinde başlamış sayılmaktır. Fakat
hali hazırda teknik şartname şartlarını sağlamadan bu işlemi gerçekleştirmiş ve
hala eksik tamamlamaya çalışmaktadır. Egerki eksik belge var ise ise
başlamadan önce tamamlanmalıydı. Ve bu sözleşmeye göre imza atılmamalıydı.
İhtarnameye bunuda ekleyip, sözleşmeyi tasviye etmeleri gerektiğini bildirsekte
olmaz mi? Çünkü kurum ile (…..)' in yaptığı görüşmelerde is yeri teslimi
yapmadıklarını söyleyerek kendilerini korumaya çalışıyorlardır.”
(55) Belge-10: (…..) tarafından (…..) ve (…..)’e gönderilen 15.06.2017 tarih ve “Yüksek”
başlıklı e-posta aşağıdaki gibidir:
“(…..) merhaba,
Rekabetin korunması hakkında Kanun’u incelediğimizde haki durumdaki
teşebbüslerin diğer teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştırmayı amaçlayan eylemler
bile yasaklanmış durumda. Şirketlerin söz konusu sistemler için münhasır yetkili
olduklarını göz önüne aldığımızda hizmet vermemek buraya çekilebilir. Ayrıca
şirketler aynı grup çatısı altında faaliyet göstermektedir. Bu da karineyi
19-45/768-330
17 / 62

güçlendirici nitelikte görülebilir. Hakim durumun kötüye kullanılması hallerine
ilişkin kanunda gösterilmiş olan bir kısım örnekler aşağıdadır:
“a) Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı
olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını
amaçlayan eylemler,
b) Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı
şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayrımcılık yapılması,”
Kanun’un 4. Maddesi rekabeti engelleme amaçlı uyumlu eylem ve kararları
yasaklamaktadır.
Madde 4- Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve
yasaktır.
d) Rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada
faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa dışına
çıkartılması yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi,
Hukuki görüşümüz eğer haklı bir nedenimiz yok ise diğer firmalarda olduğu gibi
teklif verilmesidir.
…”
(56) Belge-11: TERAMED yetkilisi tarafından VARİNAK’a gönderilen 19.06.2017 tarih ve
“FW: Kayseri EAH EPIQA Portal Verifikasyon Sistemi Bakım Hizmeti Fiyat Teklifi”
başlıklı e-posta yazışması aşağıdaki şekildedir:
“(…..) Bey,
Teklifiniz için teşekkürler. Bildiğiniz üzere kurum bakımı yapacak uzmanın
eğitim sertifikasını talep etmektedir. Sözleşmenin imzalanmasını takiben ilgili
belgenin kuruma sunumunun yapılacağını teyit etmenizi rica ederim.”
(57) Söz konusu e-posta VARİNAK servis satış uzmanı tarafından satış ve pazarlama
müdürüne iletilmiştir. Satış ve pazarlama müdürünün cevaben gönderdiği 19.06.2017
tarih ve aynı konulu e-posta ise aşağıdaki şekildedir:
“Cevap verme bekle biraz”
(58) Belge-12: ERAMED’in talebi üzerine başlatılan yazışmalarda TERAMED yetkilisinin
VARİNAK’a, sözleşme taslağına bir ilave yaparak imzalamayı teklif etmesi üzerine
VARİNAK çalışanları arasında geçen bir e-posta elde edilmiştir. VARİNAK’ta elde edilen
(…..) tarafından diğer VARİNAK çalışanları (…..) ve (…..)’a gönderilen 23.06.2017
tarihli ve “RE: RE: Kayseri EAH EPIQA Portal Verifikasyon Sistemi Bakım Hizmeti Fiyat
Teklifi” başlıklı söz konusu e-posta yazışması aşağıdaki şekildedir:
“De ki ben bunu bir hukuk a sorayım ,
Hukuk geç cevap versin ama
Sonrada hukuk dedi ki,
Sözleşmenin yürürlüğe girmesini takiben eğitimli personelin, üretici firmadan
alınmış, noter onaylı, Türkçe eğitim sertifikası TERAMED e verilecektir.
TERAMED hiçbir şart ve koşulda bu belgeyi hiçbir kamu ve kuruluşa
sunmayacaktır.
19-45/768-330
18 / 62

