Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-2-30 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 18-40/640-311
Karar Tarihi : 25.10.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Bülent GÖKDEMİR, Ahmet ŞAHİN, Kemal KÜÇÜKKAVRUK,
Mustafa YAMAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Superonline İletişim Hizmetleri A.Ş.
Aydınevler Mah. İnönü Cad. No:20 Küçükyalı Ofis Park 34854
Maltepe/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Superonline İletişim Hizmetleri A.Ş. ile Türksat Uydu
Haberleşme Kablo TV ve İşletme A.Ş.'nin birbirlerine kendi şebekeleri üzerinden
toptan seviyede veri akış erişimi hizmeti, TV hizmeti ve destek hizmetleri
sunmasına yönelik anlaşmaya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.07.2018 tarih ve 4934 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 17.10.2018 tarih ve 2018-2-30/MM sayılı Rapor,
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Superonline İletişim Hizmetleri A.Ş. (Superonline) ile Türksat Uydu Haberleşme
Kablo TV ve İşletme A.Ş. (Türksat) arasında imzalanan Toptan Seviyede Veri
Akış Erişimi Hizmeti, TV Hizmeti ve Destek Hizmetleri Çerçeve Sözleşmesi’nin
(Sözleşme) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olması nedeniyle
Sözleşme’ye menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki koşullarının tamamının varlığı nedeniyle
bildirime konu Sözleşme’ye beş yıl süreyle bireysel muafiyet tanınabileceği,
sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Bildirim konusu Sözleşme'ye göre, Superonline ve Türksat'ın birbirlerine,
altyapılarının uygun olduğu yerlerde, toptan seviyede veri akış erişimi (VAE) hizmeti
ile varsa TV hizmeti sunacağı, bu hizmetin taraflarca kendi abonelerine sağlanacağı
ve taraflardan her birinin diğer tarafın abonesine destek hizmetleri sunacağı
öngörülmektedir.
G.1. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Görüşü
(5) Yukarıda özetlenen başvurunun elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olması
sebebiyle 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun (EHK) 7. maddesinin ikinci
fıkrası gereğince BTK’dan görüş talep edilmiş ve Kurum kayıtlarına 13.08.2018 tarih
ve 5687 sayılı yazı ile giren BTK’nın görüşünde özetle,
18-40/640-311
2/12
- Toptan genişbant erişim hizmeti pazarında hâlihazırda Türk Telekomünikasyon
A.Ş. (Türk Telekom) dışında kendi altyapısı üzerinden Superonline tarafından diğer
işletmecilere erişim hizmeti sunulmakla birlikte, Sözleşme kapsamında Türksat'ın
da toptan seviyede VAE hizmeti sunmasının toptan genişbant erişim hizmetlerinde
rekabet seviyesini artırabileceği ve bunun da ilgili pazarın büyümesine ve rekabet
ortamının iyileşmesine katkı sağlayabileceği,
- Türksat'ın daha çok şehir merkezlerinde altyapısının bulunduğu, Superonline
tarafından ise genellikle yeni yerleşim yerlerine altyapı kurulduğunun bilinmekte
olduğu, bu kapsamda ölçek ekonomisinin büyük önem arz ettiği pazarda adı geçen
işletmecilerin daha fazla sayıda tüketiciye alternatif yöntemlerle hizmet verebilir
duruma geleceği,
- Söz konusu Sözleşme kapsamında sunulacak VAE hizmetleri ile sadece toptan
seviyede değil perakende seviyedeki rekabetin de olumlu etkileneceği ve
perakende pazardaki tarifeler üzerinde de rekabetçi bir baskı oluşabileceği,
- Sözleşme ile kablo TV ve internet erişim hizmetleri için her bir işletmeci ile ayrı
