Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-1-56 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-41/652-318
Karar Tarihi : 01.11.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Bilge YILMAZ, Öykü SARIASLAN,
Esma AKSU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Petrol Ofisi Havacılık Operasyonları A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No:33 34398 Maslak Sarıyer/İstanbul
- THY Opet Havacılık Yakıtları A.Ş.
Yeşilköy Mah. Atatürk Cad. No:10/1 Dünya Ticaret Merkezi
A1 Blok K:13 D: 411-416 34149 Bakırköy/İstanbul
- Triple Star Aviation Ltd. (İstanbul Ofisi)
15 Temmuz Mah. Bahar Cad. Nurol Park Sit. J Blok
No:43/91-92-93 Güneşli Bağcılar/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Petrol Ofisi Havacılık Operasyonları A.Ş., THY OPET
Havacılık Yakıtları A.Ş. ile aracılık faaliyetinde bulunan Triple Star Aviation
Ltd.’nin (İstanbul Ofisi) özel jetlere yakıt tedariki pazarındaki uygulamalarıyla
4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerini ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
 Petrol Ofisi Havacılık Operasyonları A.Ş.’nin (PO AIR), üç havalimanı hariç
Türkiye’deki tüm havalimanlarında jet yakıtı tedariki pazarında hâkim durumda
olduğu,
 Jet yakıtı tedariki faaliyeti gösteren PO AIR’in aracı şirketler arasında ayrımcı
davranışlarda bulunarak, şikâyetçiye jet yakıtını rakiplerine oranla daha yüksek
fiyattan sattığı,
 PO AIR tarafından şikâyetçinin sektörün alt ve üst pazarında yer alan BP
Petrolleri A.Ş. (BP), Shell & Turcas Petrol A.Ş. (SHELL) ve THY OPET
Havacılık Yakıtları A.Ş.’den (THY OPET) [SOCAR Turkey Petrol Enerji Dağıtım
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (SOCAR) hariç] piyasa fiyatlarıyla yakıt almasının
engellendiği ve bu firmalardan yakıt tedarik etmek niyeti ile talepte
bulunulduğunda, geçerli sebep olmaksızın anlaşma yapmadıkları,
 PO AIR’in özel jetlere jet yakıtı tedariki pazarında aracı olarak faaliyet gösteren
Triple Star Aviation Ltd.’ye (TRIPLE STAR) piyasa fiyatlarının altında yakıt
tedarik ettiği ve bu yolla pazardaki oyuncular arasında ayrımcılık yaptığı,
18-41/652-318
2/16

 TRIPLE STAR’ın PO AIR’den düşük fiyatla aldığı yakıtı kendi müşterilerine
(uçak sahibi-operatörlere) çok yüksek fiyatlarla sattığı ve PO AIR’in bu duruma
karşı sessiz kaldığı,
 İddia edilen uygulamalardan BP, SHELL, TRIPLE STAR ve THY OPET
çalışanlarının da haberdar olduğu ve bunu gösteren e-postaların bulunduğu,
 BP çalışanlarıyla yapılan görüşme ve toplantılarda, şikâyetçi ile çalışmak
istediklerini, fakat kendileriyle çalışmaları durumunda PO AIR, SHELL ve THY
OPET ile ters düşerek müşterilerini kaybetme endişesi taşıdıklarını, aynı
zamanda şikâyetçiye piyasa fiyatından yakıt vermeleri durumunda PO AIR’in
kendilerine verdiği yakıtın fiyatını artırabileceğini, daha önce benzer bir
durumun yaşandığını ve zor durumda kaldıklarını belirttikleri,
 TRIPLE STAR çalışanlarının şikâyetçiye, kendi müşterilerine yakıt vermemesi
ve indirim yaparak yüksek kârı düşürmemesi gerektiği hususlarında sözlü
olarak uyarılarda bulunduğu, eğer uyarılara uyulmaz ise PO AIR’in şikâyetçi
tarafa aşırı fiyat uygulayacağının sözlü ve e-posta aracılığı ile bildirildiği,
 PO AIR ve TRIPLE STAR arasında rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma bulunduğu,
tarafların uyumlu eylem içinde olduğu ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) uyarınca gerekli işlemlerin yapılması
gerektiği
hususları ifade edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.07.2018 tarih ve 5360 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 31.08.2018 tarih ve 2018-1-56/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu, 06.09.2018 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 18-30/524-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bu karar uyarınca düzenlenen 23.10.2018
tarih ve 2018-1-56/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu iddialara ilişkin olarak
hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslere yönelik 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. Petrol Ofisi Havacılık Operasyonları A.Ş. (PO AIR)
(5) PO AIR, yurt içinde ve yurt dışında 200’ün üzerinde yerli ve yabancı havayolu şirketine
hizmet vermektedir. 2005 yılından beri Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA)
üyesi olan PO AIR, yerel işbirlikleri yaparak Türkiye dışında da çeşitli hava
meydanlarında ikmal hizmeti verebilmektedir.
(6) PO AIR’ın ana faaliyet konusu, havacılık yakıtları ile madeni yağların temini, taşınması
ve tedariki ile rafineriler, terminaller, nakliyat acenteleri ve gümrük makamları
nezdinde ilgili işlemlerin yürütülmesidir. PO AIR hisselerinin tamamı Vitol Investment
Partnership Limited’in dolaylı olarak kontrol ettiği VIP Turkey Enerji A.Ş.’ye aittir1.
I.1.2. THY OPET Havacılık Yakıtları A.Ş. (THY OPET)
(7) Rekabet Kurulunun (Kurul) 28.08.2009 tarih ve 09-39/981-247 sayılı kararına
istinaden Türk Hava Yolları A.O. (THY) ve OPET Petrolcülük A.Ş.’nin (OPET) %50’şer
ortaklığıyla kurulan THY OPET, Türkiye genelindeki tüm havalimanlarında, hava

