Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-2-36 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 18-33/555-273
Karar Tarihi : 19.09.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Recep GÜNDÜZ, Erdem AKTEKİN, Selvi KOCABAY,
Gözde MAVİ, Emircan AKSAKAL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Limited Liability Company Yandex
Temsilcisi: Av. Sibel ATİK YILMAZ
Büyükdere Cad. Alba İş Merkezi No: 67-71 Kat: 7 Şişli/İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: Google LLC, Google International LLC ve Google Reklamcılık
ve Pazarlama Ltd. Şti.'den oluşan ekonomik bütünlüğün mobil işletim sistemi ve
mobil uygulama ve hizmetlerin sunumuna ilişkin davranışlarının ve anılan ekonomik
bütünlük ile cihaz üreticileri arasında imzalanan sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun'u
ihlal edip etmediğinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 10.07.2015 tarih ve 3250
sayı ile intikal eden ve Limited Liability Company Yandex (Yandex) tarafından yapılan
başvuruda özetle,
- Google Inc., Google International LLC ve Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd.
Şti.’nin (hepsi birlikte Google), hâlihazırda, kişisel bilgisayarlar ve mobil cihazlar
üzerinde, internette arama, internet tarayıcısı, video barındırma, bulut tabanlı
depolama, sosyal ve diğer ağlar, reklam hizmetleri, e-posta, harita, gezinme ve diğer
hizmetleri kapsayan bir ürün yelpazesinin bulunduğu, bunun yanı sıra gelirlerinin büyük
çoğunluğunun arama sonuçları sayfasındaki ve mobil uygulamalardaki reklam
satışlarından oluştuğu,
- Mobil internet piyasasının büyümesi ile birlikte Google’ın Android Inc.’i satın alarak
“Android Açık Kaynak Projesi”ni geliştirdiği ve akıllı telefon piyasasında Apple ile
rekabet etmek isteyen orijinal ekipman üreticileri ve mobil ağ operatörleri ile lisans
sözleşmeleri imzaladığı,
- Bahse konu projenin açık kaynak özelliği sebebiyle çok sayıda uygulama geliştirici
tarafından tercih edilen Android işletim sisteminin mobil cihaz işletim sistemleri
içerisindeki payının hızla büyüdüğü,
- Daha sonra Google’ın kapalı kaynak kodlu bir uygulama paketi olan “Google Mobil
Hizmetleri Paketi”ni geliştirdiği ve uygulama programlama arayüzlerini Android işletim
sisteminin uygulama mağazası olan “Google Play Store” ve yine kapalı kaynak kodlu
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILANLAR : - Google LLC
- Google International LLC
- Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan YILDIRIM
Yıldız Mah. Çitlenbik Sokak No:12 Beşiktaş/İSTANBUL
18-33/555-273
2/117

“Google Play Hizmetleri” isimli tek bir paket üzerine yerleştirdiği, böylece uygulamaların
Google Play uygulama mağazası haricindeki uygulama mağazalarında ve Google Play
Hizmetleri’ne erişim sağlanmadığı takdirde düzgün olarak çalışamadığı ve Android
Açık Kaynak Projesi’nin orijinal ekipman üreticileri için kullanılamaz hale geldiği,
- Google’ın kapalı kaynak kodlu Google Mobil Hizmetleri Paketi’nde, Google arama
motoru, Chrome internet tarayıcısı, Google haritaları, dosya depolama ve
eşzamanlama ürünü Google Drive, video barındırma sitesi YouTube, e-posta hizmeti
Gmail, sosyal ağ hizmetleri Google+ ve Photos’un yer aldığı, anılan uygulamaların bu
paket olmaksızın Google Play Store’dan indirilebildiği, bu nedenle Google Mobil
Hizmetleri Paketi’nin tek bir ürün olmayıp tüm ayrı uygulamaları paket halinde sunmak
için bir araç olduğu,
- Google’ın sahibi olduğu Android işletim sisteminin uygulama mağazası Google Play
uygulama mağazası üzerinden 2014 yılı sonu itibarıyla yaklaşık (…..) uygulamaya
erişilebildiği, bu rakamın Amazon Store’da (…..), Yandex’te ise (…..) olduğu,
- Bir platform üzerinden erişilebilen uygulama sayısının fazla olmasının tüketiciler için o
platformu cazip kılan önemli bir faktör olduğu, Android işletim sisteminden erişilebilen
uygulamaların fazla olması sebebiyle orijinal ekipman üreticilerinin Android işletim
sistemine yöneldiği,
- Google tarafından Android işletim sistemini tercih etmek isteyen ekipman üreticilerine,
cihazlarına Google Play uygulama mağazasının, Google Play Hizmetleri’nin ve Google
Mobil Hizmetler Paketi’nin önceden yüklenmesi şartının getirildiği, anılan yüklemelerin
internetten yapılamadığı,
- Dolayısıyla ekipman üreticilerinin ticari varlıklarını sürdürebilmek için Google Play
uygulama mağazası ve Google Play Hizmetleri’ne ihtiyaç duydukları,
- Google’ın kurduğu yeni yapı ile pazar payını artırdığı, dünya çapında satılan tüm mobil
cihazların %(…..) Android işletim sisteminin, %(…..) Apple işletim sistemi olan iOS’un
kurulu olduğu,
- 2015 yılı Mayıs ayı itibarıyla Türkiye’de Android işletim sisteminin pazar payının
%(…..), iOS’un pazar payının %(…..), Windows Phone işletim sisteminin pazar payının
ise %(…..) olduğu,
- Böylece hâkim duruma gelen Android işletim sistemi ve Google’ın üç yöntemle hâkim
durumunun devamını sağladığı, bu yöntemlerin (a) mobil uygulama dağıtım
sözleşmeleri, (b) gelir paylaşımı sözleşmeleri, (c) Android uyumluluk programı ve
parçalara ayırmama sözleşmesi olduğu,
i. Mobil Uygulama Dağıtım Sözleşmesi’ne ilişkin olarak,
o Bahse konu sözleşmelerin Google Play uygulama mağazası, Google Play
Hizmetleri ve Google Mobil Hizmetler Paketi’nin Android işletim sistemini
kullanmak isteyen cihazlara önceden yüklenmesiyle ilgili olarak cihaz
üreticileri ile Google arasında imzalanmasının zorunlu olduğu,
o Bu sözleşme uyarınca üreticilerin, Google Mobil Hizmetler Paketi
uygulamalarına ayrıcalıklı (öncelikli) yerleştirme imkânı da sağlaması
gerektiği,
o Tüm arama erişim noktalarında Google aramanın varsayılan arama
sağlayıcısı yapılması gerektiği,
18-33/555-273
3/117

