Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-3-64 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-44/695-340
Karar Tarihi : 22.11.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK (Başkan)
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Çiğdem Gizem OKKAOĞLU, Pelin TEBER,
Ahmet SAĞDUYU, İbrahim ŞAHİN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Re’sen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Alkim Kağıt San. ve Tic. A.Ş.
Kemalpaşa O.S.B. Kırovası Mevkii Kemalpaşa 35730 İZMİR
- Dunapack Dentaş Ambalaj ve Kağıt San. A.Ş.
Rüzgarlıbahçe Mah. Cumhuriyet Cad. Gürsel Plaza No:123
Kat:5 Kavacık Beykoz 34805 İSTANBUL
- Kahramanmaraş Kağıt San. ve Tic. A.Ş.
Değirmenyolu Cad. Birman İş Merkezi No:11 Kat:4 34752
İçerenköy Ataşehir İSTANBUL
- Karton Ambalaj Sanayicileri Derneği
Katip Salih Sok. No:13 Koşuyolu Kadıköy 34718 İSTANBUL
- Kipaş Kağıt Sanayi İşletmeleri A.Ş.
Karacasu Karaziyaret Mah. Fatih Sultan Mehmet Cad. No:1/A
Dulkadiroğlu KAHRAMANMARAŞ
- Kombassan Kağıt Matbaa Gıda ve Tekstil San. Tic. A.Ş.
2.Organize Sanayi Bölgesi Vezirköy Cad. 42300
Selçuklu KONYA
- Marmara Kağıt ve Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Prof. Dr. H. Ercüment ERDEM
Valikonağı Cad. Başaran Apt. No:21/1-3 Nişantaşı İSTANBUL
- Modern Karton San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan
YILDIRIM, Av. Betül BAŞ ÇÖMLEKÇİ, Av. Kansu AYDOĞAN
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş İSTANBUL
- Modern Oluklu Mukavva Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan
YILDIRIM, Av. Betül BAŞ ÇÖMLEKÇİ, Av. Kansu AYDOĞAN
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş İSTANBUL
- Mondi Tire Kutsan Kağıt ve Ambalaj Sanayi A.Ş.
Acıbadem Mah. Çeçen Sok. Akasya AVM A3 Blok Kat:10
D:15 Üsküdar İSTANBUL
- Mopak Kağıt ve Karton San. ve Tic. A.Ş.
Kırovası Mevkii P.K. 10 35730 Kemalpaşa İZMİR

18-44/695-340

2/28

- Oluklu Mukavva Sanayicileri Derneği
Ataşehir Bulvarı Gardenya Plaza 7/1 Blok Kat:4 Daire:29
Ataşehir İSTANBUL
- Olmuksan International Paper Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcileri: Av. Ufuk YALÇIN, Av. Bilge YÜCEL
Büyükdere Cad. 199 Levent İSTANBUL
- Ve-ge Hassas Kâğıt ve Yapışkan Bant A.Ş.