Olmasını istiyorlar de. Sonra onlarda itiraz etsin falan”
(59) Bunun üzerine VARİNAK çalışanı (…..)’in TERAMED yetkilisine 23.06.2017 tarihli bir e-
posta ile yukarıda geçen ifadeyi küçük bir değişiklikle ilettiği tespit edilmiştir.
(60) 30.05.2017, 15.06.2017, 26.07.2017, 15.08.2017 tarihlerinde VARİNAK Genel Müdür
Yardımcısı (Yalnızca Mayıs ve Ağustos aylarında), Teknik Servis Müdürü ve Servis
Satış Uzmanının Kayseri’ye gittikleri uçak rezervasyonlarından anlaşılmaktadır.
30.05.2017 tarihinde Kayseri Erciyes Üniversitesi Hastanesi Başhekimi ile toplantı
yapıldığı görülmektedir.
(61) Belge-13:TERAMED yetkilisi tarafında VARİNAK çalışan (…..)’e gönderilen 29.06.2017
tarihli e-postada sözleşmeyi TERAMED’in gün içerisinde imzalayıp VARİNAK’a
ulaştırılacağı belirtilip eğitim sertifikasının aynı gün kendilerine verilmesi ve ödeme
yapmak için hesap numarası talep edilmiştir. Bunun üzerine VARİNAK çalışanları
arasında yapılan yazışmalar incelendiğinde, ilk olarak 03.07.2017 tarihinde (…..)’ın
(…..) ve (…..)’e “Bu ve ilgili mailleri silelim kendi aramızda yazdıklarımızı” şeklinde bir
e-posta gönderdiği aynı tarihte ve (…..)’den (…..) ve (…..)’e gönderilen e-postada
(Belge 19) aşağıdaki ifadenin yer aldığı görülmektedir:
“Bence (…..) bugün geç saate veya yarin imza sürecini perşembe gunu
tamamlayacagiz gibi bir mail atsin sonrasinda bisi olursa artiya geçmiş oluruz”
(62) Belge-14: MEDİDEAL firması (…..)’den VARİNAK çalışanları (…..) ve (…..)’e
gönderilen 03.07.2017 tarih ve “TERAMED-Erpa-VARİNAK” başlıklı e-posta başka bir
e-postanın bilgi olarak iletilmesi şeklindedir İletilen e-posta ise (…..)’den Özel Denizli
Er-Pa Sağlık Hastanesi’nde çalıştığı anlaşılan (…..)’ya gönderilmiştir. Söz konusu e-
posta aşağıdaki gibidir:
“Hocam günaydın...
Sağlık huzur nasip kısmet bereket dolu bir hafta olsun..
…
Hocam Varinak-Teramed rekabetinde bizim rolümüz mümkün mertebe tarafsız
kalmayı başarmaktır. Ben geçmişim ve bugün yaptığım bir çok isler nedeniyle
VARİNAK ile farklı bir hukukum var ama buna rağmen maksadım bu tur
rekabetlerde mesafeli durmayı başarmaktır..
Neden Erpa işine dahil oldun derseniz, siz (…..)-Denizli Onkomer olarak hem
Erpa projesine ve hem de bizim tarafta birçok projeye ortaksınız böyle olunca
insanlar bana (…..) seni üzmez deyip ricacı olmalarıdır.. Yani iVarinak'ta ki
arkadaşlarımız Erpa 'nın imzaladığı bir iş deneyimine dayandırarak haksız
rekabet sağlamakta ve kendileri bu haksız rekabetten ticari olarak zarar
gördükleri iddiasındalar. Ve haklı olarak bize bu kötülük sizin sağladığınız bir
belge ile yapılmamalıydı diye serzenişte bulunmaktalar. Sizi bu etik olmayan
rekabet ortamından en hasarsız nasıl kurtarırız derseniz benim naçizane önerim
sizin aşağıda ki açıklamalara uygun Teramed 'e bir davet yada ihtar göndererek
mevcut sözleşme de tadil talebinde bulunmanız olacaktır..
Şöyle ki,
Teramed e,
19-45/768-330
19 / 62

Hastanemiz bünyesinde kurulu Varian marka Trilogy model lineer hızlandırıcı
tedavi cihazımızın bakim onarım ve servisi işine dair imzaladığımız sözleşmede
aşağıda belirtilen nedenlerle tadil talep etmekteyiz.
Bilindiği gibi imzalanan sözleşme marka modeli yukarıda verilen tedavi
cihazımızın (…..) ay sure ile aylık bedeli KDV hariç (…..) olmak üzere toplamda
KDV hariç (…..) tl olup KDV dahil (…..) Tl. tutarında ki bir bedeli tarif etmektedir.
Ancak sözleşmenin imzalandığı tarihte sizler gerekçe göstermeksizin bu bedeli
sözleşme imza tarihinden itibaren peşin fatura edip bedeli (…..) ay içerisinde
aylık taksitler halinde ve/veya (…..) aylık sürenin sonunda tahsil etmeyi peşinen
kabul ve taahhüt etmiştiniz. Sözleşmenin suresi XX/06/2016 tarihinde başlayıp
XX/05/2019 tarihinde biteceği yazılmış ve sözleşmenin X maddesinde ise işin
suresinin (…..) gün ile sınırlamaktadır.
Sözleşme imza tarihinde hastanemizin yeni yapılanıyor olmasından ve imza-
yetki tariflerinin belirlendiği ara bir döneme denk gelmesinden acil bakim-onarım
hizmeti ihtiyacından gibi sebeplerden sözleşmenin süre, tutar, ödeme, geçerlilik
gibi teferruatları üzerinde bizim tarafımızdan çok durulamamıştır.
Ancak sonradan bize yapılan ihbar, ihtar ve bilgilendirmelerden sözleşmede
yapılan bu tarifin size is, deneyimi kazandırdığı, bu iş deneyim belgesi ile
ihalelere girildiği ve bizden sağlanan bu belge ile benzer işi yapan firmaların ticari
zarara uğradığı anlaşılmaktadır. Üçüncü şahıs ve tüzel kişiliklerin zarar
görmemesi kaydı ile sizlerin bu sözleşmeden azami kazancı elde etmenize bizim
hiçbir itirazımız olamaz. Ancak sözleşmemizde yapılan tanımlamaların bize hiçbir
zararı olmamasına rağmen bu tariften üçüncü şahıs ve tüzel kişiliklerin zarar
görmesine sebebiyet vermek ve böyle itilaflı işlerin de tarafı olmak istemeyiz.
Bu nedenledir ki anılan sözleşmenin yeniden ele alınıp toplam bedelinde,
sözleşmenin suresinde, ödeme koşulunda hiçbir değişiklik yapılmadan (…..) gün
olan işin yapılma suresini sözleşmenin geçerlilik suresi olan (…..) ay içerisinde
düzenli bakım onarım ve arıza halinde mühendislik desteği şeklinde
düzeltilmesini talep etmekteyiz.
Talebimizin incelenerek en kısa surede tadil sürecinin başlatılmasını aksi halde
sözleşme nedeniyle üçüncü şahıs ve tüzel kişiliklerin uğrayacağı zararlardan
sorumlu olmadığımızı beyan ederiz.

