Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-1-017 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 19-39/608-261
Karar Tarihi : 12.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ

B. RAPORTÖRLER: Hasan ADIYAMAN, Öykü SARIASLAN, Melisa AĞYÜZ,
Emine HARMANKAYA, Ömer Mert AKÇİL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Hicri Ercili Deniz Nakliyat Kimyevi Maddeler San. ve Tic. Ltd. Şti.
600 Evler Mahallesi, Balıkesir Asfaltı Sağ Taraf, No: 72
Bandırma/Balıkesir
(1) E. DOSYA KONUSU: Hicri Ercili Deniz Nakliyat Kimyevi Maddeler San. ve Tic. Ltd.
Şti.’nin amonyak, sülfürik asit ve alüminyum sülfat ürünlerindeki pazar gücünü
kullanarak rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 25.02.2019 tarih ve 1329
sayı ile giren gizlilik talepli başvuruda özetle,
- Hicri Ercili Deniz Nakliyat Kimyevi Maddeler San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin (HİCRİ ERCİLİ)
amonyak ve sülfürik asit ürünlerini ithal ettiği,
- HİCRİ ERCİLİ’nin Türkiye’deki üretici firmaları kendisine bağladığı, son on yılda
yedi-sekiz tane küçük ölçekteki firmanın rekabet etme şansını ellerinden alarak
batmalarına sebep olduğu,
- HİCRİ ERCİLİ’nin, amonyak ve sülfürik asit satışının sadece kendisine aitmiş gibi
yeri geldiğinde tehdit ile mal satışı yaptığı ve yapmaya devam ettiği,
- Bu durumdan dolayı küçük ölçekte faaliyet gösteren firmaların piyasa dışına
itilmeden Kurum tarafından önlem alınmasını talep ettikleri
hususları ifade edilmiştir.
(3) Söz konusu şikâyet genişletilerek 29.03.2019 tarih ve 2264 sayı ile Kuruma tekrar
başvuru yapılmış olup, yapılan başvuruda özetle,
- Şikâyetçi teşebbüsün üretici firmalardan sülfürik asit, kostik, hidroklorik asit ve
amonyak alıp yeniden satıcı olarak kendi araçlarıyla dağıtım yaptığı,
- HİCRİ ERCİLİ’nin son yıllarda üretici firmalar olan BAGFAŞ Bandırma Gübre
Fabrikaları A.Ş. (BAGFAŞ) ve ETİ Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünü (ETİ
MADEN) kendine bağlayarak sülfürik asit piyasasında tekel oluşturup şikâyetçi
firmaya mal vermelerini engellediği, aynı durumun amonyak ve alüminyum sülfat
ürünleri için de geçerli olduğu,
- Söz konusu ürünlerin fiyatlarını kendileri belirledikleri için şikâyetçi firmanın ihalelere
dahi giremediği,
19-39/608-261
2/16