Halkalı Cad. No:229 34295 Sefaköy İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: Kağıt ve kağıt ambalaj sektörlerinde aşırı fiyatlama,
stoklarda yer alan hammadde ve ürünlere yönelik mal vermenin reddi ve hakim
durumun kötüye kullanılması yoluyla 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip
edilmediğinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Mevcut önaraştırmanın konusunu esas itibarıyla, son
dönemlerde basın ve yayın organlarında kağıt ve kağıt ambalaj sektörü hakkında yer
alan,
 Kağıt sektörünün iki temel hammaddesinin bulunduğu ve ikisinin tedarikinde de
sıkıntı yaşandığı,
 Birinci hammaddenin geri dönüştürülmüş atık kağıtlardan elde edildiği,
ikincisinin de selüloz denen ve çeşitli ağaçlardan elde edilen hammadde olduğu,
 Geri dönüşüm kağıtlarındaki sorunun ülkedeki toplama sisteminin verimli
olmamasından kaynaklandığı, bu nedenle atık kağıtların ithal edildiği,
 Selüloz temininde de yurt dışına bağımlı olunması sebebiyle kağıt fiyatlarının
kontrol altına alınamadığı1,
 Kağıdın oluklu mukavva üretiminde maliyet kalemlerinin yaklaşık %80’ini
oluşturan önemli bir girdi olduğu,
 Yılbaşından bu yana geçen sürede kağıt fiyatlarında yerli piyasada yaklaşık
olarak %70 artış kaydedildiği,
 İthal olanlarda ise döviz bazlı fiyatın artmasından dolayı ciddi bir artış yaşandığı
ve fiyat artışının %100'e yaklaştığı2
yönündeki haberlere istinaden, bahsi geçen sektörlerdeki fiyat artışlarının 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a (4054 sayılı Kanun) aykırı uygulamalardan
kaynaklanıp kaynaklanmadığının re’sen incelenmesi oluşturmaktadır.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 19.09.2018 tarihli toplantısında,
kağıt ve kağıt ambalaj sektörlerinde son günlerde kamuoyuna yansıyan haberler ve iş
dünyası tarafından dile getirilen sorunlar dikkate alınarak, aşırı fiyatlama, stoklarda yer
alan hammadde ve ürünlere yönelik mal vermenin reddi ve hakim durumun kötüye
kullanılmasına ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası
uyarınca önaraştırma yapılmasına 18-33/559M sayı ile hükmedilmiştir.
(4) Mezkûr karar üzerine yürütülen önaraştırma sonucunda düzenlenen 13.11.2018 tarih
ve 2018-3-64/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 22.11.2018 tarihli gündeminde