o Android işletim sisteminin bulunduğu bütün cihazlarda konum sağlayıcı
olarak Google’ın konum belirleme sağlayıcısını kullanmanın zorunlu olduğu,
o Böylece Google’ın Google Play uygulama mağazası ve Google Play
Hizmetleri ile Google Mobil Hizmetler Paketi ile bağladığı, ekipman
üreticilerinin bağlanan ürünü bağlı ürün olmaksızın edinme seçeneğinin
bulunmadığı,
o Ayrıca Google uygulamalarının rakibi olan uygulamaların ve özellikle
Yandex’in arama motorunun varsayılan uygulama olarak yüklenmesine izin
vermediği,
ii. Gelir Paylaşım Sözleşmeleri’ne ilişkin olarak,
o Anılan sözleşmeler ile üreticilerin, Google’ın arama motoru reklamlarından
veya uygulamalar içerisinde yapılan aramalardan elde edilen gelirden pay
alabildikleri,
o Ancak bunun için üreticilerin, cihaza Google’ın hizmetlerini önceden
yüklemek mecburiyetinde olduğu,
o Google tarafından büyük üreticilere teklif edilen anılan sözleşme ile Google
uygulamalarının rakibi uygulamaların cihaz üzerinde herhangi bir yere
yüklenmesinin engellendiği ve böylece üreticilerin Google’ın rakibi olan
firmalarla iş yapmayı reddetme yükümlülüğü altına girdiği,
o Google yetkilileri tarafından yapılan basın açıklamasında “üreticinin, Yandex
gibi rakiplerin uygulamasını önceden yüklemeye karar verirse, gelirden hiçbir
pay alamayacağını” ifade ettiği,
iii. Android Uyumluluk Programı’na ilişkin olarak,
o Bu programın Android işletim sistemi için yazılan uygulamaların işletim
sistemi yüklü cihazlarda çalışmasını sağlamak üzere tasarlandığı,
o Program kapsamında, Google’ın uyumluluk tanım dokümanında yer alan bir
dizi yazılım ve donanım gerekliliğini karşılayan ve akabinde uyumluluk test
grubunu geçen cihazların Android uyumlu olarak sınıflandırıldığı,
o Anılan dokümanın kabulünün ve bu dokümanda yapılabilecek değişikliklerin
tamamen Google’ın takdirine bağlı olduğu, onay sürecinin kapsamının
belirsiz ve açıkça tanımlanmamış olduğu,
o Bahse konu onay sürecinin amacının Google uygulamalarının önceden
yüklenmesi ve yerleştirilmesi ile ilgili kurallara (Google Play uygulama
mağazası, Google Play Hizmetleri ve Mobil Hizmetler Paketi’nin düzgün
olarak yüklenmesi, Mobil Uygulama Dağıtım Sözleşmesi ile Gelir Paylaşım
Sözleşmeleri’ne uygun olarak çalışması gibi) uyulmasını sağlamak olduğu,
o Böylece Google’ın, rakip uygulamaların yüklendiği cihazları reddedebilme
yetkisine sahip olduğu,
iv. Parçalara Ayırmama Sözleşmesi’ne ilişkin olarak,
o Bahse konu sözleşmenin, Android işletim sisteminin parçalara ayrılmasına
sebep olacak hiçbir işlemin yapılmamasına, başka bir ifadeyle orijinal
ekipman üreticilerinin Google Mobil Hizmetlerin kullanımına uygun cihazlar
dışında cihaz üretmelerinin yasaklanmış olmasına, üreticilerin yalnızca
18-33/555-273
4/117

uyumluluk programını geçmiş olan donanımın ve yazılımı dağıtmak
zorunluluğuna ilişkin olduğu,
o Sakıncalı bir parçalara ayırmanın neye karşılık geldiği hususunda net
kuralların bulunmadığı, bu nedenle Google’ın, Mobil Hizmetler Paketi’nin
bulunmadığı bir mobil cihazın üretimini, cihazın parçalara ayırmama şartına
aykırı olduğu gerekçesiyle engelleyebildiği,
- Yandex tarafından cihaz üreticileriyle yapılan görüşmelerde anılan
sözleşmelerde/uyum programlarında yer alan koşullar sebebiyle üreticilerin, Yandex
uygulamalarını cihazlarına kurmayı reddettiklerini belirttikleri,
- Google Mobil Hizmetleri Paketi’ne dahil olan uygulamaların önceden yüklenmesinin
rakiplere ve rekabete zarar verdiği, zira kullanıcıların “statüko önyargısı” olarak
belirtilen etki altında hareket ettikleri ve cihazlarındaki varsayılan ayarları çoğunlukla
değiştirmediklerinin genel kabul gören bir husus olduğu, mobil cihazlarda en çok
kullanılan işletim sisteminin Android olduğu gerçeği ışığında rakiplerinin Google ile
rekabet edemez hale geldiği,
- İşletim sistemi Android olan cihazlarda %(…..) oranında Google’ın tarayıcılarının
(%(…..) Google Chrome, %(…..) Android Browser) tercih edildiği, işletim sistemi iOS
olan cihazlarda bu rakamların %(…..) ile Safari olarak gerçekleştiği, bu tarayıcıların
hepsinin cihazlara önceden yüklendiği,
- Android ve iOS işletim sisteminin yüklü olduğu cihazlarda Yandex arama motorunun
%(…..) ve %(…..) pazar payının bulunduğu, buna karşılık Windows Phone mobil
cihazlarında Yandex arama motorunun önceden yüklenmiş olması sebebiyle Yandex’in
pazar payının %(…..) çıktığı,
- Google’ın başvuru konusu uygulamalarını dünya genelinde yürüttüğü, bu nedenle
Avrupa Birliği ve Rus rekabet otoritelerine de konu hakkında şikâyetlerin yapıldığı
ifade edilerek,
- Google'ın "(Android tabanlı) mobil uygulama platformları/bellekleri" ve "arama motoru
hizmetleri" piyasalarındaki hâkim durumunun tespit edilmesi,
- Google Play uygulama mağazası, Google Play Hizmetleri ve Google Mobil Hizmetler
Paketi içerisindeki diğer mobil uygulamaların Google tarafından birbirine bağlanarak
Android işletim sistemiyle çalışan mobil cihazların üreticilerine satılmasının ve bunun
yanı sıra, Google arama motorunun tüm arama erişim noktalarında varsayılan arama
motoru olarak ayarlanması ve Google uygulamaları ve hizmetleri için ayrıcalıklı
yerleştirme imkânı sağlanması amacıyla getirilen şartların 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 6. maddesine aykırı olduğunun
tespit edilmesi,
- Gelir Paylaşımı Sözleşmeleri'nde rakiplerin açıkça dışlanmasının 4054 sayılı Kanun’un
6. maddesine aykırı olduğunun tespit edilmesi,
- Google'ın 4054 sayılı Kanun’a aykırı eylemlerinden ve uygulamalarından dolayı
Yandex'in olumsuz etkilendiği ve zarara uğradığının tespit edilmesi
talep edilmektedir.