- Şikâyetçi firmanın (…..) sülfürik asit alıp satmaya çalıştığı fakat fiyatlar yüksek
olduğu için alamadıkları,
- Şikâyetçi firma HİCRİ ERCİLİ’nin (…..),
- Sülfürik asit piyasasının HİCRİ ERCİLİ’ye ait olduğu, fiyatları kendisinin belirleyip
satışını sadece kendisinin yaptığı,
- HİCRİ ERCİLİ’nin üretici firmalara karşı tehditkar davranışlarda bulunup, fiyatları
yukarı çekip yeniden satıcı konumunda olan firmalara sülfürik asit ve amonyak
sattırmadığı,
- HİCRİ ERCİLİ’nin ayrıca kendi petrol bayilerine sattığı mazota fatura kesmeyip
gemilerden ucuza mazot aldığı, mazot maliyetini diğer bir deyişle nakliye maliyetini
bedavaya getirerek, (…..) ancak HİCRİ ERCİLİ’nin (…..) sülfürik asiti (…..) ABD
Dolarına sattığı ve şikâyetçi teşebbüse sattırmadığı
hususları ifade edilmiştir.
(4) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.02.2019 tarih ve 1329 sayı ve 29.03.2019
tarih ve 2264 sayı ile intikal eden başvurular üzerine hazırlanan 10.04.2019 tarih ve
2019-01-017/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu 18.04.2019 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul)
toplantısında görüşülmüş ve 19-16/224-M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik olarak
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 40.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(5) İlgili karar uyarınca düzenlenen 16.07.2019 tarih ve 2019-1-017/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(6) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, HİCRİ ERCİLİ’nin,
- Amonyak tedariki pazarında hâkim durumda olmadığı, bu nedenle anılan teşebbüs
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddialarına yönelik olarak aynı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- Sülfürik asit ve alüminyum sülfat tedariki pazarında pazar gücü bulunmakla birlikte,
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir kötüye kullanma eylemine
rastlanmadığından, başvuru konusu iddialara ilişkin olarak söz konusu teşebbüs
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığı
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(7) Önaraştırma çerçevesinde, 18.06.2019 tarihinde HİCRİ ERCİLİ’de yerinde inceleme
yapılmıştır. Ayrıca 21.06.2019 tarih ve 7282 sayılı yazı ile Koruma Klor Alkali Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (KORUMA KLOR), Sulfert Kimya Sanayi Ticaret A.Ş. (SULFERT), Gübre
Fabrikaları Türk A.Ş. (GÜBRETAŞ), Gemlik Gübre Sanayii A.Ş. (GEMLİK GÜBRE),
Petkim Petrokimya Holding A.Ş. (PETKİM), May Asit Kimyevi Maddeler Ticaret ve
Sanayi Ltd. Şti. (MAY ASİT), Koray Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (KORAY KİMYA),
Toros Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş. (TOROS TARIM), BAGFAŞ, ETİ MADEN, Likit
Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (LİKİT KİMYA), Ege Gübre Sanayi A.Ş. (EGE GÜBRE),
Seralgaz Sınai ve Tıbbi Gazlar İnşaat Malzemeleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
(SERALGAZ), Amon Kimya ve Makine Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (AMON KİMYA), Ak-
Kim Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AKKİM), HİCRİ ERCİLİ, Oknal Sınai Tıbbi Gazlar
Gıda Petrol Taşımacılık Madencilik İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (OKNAL) ve İstanbul
Gübre Sanayi A.Ş.’den (İGSAŞ), 05.07.2019 tarih ve 7879 sayılı yazı ile de Eti Bakır
İşletmeleri Genel Müdürlüğünden (ETİ BAKIR) bilgi talebinde bulunulmuş olup gelen
cevabi yazılar Kurum kayıtlarına girmiştir.
19-39/608-261
3/16