1 (Erişim Tarihi:
12.11.2018).
2
100-e-yaklasti (Erişim Tarihi: 12.11.2018).
18-44/695-340

3/28

görüşülerek işbu karar tesis edilmiştir.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Dosyada yer verilen bilgi, belge ve değerlendirmeler
ışığında, hakkında önaraştırma yapılan teşebbüs ve teşebbüs birlikleri hakkında 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı
belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler3
I.1.1. Alkim Kağıt San. ve Tic. A.Ş. (ALKİM)
(6) ALKİM 1999 yılı Haziran ayında kurulmuştur. Sermayesinin bir kısmı halka açık olan
şirket, Alkim Alkali Kimya A.Ş. (ALKİM ALKALİ) kontrolündedir. ALKİM, kağıt
sektöründe faaliyet gösteren bir imalatçı olup tesislerinde ofset yazı tabı, kuşe ve ofis
kağıtları üretilmektedir4. Üretilen kağıtlar, yazı ve baskı sektörü ile ambalaj sektöründe
endüstriyel amaçlı kullanılmaktadır.
I.1.2. Dunapack Dentaş Ambalaj ve Kağıt San. A.Ş. (DENTAŞ)
(7) DENTAŞ 1972 yılında faaliyetlerine Kağıt Ağaç Mamulleri ve Gıda Mad. San. Tic. A.Ş.
olarak başlamış olup 1977 yılında Denizli oluklu fabrikasını, 1994 yılında Denizli kağıt
fabrikasını, 2002 yılında Çorlu oluklu fabrikasını, 2007 yılında ise Adana oluklu
fabrikasını ve 2013 yılında Çorlu kağıt fabrikasını kurmuştur. Mevcut durumda
DENTAŞ’ın kontrolü Prinzhorn Holding’e bağlı Mosburger GmbH isimli teşebbüse aittir.
Firmanın oluklu mukavva sektöründe kutu ve levha, ambalaj kağıtları sektöründe test
liner, fluting, NSSC5 ve kraft gibi ürünleri bulunmaktadır.
I.1.3. Karton Ambalaj Sanayicileri Derneği (KASAD)
(8) KASAD, 1991 yılında karton ambalaj sektöründe faaliyet gösteren 45 üye tarafından
kurulmuştur. Halihazırda derneğin 64 asil üyesi bulunmaktadır. KASAD’ın amaçları,
dernek tüzüğünün “Derneğin Amaçları” başlıklı 2. maddesinde, “Karton Ambalaj
Sanayicileri arasında beraberlik, dayanışma, bilgi ve deneyim alışverişi, idari, teknik ve
bilimsel yardımlaşma sağlamak, üyelerin mesleki sorunlarına çözüm aramak, haklarını
korumak ve savunmak, üyelere mesleki ve teknik konularda danışmanlık yapmak,
Karton Ambalaj norm ve standartları üzerinde araştırmalar yapmak (…)” şeklinde ifade
edilmiştir6.
(9) KASAD’ın asli üyeleri karton ambalaj firmalarından, fahri üyeleri ise tedarikçilerden
(karton üretici ve ithalatçıları, makine ve teçhizat tedarikçileri, boya gibi kimyasal madde
tedarikçileri vs.) oluşmaktadır. Üyelerine yönelik eğitim, panel, konferans biçimindeki
mesleki bilgilendirme toplantıları düzenleyen dernek, her ay düzenli olarak yönetim
kurulu toplantıları yaparak karton ambalaj teşebbüsleri ile tedarikçi firmaları bir araya
getirmektedir. KASAD yönetim kurulu üyesi olan gerçek kişilerin temsil ettiği
teşebbüsler şunlardır: Camiş Ambalaj Sanayi A.Ş. (CAMİŞ), Cömertler Matbaacılık
San. ve Tic. A.Ş. (CÖMERTLER), Duran-Doğan Basım ve Ambalaj Sanayi A.Ş.
(DURAN-DOĞAN), Görsel Sanatlar Matbaacılık Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. (GÖRSEL),
Omaks Ajans ve Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti. (OMAKS), Lithosan Basım Yayım

