Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-2-37 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 19-14/186-84
Karar Tarihi : 04.04.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Burcu ÇALIŞKAN OLGUN,
Selçuk YILMAZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNANLAR: - İklimlendirme - Soğutma - Klima İmalatçıları Derneği
- Doğal Gaz Cihazları Sanayicileri ve İş Adamları Derneği
Temsilcileri: Av. M. Haluk ARI, Av. Benan ARI
Atatürk Mah. Ataşehir Blv. 42 Ada Gardenya 7/1 Blok Kat:11
No: 68 34758 Ataşehir, İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: İklimlendirme - Soğutma - Klima İmalatçıları Derneği ile
Doğal Gaz Cihazları Sanayicileri ve İş Adamları Derneği tarafından kamu spotu
filmi hazırlanmasına yönelik olarak alınan yönetim kurulu kararlarına menfi tespit
belgesi verilmesi veya bireysel muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 03.08.2018 tarih, 5534
sayı ile intikal eden ve eksiklikleri 28.09.2018 tarih, 7021 sayı ile tamamlanan bildirim
üzerine düzenlenen 20.02.2019 tarihli, 2018-2-37/MM sayılı Muafiyet Ön İnceleme
Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 28.02.2019 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 19-
10/113-Mİ sayı ile dosya konusunun ek çalışma yapılmak üzere Kurul gündeminde
incelemeye alınmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine hazırlanan 26.03.2019 tarih,
2018-2-37/BN sayılı Bilgi Notu Kurulun 04.04.2019 tarihli toplantısında görüşülerek 19-
14/186-84 sayı ile karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili rapor ve Bilgi Notunda, senaryo metninde yer alan
özel servislerin kötülenmesine yol açabilecek ifadelerin çıkarılması şartıyla bildirim
konusu işleme menfi tespit belgesi verilebileceği, söz konusu şartın yerine
getirilmemesi halinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054
sayılı Kanun) 5. maddesinde yer alan koşulların tümünü karşılamaması nedeniyle
işleme muafiyet tanınamayacağı ifade edilmiştir.
(4) Raportör İsmail Atalay YOLCU tarafından, herhangi bir konuda kamu spotu
çekilmesinin dahi tek başına tüketici tercihlerini etkilemek bakımından yeterli olduğu
ve bu yönüyle söz konusu filmin, içeriğinde yer alan ifadelerden bağımsız olarak
rekabeti kısıtlayacağı, bu nedenle menfi tespit verilemeyeceği, satış sonrası hizmetler
bakımından yetkili servislerin özel servislere kıyasla daha “kaliteli ve ucuz” hizmet
verdikleri yönünde nesnel bir veri bulunmadığı ve bu nedenle 4054 sayılı Kanunun 5.
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerinde yer alan koşulların
sağlanmadığı, amacı ve kapsamı bakımından ilgili piyasanın önemli bir bölümünde
rekabeti sınırlayacağı görülen söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendindeki koşulu da sağlamadığı bu nedenlerle muafiyet
tanınmasının yerinde olmadığı şeklinde karşı görüş belirtilmiştir.
19-14/186-84
2/7

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Bildirim Konusu İşlem
(5) Rekabet Kurumu kayıtlarına 03.08.2018 tarih ve 5534 sayı ile giren, İklimlendirme -
Soğutma - Klima İmalatçıları Derneği (İSKİD) ile Doğal Gaz Cihazları Sanayicileri ve
İş Adamları Derneği (DOSİDER) tarafından yapılan başvuruda, İSKİD ve DOSİDER’in
çalışmalarıyla hazırlanacak olan ve T.C. Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması
Genel Müdürlüğü tarafından kamu spotu olarak yayımlanması planlanan filme ilişkin
olarak alınan yönetim kurulu kararlarına 4054 sayılı Kanun çerçevesinde menfi tespit
belgesi verilmesi veya bireysel muafiyet tanınması talep edilmektedir.
(6) Mezkûr başvuruda, iklimlendirme, soğutma ve klima ile doğal gazla çalışan ürünlerin
satış sonrası hizmetlerinin yetkili ve özel servisler tarafından gerçekleştirildiği, yetkili
servislerin bu pazardaki faaliyetleri çerçevesinde piyasaya mal arz eden teşebbüslerle
arasında sözleşmeden kaynaklanan bir dikey ilişkinin bulunduğu ve bu ilişki
kapsamında sağlayıcıların marka ve logoları ile “yetkili servis” ibaresini
kullanabildikleri, özel servislerin ise sağlayıcılar ile herhangi bir bağlarının olmadığı ve
bağımsız olarak faaliyet gösterdikleri ifade edilmektedir. Ancak başvuruda bazı özel
servislerin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na (Sınai Mülkiyet Kanunu) aykırı olarak
sağlayıcı teşebbüslerin marka ve logoları ile “yetkili servis” ibaresini kullandıkları, bu
durumun tüketiciler nezdinde yanılgıya neden olduğu ve tüketiciler tarafından
bilinçsizce tercih edildiği, neticede yetkili servis zannederek özel servisten hizmet alan
ve aldığı hizmetten memnun kalmayan tüketicilerin çevrimiçi platformlar da dâhil olmak
üzere çeşitli mecralarda sağlayıcı teşebbüsler hakkında şikâyetçi oldukları ifade
edilmektedir. Sağlayıcı teşebbüsten ya da onun sorumluluğundaki yetkili servisten
kaynaklanmayan bu durum nedeniyle tüketici nezdinde teşebbüslerin marka imajının
olumsuz etkilendiği belirtilmektedir.