1 Bkz. Kurulun 24.05.2017 tarih ve 17-17/249-103 sayılı kararı.
18-41/652-318
3/16

araçlarının ihtiyacı olan yakıtın depolanması ve uçağa ikmali alanlarında faaliyet
göstermektedir.
(8) Yurt içinde ve yurt dışında yakıt ikmali yapmakta olan THY OPET, Türkiye Petrol
Rafinerileri A.Ş. (TÜPRAŞ) ile birlikte kuzeyde Marmara Ereğlisi ve Giresun'dan
başlayıp, güneyde Antalya’dan Mersin'e kadar uzanan geniş hatta konumlanmış olan
Opet akaryakıt depolama tesislerini kullanmaktadır.
(9) THY OPET Türkiye’deki tüm havalimanlarında, 79 havayolu müşterisine, 30 bayrak
taşıyıcı2 havayoluna, sekiz aracı firmaya ve 3.000 özel havayolu ve genel havacılık
firmasına hizmet vermektedir.
I.1.3. Triple Star Aviation Ltd. (TRIPLE STAR)
(10) TRIPLE STAR, havacılık yakıt tedarik ve ticari hava taşıyıcıları, genel havacılık ve tur
operatörleri için ilgili hizmetleri sunan bir havacılık yakıt satıcısı şirketi olup, Kıbrıs’ta
kuruludur. TRIPLE STAR, çeşitli akaryakıt sağlayıcıları ile çalışmakta olup yalnızca
Türkiye'de değil dünya çapında jet yakıtı tedariki alanında aracılık faaliyeti
yürütmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(11) Dosya konusu iddialar jet yakıtının tedarikçi-aracı-alıcı arasındaki işlemlerini konu
eder nitelikte olup, dosya mevcudu sektörel bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı “jet
yakıtı tedariki pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(12) Jet A-1’in üretimi ve toptan satışı ile ihrakiye teslimi ve dağıtıcılar arası satış
faaliyetlerinin ülke geneline yayılmış olması ve bu hususta ayrı bir coğrafi pazar
tanımlanmasını gerektirebilecek nedenlerin yokluğu dikkate alınarak, ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler
I.3.1. PO AIR’de Gerçekleştirilen Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(13) 06.04.2015 tarihinde Havacılık Müdürü (…..) tarafından Uluslararası Satışlar Direktörü
(…..)’a gönderilen “Depolama&ITP” konulu e-postada yer alan ifadeler aşağıdaki
gibidir:
06.04.2015, (…..) > (…..)
“(…..),
Öcelikle geç cevabımız için kusura bakmayın. Talep ettiğiniz hizmetlere yönelik
firmamıza gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederiz.
Firmamızdan talep ettiğiniz Havacılık tesislerimizdeki depolama hizmetlerine
yönelik olarak aşağıdaki meydanlarda, belirtmiş olduğunuz yakıt ihtiyacınız
doğrultusunda, aşağıda belirtilen tarifelerimiz doğrultusunda 13.04.2015 tarihi
itibariyle hizmet verebileceğimizi teyid ederiz.
Atatürk : (…..) TL/M3, (…..) M3 üzerine (…..) % indirim, (…..) M3 üzerine (…..) %
indirim + günlük depolama bedeli