3 Kağıt sektöründe, fotokopi kağıdı, oluklu mukavva sektöründe, kutu ve levha ve son olarak ambalaj
sektöründe test liner, fluting ve kraft ürünleri hakkında “Sektöre İlişkin Bilgi” başlığı altında ayrıntılı bilgi
verilmektedir.
4 Kaynak: (Erişim Tarihi: 06.11.2018).
5 NSSC (Neutral Sulfite Semi Chemical): Yarı kimyasal sülfit selülozu.
6 KASAD Dernek Tüzüğü, (Erişim Tarihi: 13.11.2018).
18-44/695-340

4/28

Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. (LİTHOSAN), Printpark Ofset ve Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti.
(PRİNTPARK), Resim Ofset Matbaacılık San. ve Tic. A.Ş. (RESİM OFSET) ve Sentez
Grup Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. (SENTEZ GRUP).
I.1.4. Kahramanmaraş Kağıt San. ve Tic. A.Ş. (KMK)
(10) KMK, 1988 yılında kurulmuş olup %100 atık kağıt kullanarak özellikle oluklu mukavva
endüstrisinin ihtiyaç duyduğu ambalaj kağıtlarının üretimini gerçekleştirmektedir. KMK
tarafından 2018 yılı Temmuz ayı itibarıyla oluklu mukavva üretimine de başladığı ifade
edilmektedir. Teşebbüs ambalaj kağıtları sektöründe fluting, NSSC fluting, test liner,
kraft, imitasyon kraft, oluklu mukavva sektöründe gri karton, mihver kartonu, alçı levha
kağıdı üretimi yapılmaktadır.
I.1.5. Kipaş Kağıt Sanayi İşletmeleri A.Ş (KİPAŞ)
(11) KİPAŞ, %100 geri dönüşümlü atık kağıt kullanarak gerçekleştirdiği ambalaj kağıdı
üretimine 2014 yılında Kahramanmaraş ilindeki fabrika ile başlamıştır. Teşebbüs
ambalaj kağıtları sektöründe fluting, test liner ve opt kraft ürünlerinin üretim ve satışını
gerçekleştirmektedir. Yerinde incelemede elde edilen belgeler dairesinde teşebbüsün
son dönemde oluklu mukavva sektörüne giriş aşamasında olduğu ve bu amaçla Bilecik
ilinin Bozüyük ilçesinde bir oluklu mukavva ambalaj fabrikası kurduğu öğrenilmiştir.
I.1.6. Kombassan Kağıt Matbaa Gıda ve Tekstil San. Tic. A.Ş. (KOMBASSAN)
(12) 1989 yılında Konya’da kurulan KOMBASSAN, Bera Holding A.Ş.’ye bağlı bir kuruluş
olarak faaliyet göstermektedir. Kağıt sektöründe 1. hamur yazı tabı kağıdı üreten firma,
çeşitli ofset kağıdı, bobin, ebat, fotokopi ve krem renkli ajanda7 kağıdı üretimi
yapılmaktadır.
I.1.7. Marmara Kağıt ve Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. (MARMARA)
(13) MARMARA, 1986 yılında ambalaj kağıtları sektöründe fluting, test liner ve kraft üretimi,
oluklu mukavva sektöründe levha ve kutu üretimi yapmak üzere Bilecik ilinin Vezirhan
ilçesinde kurulmuştur. MARMARA Mar Ambalaj Kağıt Değerlendirme San. ve Tic.
A.Ş.’nin (MAR AMBALAJ) paylarının tamamının sahibidir. MAR AMBALAJ ise ambalaj
atığı toplama ve ayırma alanında faaliyet göstermektedir. MARMARA, MAR
AMBALAJ’dan temin ettiği atık kağıtlar ile üretim yapmaktadır.
I.1.8. Modern Karton San. ve Tic. A.Ş. (MODERN KARTON), Modern Oluklu
Mukavva Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. (MODERN OLUKLU)
(14) MODERN KARTON, 1974 yılında faaliyetine başlamış olup her türlü kağıt ve
selülozdan kağıt ve mukavva imalatı yapmaktadır. Ambalaj kağıtları sektöründe fluting,
test liner8, mks, kraft, NSSC gibi ürünlerin üretim ve satışı faaliyetlerini yürütmektedir.
(15) MODERN OLUKLU ise 1996 yılında kurulmuş olup kontrolü MODERN KARTON’a
aittir. MODERN KARTON’dan tedarik ettiği ambalaj kağıtlarını kullanarak oluklu
mukavva sektöründe levha ve kutu imalatını gerçekleştirmektedir.
I.1.9. Mondi Tire Kutsan Kağıt ve Ambalaj Sanayi A.Ş. (MONDİ)
(16) MONDİ, 1974 yılında İzmir’de kurulmuş olup 2007 yılında Mondi Grubu bünyesine
katılmıştır. Dört oluklu mukavva kutu ve bir ambalaj kağıdı fabrikasından oluşan üretim
tesisleri, Tire, İzmit, Adana ve Karaman’da bulunmaktadır. MONDİ oluklu mukavva

7 Bobin, ebat, yazı tabı kağıdı ve tabak/tabaka kağıt farklı ebatlarda olan bütüncül kağıt ve/veya kağıt
rulolarını ifade etmektedir.
8 Farklı mukavemet oranlarına ve işlemeye bağlı olarak test liner 3, test liner 4, beyaz test liner 1, test
liner 2 gibi ürün ayrıştırması bulunmaktadır.
18-44/695-340