I.1. Hakkında Önaraştırma Yürütülen Teşebbüs: Hicri Ercili Deniz Nakliyat
Kimyevi Maddeler San. ve Tic. Ltd. Şti. (HİCRİ ERCİLİ)
(8) HİCRİ ERCİLİ 1970'li yıllarda oto yedek parça ticareti ve kimyasal madde taşımacılığı
faaliyetlerine yönelik olarak kurulmuştur. 2000'Ii yıllarda başta sülfürik asit olmak üzere
kimyasal maddeleri ithal etmeye başlamıştır. Kara tankerleri, ulusal ve uluslararası
kimyasal deniz tankerleri taşımacılığı faaliyetlerini yürütmektedir. Türkiye'de merkezi
Bandırma olmak üzere Mersin, İzmit, Çorlu’da 4 noktada toplam 200.000 ton kimyevi
madde stoklama, gümrükleme kapasitesine sahip olan HİCRİ ERCİLİ, yine kendine ait
ADR belgeli1 araç ve SRC sertifikalı şoförleri ile kimyasal madde taşıma kapasitesine
sahip araçlarla Türkiye ve yurt dışındaki müşterilere ürün ve hizmet sunmaktadır. HİCRİ
ERCİLİ 2015 yılında Okan Tersane San. ve Tic. A.Ş.'yi satın almıştır.
(9) HİCRİ ERCİLİ Bandırma ve İzmit’te Kurulu tesislerinde (…..) ton/yıl alüminyum sülfat
üretim kapasitesine sahiptir. 2011 yılında sıvı alüminyum sülfat ürünü ticaretine
başlamıştır. Ürettiği alüminyum sülfat ürününü hem yurt içinde pazarlayabilmekte hem
de yurt dışına ihraç edebilmektedir.
(10) HİCRİ ERCİLİ’ye bağlı bulunan firmalar şöyledir: Hicri Ercili Tersanecilik San. ve Tic.
A.Ş., Hicri Ercili Denizcilik A.Ş., Ercili Gıda Soğ. Hava Kim. Mad. ve Pet. Ürün. Nak. İnş.
Taah. San. Ltd. Şti., Kimya Market San. Tic. Ltd. Şti., Hicri Ercili Kimyevi Madde ve Petr.
Ür. Nak. Otom. San. Tic. Ltd. Şti.
(11) HİCRİ ERCİLİ, demirsiz metal tedarikçisi olan Aurubis AG (Aurubis) unvanlı şirketin
Türkiye’deki tek distribütörüdür. Hem Aurubis’ten hem de Türkiye’deki diğer
üreticilerinden aldığı, sülfürik asidi kendi üretiminde kullanmakla birlikte yeniden satışını
da yapmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Önaraştırma Konusu Kimyasal Ürünlere İlişkin Bilgi
I.2.1.1. Alüminyum Sülfat
(12) Alüminyum sülfat esas olarak içme suyu arıtma tesisleri, atık su arıtma tesisleri, inşaat
endüstrisi, kâğıt endüstrisi, şeker endüstrisi, deri mamulleri, tekstil endüstrisi ve
piliç/tavuk yetiştiriciliği alanlarında kullanılmaktadır.
(13) Alüminyum sülfat ürününün satışının büyük bir kısmı su arıtma sektöründe (%65
kullanım oranı) faaliyet gösteren teşebbüslere/belediyelere gerçekleştirilmekte ve su
arıtmada topaklayıcı ve çöktürücü (koagülant, flokülant) olarak kullanılmaktadır.
Alüminyum sülfat inşaat sektöründe (%31 kullanım oranı) beton katkısı üretiminde, kâğıt
sektöründe (%3 kullanım oranı) ise eski sistem ile üretim yapıp modern katkı
maddelerini kullanmayan firmalarca kâğıt üretimi gerçekleştirilirken kullanılmaktadır.
(14) Alüminyum sülfat ürününe alternatif olarak demir (lll) klorür, polialüminyum klorür (PAK),
demir sülfat ve organik koagülantlar kullanılabilmektedir. İleri teknolojiye sahip arıtma
tesislerinde (yakın tarihte inşa edilmiş arıtma tesislerinin büyük bir kısmında) alüminyum
sülfat, demir (lll) klorür veya PAK ürünleri birbirlerine alternatif olarak
kullanılabilmektedir. Alüminyum sülfat ürününün temel girdisi ise alüminyum hidroksit
ve sülfürik asittir.

1 Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına ilişkin Avrupa Anlaşması’na (ADR) uygun
araçlara verilen belge
19-39/608-261
4/16