2 Bayrak taşıyıcı, havayolu veya gemicilik şirketi gibi, bir ülkede yerel olarak tescilli, uluslararası
işletmeler için devlet tarafından verilen tercihli hakları veya imtiyazları kullanabilen ulaşım şirketlerine
verilen isimdir.
18-41/652-318
4/16

Adana: (…..) TL/M3 + günlük depolama bedeli
Ankara: (…..) TL/M3 + günlük depolama bedeli
Bodrum: (…..) TL/M3 + günlük depolama bedeli
Samsun: (…..) TL/M3 + günlük depolama bedeli
Dalaman: (…..) TL/M3, (…..) M3 üzerine (…..) % indirim + günlük depolama
bedeli
Izmir: (…..) TL/M3 + günlük depolama bedeli
Gaziantep: (…..) TL/M3 + günlük depolama bedeli
Yine firmamızdan Antalya meydanı için talep etmiş olduğunuz depolama
hizmetini ne yazık ki şu anki mevcut kapasite yetersizliği sebebiyle üzülerek
veremeyeceğimizi bildiririz. Ama ilerleyen zamanlarda kapasite durumumuzda bir
gelişme olması durumunda bu meydandaki depolama hizmeti için tekrar
konuşabiliriz.
Aynı tarihli yazınızla firmamızdan talep etmiş olduğunuz Havacılık
tesislerimizdeki ITP (Into-Plane/Uçağa ikmal) hizmetlerini de operasyonel ve
yapısal sebeplerle veremeyeceğimizi üzülerek bildiririz.
İyi çalışmalar, (…..)”
(14) 10.09.2014 ve 12.09.2014 tarihlerinde Uluslararası Satışlar Direktörü (…..), Havacılık
Müdürü (…..), Havacılık Satış Müdürü (…..) ve SOCAR çalışanı (…..) arasında
gerçekleşen “GA fiyatları” konulu e-postalarda yer alan ifadelere aşağıda yer
verilmiştir:
“10.09.2014, (…..) > (…..),(…..)
“(…..) günaydın,
Senden olumsuz bir haber gelmeyince aşağıdaki seviyeler üzeriden küçük
müşterilere teklif verdim kabul edenler oldu, önümüzdeki dönemlerde gelecek
talepleri (…..)'a ileteceğim. Selamlar, kolay gelsin. (…..)
Meydan Formül PO Payı Ödeme Vergi/Resim/Harç
IST Platts (FOB MED, High) (…..) cag Haftalık Fatura+20 gün (…..) €/m3
AYT Platts (FOB MED, High) (…..) cag Haftalık Fatura+20 gün (…..) €/m3
BJV Platts (FOB MED, High) (…..) cag Haftalık Fatura+20 gün (…..) €/m3
DLM Platts (FOB MED, High) (…..) cag Haftalık Fatura+20 gün (…..) €/m3
TZX Platts (FOB MED, High) (…..) cag Haftalık Fatura+20 gün (…..) €/m3
ADA Platts (FOB MED, High) (…..) cag Haftalık Fatura+20 gün (…..) €/m3
ADB Platts (FOB MED, High) (…..) cag Haftalık Fatura+20 gün (…..) €/m3
TEQ Platts (FOB MED, High) (…..) cag Haftalık Fatura+20 gün (…..) €/m3
ESB Platts (FOB MED, High) (…..) cag Haftalık Fatura+20 gün (…..) €/m3
(…..)
10.09.2014, (…..) > (…..)
“(…..), Uygulayabileceğimiz add-on'ları aşağıda gönderiyorum.
IST: (…..) cag
AYT: (…..) cag
BJV: (…..) cag
DLM: (…..) cag
TZX: (…..) cag
18-41/652-318
5/16