5/28

sektöründe kutu ve levha, ambalaj kağıtları sektöründe ise fluting ve test liner üreterek
faaliyet göstermektedir.
I.1.10. Mopak Kağıt ve Karton San. ve Tic. A.Ş. (MOPAK)
(17) Kağıt ve karton üretimi faaliyetleriyle iştigal eden MOPAK, üretimi İzmir ili Kemalpaşa
ilçesi, Muğla ili Dalaman ilçesi ve Kastamonu ili Taşköprü ilçesinde bulunan
fabrikalarında gerçekleştirmektedir. MOPAK tarafından, Dalaman fabrikasının 2001
yılında, Taşköprü fabrikasının ise 2003 yılında özelleştirme usulüyle devralındığı
belirtilmiştir. Firmanın kağıt sektöründe fotokopi kağıdı ürünü bulunmaktadır.
I.1.11. Olmuksan International Paper Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. (OLMUKSAN)
(18) 1968 yılından itibaren oluklu mukavva sektöründe faaliyet gösteren OLMUKSAN, 2012
yılında International Paper Company tarafından devralınmıştır9. Teşebbüs oluklu
mukavva levha ve kutu üretimi alanında faaliyet göstermektedir.
I.1.12. Oluklu Mukavva Sanayicileri Derneği (OMÜD)
(19) OMÜD, 1987 yılında ambalaj sektöründe ilk meslek kuruluşu olarak Türkiye oluklu
mukavva sanayicilerini temsil etmek üzere kurulmuştur. Halihazırda Derneğin 74 asil
üyesi bulunmaktadır. OMÜD, üyeleri arasında idari, teknik ve bilimsel yardımlaşma
sağlamak, mesleki sorunlara çözüm aramak, mesleki ve teknik konularda danışmanlık
yapmak, oluklu mukavva norm ve standartları üzerinde araştırmalar yapmak, oluklu
mukavva kullanımını yaygınlaştırıcı ve teşvik edici çalışmalar yapmak ve bunların
sonuçlarını üyelerinin ve ilgililerin istifadesine sunmak gibi amaçlarla kurulmuştur10.
(20) Yerinde inceleme gerçekleştirilen teşebbüslerden MODERN OLUKLU, MONDİ,
DENTAŞ, OLMUKSAN ve MARMARA OMÜD asil üyesi, KMK, MODERN KARTON,
MOPAK ve KİPAŞ ise OMÜD sempati11 üyesidir.
I.1.13. Ve-Ge Hassas Kağıt ve Yapışkan Bant A.Ş. (VEGE)
(21) 1973 yılında kurulan VEGE’nin kağıt tesisleri 1992 yılında faaliyetlerine başlamıştır.
Kağıt sektöründe 1. hamur bobin kağıtları, tabaka kağıtları ve fotokopi kağıdı ürünleri
bulunmaktadır.
I.2. Sektöre İlişkin Bilgi
(22) Önaraştırma konusu sektörlerde üretilen ürünleri kağıt12, ambalaj kağıtları, oluklu
mukavva (OM-kağıt ambalaj)13, karton ve karton ambalaj olarak sıralamak mümkündür.
Geniş anlamda kağıt üretimi, çeşitli ağaçlar veya yıllık bitkilerden selüloz ve odun
hamuru üretilmesini ve bu ara ürünlerin kullanılmış kağıtların geri dönüşümüyle elde

9 01.11.2012 tarih ve 12-53/1514-532 sayılı Kurul kararı ile birlikte, eski unvanı Olmuksa International
Paper Sabancı Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş. olan şirketin unvanının 26 Mart 2013 tarihi itibarıyla
Olmuksan International Paper Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş. olarak değiştirildiği, unvan değişikliğinin 1
Nisan 2013 tarihli 8290 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde tescil ve ilan olunduğu ifade edilmiştir.
10OMÜD Tüzüğü (Erişim Tarihi:
13.11.2018).
11 Sempati üyeleri asil üyelerden farklı olarak dernek genel kurulunda oy hakkına sahip olmamakla
birlikte, genellikle asil üyelerin dikey ilişki içinde olduğu teşebbüsleri (tedarikçi, makine üretici/dağıtıcısı,
yan sanayi ürünleri sağlayıcısı vb.) ifade etmektedir.
12 Mevcut kararda kağıt ibaresi ile kast edilen, yazı tabı kağıtlarından fotokopi kağıdı olarak da bilinen 1.
hamur kağıtlardır. Ancak, yeri geldikçe kağıt ibaresi, tüm kağıt ve karton çeşitlerini kapsayacak şekilde
geniş anlamıyla kullanılmıştır.
13 Kağıt ambalaj ürünleri, ambalaj kağıtlarından üretilmiş levha (safiha – oluklu mukavva levha) ile
bunların müşteri talebine uygun kalite ve ebatlarda şekillendirilerek satışa sunulan kutu (OM kutu) halini
ifade etmektedir. İşbu dosya bağlamında karışıklığa yol açmamak için kağıt ambalaj ifadesi yerine oluklu
mukavva terimi kullanılacak olup bu terim hem levhaları hem de kutuları kapsamaktadır.
18-44/695-340