Bu manaya gelecek bir sözleşme tadil talep yazısını düzenleyip göndermeniz sizi
sözleşmenin kötü niyetli kullanımından kaynaklanan zarar ziyan ve taleplerin
tazmininden korur.. Siz sözleşmeyi iptal etmeyip tadil etmek istediğinizden dolayı
Teramed sizden tazminat talep edemez.. Bu ihtarın bir kopyası ile Varinak
yürütmeyi durdurma kararı aldırabilir..
Sizlere akıl vermek haddim değil hocam ve taktir sizlerin. Ama biz bu sektörde
kalıcı isek büyüyecek isek Varinak bize her daim lazım.. cihaz alırken upgrade
alırken.. servis alırken.. cihaz taşırken.. yedek parça temininde.. her alanda
vereceği katkılarla bizim projelerimizde verimi artıracaktır.
Biz rekabeti engellemeyelim.. ama bu rekabette birileri lehine belge bilgi
sağlayarak zararlarına sebepte olmayalım.. doğal rekabet sureci nasıl işliyorsa
19-45/768-330
20 / 62

onu herkes kabul etmeli.. şark kurnazlığı ile elde edilmiş belgelerle avantaj
sağlamak isteyenlere farkında olmadan da olsa destek vermeyelim..
Selam ve saygılar
(…..)”
(63) Belge-15: TERAMED yetkilisinden VARİNAK çalışanları (…..) ve (…..)’a gönderilen
10.07.2017 tarihli e-postada VARİNAK’ın bakım anlaşması ile ilgili kararını iletmesi
talep edilmiştir. Bunun üzerine aynı tarihte VARİNAK çalışanlarının kendi aralarındaki
yazışmalarına ulaşılmıştır. (…..) tarafından gönderilen e-postada “Ulan hem ihtarname
gönder hemde cevap ister yasal olarak cevabımızı ileteceğiz” ifadesi (…..) tarafından
gönderilen e-postada ise “(…..) cevap vermeyin diyor. İhtarnameye cevap vereceiz
zaten dedi.” ifadeleri yer almaktadır. (…..) ise bu e-postayı “Yalnız cc de avukatta var,
bunları özellikle gönderiyorlar daha sonrası için kanıt yapaxaklar cevap yok diye, onuda
söyleyelim (…..) hanıma” şeklinde cevaplamıştır.
(64) Belge-16: VARİNAK’ın TERAMED’in talep ettiği hizmete ilişkin sözleşme hakkında bilgi
istemesi üzerine 10.07.2017 tarihinde şirket içi imza sürecinin devam ettiği şeklinde bilgi
verildiği görülmektedir. Bunun üzerine TERAMED yetkilisinin 11.07.2017 tarihinde
VARİNAK’a gönderdiği e-posta ve buna karşılık VARİNAK çalışanın verdiği 17.07.2017
tarihli cevap aşağıdaki gibidir:
TERAMED:
“(…..) selamlar,
Şirket içi imza süreci hakkında bilgilendirmenizi rica ederiz. Tek temsilcisi
olduğunuz ürüne bakım talebimizin sonuçlanmasını 14 Haziran 2017 tarihinden
beri beklediğimizi önemle bilgilerinize sunarız.”
VARİNAK:
“(…..) Merhaba,
İmza süreci tamamlandi. Yarin gun içerisinde sozlesmeyi ofisimizden
alabilirsiniz.”
(65) Belge-17: VARİNAK çalışanı (…..) tarafından şirket avukatına gönderilen 18.07.2017
tarih ve “İhtarname (cihaz arızasının giderilmesi)- CİHAZ BİLGİSİNİ İLGİLİ YERE
GİREBİLİR MİSİNİZ?” başlıklı e-postada “Kurumun TERAMED sözleşmesini fesih
işlemlerine başladığı bilgisine ulaştık, şimdilik herhangi bir ihtarname göndermeden
bekle…” ifadesi yer almaktadır. E-postanın ekinde yer alan ve Kayseri Hastanesi’ne
hitaben hazırlanan ihtarnamede ise VARİNAK ile TERAMED arasında “EPIQA Portal
Verifikasyon Sistemi ile ilgili planlı bakım hizmeti” alınmasına ilişkin sözleşme sürecinin
devam ettiği, “halihazırda” Varian marka cihazda arıza yaşandığı bilgisinin edinildiği,
“Şirketimiz ile Teramed Tıbbi ve Teknik Hizmetler A.Ş. arasında devam eden imza
sürecinin halihazırda kurumunuz veya hastalar nezdinde bir mağduriyete sebep
olmasının önüne geçebilmek amacı” ileri sürülerek ilgili onarım hizmetinin VARİNAK’tan
temin edilebileceği ve VARİNAK’ın hizmet vermeye hazır olduğu ifade edilmiştir.
(66) Belge-18: VARİNAK çalışanı (…..) tarafından VARİNAK çalışanları (…..) ve (…..)’a
02.08.2017 tarihinde gönderilen “Fwd: bedelsiz sözleşme” başlıklı e-posta ve (…..)’ın
cevabı aşağıdaki gibidir:
(…..):
19-45/768-330
21 / 62