ADA: (…..) cag
ADB: (…..) cag
TEQ: (…..) cag
ESB: (…..) cag
Teklif vermeyi planladığınız musteri bilgilerini teklif aşaması oncesinde bizimle
paylaşmanızı rica ediyoruz.
İyi çalışmalar. (…..)”
10.09.2014, (…..) > (…..)
“(…..), Teşekkür ederim.
Ben tablodaki sayıları hesaplarken sonlandırdığımız sözleşmedeki add-onlara
(IST-(…..) cag idi) +1 cent ve TÜPRAŞ ilave primini ekledim ve (…..)'ye ulaştım.
Pazarlık etmek istemiyorum ama hiç değiilse benim tablodaki sayılara +1 cent
daha ekleyelim.
Müşteri bilgilerini tabiki paylaşırım, çoğunlukla aracılar ve GA olacak zaten.
Kolay gelsin, (…..)”
12.09.2014, (…..) > (…..)
“(…..), Aşağıdaki şekilde revize ediyoruz,
IST: (…..) cag
AYT: (…..) cag
BJV: (…..) cag
DLM: (…..) cag
TZX: (…..) cag
ADA: (…..) cag
ADB: (…..) cag
TEQ: (…..) cag
ESB: (…..) cag
Teyit ederseniz, gerekli tanımlamaları yapacağım. İyi çalışmalar. (…..)”
(15) 24.10.2014, 30.10.2014, 31.10.2014 ve 04.11.1014 tarihlerinde Uluslararası Satışlar
Direktörü (…..), Havacılık Müdürü Mehmet (…..) ve Havacılık Satış Müdürü (…..)
arasında gerçekleşen “RE: gümrüklü fiyatlar” konulu e-postalarda yer alan ifadeler
aşağıdaki gibidir:
24.10.2014, (…..)
“(…..) günaydın, Tek uçaklı bir küçük müşteri için tüm meydanlar gümrüklü fiyat
verebilir misiniz? Teşekkürler, (…..)”
30.10.2014, (…..) > (…..)
“(…..), Bu konuda sizden haber bekliyorum lütfen.
İhraç kayıtlı add-on'ları da TÜPRAŞ’ın yeni primleri ile (…..) düşürüyorum.
Teşekkürler, (…..)”
30.10.2014, (…..) > (…..)
“Ne yapıyoruz?”
18-41/652-318
6/16

31.10.2014, (…..) > (…..)
“Reseller tarzında fiyat versek nasıl olur? Örneğin Hay-hay veya Triplestar'a
uyguladığımız şekilde... Ama primi çok daha düşük tutmamız gerekir... Ya da
meydan bazında en yüksek havayolu müşteri fiyatlarımızı alıp üstüne ciddi bir
ilave koyarak da ilerleyebiliriz. Ama sanki ilk yöntem daha kolay gibi... Ne dersin?
(…..)”
31.10.2014, (…..) > (…..)
“Küçük müşteri fiyatlarından %(…..) indirim kastediyorsun değil mi?
Diğer resellerlarınki (…..) % civarında.”
31.10.2014, (…..) > (…..)
“Aynen. (…..) % yeterlidir bence. Ne dersin?”
31.10.2014, (…..) > (…..)
“Ok.”
31.10.2014, (…..) > (…..)
“(…..),
(…..) % indirim Tüpraş+Add-On fiyatlardan çok daha yüksek kalıyor değil mi?
Sonra problem yaratmayalım piyasada...”
(…..)”
04.11.2014, Burak SAKAR > Mehmet Serkan ERGİN
“(…..), Bunu gönderdin mi veya gönderecek misin?”
04.11.2014, (…..) > (…..)
“Sen gonderir misin? Ben yollamadim.”
04.11.2014, (…..) > (…..)
“Ok”
(16) Yerinde incelemede “Gümrüklü Fiyatlar” konulu bir belge bulunmuş olup belge içinde
yer alan bölüme aşağıda yer verilmiştir:
“( …)
Gümrüklü fiyatlar ile ilgili olarak,
Mal bedelinin tespitinde TÜPRAŞ tarafından rafineriler itibariyle ilan edilen
gümrüklü satış fiyatları (KDV Hariç) baz alınacaktır. TÜPRAŞ tarafından tespit
edilen TL/M3 bazındaki fiyatın 1000'e bölünmesi suretiyle TL/LT fiyatı tespit
edilecektir. Tespit edilen mal bedeline PO kar payı meydanlar itibariyle ilave
edilecektir. POAŞ marjı her ay başından geçerli olmak ve o ay için uygulanmak
üzere bir önceki ayın POAŞ marjı*((ÜFE+DSK)/2) formülü ile bulunacaktır.
ÜFE, Devlet İstatistik Enstitüsünce bir önceki ay için tesbit ve ilan edilen Aylık
Üretici Fiyat Endeksindeki artışı ifade etmektedir.
DSK, T.C. Merkez Bankasınca ABD Doları için her gün saat 15.00'de tesbit
edilen gösterge niteliğindeki Döviz Satış Kuru müteakip gün için geçerli olmak ve
T.C. Merkez Bankasınca Döviz Kuru tesbit edilmeyen günlerde bir önceki güne
ait döviz kurunun dikkate alınması kaydıyla oluşturulacak ve takvim günü
18-41/652-318
7/16