sözleşme tesis edileceğinin anlaşılmakta olduğu, abone tarafından hizmetlerden
herhangi birisine ilişkin sözleşmenin feshedilmesi halinde, devam edecek diğer
hizmete ilişkin şartlar hakkında ilgili işletmeci tarafından abonenin açık bir şekilde
bilgilendirilmesinin sağlanması ve takiben Türksat tarafından gerçekleştirilmesi
muhtemel tarife ve kampanyalara dair işlemlerde abone onaylarının alınmış olması
hususunun hatırlatılmasında fayda görüldüğü,
- Bu çerçevede, iş modeli kapsamındaki internet erişim hizmeti aboneliğinin iptal
edilmesi halinde, Türksat tarafından sıfır (0) TL bedelle abonelere sunulmakta olan
TV hizmeti ile ilgili devam edecek süreçte muhtemel tarife/kampanya değişikliği ile
abonelere ücret yansıtılması ihtimalinin olduğunun öngörüldüğü, geçiş sürecinde
abone bilgilendirmelerinin ve onaylarının eksiksiz gerçekleştirilmesi ve abone
mağduriyetine sebep olunmamasının önem arz ettiği,
- Sözleşme’nin pek çok yerinde TV hizmetinin Türksat tarafından sunulacağı,
abonelik sözleşmeleri ve benzeri hususların Türksat tarafından yürütüleceğinin
belirtildiği, ancak Sözleşme’nin 4. maddesinin 4.1.2 fıkrasında Hizmet Sağlayanın
Hizmet Alana veya onun abonelerine TV hizmeti sunabileceğinin ifade edildiği, bu
durumun TV hizmetini sadece Türksat’ın sunacak olması hususu ile tezatlık teşkil
ettiğinin düşünülmekte olduğu ve bu hususun netleştirilmesinde fayda görüldüğü,
- Türksat’ın 08.02.2018 tarihinde Türksat altyapısı üzerinden diğer operatörlerin
hizmet sunmasına ilişkin konunun uygunluğu için BTK’dan değerlendirme talep
ettiği, BTK’nın söz konusu iş modelini uygun bulduğu, ancak Türksat’ın diğer
operatörlerin altyapısını kullanmak için ayrıca BTK’nın onayını alması gerektiği,
ifade edilmektedir.
G.2. İlgili Taraflar
G.2.1. Superonline İletişim Hizmetleri A.Ş. (Superonline)
(6) 2004 yılında kurulan ve Turkcell Grubu'nun bünyesinde faaliyet gösteren Superonline,
kablolu ağlar üzerinden internet erişiminin sağlanması hizmetleri (internet servis
sağlayıcılığı, sabit telefon hizmeti, altyapı işletmeciliği hizmeti, uydu haberleşme
hizmetleri, kablolu yayın hizmeti, sanal mobil şebeke işletmeciliği hizmeti) alanında
faaliyet göstermektedir. Teşebbüs, bireysel, kurumsal ve toptan seviyede
18-40/640-311
3/12
müşterilerine, ses, veri, genişbant internet erişimi, toplu ses taşıma, kiralık veri hattı
hizmetleri ve katma değerli servisler sunmaktadır.

G.2.2. Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme A.Ş. (Türksat)
(7) Türksat, 02.07.2004 tarihli Resmi Gazete'de (RG) yayımlanan 406 sayılı Telefon ve
Telgraf Kanunu'na 16.06.2004 tarih ve 5189 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesi ile eklenen Ek 33. madde uyarınca, ulusal
egemenlik kapsamındaki uydu yörünge pozisyonlarının hakları, yönetimi ve işletme
yetkisine sahip olmak ve bununla ilgili yükümlülükleri yerine getirmek, adına kayıtlı ve
diğer operatörlere ait uyduları işletmeye vermek, bu alanlarda faaliyet göstermek
üzere Türk Ticaret Kanunu ve özel hukuk hükümlerine tabi olarak kurulmuştur.
27.04.2005 tarihli RG’de yayımlanan, 21.04.2005 tarih ve 5335 sayılı Kanun ile Türk
Telekom'un kablo altyapısı ve bu altyapı üzerinden yürütülen hizmetler Türksat'a
devredilmiştir. Böylece, Türksat, kablo operatörlüğü görevini de üstlenerek
yurtiçindeki abonelerine analog ve sayısal TV, internet ve sabit telefon hizmetleri
sağlamaktadır.