(3) (…..TİCARİ SIR…..).
18-33/555-273
5/117

18-33/555-273
6/117

(4) G. DOSYA EVRELERİ: Anılan başvuruya istinaden hazırlanan 10.08.2015 tarihli ve 2015-
2-36/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul) 01.09.2015 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
aynı Kanunun 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 15-34/522-M sayıyla karar
verilmiştir.
(5) Önaraştırma sonucunda düzenlenen 09.12.2015 tarihli ve 2015-2-36/ÖA sayılı
önaraştırma raporu Kurul’un 28.12.2015 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 15-46/766-281
sayılı Kurul kararıyla, ilgili teşebbüslerin iddia konusu davranışlarına yönelik olarak 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, bununla
birlikte Google’ın cihaz üreticileri ile akdettiği “Mobil Hizmetler Dağıtım Sözleşmesi”nde yer
verilen, mobil cihazlara Google Mobil Hizmetleri içinde yer alan belirli uygulamaların
önyüklemesinin münhasıran yapılmasını öngören hükümlerin kaldırılması ve buna ilişkin
uygulamalara son verilmesi yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca Google’a görüş bildirilmesine ve aynı Kanun’un 9. maddesinin dördüncü
fıkrasında öngörülen koşullar gerçekleşmediğinden geçici tedbir uygulanması talebinin
reddine karar verilmiştir.
(6) Başvuru sahibi Yandex tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 06.05.2016 tarih ve
3020 sayıyla intikal eden yazı ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 11.
maddesine dayanılarak Kurul’un 28.12.2015 tarihli ve 15-46/766-281 sayılı kararının
kaldırılarak yeni bir işlem tesis edilmesi talep edilmiştir. Kurul’un 09.06.2016 tarihli ve 16-
20/332-151 sayılı kararıyla, talep konusu kararın kaldırılmasına, geri alınmasına,
değiştirilmesine veya yeni bir işlem yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.
(7) Yandex tarafından 28.12.2015 tarihli ve 15-46/766-281 sayılı Kurul kararının iptali ve
yürütmesinin durdurulması istemiyle Ankara 5. İdare Mahkemesi nezdinde açılan davada
Mahkeme tarafından 31.08.2016 tarihli ve 2016/2625 Esas No’lu kararla yürütmenin
durdurulması talebinin reddine karar verilmiştir. Ancak Yandex’in, Ankara 5. İdare
Mahkemesinin bahse konu red kararına itiraz etmesi üzerine Ankara Bölge İdare
Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi tarafından 09.11.2016 tarihli ve 2016/134 YD İtiraz No’lu
kararla, 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddeleri kapsamında bir ihlal olup olmadığının
tespiti için araştırmanın genişletilmesi suretiyle soruşturma açılması gerekirken eksik
incelemeye dayalı olarak şikâyetin önaraştırma aşamasında reddinde hukuka uyarlık
görülmeyerek, İYUK’un 27. maddesi uyarınca, Kurul’un 28.12.2015 tarihli ve 15-46/766-
281 sayılı kararının “sonuç” bölümünün soruşturma açılmasına gerek olmadığına ilişkin 1.
maddesinin dava sonuna kadar yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. Bu karar
üzerine 09.02.2017 tarih ve 17-06/54-M sayılı Kurul kararıyla Google hakkında soruşturma
açılmasına karar verilmiştir.
(8) Soruşturma açılması kararı sonrasında Ankara 5. İdare Mahkemesinin 2016/2675 E.,
2017/741 K. sayılı ve 08.03.2017 tarihli kararıyla, 28.12.2015 tarihli Kurul kararının “sonuç”
bölümündeki soruşturma açılmasına gerek olmadığına ilişkin 1. maddesinin ve bu kararın
kaldırılması talebinin reddine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu, ihlalin varlığının ancak
açılacak bir soruşturma sonucunda tespit edilebileceğinden, Kurul kararının soruşturma
açılıp rekabet ihlali tespit edilmeden rekabeti önleyici ihlalin kaldırılması yönünde görüş
bildirilmesine yönelik kısmının hukuka uygun olmadığı, dava konusu Kurul kararının
soruşturma açılmasına yer olmadığına ilişkin kısmı hukuka aykırı bulunduğundan,
soruşturma açılması halinde olası ihlalleri önlemek amacıyla 4054 sayılı Kanun’un 9.
maddesinin dördüncü fıkrası gereği geçici tedbirlerin alınması gerekliliği açık olduğundan
Kurul kararının bu kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı, dolayısıyla dava konusu Kurul
kararının her üç hüküm açısından da iptaline karar verilmiştir.
18-33/555-273
7/117