6/28

edilen atık kağıtlarla çeşitli mekanik ve kimyasal işlemlerden geçirilmesini kapsayan bir
süreçtir. Geniş anlamda kağıdın hammaddeleri birincil elyaf (selüloz ve odun hamuru)
ve ikincil elyaf (atık/hurda kağıt) olarak adlandırılmaktadır.
(23) Geniş anlamda kağıtlar, metrekare başına düşen ağırlığa göre alt sınıflara
ayrılmaktadır. Gramaj, söz konusu sektörlerde kağıdın kalitesini, dayanıklılığını ve
kullanım alanını belirleyen bir ölçü birimi olarak kullanılmaktadır. Kağıt çeşitleri genel
olarak 60-250 g/m² aralığında üretilirken, kartonlar 150-600 g/m² aralığında
üretilmektedir.
(24) Geniş anlamda kağıtlar kültürel ve endüstriyel kağıtlar olmak üzere ikiye ayrılır. Kültürel
kağıtlar, kendi içinde yazı tabı kağıtları ve gazete kağıdı olarak iki gruba ayrılmaktadır.
Yazı tabı kağıtları genel itibariyle kimyasal selülozdan elde edilen, üzerine yazı
yazılabilen ve baskı yapılabilen, çeşitli kalite ve ebatta üretilebilen kağıtlardır14. Gazete
kağıdı ise, yüksek oranda mekaniksel odun hamuru ile az miktarda kimyasal selüloz
içeren, yazı tabı kağıtlarına göre daha az dayanıklı kağıt türüdür.
(25) Endüstriyel kağıtlar ise kendi içinde sargılık kağıtlar, temizlik kağıtları, kraft torba kağıdı,
OM, kartonlar ve sigara ve ince özel kağıtlar olmak üzere altı alt gruba ayrılmaktadır15.
OM, bir veya daha fazla oluklu (ondüle edilmiş) tabakanın alt ve/veya üst yüzeylerinin
düz tabaka (liner) ile kaplanmasıyla elde edilen levha ile bu levhaların
şekillendirilmesiyle elde edilen kutu ambalajların genel adıdır. oluklu mukavva levhanın
girdileri ise fluting, kraft liner ve test liner adlı kağıt türleridir. Fluting, NSSC veya %100
atık kağıt hamurundan üretilen ve iki düz tabaka arasında yer alan ondüle edilmiş kağıt
türüdür. oluklu mukavva levhanın iç ve dış yüzeyinde kullanılan kağıtlara ise kraft liner
ile test liner adı verilmektedir. Kraft liner genellikle uzun lifli selüloz hamurundan
üretildiği için dayanıklılığı daha yüksek olan kağıt türü iken, test liner kağıtlar %100 atık
kağıt hamurundan üretildiği için dayanaklılığı daha azdır. Kartonlar ise, selüloz ve atık
kağıtların çeşitli oranlarda karışımı ile elde edilen çok katlı ve düz yüzeyli bir kağıt
türüdür. Tek yüzüne kuşe yapıştırılarak baskıya hazır hale getirilir ve karton kutu
yapımında kullanılırlar. Kartonlar da kendi içinde kroma karton16, bristol karton17 ve kraft
karton18 olarak alt sınıflara ayrılmaktadır. Tüm kağıt sektörü içinde alt sektör gruplarının
payları ise aşağıdaki şekildedir:

14 Sektörde faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından yazı tabı kağıtlarının alt sınıflara ayrıldığı, bunlardan
1. hamur kağıtların daha çok fotokopi kağıdı olarak da adlandırılan kağıtları nitelediği, 2. hamur kağıtların
kitap basımında kullanıldığı, kuşe kağıdın ise dergi, afiş gibi ürünler için kullanıldığı ifade edilmiştir.
15 İşbu önaraştırma kapsamında endüstriyel kağıtlar bakımından oluklu mukavva ve kartonlar grubu
üzerinde durulacağından, işbu karar dahilinde diğer endüstriyel kağıtlara ilişkin açıklamalara yer
verilmemiştir.
16 Tripleks karton veya ikincil elyaftan mamul karton olarak da bilinmekte olup atık kâğıttan elde
edildiğinden dolayı yerli üretimi olan bir karton türüdür.
17 Bristol karton selüloz ve odun hamuru kullanılarak üretilen birincil elyaftan mamul kartondur. Amerikan
bristol karton olarak da bilinmektedir.
18 Kraft kartonlar tıpkı kraft liner kağıtlar gibi esmer selülozdan üretilen kahverengi kartonlardır.
18-44/695-340