I.2.1.2. Sülfürik Asit
(15) Sülfürik asit renksiz ve yağımsı bir sıvıdır. Suda çözünebilir olup kimya sanayinde en
çok kullanılan ürünlerden biridir. “Akü asidi”, “zac yağı” ve “zac asidi” isimleriyle de
bilinmektedir. Doğada saf olarak bulunmayıp sanayi alanında değme yöntemi ile ya da
kurşun odalarda üretilmektedir. Kükürt dioksit farklı katalizörlerle oksijenle
yükseltgenerek2 kükürt triokside dönüştürülmekte ve kükürt dioksit suyla tepkimeye
sokularak sülfürik asit elde edilmektedir. Sülfürik asit, gübre, patlayıcı madde, pigment,
ilaçlama, boyar madde, petrol arıtım, inorganik tuz, bazı pillerin yapımı ve metalürji
alanlarında kullanılmakta olup elektriği iletme özelliği bulunmaktadır.
(16) Sülfürik asit üretim bakımından iki şekilde elde edilebilmektedir. Bunlar, (i) kükürdün
yakılmasıyla elde edilen SO2 gazının sülfürik aside dönüştürülmesi (istemli olarak) ve
(ii) bakır, çinko, nikel vb. madenlerin üretimi sırasında çıkan SO2 baca gazının çevre
düzenlemeleri nedeniyle sülfürik aside dönüştürülmesidir (istemsiz olarak). Kükürt
yöntemine benzer şekilde pirit adlı maden filizinden de istemli olarak sülfürik asit
üretilmekte olup, maliyet bakımından kükürt yöntemine benzemektedir. Başka bir
ifadeyle istemli olarak sülfürik asit elde edilmesi maliyetlidir. Oysa istemsiz olarak elde
edilen sülfürik asidin maliyetini sadece işletme giderleri oluşturmaktadır. Bu nedenle yan
ürün olarak ve istemsiz şekilde üretilen sülfürik asit, maliyet bakımından daha ucuza
üretilmekte ve kükürtten yapılan sülfürik asit fiyatının daha altında satışa
sunulabilmektedir.
(17) İstemsiz üretim genellikle madencilik sektöründe görülmekte iken istemli üretimlerin ise
çoğunlukla gübre fabrikalarının entegre tesisleri içinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Bu noktada ortaya çıkan sülfürik asidin istemli veya istemsiz üretimi ayrımı ekonomik
bakımdan piyasalarda belli farklılaşmalara neden olmaktadır .
(18) Sülfürik asit homojen bir ürün olup farklı sektörlerde yaygın kullanımı olan bir kimyasal
üründür. Gübre üretiminde, petrol rafinasyonunda, atık su arıtmasında, kimyasal
sentezlerde, elektrik santrallerinde, demir çelik ve tekstil sanayinde kullanılmaktadır.
Sülfürik asite ikame olarak kullanılabilen ürünler sektörlere göre farklılık
gösterebilmektedir. Örneğin atık giderme ünitesinde çok nadiren sülfürik aside ikame
olarak hidrolik asit kullanılabilmektedir. Ancak teşebbüsler maliyet avantajı nedeniyle
genellikle sülfürik asidi kullanmayı tercih etmektedir.
(19) Gübre üretiminin önemli bir girdisi olan sülfürik asidi Türkiye’de gübre üreticisi firmalar
üretip kendi tüketimlerinde kullanmakta, üretim fazlasının satışını yapmaktadır. Bu
firmalardan bazıları BAGFAŞ, ETİ BAKIR ve TOROS TARIM’dır. HİCRİ ERCİLİ, MAY
ASİT, LİKİT KİMYA gibi firmalar ise yeniden satıcı olarak pazarda faaliyet
göstermektedir.
I.2.1.3. Amonyak
(20) Azot ve hidrojenden oluşan bir bileşik olan amonyak, renksiz, keskin kokulu, zehirli ve
aşındırıcı özelliği olup oda sıcaklığında gaz halinde bulunmaktadır. Kolayca
ayrıştırılabildiği için hidrojen elde edilmesinde kullanılabilen amonyağın suda
çözünürlüğü de oldukça kolaydır.
(21) Amonyak, gübre, ilaç, boya, parfüm gibi maddelerin sentezlenmesinde ayrıca, temizlik
malzemeleri yapımında, patlayıcı madde yapımında, plastik üretiminde ve petro kimya
sanayisinde kullanılmaktadır. Sanayide genellikle azotlu gübreler ve nitrik asidin

2 Yükseltgenme (Oksidasyon), elektronların bir atom ya da molekülden ayrılmasını sağlayan tepkimeye
verilen isimdir.
19-39/608-261
5/16

üretilmesinde kullanılmaktadır. Kullanım alanları çeşitli olmakla birlikte amonyağın
ürününün büyük bir kısmının gübre üretiminde kullanıldığı bilinmektedir
(22) Amonyak gazı normal ısıda basınç uygulandığı zaman sıvılaşır, sıvı amonyak suya
benzeyen renksiz bir sıvıdır. Uygulanan basınç azaltıldığında çevreden ısı alarak
yeniden buharlaşmaktadır. Bu özelliğinden dolayı buzdolaplarında ve soğutucularda
kullanılmaktadır.
(23) Amonyağın üretiminin temel maliyet kalemlerini, doğalgaz, elektrik tüketimi, işçilik
giderleri ve yardımcı kimyevi maddelerin (sodyum hidroksit, sülfürik asit, sodyum
hipoklorit vb.) maliyetleri oluşturmaktadır. Teşebbüslerden gelen cevabi yazılarda
amonyağın yerine kullanılabilecek herhangi bir ürünün mevcut olmadığı ifade edilmiştir.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı ve Coğrafi Pazar
(24) Başvuruya konu iddialar HİCRİ ERCİLİ’nin sülfürik asit, amonyak ve alüminyum sülfat
tedarikine ilişkindir. Söz konusu ürünlerin her birinin kendine has kimyasal
formulasyonlarının ve kullanım alanlarının bulunması nedeniyle ayrı pazarlar olarak ele
alınması gerektiği kanaatine varılmıştır. Bu doğrultuda ilgili ürün pazarları “alüminyum
sülfat ticareti”, “sülfürik asit ticareti” ve “amonyak ticareti” olarak belirlenmiştir. İlgili
coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgiler
(25) Önaraştırma kapsamında sülfürik asit, alüminyum sülfat ve amonyak ticareti
pazarlarında faaliyet gösteren HİCRİ ERCİLİ’de yapılan yerinde incelemede aşağıda
sunulan bulgu elde edilmiştir.
Bulgu-1: HİCRİ ERCİLİ (…..) tarafından (…..) ve (…..) adreslerine gönderilen ve (…..)
adreslerine iletilen 26.12.2017 tarih ve “FW: (…..).” konulu e-postada,