“(…..) Selam,
Genel sekreterlik ücretsiz bakacagimiz süreç ile ilgili ekteki bedelsiz sozlesme
taslagini oluşturmuş imzalamamizda bir sakinca var mi? Bizden cok aci donus
bekliyorlar.”
(…..):
“(…..) merhaba,
Kayseri’de sözleşmemiz ihaleye çıkılmadığı için yani doğrudan temin yapıldığı
için feshedilmişti. Böyle bir sözleşme imzaladığımızda tekrar başımıza bu
gelebilir.
Ayrıca bedelsiz yazması ileride bizim için sıkıntı doğurabilir. Örneğin rekabet
kurumu önünde kullanılabilir. Bizim kötüniyetli olduğumuz, hakim durumun
kötüye kullanılması amaçlı anlaşmalar yaptığımız söylenebilir. Bunlar kesin kanıt
olur diyemeyiz. Fakat kullanılması olası olduğundan belirtmek zorundayız.
Doğrudan temin ile vermek dışında bir seçeneğimiz yok ise sözleşme a.ısından
tavsiyemiz piyasaya uygun bir sözleşme bedeli yazılmasıdır”
(67) Belge-19: VARİNAK Teknik Servis Müdürü (…..) tarafından gönderilen 07.08.2017 tarih
ve “teramed & tera hk” başlıklı e-postaya) aşağıda yer verilmektedir:
“(…..) Selam
Teramed ihale yasağı aldığında TERA firmasıda ihale yasaklısı olacak mı?”
(68) Belge-20: VARİNAK çalışanı (…..) tarafından VARİNAK çalışanı (…..)’e gönderilen
24.10.2017 tarih ve “Kayseri Sehir Has. Cihaz Sartname” başlıklı e-postada aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“(…..) Merhaba,
Kayseri EAH dan fizikci (…..) aradi bashekimlik onkoloji bolumunden yeni
acilacak olan sehirhastanesi icin cihaz sartnamesi istemis...”
(69) Ankara Onkoloji Hastanesi’nde bulunan iki adet Varian marka lineer hızlandırıcıdan biri
için 01.02.2016-31.01.2017 tarihleri arasında 12 aylık bakım sözleşmesi imzalanması
üzerine, cihazın biri için 2016 Ocak ve 2017 Ocak ve Şubat ayları için “parça dahil
vakum hariç” bakım hizmetinin bedelsiz sunulduğu diğer cihaz için de 29.11.2016
tarihinde sona erecek garanti süresinin 31.03.2017 tarihine kadar uzatıldığı belirtilmiştir.
(70) Kayseri Hastanesi’nin TERAMED ile imzaladığı sözleşmeyi feshetmesi üzerine
11.08.2017 tarihinde Kamu Hastaneler Birliği Genel Sekreterliği ile VARİNAK arasında
“Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde mevcut 1 Adet Linac Cihazı ve
Ekipmanlarının Bedelsiz Bakım ve Onarım İşi” konulu Protokol imzalanmıştır. Söz
konusu Protokol’de verilecek bedelsiz bakım onarım hizmetinin süresinin (…..) – (…..)
tarihleri arası ((…..)) olarak belirlendiği görülmektedir.
I.4. İlgili Pazar
I.4.1 Sektör Hakkında Bilgi
(71) Kanser tedavisinde kullanılan ana yöntemler, cerrahi müdahale, kemoterapi, ve
radyoterapidir. Radyoterapi, iyonizan radyasyonunun tedavi amacıyla uygulanmasıdır.
Radyasyon kelime anlamı olarak yayılan şey anlamına gelmektedir ve aslında
gördüğümüz ışık, radyo dalgaları, radarlar, mikrodalgalar, telefon dalgalarının hepsi bir
19-45/768-330
22 / 62