(9) Hakkında soruşturma başlatılan Google’a, 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca soruşturma kararı ile iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi
22.02.2017 tarih ve 2446 sayılı yazıyla gönderilmiş ve teşebbüsten ilk yazılı savunmasını
göndermesi talep edilmiştir. Google’ın birinci yazılı savunması 24.03.2017 tarih ve 2006
sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(10) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrası uyarınca soruşturma süresi, 19.07.2017
tarihli ve 17-23/368-M sayılı Kurul kararıyla altı ay uzatılmıştır.
(11) Yukarıda da belirtildiği gibi, Yandex tarafından 28.12.2015 tarihli ve 15-46/766-281 sayılı
Kurul kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle Ankara 5. İdare Mahkemesi
nezdinde açılan dava sonucunda alınan 08.03.2017 tarihli ve 2016/2675 E., 2017/741 K.
No’lu kararla, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin dördüncü fıkrası gereği geçici tedbir
kararı alınması gerektiğine karar verilmiştir. Bu karara istinaden Kurul’un 22.08.2017 tarih
ve 17-27/435-M sayılı kararıyla bu aşamada ek bir geçici tedbir tesisine yer olmadığına
karar verilmiştir. 23.08.2017 tarih ve 10860 sayılı yazıyla bu husus Google’a tebliğ
edilmiştir.
(12) Soruşturma kapsamında, Telpa Telekomünikasyon Tic. A.Ş.’den (General Mobile)
21.06.2017 tarih ve 7909 sayılı ve 29.12.2017 tarih ve 16547 sayılı, Huawei Technologies
Turkey Co., Ltd.’den (Huawei) 21.06.2017 tarih, 7906 sayılı ve 29.12.2017 tarih ve 16550
sayılı, Sony Eurasia Pazarlama A.Ş.’den (Sony) 21.06.2017 tarih ve 7899 sayılı ve
29.12.2017 tarih ve 16545 sayılı, Casper Bilgisayar Sis. A.Ş.’den (Casper) 21.06.2017 tarih
ve 7900 sayılı ve 29.12.2017 tarih ve 16549 sayılı, Samsung Electronics İstanbul
Pazarlama ve Ticaret Ltd. Şti.’den (Samsung) 21.06.2017 tarih ve 7903 sayılı ve
29.12.2017 tarih ve 16548 sayılı, LG Electronics Tic. A.Ş.’den (LG) 21.06.2017 tarih ve
7902 sayılı ve 29.12.2017 tarih ve 16546 sayılı, ZTE İstanbul Telekomünikasyon San. ve
Tic. Ltd. Şti.’den (ZTE) 21.06.2017 tarih ve 7901 sayılı ve 29.12.2017 tarih ve 16551 sayılı,
Vestel Ticaret A.Ş.’den (Vestel) 21.06.2017 tarih ve 7898 sayılı ve 29.12.2017 tarih ve
16555 sayılı, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’den (Türk Telekom) 22.06.2017 tarih ve 7974
sayılı, Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.’den (Vodafone) 22.06.2017 tarih ve 7985 sayılı,
Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’den (Turkcell) 22.06.2017 tarih ve 7984 sayılı ve
14.11.2017 tarih ve 14144 sayılı, Google’dan 08.08.2017 tarih ve 10158 sayılı, 13.09.2017
tarih ve 11478 sayılı, Yandex’den 13.09.2017 tarih ve 11479 sayılı yazılar ile bilgi talep
edilmiştir.
(13) Talep edilen bilgiler Casper’dan 07.07.2017 tarih ve 4862 sayılı ve 12.01.2018 tarih ve 510
sayılı, Sony’den 07.07.2017 tarih ve 4878 sayılı ve 10.01.2018 tarih ve 385 sayılı, ZTE’den
17.07.2017 tarih ve 5128 sayılı, 19.12.2017 tarih ve 9287 sayılı, 12.01.2018 tarih ve 529
sayılı, 19.01.2018 tarih ve 725 sayılı ve 02.02.2018 tarih ve 1076 sayılı, Huawei’den
17.07.2017 tarih ve 5110 sayılı, 24.07.2017 tarih ve 5329 sayılı ve 12.01.2018 tarih ve 515
sayılı, Türk Telekom’dan 17.07.2017 tarih ve 5134 sayılı, Samsung’dan 17.07.2017 tarih
ve 5105 sayılı ve 15.01.2018 tarih ve 566 sayılı, Turkcell’den 17.07.2017 tarih ve 5118
sayılı ve 24.11.2017 tarih ve 8688 sayılı, Vodafone’dan 17.07.2017 tarih ve 5133 sayılı ve
25.07.2017 tarih ve 5353 sayılı, General Mobile’dan 18.07.2017 tarih ve 5155 sayılı ve
17.01.2018 tarih ve 653 sayılı, LG’den 19.07.2017 tarih ve 5189 sayılı ve 12.01.2018 tarih
ve 476 sayılı, Vestel’den 18.07.2017 tarih ve 5142 sayılı ve 11.01.2018 tarih ve 433 sayılı,
Google’dan 18.08.2017 tarih ve 5999 sayılı, 22.08.2017 tarih ve 6083 sayılı, 17.10.2017
tarih ve 7470 sayılı, 24.10.2017 tarih ve 7682 sayılı, 25.10.2017 tarih ve 7736 sayılı,
31.10.2017 tarih ve 7845 sayılı, 03.11.2017 tarih ve 7916 sayılı, Yandex’ten 22.08.2017
tarih ve 6070 sayılı, 05.09.2017 tarih ve 6268 sayılı, 19.10.2017 tarih ve 7528 sayılı,
18.01.2018 tarih ve 683 sayılı ve 06.02.2018 tarih ve 1133 sayılı yazılar ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
18-33/555-273
8/117

(14) Dosya kapsamında ayrıca 01.06.2017 tarihinde ZTE, 05.06.2017 tarihinde Turkcell ve
Casper, 06.06.2017 tarihinde Vodafone, 07.06.2017 tarihinde Avea, 08.06.2017 tarihinde
Vestel, 13.06.2017 tarihinde General Mobile, 04.08.2017 tarihinde Google ve 11.09.2017
tarihinde Yandex temsilcileriyle görüşme yapılmıştır.
(15) Soruşturma Heyetince hazırlanan 09.02.2018 tarihli ve 2015-2-36/SR sayılı Soruşturma
Raporu Kurul Üyelerine ve hakkında soruşturma yürütülen teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un
45. maddesi gereğince tebliğ edilmiş ve soruşturma tarafının ikinci yazılı savunması talep
edilmiştir. Google tarafından, ikinci yazılı savunmanın sunulması için ilave süre talep
edilmiş ve Kurul’un 20.02.2018 tarih ve 18-06/104-M sayılı kararıyla teşebbüse ikinci yazılı
savunması için 30 gün ek süre tanınmıştır. Google tarafından gönderilen ikinci yazılı
savunma 16.04.2018 tarih ve 3090 sayıyla Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(16) Tarafların ikinci yazılı savunmaları üzerine hazırlanan 02.05.2018 tarihli ve 2015-2-36/EG
sayılı Ek Yazılı Görüş, Kurul üyeleri ile hakkında soruşturma yürütülen tarafa tebliğ
edilmiştir. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüsün üçüncü yazılı savunması
09.07.2018 tarih ve 5060 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(17) Kurul’un 18.07.2018 tarih ve 18-23/401-M sayılı kararı çerçevesinde sözlü savunma
toplantısı 28.08.2018 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Kurul, yürütülen soruşturma ile ilgili
olarak düzenlenen Rapor’a, Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara ve incelenen
dosya kapsamına göre 19.09.2018 tarihli ve 18-33/555-273 sayılı nihai kararını vermiştir.
(18) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili dosyada, Google ekonomik bütünlüğünün,
- “Lisanslanabilir mobil işletim sistemleri” pazarında hâkim durumda bulunduğu,
- Cihaz üreticileri ile imzaladığı Mobil Uygulama Dağıtım Sözleşmeleri’nde yer alan
Google aramanın sözleşme ile belirtilen noktalarda varsayılan olarak atanması ve
Google arama parçacığının ana ekranda konumlandırılmasına yönelik uygulamanın
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal olarak değerlendirilen bağlama
uygulamasının tüm koşullarını sağladığı,
- Cihaz üreticileri ile imzaladığı Mobil Uygulama Dağıtım Sözleşmeleri’nde yer alan
Google Webview bileşeninin ilgili işlev için varsayılan ve tek bileşen olarak atanmasına
yönelik uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal olarak
değerlendirilen bağlama uygulamasının tüm koşullarını sağladığı,
- Cihaz üreticileri ile imzaladığı Gelir Paylaşımı Sözleşmeleri’nde yer verilen ve Google
aramanın cihazlarda münhasıran yüklenmesini temin eden hükümlerin 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği ve Google aramaya ilişkin bağlama uygulamasının
ortaya çıkardığı rekabet karşıtı etkiyi güçlendirdiği ve kalıcı hale getirdiği,
- Bu nedenle söz konusu ekonomik bütünlüğe, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
- Google ekonomik bütünlüğünün, cihaz üreticileri ile imzaladığı Mobil Uygulama
Dağıtım Sözleşmeleri’nde yer alan Google arama ve Google Webview bileşeni
haricindeki diğer Google uygulamalarına ilişkin yükümlülüklerin 4054 sayılı Kanun’un
6. maddesi kapsamında ihlal teşkil edecek bağlama uygulamalarının tüm koşullarını
taşımadığı ve bu nedenle Kanun kapsamında bir ihlal olarak değerlendirilemeyeceği
ve bu kapsamda idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığı,
- Bununla birlikte sözleşme tarafı cihaz üreticileri bakımından aleniyet sağlamak ve
gelecekte oluşabilecek rekabetçi kaygıları önlemek için tüm Mobil Uygulama Dağıtım
Sözleşmeleri’ne, Google uygulamaları ile birlikte rakip uygulamaların cihaza
18-33/555-273
9/117