(…..TİCARİ SIR…..)

ifadesi yer almaktadır.
I.3.2. Teşebbüslerden Gelen Bilgiler Çerçevesinde Elde Edilen Bilgiler
(26) Dosya kapsamında önaraştırma tarafı teşebbüsten ve sektörde faaliyet gösteren diğer
üretici/yeniden satıcı teşebbüslerden sülfürik asit, amonyak ve alüminyum sülfat
ürünlerine yönelik talep edilen bilgilere istinaden gelen cevabi yazılardan yola çıkılarak
ulaşılan tespitlere ürün bazında aşağıda yer verilmiştir:
(27) Alüminyum Sülfat: Türkiye'de AKKİM, HİCRİ ERCİLİ, MAY ASİT ve SULFERT KİMYA
tarafından alüminyum sülfat üretimi gerçekleştirilmekte olup aynı zamanda yurt
dışından da ithal edilebilmektedir. Girdi olarak kullanılan sülfürik asidin büyük bir
çoğunluğu ise yurt dışından ithal edilmektedir.

19-39/608-261
6/16

Tablo 1: Türkiye Alüminyum Sülfat İthalatının Toplam Satış İçerisindeki payı
Yıl
Türkiye Toplam
Satış Miktarı
(Kg)
Türkiye Toplam
Tüketim Miktarı
(Kg)
Türkiye Toplam
İthalat Miktarı (Kg)
İthalatın Toplam
Satış Miktarı
İçerisindeki Payı (%)
2017 (…..) (…..) ~ (…..) ~ (…..)
2018 (…..) (…..) ~ (…..) ~ (…..)
2019 (…..) (…..) ~ (…..) ~ (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgi ve belgeler
(28) Dosya içeriği verilerden, Türkiye’de alüminyum sülfat üretiminin, tüketimi büyük
çoğunlukla karşıladığı ve sınırlı bir miktar ithalat yapıldığı anlaşılmaktadır.
(29) Alüminyum sülfat ürünü Türkiye’de üreticiler dışında yeniden satıcılar tarafından da
ticareti yapılan bir ürün olup, çok sayıda yeniden satıcı niteliğinde teşebbüs
bulunmaktadır. Üretici niteliğinde olan teşebbüslerin tahmini pazar paylarına aşağıda
yer verilmiştir.
Tablo 2: Alüminyum Sülfat Üreticisi Teşebbüslerin Tahmini Pazar Payları (%)
Yıl 2017 2018 2019
Teşebbüs
Satış Miktarı
Bakımından
Satış Tutarı
Bakımından
Satış Miktarı
Bakımından
Satış Tutarı
Bakımından
Satış Miktarı
Bakımından
Satış Tutarı
Bakımından
HİCRİ
ERCİLİ
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AKKİM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MAY ASİT (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
SULFERT (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgi ve belgeler
(30) Sülfürik Asit: Sülfürik aside ilişkin ithalat koşullarına bakıldığında, Türkiye bakımından
sülfürik asit ürününün herhangi bir kısıtlamaya tabi olmaksızın dış ticarete konu olabilen
bir ürün olduğu anlaşılmaktadır.
(31) Sülfürik asidin Türkiye'ye ithal edilmesi için, 2019/4 sayılı Sağlık Bakanlığının Özel
İznine Tabi Maddelerin İthalat Denetimi Tebliği uyarınca Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz
Kurumu'na müracaat edilerek kontrol belgesi alınması gerekmektedir. Ayrıca, Sağlık
Bakanlığı’nca Kontrole Tabi Kimyasal Maddeler Hakkında Yönetmelik uyarınca bu
ürüne ilişkin ruhsatname de düzenlenebilmektedir. Söz konusu ürün, Türkiye'ye dökme
(sıvı) olarak getirilmesi halinde ise kimyagerlik tahliline tabi tutulmaktadır. Ayrıca,
sülfürik asidin vadeli ithalatı Kaynak Kullanımı Destekleme Fonundan (KKDF) muaftır.
AB ülkelerinden sülfürik asit ithalatında herhangi bir gümrük vergisi uygulanmamakta,
diğer ülkelerden gerçekleştirilen sülfürik asit ürününün ithalatında ise %3 oranında
gümrük vergisi uygulanmaktadır. Ayrıca Sağlık Bakanlığı tarafından ilaç hammaddesi
olarak kullanılacağı onaylanan ürünlerde de gümrük vergisi uygulanmamaktadır.
(32) Ürünü son kullanıcı olarak tüketen firmalar, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu
Prekürsör Birimine tüketim miktarlarını, ilgili miktarları ne amaçla tükettiklerini ve ilgili
alımlara ait satıcı, miktar ve fatura bilgilerini aylık olarak bildirmekle yükümlüdürler.
Ürünün yerel olarak satışını gerçekleştiren firmalar, aylık satış̧ tonajları için sattıkları
firmalardan son kullanıcı beyannamesi istemekte ve bu beyanname ile birlikte ürünü
satış veya üretim amaçlı aldıklarını bildirmektedirler.
(33) Ayrıca, sülfürik asit tehlikeli hammadde grubuna dâhil olduğu için Tehlikeli Malların
Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına ilişkin Avrupa Anlaşması (ADR) hükümlerine
uygun bir şekilde taşınıp elleçlenmesi gerekmektedir. Sülfürik asidin nakliyesi
deniz/kara yolu ile özel paslanmaz tankerlerde gerçekleştirilmekte olup, çevre zararı
19-39/608-261
7/16