ortalamasına göre bulunacak olan önceki aylara ait aylık Döviz Satış Kuru artış
oranını ifade etmektedir.
Rafineri tarafından TL/M3 bazında tesbit edilen gümrüklü satış fiyatındaki
değişiklikler değişim tarihi itibariyle fiyat oluşumuna aynen yansıtılacaktır.
Faturalara ayrıca KDV ve DHMİ'ne ödenen imtiyaz ücreti ilave edilecektir.
Faturalar TL olarak tanzim edilecektir.
Bu şekilde tespit edilmiş 1 Kasım 2014 itibariyle geçerli fiyatlarımız aşağıdadır.
Meydan Satış Fiyatı kdv-imtiyaz hariç TL/LT Satış Fiyatı kdv-imtiyaz dahil TL/LT
Atatürk (…..) (…..)
Esenboğa (…..) (…..)
A.Menderes (…..) (…..)
Antalya (…..) (…..)
Dalaman (…..) (…..)
Adana (…..) (…..)
Trabzon (…..) (…..)
Bodrum (…..) (…..)
Çarşamba (…..) (…..)
Diyarbakır (…..) (…..)
Kayseri (…..) (…..)
Gaziantep (…..) (…..)
Isparta (…..) (…..)
Nevşehir (…..) (…..)
Çorlu (…..) (…..)
Hatay (…..) (…..)
Eskişehir (…..) (…..)
Malatya (…..) (…..)
(…)”
I.3.2. THY OPET’te Gerçekleştirilen Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(17) 09.05.2018 tarihinde Deniz Satışları Müdürü (…..) ile İkmal ve Operasyon Genel
Müdür Yardımcısı (…..) arasında gerçekleşen “(…..) /AVIATION FUEL REQUEST”
konulu e-postalarda yer alan ifadeler aşağıdaki gibidir:
09.05.2018, (…..) > (…..)
“(…..),
(…..) bizim (…..) olarak üyesi olduğumuz Gemi Yakıt İkmal Derneğinden
görüştüğüm bir kişi. Kendileri aynı zamanda Jet yakıttı pazarında da faaliyet
göstermektedirler. Sizler ile görüşmek istemekte ama bir türlü sizlere
ulaşamamaktadırlar. Kendileri sizden randevu talep etmektedirler. Size veya
sizin yönlendireceğiniz bir kişiye yönlendirmemiz mümkün mü?
Teşekkürler, Saygılarımla,”
09.05.2018, (…..) > (…..)
“(…..) merhaba,
Aşağıdaki mesajlardan ve satış gurubundan gelen bilgilerden anladığım, bu
kişilerle görüşmeler((…..) bizim satış gurubunda) yapılmış. Ayrıca bu şirketin
(…..) ile ortaklığı olduğundan zaten doğal olarak (…..) ile anlaşmaları vardır.
Biz çalışma prensibi olarak, bu tür “aracı” konumunda her şirketle çalışmıyoruz.
Bu konu kendilerine böyle iletilmiş olmasına rağmen tekrar bir randevu ile
görüşmenin pek anlamı olmayacaktır.
18-41/652-318
8/16

Sizin için kritik bir kişi ise, ayrıca (…..) ile görüşebilirler. Kolay gelsin.”
09.05.2018, (…..) > (…..)
“(…..),
Verdiğiniz bilgi için teşekkürler. İlgili kişi ile sürekli yüz yüze görüştüğüm bir kişi
olduğundan (…..) ile de görüşmesi benim için yeterlidir. Saygılarımla,”
(18) 14.08.2017 ve 20.04.2018 tarihlerinde (…..) çalışanı (…..) ve (…..) arasında
gerçekleşen “Re:JET YAKITI” konulu e-postalarda aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:
14.08.2017, (…..) > (…..)
“(…..),
Telefon konuşmamıza istinaden şirketimizin kısa özgeçmişini sizinle
paylaşıyorum.
2007 yılından bu yana İstanbul merkezli ofisimizde müşterilerimize özel jet
kiralama konusunda hizmet vermekteyiz. Ağırlıklı olarakta Afrika’da Kinşasa,
Lubumbaşi, Malabo, Bangui, Tel Aviv, Accra, ve daha adını bile bizlerin
müşterilerimizden duyduğumuz şehirler, Avrupa ve Türkiye başlıca kuvvetli
olduğumuz alanların başında ge