önyüklenmesinin engellenmediğine ilişkin açık bir hükmün eklenmesine ilişkin anılan
ekonomik bütünlüğe Başkanlık Görüşü gönderilmesi gerektiği,
- Anılan ekonomik bütünlüğün Parçalara Ayırmama Sözleşmeleri ile cihaz üreticilerine
getirdiği yükümlülüklerin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlal niteliği
taşımadığı ve bu kapsamda idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığı
belirtilmekte ve yukarıda yer verilen ihlalleri sonlandırmak ve pazardaki etkin rekabetin tesis
edilmesini temin etmek için Google ekonomik bütünlüğüne,
- Türkiye’de satışa sunulmak üzere üretilen cihazlarında Ticari Android İşletim Sistemi
kullanmak isteyen cihaz üreticileriyle yaptığı sözleşmelerde,
o Lisanslamaya koşul olarak sunduğu Google arama parçacığının ana ekranda
ayrıcalıklı olarak yüklenmesi zorunluluğunu düzenleyen veya doğrudan/dolaylı
olarak buna işaret eden sözleşme hükümlerinin sözleşmelerden kaldırılması,
böylelikle cihaz üreticilerinin ana ekranda konumlandıracakları arama
parçacığının sağlayıcısını Google veya rakipleri arasından seçim hakkının
güvence altına alınması ve cihaz üreticilerinin Google dışındaki arama
parçacıklarını da ana ekranda tek başına yerleştirebilme özgürlüklerinin tesis
edilmesi,
o Lisanslamaya koşul olarak sunulan, Google aramanın mevcut tasarım yapısı
içerisinde yer alan ve sözleşmelerde yer verilen tüm arama erişim noktalarında
varsayılan olarak atanmasına ilişkin şartların kaldırılması ve tasarım tercihleri
sonucunda ortaya çıkabilecek tüm arama noktalarında Google aramanın
varsayılan olarak atanmasına ilişkin yeni yükümlülükler getirilmemesi,
o Lisanslamaya koşul olarak sunulan, Google Webview bileşeninin varsayılan ve
münhasıran uygulama içi internet tarayıcısı olarak yüklenmesi zorunluluğunu
düzenleyen veya doğrudan/dolaylı olarak buna işaret eden sözleşme
hükümlerinin sözleşmelerden kaldırılması,
- Cihaz üreticileri ile yapılan sözleşmelerde yukarıda getirilen çözüm önerileri ile
yasaklanan sonuçları doğuracak şekilde mali veya başka yollarla teşviklerde
bulunulmaması,
- Cihaz üreticileri ile imzalanan Gelir Paylaşımı Sözleşmeleri başta olmak üzere mevcut
tüm sözleşmelerden Google aramanın rakiplerinin cihazlara önyüklenemeyeceğine ve
cihaz üreticilerinin cihazlardaki arama noktalarının herhangi birinde Google aramaya
rakip ürünleri kullanamayacaklarına dair yükümlülüklerin sözleşmelerden çıkarılması
yükümlülüklerinin getirilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Hakkında Soruşturma Yapılan Teşebbüs: Google
(19) Google, 1998 yılında kurulmuş, merkezi Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan bir şirkettir.
Google’ın ana faaliyet konusu, internet tabanlı ürünler ve hizmetler sunmak olarak
özetlenebilir. Şirketin ilk çıkış yaptığı nokta şu anda hemen hemen tüm dünyada lider
konumda bulunan internet arama motoru “Google” ile olmuştur. Şirket daha sonra bu temel
faaliyet alanının yarattığı sinerji yardımıyla özellikle dijital reklam ve çevrimiçi bilgi dağıtımı
(cloud computing) alanlarında faaliyet göstermeye başlamış ve bu alanda dünya çapında
lider konuma yükselmiştir. Google mevcut durumda gelirlerinin yaklaşık %90'ını, Google
arama sonuçları sayfasındaki ve mobil uygulamalardaki reklamcılık alanındaki
faaliyetlerinden sağlamaktadır. Söz konusu teşebbüs Türkiye'de, kendisinin bağlı
ortaklıklarından biri olan Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd.Şti. aracılığıyla faaliyette
18-33/555-273
10/117

bulunmaktadır. Anılan şirketin hisselerinin %(…..) Google International LLC’ye, %(…..)
Google Inc.’e aittir.
I.2. İlgili Pazar
(20) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında yapılan incelemenin genel şartı bir hâkim
durumun varlığıdır. Hâkim durum tespiti ise sınırları net olarak çizilmiş bir ilgili ürün ve
coğrafi pazar tanımı gerektirmektedir. İlgili ürün pazarının tespitinde inceleme konusu mal
ve hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından ikame
sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmaktadır. Bu kapsamda öncelikle
incelemeye konu sektör hakkında genel bir bilgi sunulduktan sonra, ilgili ürün ve coğrafi
pazar tanımına yer verilecektir.
I.2.1. Sektör Hakkında Bilgi
(21) Bireylerin üçüncü ve daha üzeri nesil mobil telekomünikasyon teknolojileri ve taşınabilir
cihazlardaki gelişmeler aracılığıyla internete ve telekomünikasyon hizmetlerinin her türüne
hemen hemen kesintisiz erişme imkânı elde etmeleri ile birlikte kişisel bilgisayarlara olan
talep hızlı bir şekilde taşınabilir cihazlara yönelmiştir. 2010 yılında akıllı telefonların ve
tabletlerin dünya çapındaki satışları ilk kez kişisel bilgisayarları geride bırakmış ve 2013 yılı
itibarıyla akıllı telefonların satışı, masaüstü ve dizüstü bilgisayarları beraber kapsayan
kişisel bilgisayarların satışının dört katını aşmış ve akıllı telefonları tabletler takip etmiştir.
Bu eğilimler ışığında birçok teşebbüs geçmişte kişisel bilgisayar işletim sistemleri
pazarında Microsoft’un Windows işletim sisteminin konumuna benzer bir konum elde
etmek amacıyla, sektör standardını geliştirmek adına mobil işletim sistemleri geliştirmeye
başlamıştır.
(22) Mobil işletim sistemleri, tıpkı masaüstü ya da dizüstü bilgisayarları kontrol eden Linux veya
Windows işletim sistemlerine benzer şekilde mobil telefonlar, akıllı telefonlar, tablet
bilgisayarlar ve diğer taşınabilir cihazlar gibi spesifik olarak mobil cihazların çalıştırılması
için tasarlanan işletim sistemleridir. Mobil işletim sistemleri, öncelikli olarak uygulama
programlarının çalıştırıldığı bir yazılım platformu olarak uygulama programlarını ve cihazla
ilgili diğer temel işlevlerinin yerine getirilmesini yönetmektedir.
(23) Pazarın ilk ortaya çıkış yıllarında Apple–iPhone/iOS, Samsung-Bada vb. örneklerinde
olduğu gibi sektörde faaliyet gösteren kayda değer önemdeki her bir cihaz üreticisi kendi
adına tescilli, diğer bir deyişle kapalı kaynak kodlu mobil işletim sistemlerini kendi taşınabilir
cihazlarında kullanarak kendi bütünleşik cihazlarını üretme yönünde eğilim
göstermişlerdir1. Nitekim Samsung tarafından ilk defa 2010 yılında piyasaya sürülen Bada,
Research in Motion tarafından daha erken dönemde kapalı kaynak kod olarak sürülen
Blackberry işletim sistemi, Apple tarafından 2007 yılında ilk iPhone ile birlikte kapalı kaynak
kod olarak sürülen iOS, Microsoft tarafından taşınabilir cihazlar için geliştirilen Windows
Mobile, Hewlett-Packard’ın geliştirdiği webOS (öncesinde Palm OS) ve Nokia tarafından
önceden geliştirilen Symbian bu tip bir çabanın ürünleridir. Aşağıda açıklanacağı üzere
Google tarafından 2005 yılında satın alınan Android ise üreticiden kaynaklanan bu üretim
modelinin en önemli istinasını oluşturmuştur.
(24) Müşteri memnuniyetinin sağlanması bakımından kullanıcı arayüzü vasıtasıyla kullanıcı-
donanım ile uygulamalar arasındaki iletişimin etkin yürütülmesinde mobil işletim sistemi ve
onun üzerine inşa edilen uygulamaların uyumluluğu önem arz etmektedir. Bu nedenle