riski nedeniyle ürünün nakliyesi ve depolaması için özel paslanmaz tanklara ihtiyaç
duyulduğundan, ürünün hem nakliyesi hem de depolaması pahalıdır.
(34) Mevzuatta belirtilen gerekliliklerin tamamlanması, yetkili kuruluşlardan izinlerin
alınması, liman ve boşaltım kısıtlarının sağlanması halinde sülfürik asit ithalatının
gerçekleştirilmesi teorik olarak mümkündür.
(35) Türkiye’de sülfürik asit satın almak isteyen firmalar Türkiye’deki istemli üretici olan gübre
tesislerinden ve istemsiz üretici3 olan maden tesislerinden tedarik edebileceği gibi yurt
dışı pazarlardan da ürün tedarik edebilmektedir.
Tablo 3: Sülfürik Asit Tedarik Eden Teşebbüslerin Tahmini Pazar Payları (%)4
Kaynak: Dosya içeriği bilgi ve belgeler
(36) Amonyak: Amonyak tehlikeli madde sınıfındaki ürünlerden olup depolama ve taşıması
özel izinlere bağlıdır. Depolama ve taşıma için özel araçlar ve ekipmanlar ile nitelikli
insan kaynağına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu koşulların yerine getirilmesi durumunda
yeniden satış için pazara girişte herhangi bir engel söz konusu olmamaktadır.
(37) Amonyağın Avrupa Birliği ülkelerinden ithalatında herhangi bir gümrük vergisi yoktur ve
herhangi bir lisans uygulaması söz konusu değildir. GEMLİK GÜBRE, İGSAŞ hem
üretici hem ithalatçı firmalar olup, HİCRİ ERCİLİ, AKKİM gibi teşebbüsler amonyağı ithal
edip yeniden satış yapmakta, ayrıca BAGFAŞ, GÜBRETAŞ, EGE GÜBRE ve PETKİM
gibi teşebbüsler de kendi tüketimlerinde kullanmak üzere amonyak ithalatı yapmaktadır.

3 Bakır, çinko, nikel vb. madenlerin üretimi sırasında çıkan SO2 baca gazının çevre düzenlemeleri
nedeniyle sülfürik aside dönüştürülmesi yoluyla üretim kastedilmektedir.
4 Piyasadaki tüm yeniden satıcılar dâhil edilememiş, ancak dâhil edilemeyen teşebbüslerin satışların
hesaplamalara etkisinin küçük olacağı değerlendirilmiştir. Ayrıca büyük üreticilerden olan ETİ MAD