radyasyondur. Bazı dalgalar insan vücudundaki yapıtaşlarını yani atomları yerinden
oynatarak yapılarında değişikliğe ve bu değişiklik atomun kararsız hale geçmesine ve
maddenin yapısında bozulmaya neden olur. İşte radyoterapide kullanılan radyasyon bu
tür bir iyonizan radyasyondur. Yani insana uygulandığında atomlarda uyarılmaya yol
açarak yapıda değişikliğe neden olur ve kanser tedavisinde tek başına ya da cerrahi
ve/veya kemoterapi ile birlikte kullanılabilir.
(72) Radyoterapi dıştan (eksternal) ve içeriden (internal-brakiterapi) olmak üzere iki şekilde
uygulanmaktadır. Radyoterapi genellikle dıştan uygulanırken, bazı durumlarda iki farklı
yöntem sırayla da uygulanabilir. İşlem, farklı radyoterapi cihazları kullanılarak ışınların
kanserli dokuya yönlendirilmesi ile gerçekleştirilmektedir.
(73) Dıştan radyoterapi en sık kullanılan radyoterapi yöntemi olup, bu yöntemde ya
radyoaktif bir kaynaktan çıkan bir cihaz ya da elektrikten elde edilen ışınları kullanan
cihazlar ile belli bir uzaklıktan hastaya radyasyon uygulanmaktadır. İçeriden radyoterapi
ise, radyoaktif kaynakların hastalıklı bölgenin üstüne, içine ya da yakınına yerleştirilmesi
şeklinde uygulanır. Uygulanan radyoaktif kaynak ya geçici olarak yerleştirilip tedavi
sonrasında çıkarılır ya da vücutta ömür boyu kalıcı olarak bırakılır.
(74) Diğer bir tedavi ise Nükleer Tıp Bölümünce uygulanan, özellikle guatr ya da tiroid
kanserinde kullanılan “Iod 131” tedavisidir. Halk arasında atom tedavisi de denilen bu
tedavide radyoaktif madde direkt olarak damardan vücuda verilmektedir. Böylece hasta
geçici olarak radyoaktif hale gelir.
(75) Radyoterapide Cobalt 60, TrueBeam STX, Trilogy, Elekta Versa HD, Tomoterapi,
Gamaknife ve Cyberknife gibi cihazlar kullanılmaktadır. Cihazlar arasında temel ayrım
cihazların kullanıldığı kanser türlerine göre yapılmaktadır. Son yıllarda, hastalıklı bölgeyi
tedavi ederken sağlıklı hücrelere zarar vermeyen ya da bu zararı minimum düzeye
indiren cihazlar üretilmektedir.
(76) Dosya kapsamında yer alan ürünler Varian marka linak cihazlarıdır. Bu cihazlar sahip
olduğu mekanizma içerisinde elektrikten x- ışınları elde ederek çalışmaktadır. Lineer
hızlandırıcılı cihazlar ile üç boyutlu görüntüsü alınan tümörlü dokular, çevredeki zararsız
dokular etkilenmeden yok edilmektedir. Yöntem, tümörlü dokuları yok ederken
çevredeki dokulara hiçbir zarar vermemektedir. Türkiye’de cihazın kullanım ömrü 10 yıl
olarak kabul edilmektedir. Lineer hızlandırıcılı cihazlar yüksek oranda radyasyon
yaydığı için cihazın kullanıldığı odanın kalın beton duvarlarla çevrilmesi gerekmektedir.
(77) Lineer hızlandırıcılı cihazlar hemen hemen tüm kanserli hastalarda tümörlü dokuları yok
etmek için çok etkili bir biçimde kullanılmaktadır. Bu cihazlarda kullanıcı hatası en az
düzeye indirilmiştir ve cihazlar gelişmiş ülkelerde yaygın olarak kullanılmaktadır.
(78) Tedavi ekibinde radyasyon onkolojisi uzmanı, medikal fizik uzmanı ve radyoterapi
teknikerleri yer almaktadır. Doktorlar vücudun hangi bölgesine ne kadar tedavi
uygulanacağına karar vererek ve gelişmeleri takip ederek gerektiğinde tedavide
değişiklik yapmakta, medikal fizik uzmanı radyoterapi planlama ve uygulamasında
doktorla birlikte çalışarak uygun tedavi planını hazırlamaktadır. Tekniker ise tedavi
pozisyonunu ayarlayarak, cihazı çalıştırmakta ve tedavi odasında olduğu sürece
hastayı gözlemlemektedir.
(79) Günümüzde kanserli hücrelerin kontrollü radyasyon ışınları ile tedavi edilmesine yönelik
cihazların en yaygın olanı linaklardır. Dünyada başlıca linak üreticileri ve dünya çapında
pazar payları şu şekildedir,
19-45/768-330
23 / 62

Tablo 3- Dünya Çapında Linak Üreticileri ve Pazar Payları (2015-2016 Yıllarının Ortalaması)
Üretici Firma Pazar Payı (%)
VARIAN (…..)
Elekta Medikal Sistemler Tic. A.Ş. (…..)
Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.5 (…..)
Diğer6 (…..)
Toplam 100,00
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler
(80) Türkiye’de kullanılan linak cihazları satışı konusunda yetkili teşebbüsler ve pazar payları
ise şu şekildedir,
Tablo 4-Türkiye’deki Linak Cihazlarının Marka Bazında Pazar Payları (2015-2016 Yıllarının Ortalaması)
Linak Cihazı Satışı Yapmaya Yetkili Teşebbüs Pazar Payı (%)
VARİNAK (…..)
Elekta Medikal Sistemler Tic. A.Ş. (…..)
Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.7 (…..)
Toplam 100,00
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler
I.4.2 İlgili Ürün Pazarı
(81) Soruşturmaya konu şikâyetin temelinde VARİNAK’ın Varian marka lineer hızlandırıcı
cihazının bakım-onarımı pazarındaki eylemleri yer almaktadır. Bu noktada şikâyete
konu eylemin incelenebilmesi için, satışı gerçekleştirilen cihaza ait ürün pazarına ve bu
pazarla ilişki içerisinde olan bakım-onarım pazarına yönelik değerlendirme yapmak
gerekmektedir.
(82) Dayanıklı malların oluşturduğu ve lineer hızlandırıcıların da içerisinde yer aldığı
pazarlar, zamanla tamamlayıcı ürün ve hizmetlere ihtiyaç duymaları sebebiyle “birincil”
veya “öncül” pazarlar olarak isimlendirilmektedir. Yedek parça, sarf malzemesi, tamir,
bakım-onarım hizmetleri gibi birincil ürünle birlikte kullanılan ve birincil ürünün satın
alınmasıyla veya satın alınmasından belli bir süre sonra ihtiyaç duyulan ürün ve
hizmetlerin bulunduğu pazarlar ise “ikincil” veya “ardıl” pazarlar olarak
tanımlanmaktadır.
(83) Rekabet hukuku literatüründe, öncül ve ardıl ürün ve hizmetlerin yer aldığı pazarların
tanımlanmasında i) söz konusu ürün ve hizmetlerin aynı pazara dahil edilip
edilemeyeceği, ii) eğer bu sonuca ulaşılamazsa ardıl ürün ve hizmetlerin yer aldığı
pazarların marka-spesifik tanımlanıp tanımlanamayacağı hususları
değerlendirilmektedir. Bu kapsamda yapılan değerlendirmelere aşağıda yer
verilmektedir.
(84) Yukarıda da belirtildiği üzere radyoterapi içeriden veya dışarıdan olmak üzere iki farklı
şekilde uygulanmaktadır. Dışarıdan radyoterapi için kullanılan cihazlar ise kullandıkları
yöntem ve teknolojiye göre iki ana başlığa ayrılmaktadır. Bu yöntemlerden ilki doğal
radyasyon kaynağı barındıran ve tedavi esnasında bu kaynakları kullanan sistemlerdir.
Bu çalışma prensibi ile çalışan Cobalt 60 ve Elekta markalı GammaKnife isimli cihazlar,