1 Kişisel bilgisayarlar bakımından geçerli durum ise genel itibarıyla, Apple’ın sadece Macintosh marka
bilgisayarlarda kullandığı kapalı kaynak kodlu Macintosh işletim sistemleri dışında, yine bir kapalı kaynak
kodlu işletim sistemi olan Microsoft Windows işletim sisteminin lisans bedeli karşılığında cihaz üreticilerinin
ürettiği kişisel bilgisayarda kullanılmasıdır.
18-33/555-273
11/117

olabildiğince çok program geliştiricinin katkı ve destek sağlayabileceği bir mobil işletim
sisteminin tasarımı, bütünleşik bir ürün olarak taşınabilir cihazın piyasa başarısı için
elzemdir.
(25) Android işletim sistemi ilk olarak 2003 yılında kurulan Android Inc. tarafından geliştirilmiş
ve 2005 yılında Google tarafından satın alınmıştır. 2005 - 2007 arası dönemde Google,
uygulama geliştiricilerinin kullanabileceği ortak bir alan sağlayabilecek açık kaynaklı bir
platform ve cihaz üreticilerinin mobil şebeke operatörlerinin ve donanım üreticilerinin
yararlanabileceği, aynı zamanda ihtiyaçlara göre özelleştirilebilen bir mobil işletim sistemi
oluşturulması yönünde çaba harcamıştır. Google, taşınabilir cihazların üretimi konusunda
bütünleşik bir yapıya sahip olmaması ve bu pazara Microsoft ve Samsung gibi teşebbüslere
göre geç giren bir oyuncu olması nedeniyle pazardaki yerleşik oyuncuların desteğini
almadan yeni bir mobil işletim sisteminin yaygınlaşamayacağını öngörerek, 2007 yılında
taşınabilir cihazlar için açık standartların geliştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla
yazılım, donanım ve telekomünikasyon şirketlerinin bir araya gelmesiyle Açık Telefon Birliği
(Open Handset Alliance - OHA2) kurulmasına öncülük etmiştir. OHA üyelerinin,
bütünleştirilmiş bir Android platformunu desteklemek amacıyla Android’in uyumsuz çatalları
(versiyonları) üzerine cihazlar inşa etmesi sözleşmesel olarak yasaklanmıştır.
(26) Google öncülüğünde ortak ihtiyaçlara sahip bir grup teşebbüs ve organizasyonun, ortak bir
ürünün işbirliği içinde ve bütünleştirilmiş bir şekilde geliştirilmesini sağlamak amacıyla
kaynaklarını ortak bir havuzda bir araya getirdikleri Android Açık Kaynak Kodu Projesi
(Android Open Source Project – AOSP) ile Android’in açık kaynak kodlu versiyonunun
temeli atılmıştır. AOSP’nin amacının her bir katkı sahibinin ihtiyaçlarına göre
düzenleyebileceği ortak bir ürün geliştirmek olduğu, ancak kontrolsüz bir özelleştirmenin
uyumsuzluğa yol açacak olması nedeniyle, Android etrafında inşa edilmeye çalışılan ortak
uygulama ekosisteminin bir parçası olmak isteyen cihaz geliştiricilerinin Android Uyum
Programı’na uyması gerektiği de düzenlenmektedir.
(27) Google, Android'in geliştirilmesi sürecinde AOSP'ye finansal ve mühendislik kaynakları
yönlendirerek kodun yaratılması için cihaz üreticilerinden, uygulama geliştiricilerinden ve
açık kod yazılım topluluğundan destek almıştır.
(28) AOSP, yukarıda belirtildiği üzere, Apple’ın iOS/iPhone ile gerçekleştirdiği hatasız
bütünleşik taşınabilir cihaz başarısına benzer bir başarıyı yakalamak isteyen başta
Samsung, LG, HTC gibi pek çok orijinal ekipman üreticisi ve mobil ağ operatörleri
tarafından benimsenmiş ve bu projeden farklı kanallar yoluyla yararlanmak isteyen Google
öncülüğünde yürütülmeye başlanmıştır. AOSP işbirliği sayesinde Android temelli mobil
cihazlar en yaygın kullanılan ürünler haline gelmiştir.
(29) Android’in söz konusu temel kodu, geri alınamayan bir “Apache lisansı” altında internet
üzerinden indirilebilmektedir. “Apache lisansı” kullanıcıya telif hakkına ilişkin bir husus
ortaya çıkarmadan yazılımı istediği amaç için kullanma, dağıtma, değiştirme ve değiştirilmiş
sürümlerini dağıtma özgürlüklerini sağlamaktadır. İlgili lisans Google ile herhangi bir
bağlantı kurulmaksızın alınabilmektedir. Android’in kaynak kodu Google tarafından açık
kaynak lisansı adı altında sunulmakla birlikte, piyasada satılan çoğu Android cihaz, temel
Android kaynak kodu ile birlikte Google tarafından zamanla işletim sistemine entegre
edilmiş kapalı kodlu uygulama ve hizmetleri de içermektedir. Bu durum, kararın ilerleyen
bölümünde izah edilecek olan AOSP ürünü Android ile ticari anlamda tercih edilebilir
Android arasında önemli bir ayrıma işaret etmektedir.