(8) 08.10.2005 tarihli RG'de yayımlanan, 23.09.2005 tarih ve 2005/9481 sayılı Bakanlar
Kurulu kararıyla ulusal uydu programı ve insan kaynağı yetiştirme konularında
Türksat yetkilendirilmiştir. Buna göre, yurtiçinde kurulan ve kurulacak uydu üretim
tesislerinde, uyduların ve alt sistemlerinin üretilmesi, entegrasyonu, test edilmesi,
uydu ve uzay teknolojilerinde ülke ihtiyaçlarını karşılamak üzere uzman işgücünün
yurtiçinde ve yurtdışında yetiştirilmesi ve istihdamı, yeni pazarlara girilmesi, uydu
pazarındaki etkinliğin artırılması ve uydu alanında dünyadaki gelişmelerden uzak
kalınmaması amacıyla yeni şirket kurulması veya kurulu bulunan şirketlere ortak
olunması veya satın alınması hususlarında Türksat yetkilendirilmiştir.
(9) Türksat 2007 yılı itibarıyla Coğrafi Bilgi Teknolojileri alanında uydu görüntüsü satışı
yapmaya, gözlem uyduları üzerinden elde edilen verileri işleyerek kamu kurumları ile
özel sektör kuruluşlarının ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik projeler (uzaktan algılama
vb.) üretmeye başlamıştır.
G.3. İlgili Pazar
G.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(10) İlgili Pazarın Tanımlanmasına ilişkin Kılavuz'da, ilgili ürün pazarının tespitinde dikkate
alınacak unsurlar açıklanmıştır. Buna göre, belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame
edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazarlar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır.
Bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda yer alabilmesi için bu ürünlerin tüketici
gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları açısından benzer olmaları ve
birbirleriyle ikame edilmeleri gerekmektedir. Ayrıca tespit edilen pazarı etkileyebilecek
diğer unsurlar da değerlendirilebilmektedir.
(11) Başvuru konusu Sözleşme ile Superonline ve Türksat, genişbant internet
hizmetlerinin perakende seviyede sunumu için birbirlerine, altyapılarının uygun olduğu
ölçüde toptan seviyede VAE hizmeti, TV hizmeti ve birbirlerinin abonelerine destek
hizmetleri sunacaktır. Bu doğrultuda ilgili ürün pazarının tanımı bakımından sabit
genişbant internet erişim hizmetlerinin1 esas alınması gerekmektedir.

1 Genişbant erişim için kullanılan teknolojiler sabit ve mobil olarak ikiye ayrılmaktadır. Sabit genişbant,
bakır kablo ağı üzerinden sunulan hizmetler, kablo TV şebekesi üzerinden sunulan hizmetler ile fiber
erişim hizmetlerini kapsamakta iken, mobil genişbant 3G veya daha üstündeki mobil standartları
kullanan internet erişimi olarak tanımlanmaktadır. Bununla birlikte başvuru konusu işlemin toptan
18-40/640-311
4/12
(12) Sabit genişbant internet erişim pazarını toptan ve perakende olmak üzere ikiye
ayırmak mümkündür. Toptan genişbant internet hizmetleri pazarında internet servis
sağlayıcılar (İSS) kendi altyapılarını tesis edebildikleri gibi, tesisi son derece maliyetli
olan yatırımlara katlanmak yerine, altyapı sahibi teşebbüslerden toptan seviyede
internet erişim hizmeti alabilmektedir. İSS'ler toptan seviyede altyapı sahibi
teşebbüsten aldıkları bu hizmeti perakende seviyede son kullanıcılara sunmaktadır.
Genişbant hizmetlerine erişim için kullanılan teknolojik altyapılar bakır kablo ağı
üzerinden sunulan hizmetler (ADSL), Kablo TV şebekesi üzerinden sunulan hizmetler
(Kablo internet), Fiber, Genişbant Telsiz Erişim, Wi-Fi, Uydu, Asenkron/Eşzamansız
Transfer Modu (ATM), Frame relay/Çerçeve Röle (FR), Metro Ethernet (ME) ve
Simetrik Yüksek Hızlı Sayısal Abone Hattı (G.SHDSL) gibi altyapılar olarak
sıralanmaktadır. BTK tarafından Veri Akış Erişimini İçeren Toptan Genişbant Erişim
Pazarı Pazar Analizi Dokümanı’nda yapılan arz ve talep yönlü ikame
değerlendirmeleri çerçevesinde xDSL, ATM, FR, ME internetin aynı ilgili ürün
pazarında olduğu tespitine yer verilmiştir.