5 TERAMED tarafından Siemens’in 2011 yılının sonundan itibaren lineer hızlandırıcı pazarından çıktığı
ifade edilmiştir.
6 Polonya, Japonya ve Çin menşeli cihazlardan oluşmaktadır.
7 TERAMED tarafından Siemens’in 2011 yılının sonundan itibaren lineer hızlandırıcı pazarından çıktığı
ifade edilmiştir.
19-45/768-330
24 / 62

içerisinde bulunan radyoaktif elementler sayesinde elde edilen ışını kullanmaktadır.
Kullanım ömrünün, kullanım şeklinin farklı olması söz konusu cihazların lineer
hızlandırıcılardan ayrı sınıflandırmalarına neden olmaktadır.
(85) Soruşturmaya konu şikayetin içeriğinde yer verilen lineer hızlandırıcılar, elektronların
doğrusal hızlandırılması ile radyasyon üreten ve üretilen radyasyon ile kanserli hücreyi
yok etmeyi amaçlamayan radyoterapi cihazlarıdır. Temelinde hızlandırıcı olan bu
sistemlerin adı lineer hızlandırıcı, lineer akseleratör (linac) olarak genellenmektedir.
VARİNAK tarafından gönderilen cevabi yazıda sektörde Varian (Unique, Clinac Series,
Trilogy, VitalBeam, Trubeam modelleri), Elekta (Synergy Platform, Versa HD modelleri)
ve Accuray (Tomotherapy, CyberKnife modelleri) markalı ürünlerin bulunduğu ifade
edilmiştir.
(86) Lineer hızlandırıcılar alanında faaliyet gösteren markaları birbirinden ayıran temel
farklar, tümörün boyutu, tümörün bulunduğu bölge, tedavinin uygulanma süresi gibi
çeşitli değişkenlere göre cihazın farklı özelliklere sahip olmasıdır. Örneğin bazı markalar
tedavi esnasında üzerinde barındırdıkları görüntüleme sistemleri sayesinde, tedavi
edilecek bölgelerin iki boyutlu veya üç boyutlu radyolojik görüntülemesini
gerçekleştirerek tedavi edilecek bölgenin doğru pozisyonlanması için çeşitli teknikler
kullanmaktadır.
(87) Varian markalı lineer hızlandırıcılar ile Elekta markalı lineer hızlandırıcılar arasında
kullanım alanı ve şekli açısından çeşitli benzerlikler bulunmaktadır. Tedavi ettikleri
tümör çeşidi, uyguladıkları benzer tedavi tipleri sayesinde birbirleri yerine
kullanılabilmektedirler. Söz konusu iki marka arasındaki ortak özelliklerin aksine
Accuray markasına ait lineer hızlandırıcılar, sahip oldukları daha yüksek teknoloji içeren
özellikler nedeniyle bu iki markadan ayrışmaktadır. Örneğin Accuray markalı
CyberKnife sistemi sahip olduğu çalışma yöntemi sonucunda kritik dokulara yerleşmiş
tümörlere verdiği yüksek doz ışın ile normal dokuyu daha fazla koruyan ve robotik kolu
sayesinde her açıdan ışın veren bir cihazdır. Söz konusu cihaz hastaya tek seferde
farklı açılardan çok daha yüksek ışın vermekte ve küçük çaplı tümorlerin tedavisinde
kullanılmaktadır. Sahip olduğu özellikler Accuray markalı lineer hızlandırıcıların Varian
ve Elekta markalı lineer hızlandırıcılardan ayrışmasına neden olmaktadır. Varian ve
Elekta markalı lineer hızlandırıcıların birbirine ikame olarak değerlendirilebileceği
aşağıdaki tabloda yer verilen bilgiler ile de örtüşmektedir.
Tablo 5- Lineer Hızlandırıcıların Markalara Göre Teknik Özellikleri

Varian Lineer
Hızlandırıcılar
Elekta Lineer
Hızlandırıcılar
Accuray
Tomotherapy
Sistemi
Accuray
CyberKnife
Sistemi
2D Standart Tedavi x x
3D Tedavi Yoğunluk Ayarlı
Tedavi
x x x
Yoğunluk Ayarlı Rotasyonel
Tedavi
x x x
Steriotaktik Radyo Cerrahi x x x
3D Görüntü Rehberliğinde Tedavi x x x x
Solunum Kontrollü Tedavi x x x
Kaynak: Belge-14
(88) Pazarda şikâyete konu cihazla eşdeğer nitelikte cihazların bulunması öncül pazar
özelinde yapılacak ilgili ürün pazarı tanımlamasında dikkate alınacak bir unsur olarak
değerlendirilmektedir. Bu bağlamda lineer hızlandırıcılar ve diğer radyoterapi cihazları
(Cobalt 60, Elekta markalı GammaKnife vb.), yukarıda detaylarına yer verildiği üzere,
19-45/768-330
25 / 62