2 OHA, Google öncülüğünde Sprint ve G-Mobile gibi mobil şebeke operatörleri, Samsung, Motorola, HTC gibi
cihaz üreticileri, Synaptics ve PacketVideo gibi uygulama geliştiricilerinden oluşan 34 iş ortağı tarafından
kurulmuştur.
18-33/555-273
12/117

(30) Mobil cihazlar için işletim sistemleri kadar önemli olan bir başka konu, bu cihazlar için
geliştirilen mobil uygulamalardır. Mobil uygulamalar nihai kullanıcılara internet üzerinden
belirli hizmetlere erişim imkânı sağlarken, mobil uygulama geliştiricilerine ise bu hizmet
kanalları üzerinden reklam yeri veya ücretli hizmetler satma imkânı sağlamaktadır. Nitekim
Android’in geliştirilmesine aracılık eden Google’ın en önemli kimliklerinden biri, başta
arama hizmetleri alanında olmak üzere önemli bir mobil uygulama geliştiricisi olmasıdır.
Geliştirdiği uygulamaların, hem sabit hem de mobil cihazlarda yaygın biçimde kullanılması
sonucunda Google gelirlerinin neredeyse tamamını reklam faaliyetlerinden elde etmekte
ve bu alanda dünyanın en büyük şirketlerinden biri konumunda bulunmaktadır. Esasen
Google’ın, Apple, Microsoft ya da Blackberry’nin aksine Android’i açık kaynak kodlu ve
ücretsiz erişim imkânı sunan bir işletim sistemi olarak geliştirmeyi tercih etmesinin ve
Android işletim sistemi ile kendi uygulamalarını cihaz üreticilerine, mobil şebeke
operatörlerine ve son kullanıcılara ücretsiz olarak sunmasının ardında da reklam yeri
ekonomisine dayanan bir mantık bulunmaktadır. Google, hizmet ve uygulamalarının
Android platformu üzerindeki dağıtımı aracılığıyla, önemli bir kullanıcı verisine ve reklam
yeri erişimine sahip olmakta ve reklamcılık alanında geliştirdiği ürün/uygulamalar
aracılığıyla bu reklam envanterini gelire çevirmekte ve Android için katlandığı maliyetin
oldukça üzerinde gelir elde etmektedir.
(31) Mobil işletim sistemlerinin yaygınlaşması ve nihai kullanıcılar tarafından tercih edilebilir
olması bakımından hayati önemdeki bir başka unsur da uygulama mağazalarıdır.
Uygulama mağazaları en basit ifade ile nihai kullanıcıların uygulama geliştiricileri tarafından
belirli hizmetlere özgü olarak geliştirilen uygulamalara mobil cihazları üzerinden erişim için
kullandığı dijital mağazalardır. Uygulama mağazaları işletim sistemlerinin başarısı
bakımından önemli bir platform özelliği göstermektedir. Bir yandan uygulama mağazasının
barındırdığı uygulama sayısının fazla olması nihai kullanıcılar tarafından tercih edilme
sebebi olurken, bir yandan da daha fazla uygulama programcısının bu platforma özgü
uygulama geliştirmesine neden olmaktadır. Uygulama geliştiricilerinin kullanımına özgü
uygulama programlama arayüzlerinin sunulması bu ekosistemin gelişimine önemli katkı
sağlamaktadır.
(32) Google Play uygulama mağazası, Android işletim sistemi için dijital dağıtım kanalı işlevi
gören uygulama mağazası olup Google’ın bir diğer gelir kaynağıdır. Kullanıcılar, Android
Yazılım Geliştirme Kiti (Software Development Kit - SDK) ile geliştirilen uygulamaları
Google Play uygulama mağazası ile taramakta ve taşınabilir cihazlarına
yükleyebilmektedir. Google Play uygulama mağazası Android için oluşturulmuş uygulama
mağazalarından içerik bakımından en zengini ve yaygınıdır.
(33) Bu teknolojik gelişmeler ve rekabet, esasen klasik bir platform ekonomisi sahası
yaratmıştır. Bu kapsamda pazarın bir tarafında Android gibi mobil işletim sistemi cihaz
üreticilerine, mobil uygulamalar da nihai kullanıcılara bedava sunulurken ve bu yolla bir
ölçek avantajı yakalanırken, elde edilen bu ölçek pazarın öteki tarafında reklam hizmetleri
alanında önemli bir kaldıraç görevi görmektedir. Bu bakımdan dosya kapsamında bir pazar
tanımı yapılırken öncelikle mobil reklamcılık alanındaki gelişmelere ve bu alanda rekabet
gücü sağlayan hizmetlere yakından bakılmalıdır. Aynı zamanda, gerçek anlamda bir mobil
işletim sisteminin hangi özellikleri ifa etmesi gerektiği net biçimde ortaya konulmalı ve bu
işletim sisteminin ticari anlamda başarılı olabilmesi için gerekli olan nitelikler iyi analiz
edilmelidir.
I.2.2. Arama Hizmetleri ve Çevrimiçi Reklamcılık Bakımından İlgili Ürün Pazarı Analizi
(34) Arama hizmetlerinin, internet ile birlikte ortaya çıkan bir hizmet olduğundan
bahsedilebilecektir. Her geçen gün daha da büyüyen çevrimiçi mecra içerisinde
kullanıcıların hedefledikleri bilgi veya internet sitelerine daha rahat erişimlerini sağlayan
18-33/555-273
13/117

arama hizmetlerinin önemi zaman içinde artmaktadır. İnternetin tarihi kadar eski olan
arama hizmetlerinin şimdiye kadar nitelik olarak bir alternatifinin oluştuğunu belirtmek
mümkün görünmemektedir. Zaman içerisinde bu hizmeti sunan farklı firmalar (Altavista,
Yahoo, Google) ortaya çıksa da temel olarak sunulan hizmetin niteliği değişmemiştir. Her
ne kadar uçak bileti, otel veya alışveriş hizmetlerine özgülenmiş dikey veya özel aramaların
varlığından bahsetmek mümkün olsa da, söz konusu hizmetler genel arama hizmetlerinin
sadece sınırlı bir bölümünü kapsadığından, genel arama hizmetlerine tam anlamıyla ikame
teşkil ettiğini söylemek mümkün değildir. Bu nedenle “internet arama hizmetleri pazarı” ayrı
bir ilgili ürün pazarı olarak değerlendirilmiştir.
(35) 1990’ların ikinci yarısında kişisel masaüstü bilgisayarların yaygınlaşmaya başlamasına
benzer bir teknolojik dönüşüm 2000’li yılların ikinci yarısından itibaren taşınabilir cihazlar
alanında yaşanmıştır. Kullanıcıların internete ve telekomünikasyon hizmetlerinin her türüne
erişmelerinin önündeki engellerin kalkması sonucunda kişisel bilgisayarlara olan talep hızlı
bir şekilde taşınabilir cihazlara yönelmiştir. 2010 yılında akıllı telefonların ve tabletlerin
dünya çapındaki satışları ilk kez kişisel bilgisayarları geride bırakmış ve 2013 yılı itibarıyla
akıllı telefonların satışı, masaüstü ve dizüstü bilgisayarları beraber kapsayan kişisel
bilgisayarların satışının dört katını aşmış ve akıllı telefonları tabletler takip etmiştir.
(36) Bu eğilim günümüzde de devam etmektedir. 2016 yılı verileri ile değerlendirildiğinde
dünyada 269 milyon bilgisayar satışı gerçekleştirilirken, küresel düzeyde akıllı telefon
satışları 1,5 milyar adede yaklaşmıştır. Ülkemizde de akıllı telefon satışları 2016 yılında
(…..) milyon adedi aşmıştır.
Grafik 1: Dünya Akıllı Telefon Satış Adetleri (milyon)

Kaynak:
Grafik 2: Türkiye Akıllı Telefon Satış Adetleri

(…..TİCARİ SIR…..)