7/28

Grafik 1: Alt Sektör Gruplarının Tüm Kağıt Sektörü İçindeki Payları (%)

Kaynak: OMÜD tarafından gönderilen cevabi yazı
(26) Grafikten de görüldüğü üzere, tüm kağıt sektörünün %42,8’lik önemli bir kısmı oluklu
mukavva mamullerinden oluşmaktadır. OM’yi %27,6’lık payla kağıt ev eşyası sıhhi
malzeme ve %15,2’lik payla kağıt ve karton ürünleri takip etmektedir.
(27) İncelenen sektörler içinde kağıdın diğer kağıt ürünleri ile herhangi bir girdi ilişkisinde
olmadığı tespit edilmiştir. Oysa ambalaj kağıtları (test liner, fluting ve kraft liner çeşitleri)
oluklu mukavva levhanın ve oluklu mukavva levha da oluklu mukavva kutunun girdisi
niteliğindedir. Aynı şekilde farklı çeşitlerdeki kartonlar da karton ambalajın girdisi olarak
üretim sürecindeki yerini almaktadır.
(28) Geniş anlamda kağıdın hammadde tedarikine bakılacak olursa, Türkiye’de kağıt
üretimine yönelik endüstriyel ormancılığın olmaması sebebiyle selüloz üretiminin
yapılamadığı görülmektedir. Kuruluşundan beri selüloz üretimi yapan Türkiye Selüloz
ve Kağıt Fabrikaları A.Ş.’ye (SEKA) ait işletmelerin de 2000’li yılların başında
özelleştirilmesi ile birlikte ülkemizde selüloz üretimi sona ermiştir. Ülkemiz kağıt imalat
sanayisi, selüloz girdisi bakımından ithalata bağımlılıktan ötürü dünya selüloz
fiyatlarındaki artışlara ve döviz kurunda yaşanan hareketlere duyarlı bir yapı
sergilemektedir19. Özellikle dünya genelinde kağıt ve karton ambalaj türlerinin talebinde
yaşanan artış sonucunda kağıt ve selüloz fiyatları da artış eğilimine girmiştir20. Aşağıda
yer alan selüloz ithalat verilerinden de anlaşıldığı üzere, yıllar içinde tüketime bağlı

19 Selüloz özellikle Arjantin, Brezilya, ABD, Finlandiya, İsveç, Kanada ve Çin gibi ülkelerde üretilmektedir.
KOMBASSAN tarafından gönderilen cevabi yazıda, dünya selüloz piyasalarında faaliyet gösteren bazı
şirketlerin birleşmesi sebebiyle selüloz fiyatlarında son yıllarda bir artış meydana geldiği ifade edilmiştir.
20 Kağıt ve karton ambalajların çevreye zararının plastik, esnek, metal, ahşap ambalaj türlerine nazaran
daha az olması sebebiyle son yıllarda kağıt ve karton ambalaja olan talep artmış, hatta bu tip
ambalajların kullanılmasını yaygınlaştırmak amacıyla çeşitli ülkeler tarafından bazı hukuki düzenlemeler
yapılmıştır. Bu talep artışının yanında, 2017 yılında Çin’de bazı kağıt ve ambalaj fabrikalarının çevre
düzenlemelerine uymayan uygulamalar sebebiyle Çin otoriteleri tarafından kapatılması sonucunda,
yüksek nüfuslu bu ülkenin geniş anlamda kağıt ihtiyacı ithalatla karşılanmaya başlanmış ve dünya
genelinde bozulan arz-talep dengesinden ötürü kağıt fiyatlarında artışlar meydana gelmiştir. Kağıt
fiyatlarındaki bu artış dünya selüloz fiyatlarına da yansımış ve selüloz fiyatlarında da artış eğilimi
oluşmuştur.
15,2
42,8
27,6
4,4 9,8
0,2
Kağıt ve Karton
Oluklu Kağıt ve Karton ile
Ma