(13) Ülkemizde faaliyet gösteren İSS'lerin tamamı DSL hizmetlerini, toptan seviyede
genişbant internet pazarında Türk Telekom’un bakır kablo altyapısına erişmek
suretiyle sunmaktadırlar. BTK düzenlemelerine göre İSS'ler "yeniden satış" (Al-Sat),
VAE ve "yerel ağa ayrıştırılmış erişim" (YAPA) yöntemleriyle Türk Telekom bakır
kablo şebekesine erişebilmektedirler. Bahse konu erişim modelleri arasındaki temel
fark, İSS'lerin Türk Telekom altyapısına bağımlılık dereceleri ve dolayısıyla kendi
altyapılarına yapacakları yatırımın maliyetidir. Yeniden satış modeli İSS'nin altyapıya
en az yatırım yapmasını gerektiren erişim yöntemiyken, YAPA modelinin tercih
edilmesi halinde işletmecinin kendi altyapısına yapması gereken altyapı yatırımı
artmaktadır.
(14) Türk Telekom, BTK tarafından alınan 07.01.2010 tarihli ve 2010/DK.I0/20 sayılı karar
ile veri akış erişimini içeren toptan genişbant erişim piyasasında etkin piyasa gücüne
(EPG) sahip işletmeci olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda Türk Telekom, erişim
sağlama (xDSL), referans erişim teklifi hazırlama ve yayınlama (xDSL Al-Sat, xDSL IP
seviyesinde VAE), ayrım gözetmeme, şeffaflık, maliyet esaslı tarife belirleme (tarife
kontrolü) yükümlülüklerine tabi tutulmuştur. Türk Telekom'un toptan seviyede
uygulayacağı xDSL VAE ücretleri BTK tarafından belirlenmektedir.
(15) Yukarıda ifade olunan hususların yanı sıra bildirim konusu işlemin, tarafların
perakende seviyede sundukları genişbant internet hizmetlerinin gelişmesi amacıyla
toptan seviyede sahip oldukları altyapıda işbirliğine gitmelerine ilişkin olması
sebepleriyle ilk ilgili ürün pazarı “toptan sabit genişbant internet hizmetleri pazarı”
olarak belirlenmiştir.
(16) Bununla birlikte bildirim konusu Sözleşme’nin tarafların internet hizmetlerini
perakende seviyede tüketicilere sunmalarına olan etkisinin ortaya konulması için,
toptan pazarda yaşanabilecek gelişmelerin son kullanıcıları doğrudan etkileyebileceği
göz önünde bulundurularak ve işlemin unsurlarından birisi olan destek hizmetlerinin
etkilemesinin muhtemel olması dikkate alınarak bir diğer ilgili ürün pazarı “perakende
sabit genişbant erişim hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.

düzeyde sunulan sabit genişbant hizmetlerine ilişkin olması, Rekabet Kurulunun genişbant internet
piyasasında sabit ve mobil ikamesini incelediği kararından bu yana piyasa koşullarında bir değişikliğin
yaşanmaması ve BTK tarafından da bu yönde bir tespitin bulunmaması sebepleriyle dosyanın
değerlendirilmesinde sabit genişbant internet erişim pazarı dikkate alınmıştır.
18-40/640-311
5/12
(17) Diğer yandan tarafların TV yayıncılığı pazarında da belirli seviyeye kadar rakip
durumda bulunmalarından dolayı “ödemeli dijital TV yayıncılığı pazarı” da ilgili ürün
pazarlarından biri olarak değerlendirilmiştir.

G.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(18) Başvuru konusu hizmetler bakımından ülke çapında rekabet şartlarının homojen
olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
G.4. Değerlendirme
G.4.1. Anlaşmanın Niteliği
(19) Superonline ile Türksat arasında imzalanan başvuruya konu Sözleşme ile,
- Sözleşme’de belirtilen ücretlerin ödenmesi karşılığında taraflardan her birinin diğer
tarafa Sözleşme’de belirtilen şartlarda ve altyapılarının uygun olduğu yerlerde
toptan seviyede VAE hizmeti sunacağı,
- Taraflardan her birinin hak sahibi olduğu şebeke üzerinden diğer tarafa toptan
seviyede sunacağı VAE hizmetinin taraflarca kendi abonelerine sağlanacağı,
- Taraflardan her birinin diğer tarafa, Sözleşme’de belirtilen şartlarda ve alt
yapılarının uygu