tedavi ettikleri kanser türlerinin, tedavi yöntemlerinin, kullanılan teknoloji ve
tedarikçilerinin farklı olması gibi nedenler ile ayrışmaktadır. Yapılan görüşmelerde de
dile getirilen bu husus, lineer hızlandırıcıların ayrı bir pazar olarak değerlendirilmesinin
gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte mevcut dosya kapsamında öncül
pazarlar açısından kesin bir ilgili ürün pazarı tamamlanmasına gerek olmamakla birlikte
yukarıda yer verilen bilgiler ışığında Varian ve Elekta markalı lineer hızlandırıcıların
birbirine ikame olarak kullanıldığı kanaatine varılmıştır.
(89) Ardıl pazar tanımlamalarında ise Kurulun tıbbi teşhis ve görüntüleme cihazı sektörüne
ilişkin kararları incelendiğinde, marka-spesifik pazar tanımlama anlayışının
benimsendiği görülmektedir. Gerek yukarıda yer verilen bilgiler, gerek Kurulun geçmiş
tarihli kararları da göz önünde bulundurularak, dosya bakımından da marka uyumunun
gerekliliğinin değişmediği dikkate alındığında, marka-spesifik ardıl pazar
belirlenebilecektir. Ayrıca dosya kapsamında incelenen iddialar sadece bakım onarım
hizmetine yönelik olduğundan ardıl pazar tanımı yapılırken yedek parça pazarı tanımı
yapılmasına gerek olmadığı değerlendirilmiştir.
(90) Varian ve Elekta markalı lineer hızlandırıcıların ikame olarak değerlendirilmesi,
hastanelerin cihazı satın aldıkları aşamada geçerli olmakla birlikte, cihaz bir kez
alındıktan sonra geçiş maliyetlerinin yüksek olması sebebiyle ilerleyen süreçte cihazın
değiştirilmesi mümkün görülmemektedir. Bu noktada cihazların bakım onarımı
pazarındaki pazar gücü cihazın markasına bağlı olarak şekillenmekte ve hem Varian
hem de Elekta markalı cihazların bakım onarımı pazarlarında yetkili distribütörlerin
hakim durumda olması yönünde emareler ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla cihaz
alındıktan sonra oluşan bakım onarım pazarında Varian ve Elekta markaları arasında
ikame ilişkisi bulunmadığı değerlendirilmektedir.
(91) Dosya kapsamında şikayetin temelini oluşturan ve Kayseri Hastanesi’nde bulunan
Varian marka lineer hızlandırıcılar ve ekipmanının bakım ve onarımı için açılan ihale
kapsamında, ilgili cihazın bakım ve onarımı için gerekli olan spesifik eğitim sertifikasının
sadece ilgili cihazın üreticisinden temin edilebiliyor olması, Varian markalı cihazların
bakımına yetkili birinin yukarıda Varian ile ikame olarak değerlendirilen Elekta markalı
cihazlara bakım-onarım hizmeti verebilmesi için, Elekta tarafından temin edilecek ayrı
bir sertifikaya sahip olması gerekliliği gibi hususlar nedeniyle ardıl pazarın “Varian
markalı lineer hızlandırıcılar cihazına yönelik bakım-onarım pazarı” olarak belirlenmesi
gerektiği kanaatine varılmıştır.
(92) Lineer hızlandırıcıların kullanımı aşamasında yardımcı ekipman olarak kullanılan
cihazlardan olan verifikasyon sistemleri, radyoterapi cihazlarının şiddeti, uygulama
alanı, kalitesi gibi unsurları ölçümleyerek uygulanacak tedaviyi planlamakta, kontrol
etmektedir. Dolayısıyla portal verifikasyon sistemleri tedavi kontrol sistemleri olarak da
isimlendirilmektedir. Tedavi kontrol/planlama sistemlerine ilişkin yapılacak olan öncül
pazar tanımlamasında Epidos marka EPIQA ile aynı pazarda faaliyet gösteren diğer
markalara ilişkin değerlendirme yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda VARİNAK
tarafından gönderilen cevabi yazıda Varian ve muadili radyoterapi cihazları ile birlikte
kullanılan PTW markalı Octavius sistemi, SunNucleer markalı Arccheck ve Mapcheck
sistemi, IBA markalı Compass sistemi, Standart Imaging markalı Adaptivo sistemi,
Scandidos markalı Delta4 sistemi gibi tedavi planlama sistemlerinin mevcut olduğu
belirtilmiştir. Birbirine ikame olduğu belirtilen bu sistemlerin lineer hızlandırıcı bakım-
onarımı için öncül pazarı oluşturacağı ancak bu noktada kesin bir pazar tanımı
yapılmasına gerek olmadığı değerlendirilmektedir.
19-45/768-330
26 / 62