(7) Başvurunun devamında, Kurul tarafından menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet
tanınması halinde, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından kabul edilerek
yürürlüğe giren Kamu Spotları Yönergesinde düzenlenmiş ilkelere uygunluk açısından
RTÜK’ten izin alınmak üzere ayrı bir başvuru yapılacağı bildirilmektedir.
G.2. T.C. Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel
Müdürlüğü Görüşü
(8) Başvuru kapsamında, 26.11.2018 tarih ve 14504 sayılı yazı ile T.C. Ticaret Bakanlığı
Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünden görüş talep edilmiş
ve 30.11.2018 tarihli, 8591 sayılı yazıyla ilgili görüş Kurum kayıtlarına girmiştir.
(9) Anılan görüşte özetle,
- Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 61. maddesinde, ticari reklamların
Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik
haklarına uygun, doğru ve dürüst olmaları gerektiğinin, tüketicileri aldatıcı veya
tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici ticari reklam yapılamayacağının
hükme bağlandığı,
- Benzer şekilde, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde de,
mal veya hizmet sunan kişi ya da kuruluşun ticaret unvanı, işletme adı, statüsü
ve yetki alanları, resmi tanınma, onay, diplomalar ve benzeri belgeler konusunda
tüketicilerin yanıltılamayacağı, bir kişi, kurum veya kuruluşun adı veya amblem,
logo ve diğer ayırt edici kurumsal kimlik unsurlarının, tüketicinin yanıltılmasına yol
açacak şekilde kullanılamayacağının hüküm altına alındığı, bir kişi adından ya da
bir firma, kurum veya kuruluşa ait ticaret unvanından fikri ve sınai mülkiyet
19-14/186-84
3/7

hakkından haksız olarak yararlanılamayacağının açıkça vurgulandığı,
- Bu kapsamda, yetkili servis olmadığı halde reklamlarında kendini yetkili servis
gibi tanıttığı tespit edilen firmalara, Reklam Kurulu tarafından bahsedilen mevzuat
hükümleri ve diğer ilgili mevzuat uyarınca durdurma ve idari para cezası gibi
yaptırımlar uygulandığı, diğer taraftan olası tüketici mağduriyetlerini önleme
adına bu konuda tüketicileri bilinçlendirici kamu spotlarının hazırlanmasının
yararlı olacağı
ifade edilmiştir.
G.3. İlgili Teşebbüsler
G.3.1. İklimlendirme - Soğutma - Klima İmalatçıları Derneği (İSKİD)
(10) Bildirim konusu işlemin taraflarından İSKİD, 1992 yılında faaliyete başlamış olup
Türkiye’de iklimlendirme, soğutma ve klima ürünleri pazarındaki sektörel sorunların
giderilmesi ve sektörün gelişimi için kurulmuş bir dernektir. Hâlihazırda 108 üyesi
bulunmakta olup, Türkiye iklimlendirme pazarının %90’ını temsil etmektedir.
G.3.2. Doğal Gaz Cihazları Sanayicileri ve İş Adamları Derneği (DOSİDER)
(11) Bildirim konusu işlemin taraflarından DOSİDER ise 1993 yılında kurulmuştur. Doğal
gaz ile çalışan cihazlara ilişkin sorunların çözüme ulaştırılması, sektörün gelişimi,
niteliği gereği risk teşkil eden söz konusu ürünlerin kullanıcılarının ve özellikle
tüketicilerin standartlarına uygun ürün ve hizmet alabilmeleri için gerekli çalışmaların
yapılması konularında faaliyet göstermektedir. Hâlihazırda derneğin 29 üyesi
bulunmaktadır.
G.4. İlgili Pazar
G.4.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgi
(12) Bildirim konusu işlemin taraflarının, İSKİD ve DOSİDER olması sebebiyle etkilenmesi
muhtemel iki farklı pazar söz konusudur.
(13) İSKİD’in üyelerinin faaliyet gösterdiği sektör, iklimlendirme, soğutma ve klima
ürünlerinin üretim ile satışı veya satış sonrası hizmetleridir. Isıtma, soğutma,
havalandırma ve iklimlendirme sektörü genel olarak kapalı mekânlardaki havanın
fiziksel şartlarını değiştirmek amacıyla kullanılan her çeşit cihazı kapsamaktadır.
(14) Pazarın yapısına bakıldığında, her çeş