Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-1-046 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 19-39/604-258
Karar Tarihi : 12.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Ebru İNCE, Musa ÇOKUR, Hande GÖÇMEN,
Emine HARMANKAYA, Ömer Mert AKÇİL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Enerjisa Üretim Santralleri A.Ş.
Temsilcileri: Av. Efser Zeynep ERGÜN, Av. Sibel Yılmaz ATİK
İzzet Paşa Mah. Yeni Yol Cad. Nurol Tower No:3 K:2
Şişli/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Enerjisa Üretim
Santralleri A.Ş. arasında akdedilecek Rüzgâr Enerjisine Dayalı Yenilenebilir
Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin
Sözleşme’ye menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 25.07.2019 tarih ve 4896 sayı
ile giren başvuru üzerine hazırlanan 02.09.2019 tarih ve 2019-1-046/MM sayılı Menfi
Tespit Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu “Rüzgâr Enerjisine Dayalı
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin
Sözleşme”nin (Sözleşme) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
(4054 sayılı Kanun) 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmadığı, dolayısıyla Sözleşme’ye
aynı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit verilebileceği ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Enerjisa Üretim Santralleri A.Ş. (ENERJİSA ÜRETİM)
(4) ENERJİSA ÜRETİM, Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. (SABANCI) ve E.ON SE’nin
(E.ON) %100 iştiraki olan DD Turkey Holdings S.A.R.L. tarafından %50-%50
hissedarlık yapısı ile ortak kontrol edilmektedir. Elektriğin üretimi, satışı ve doğalgaz
ile ilgili faaliyetlerini, bünyesindeki operasyonel şirketleri, Enerjisa Enerji Üretim A.Ş.,
Enerjisa Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. ve Enerjisa Doğalgaz Toptan Satış A.Ş.
aracılığıyla yürütmektedir. Bu şirketler Adana, Kahramanmaraş, Artvin ve Trabzon’da
12 adet hidroelektrik santral, Çanakkale, Dağpazarı ve Balıkesir’de üç rüzgâr santrali,
Bandırma ve Karabük’te iki güneş enerjisi santrali, Kocaeli ve Bandırma’da üç
doğalgaz kombine çevrim santrali ve Adana Tufanbeyli’de bir yerli linyit santrali ile
toplamda yaklaşık olarak (…..) kurulu güce sahip olarak elektrik üretiminde
bulunmaktadır. ENERJİSA ÜRETİM, söz konusu çeşitlendirilmiş elektrik üretim
portföyünü vadeli piyasalar, gün öncesi, gün içi ve dengeleme güç piyasasında
optimize etmektedir.
19-39/604-258
2/8

(5) Ayrıca SABANCI ve E.ON tarafından ortak kontrol edilen bir başka ortak girişim
şirketi olan Enerjisa Enerji A.Ş. (ENERJİSA ENERJİ) ise kendisine doğrudan bağlı
iştirakler olan İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. (AYEDAŞ), Başkent
Elektrik Dağıtım A.Ş. (BAŞKENT EDAŞ), Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. (TOROSLAR
EDAŞ), Enerjisa İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Perakende Satış A.Ş. (AYESAŞ),
Enerjisa Başkent Elektrik Perakende Satış A.Ş. (BAŞKENT EPSAŞ) ve Enerjisa
Toroslar Elektrik Perakende Satış A.Ş. (TOROSLAR EPSAŞ) aracılığıyla elektriğin
dağıtımı ve perakende satışı faaliyetleri ile iştigal etmektedir.
G.2. Bildirimin Konusu Hakkında Bilgi
(6) Bildirimin konusunu, 07.11.2018 tarih ve 30588 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Rüzgâr Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı
Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanı” kapsamında 30.05.2019 tarihinde
Aydın ve Çanakkale Bağlantı Bölgeleri için gerçekleştirilen yarışmaları en düşük
birinci teklif sahibi olarak kazanan ENERJİSA ÜRETİM’in, Yenilenebilir Enerji Kaynak
Alanlarının (YEKA) kullanım hakkını düzenleyen Sözleşme’yi imzalayabilmek için
Rüzgâr Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı
Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Şartname’nin (Şartname) 3.4.1. maddesi gereğince
menfi tespit belgesi talep etmesi oluşturmaktadır.
(7) Sözleşme kapsamında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Bakanlık), ENERJİSA
ÜRETİM tarafından kurulacak rüzgar enerjisi santrallerinde (RES) üretilecek elektrik
enerjisinin 15 yıl boyunca Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması
(YEKDEM) kapsamına alınmasını ve bağlantı kapasitesinin tahsis edilmesini taahhüt
etmektedir. Üretim lisansının süresi 49 yıl olup bu süre sonunda Bakanlık tarafından
talep edilmesi halinde en geç 24 ay içerisinde YEKA üzerindeki elektrik enerjisi
üretim tesisi, alandan sökülecektir.
G.3. İlgili Pazarlar
(8) Dosyanın konusu elektriğin üretimi ve toptan satışı alanında faaliyet gösterecek iki
adet RES’in kurulmasına ilişkindir. Elektrik endüstrisi kapsamında dört temel faaliyet
alanı, farklı varlıklar, kaynaklar, piyasa yapıları ve rekabet şartları içerdiği için
geleneksel olarak ayrı ilgili ürün pazarları olarak nitelendirilmektedir. Bu faaliyet
alanları (i) elektriğin üretimi ve toptan satışı, (ii) elektriğin iletimi, (iii) elektriğin
dağıtımı, (iv) elektriğin nihai tüketicilere satışı1 şeklindedir.
(9) Diğer taraftan, özellikle yeniden yapılanma sürecinde elektriğin satışına ilişkin ortaya
çıkan farklı piyasa yapıları, işlem taraflarının piyasadaki konumları ve elektriğin
kendine özgü niteliklerinden kaynaklanan zamansal ve coğrafi kısıtlar gibi hususlar,
elektrik üretimi ve toptan satışı pazarı bakımından yapılacak alt pazar tanımlarında
ve hâkim durum analizlerinde belirleyici olabilmektedir. Bu çerçevede elektrik üretimi
ve toptan satışı pazarı, elektriğin fiziksel ticaretini içeren, fiyatların iki taraf arasında
doğrudan ya da aracılar ile belirlendiği uzun dönemli ikili anlaşmalar piyasası, piyasa
fiyatının merkezi bir idare tarafından işletilen bir sistem çerçevesinde müzayede
(ihale) usulü oluştuğu kısa dönemli spot (organize) piyasalar, arz ve talebin anlık
eşitliğini sağlamak üzere merkezi idare tarafından yönetilen dengeleme piyasaları,
dağıtım firmalarına yapılan satışlar, nihai tüketici konumundaki serbest tüketicilere
yapılan satışlar, talebin zamansal özelliğine bağlı olarak puant yük, orta yük, baz yük
dönemleri ve santraller tarafından elektrik üretiminde kullanılan birincil enerji