(93) Tedavi kontrol/planlama sistemlerine ilişkin yapılacak olan ardıl pazar tanımlamasında
işbu dosya bakımından da marka uyumunun gerekliliğinin değişmediği dikkate
alındığında, marka-spesifik ardıl pazar belirlenebilecektir. İlgili ihale Varian markalı
lineer hızlandırıcı ile kullanılan EPIQA sisteminin bakım-onarımını da kapsamakta ve
EPIQA sisteminin bakım-onarımının gerçekleştirilmesi için ayrı bir eğitim sertifikası
gerekmektedir. Söz konusu eğitim sertifikası sadece ihaleyi açan kuruluş tarafından
talep edildiği takdirde sunulmakla birlikte sisteme müdahale edilmesi gerektiğinde
eğitim sertifikasına sahip personelin bulunmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
(94) İhalelerin marka özelinde açılabilmesi, ihale sonrasında EPIQA sisteminin bakım-
onarımını gerçekleştirecek personelin EPIDOS tarafından verilmiş sertifikaya sahip
olması gerekliliği dikkate alınarak ardıl pazar “Epidos marka EPIQA tedavi kontrol
sistemlerine ilişkin bakım onarım pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.4.3. İlgili Coğrafi Pazar
(95) İlgili ürün pazarları kapsamında yer alan ürün ve hizmetlerin Türkiye genelinde
sunulmasının mümkün olması ve pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin
bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.5. Değerlendirme
(96) TERAMED tarafından gönderilen şikayet dilekçesi ve ek bilgi ve belgelerde esas olarak,
Kayseri Hastanesi’nin bir adet Varian marka linak cihazı ve ekipmanının bakım ve
onarımı için 16.02.2017 tarihinde bir ihale düzenlediği, ihale kapsamında temin edilmesi
gereken EPIQA tedavi kontrol sisteminin bakımının alt yüklenici olarak VARİNAK’tan
talep edildiği, VARİNAK’ın ise sözleşme imzalanması sürecini bilerek ve kasten
uzatarak ve söz konusu radyoterapi cihazının bakım ve onarımını bazı hastanelere
ücretsiz sunarak TERAMED’i piyasadan çıkmaya zorladığı iddia edilmektedir. Bu
bağlamda, söz konusu iddialar 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında hâkim
durumun kötüye kullanılması çerçevesinde incelenecektir. Değerlendirmesi gereken ilk
husus anılan kötüye kullanma analizinin yukarıda belirlenen pazarların hangisi veya
hangilerine ilişkin olduğudur. Dosya kapsamında incelenen başvurudan ve elde edilen
bilgi ve belgelerden, VARİNAK’ın rakibinin hizmet talebine olumlu yanıt vermesine
rağmen hizmet temini öncesinde tamamlanması gereken sözleşme sürecini uzattığı
iddia edilen ürün, radyoterapi cihazlarında yan ekipman olarak kullanılan EPIQA marka
portal verifikasyon sistemidir. Diğer yandan, söz konusu ürüne ilişkin hizmetin
VARİNAK’tan alınamaması, TERAMED’in temel olarak Varian marka radyoterapi cihazı
ve diğer yan ekipmanın bakım ve onarımı piyasasındaki faaliyetlerine engel teşkil eder
niteliktedir. Bu nedenle, dosya kapsamında kötüye kullanma iddiaları değerlendirilirken
gerek Varian marka radyoterapi cihazı gerekse bu cihazın bir yan ekipmanı olarak
kullanılan EPIQA marka portal verifikasyon sisteminin bakım onarım pazarları dikkate
alınacaktır.
(97) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ilk fıkrasında, “Bir veya birden fazla teşebbüsün
ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim
durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar
ile kötüye kullanması” yasaklanmakta ve maddenin ikinci fıkrasında da beş bent halinde
örnek niteliğinde kötüye kullanma halleri sayılmaktadır:
“a) Ticarî faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı
olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını
amaçlayan eylemler,
19-45/768-330
27 / 62

b) Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar
ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması,
c) Bir mal veya hizmetle birlikte, diğer mal veya hizmetin satın alınmasını veya aracı
teşebbüsler durumundaki alıcıların talep ettiği bir malın veya hizmetin, diğer bir
mal veya hizmetin de alıcı tarafından teshiri şartına bağlanması ya da satın
alınan bir malın belirli bir fiyatın altında satılmaması gibi tekrar satış halinde alım
satım şartlarına ilişkin sınırlamalar getirilmesi,
d) Belirli bir piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticarî
avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabet
koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler,
e) Tüketicinin zararına olarak üretimin, pazarlamanın ya da teknik gelişmenin
kısıtlanması.”
(98) Söz konusu Kanun maddesi çerçevesinde herhangi bir teşebbüs faaliyetinin hâkim
durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için gerekli şartlardan biri,
incelemeye konu teşebbüsün hâkim durumda olmasıdır.
I.5.1. Hâkim Durum Değerlendirmesi
(99) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde hâkim durum, “Belirli bir piyasadaki bir veya birden
fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim
ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak
tanımlanmıştır.
(100) Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki
Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’da (Hâkim Durum Kılavuzu) hâkim
durum değerlendirmesi yapılırken esasen, incelenen teşebbüsün rekabetçi baskılardan
ne ölçüde bağımsız davranabildiğinin araştırıldığı ve söz konusu değerlendirmede, her
bir olayın kendine özgü koşullarının göz önünde bulundurulması gerektiği
belirtilmektedir. Yine Hâkim Durum Kılavuzu’na göre yapılacak değerlendirmede,
 İncelenen teşebbüsün ve rakiplerinin ilgili pazardaki konumu,
 Pazara giriş ve pazarda büyüme engelleri,
 Alıcıların pazarlık gücü
unsurları da göz önünde bulundurulacaktır. Aşağıda her bir unsura ilişkin tespit ve
değerlendirmelere yer verilecektir.
(101) Yukarıda da yer verildiği üzere dosya kapsamında gerek EPIQA marka tedavi kontrol
sitemine ilişkin bakım-onarım ve gerekse Varian marka radyoterapi cihazlarına ilişkin
bakım-onarım pazarları hakkında inceleme yapılacaktır. Bu doğrultuda aşağıda söz
konusu iki pazar açısından da hâkim durum analizine yer verilecektir.
I.5.1.1. EPIQA Tedavi Kontrol Sistemleri Bakım ve Onarım Pazarında Hâkim
Durum Değerlendirmesi
(102) Hâkim Durum Kılavuzu’nda da yer verildiği gibi pek çok ilgili pazar bakımından
incelenen teşebbüsün ilgili pazardaki konumunun birincil göstergesi, teşebbüsün sahip
olduğu pazar payıdır.
(103) Daha önce de belirtildiği üzere, Slovakya menşeli EPIQA marka tedavi kontrol sistemi
EPIDOS firması tarafından üretilmekte olup, Türkiye’de satışı için VARİNAK yetkilidir.
19-45/768-330
28 / 62

Bahsi geçe