1 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile birlikte elektriğin nihai tüketicilere satışının yerini tedarik
kavramı almıştır.
19-39/604-258
3/8

kaynakları çerçevesinde tanımlanmış daha dar alt pazarlar kapsamında incelemeye
konu olabilmektedir. Dar pazar tanımlarının somut anlamda yapılması için ilgili işleme
ilişkin tarafların piyasadaki konumlarının yanı sıra piyasanın serbestleşme seviyesi,
bahse konu piyasa yapılarının işleyişi ve nitelikleri ile bu yapıların rekabetçi açıdan
anlamlı derecede farklılaşıp farklılaşmadığı gibi hususların öne çıktığı, bununla
birlikte bu tanımlamalara genel olarak, rekabetçi bir risk doğmadığı sürece
başvurulmadığı görülmektedir.
(10) İlgili pazarın diğer bir boyutu olan ilgili coğrafi pazar bakımından ise elektrik üretimine
ilişkin rekabetçi yapıyı belirleyen unsurların başında iletim hatları ve kapasiteleri
gelmektedir. İletim hatlarında kısıt olması halinde, diğer bölgelerden izole bir yapı
sergileyen belirli bölgelerin ayrı birer ilgili coğrafi pazar olarak değerlendirilmesi söz
konusu olabilmektedir. Zira bir bölgeye elektrik sevkinin, iletim hattı kısıtları nedeniyle
mümkün olmaması, o bölgenin izole bir yapıya bürünmesine ve de rekabetçi
parametrelerin diğer bölge ya da ülkenin geri kalanına kıyasla farklılaşması
anlamında ayrı bir coğrafi pazarın ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.
(11) Dosya konusu işlem bakımından, son yıllarda iletim hatlarında yapılan iyileştirmeler
ile iletim kısıtlarının ortaya çıkma ihtimalinin azalması ve kurulması planlanan
santrallerin büyüklükleri göz önünde bulundurularak, ilgili ürün pazarı “elektrik üretimi,
toptan satışı, perakende satışı ve dağıtımı”, ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak
tanımlanmıştır.2
G.4. DEĞERLENDİRME
G.4.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(12) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklamaktadır.
Buna göre, bir anlaşma veya eylemin 4. maddeye aykırılığından bahsedilebilmesi için
öncelikle ilgili anlaşma veya eylemin 4. madde kapsamında en az iki teşebbüs
arasında bir anlaşma/uyumlu eylem teşkil etmesi ya da bir teşebbüs birliği tarafından
alınan karar niteliğinde olması gerekmektedir. Bu bağlamda ilk olarak Sözleşme’nin
taraflarının teşebbüs niteliği ortaya konulmalıdır.
(13) Kanun’un 3. maddesinde teşebbüs “Piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan,
satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir
bütün teşkil eden birimler” olarak tanımlanmaktadır. Bu hüküm incelendiğinde,
teşebbüs tanımının temel unsurunun piyasada mal veya hizmet üretme, pazarlama
veya satma, bir başka ifadeyle “ekonomik bir faaliyette bulunma” olduğu
görülmektedir. Nitekim 4054 sayılı Kanun’un 2. maddesinin gerekçesinde de, rekabet
kurallarının ekonomik faaliyette bulunan her teşebbüse uygulanması gerektiği
belirtilmektedir. Teşebbüse ilişkin tanımda öne çıkan diğer unsurlar ise “bağımsızlık”
ve “ekonomik bütünlüktür”. Bu unsurlar uyarınca, kural olarak, ekonomik faaliyette
bulunan, bağımsız karar alma mekanizmaları doğrultusunda hareket eden ve
ekonomik olarak bütün teşkil eden birimler rekabet hukuku bakımından “teşebbüs”

2 SABANCI ve E.ON’un elektrik üretiminin alt pazarları ile ilgili faaliyetleri bulunmakla birlikte bunlara
ilişkin değerlendirmeler “4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirmeler”
başlığı altında ele alınmış olup, anılan pazarlar için ayrıca pazar tanımı yapılmasına gerek
görülmemiştir.
19-39/604-258
4/8

teşkil etmekte olup, ilgili ekonomik birimin hukuki kişiliğinin niteliğinin belirleyici bir
etkisi bulunmamaktadır.
(14) Sözleşme taraflarından ENERJİSA ÜRETİM, Sözleşme kapsamında elektriğin
üretimi ve satışı faaliyetinde bulu