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Veriler
680,11
969,72
1.244,74
1.423,90
1.495,36
0
200
400
600
800
1000
1200
1400
1600
2012 2013 2014 2015 2016
18-33/555-273
14/117

(37) Görüldüğü üzere, zaman içerisinde nihai kullanıcıların internet hizmetlerine erişim
yöntemleri esaslı biçimde değişmiş ve masaüstü/sabit cihazlardan mobil cihazlara
kaymıştır. Bu durum kaçınılmaz olarak internet arama hizmetlerine erişim yönteminde de
değişikliğe yol açmış ve mobil cihazlar üzerinden internet tarayıcıları veya uygulamalar
vasıtasıyla arama hizmetlerinden yararlanmak yaygınlaşmıştır. Mobil cihazların
yaygınlaşması ve tüketicilerin kullanım alışkanlıklarının bu yöne kayması ile birlikte arama
hizmetlerine mobil cihazlar üzerinden erişim yeni bir kanal olarak ortaya çıkmıştır. Mobil
cihazlarla erişilen arama hizmetleri temelde genel arama hizmetleri ile aynı nitelikte
sonuçlar sağlıyor olsa da, kullanıcıların ilgili hizmete erişim biçimleri önemli ölçüde
farklılaşmakta ve rekabet mobil kanala kaymaktadır. Bu bakımdan internet arama
hizmetlerinin mobil cihazlar üzerinden sunumu başlı başına bir pazar olarak ortaya
çıkmıştır. Bu pazarda arama hizmetleri mobil internet tarayıcıları, mobil arama
uygulamaları, mobil arama parçacığı gibi farklı yöntemlerle sunulmaktadır. Bununla birlikte
mobil cihazların değişen teknolojileri ile birlikte asistan ve sesli arama gibi alternatif
kanalların da ortaya çıktığı görülmektedir.
(38) Mobil cihazların internet erişiminde giderek daha fazla kullanılır hale gelmesi doğal olarak
mobil reklamcılığı oldukça önemli bir mecra haline getirmiştir. Bu durum aşağıda yer verilen
grafiklere de açıkça görülmektedir. Dünyada 2008-2017 yılları arasında sabit ve mobil
alanda yapılan reklamcılık faaliyetlerini bir bütün olarak içeren dijital alanda yapılan
reklamlar (çevrimiçi reklamcılık) %15 civarında büyürken mobil reklamcılık alanında
büyüme %76’yı geçmiştir.
Grafik 3: 2008-2017 Dönemi Mobil ve Dijital Reklam Gelirleri Dağılımı
Kaynak:
(39) Türkiye bakımından ele alındığında da benzer bir durum söz konusudur. Reklamcılar
Derneği verileri Türkiye’de ölçümlenebilen pazarda3 2017 yılının ilk altı aylık döneminde
televizyonun reklam harcamalarında 2.027 milyon TL ile en büyük payı aldığını,
televizyonun hemen ardından ise 953 milyon TL ile çevrimiçi reklamcılığın geldiğini
göstermektedir4. IAB Türkiye hesaplamalarına göre ise aynı dönemde çevrimiçi
reklamcılığın eriştiği hacim 1.063 milyon TL düzeyindedir5. Reklamcılar Derneği

3 Orta ve küçük ölçekli reklam verenlerin yatırımları ölçümlenememektedir. Pazarın bu kısmındaki harcamalar
dijital reklamcılık hizmetlerinin yaygınlaşması ile büyümüş, piyasayı derinleştirmiştir.
4
5
18-33/555-273
15/117

tasniflemesi içerisinde ülkemizde farklı reklam mecralarının reklamcılık hizmetlerinden
aldıkları paya aşağıdaki grafikte yer verilmiştir.
Grafik 4: 2017 Yılı İlk Altı Ayı İtibarıyla Türkiye’deki Reklam Harcamalarının Dağılımı (%)

Kaynak: IAB Türkiye 2017 Verileri.
(40) Çevrimiçi alandaki reklamcılığın reklam kanalları içerisinde ikinci sırada yer alması şaşırtıcı
olmadığı gibi payının artacağını öngörmek de zor bir tahmin niteliği taşımamaktadır.
Nitekim gerek mobil ve gerekse sabit internet kullanımının yaygınlaşması ve gerekse
değişen kullanım alışkanlıkları sonucunda yayıncılık sektörünün platform değiştirmesi
(geleneksel kanallardan dijital/çevrimiçi ortama doğru evrimleşmesi) kaçınılmaz olarak
reklam harcamalarının da aynı trendi izlemesi sonucunu doğurmaktadır.
(41) IAB Türkiye verilerine göre bir önceki yıla kıyasla 2017 yılının ilk altı ayı itibarıyla geleneksel
reklam mecralarının büyüme hızı %3 olurken, dijital/çevrimiçi mecralardaki reklamcılık
faaliyetlerinin büyüme oranı %15 düzeyindedir.
Tablo 1: Dijital Reklam Yatırımları

2016 ilk 6 ay
(milyon TL)
2017 ilk 6 ay
(milyon TL)
Değişim (%)
Dijital Reklam Yatırım Toplamı 927,62 1.063,13 14,61
Display Reklam Yatırımları 545,98 617,54 13,11
Gösterim ya da tıklama bazlı 427,70 459,78 7,50
Video reklam yatırımları 91,78 122,70 33,69
Native 26,51 35,07 32,29
Arama Motoru Reklam Yatırımları 329,60 386,99 17,41
Ücretli sıralama yatırımları 329,60 386,99 17,41
İlan Sayfaları Reklam Yatırımları 44,46 49,81 12,02
Diğerleri 7,58 8,79 15,93
E-posta 2,75 2,99 8,80
Oyuniçi Reklamlar 4,83 5,80 20,00
Kaynak: IAB Türkiye Verileri
(42) IAB verilerinde dijital/çevrimiçi reklam kalemi altında değerlendirilen mobil reklamcılık
alanındaki büyüme ise özellikle vurgulanması gereken bir rakamdır. IAB verileri Türkiye’de
mobil reklamcılık pazarındaki yıllık büyümenin, %60 mertebelerine eriştiği ve diğer
mecraların oldukça ötesine geçtiğini göstermektedir. Dikkat çeken bir başka artış ise
yatırımlarında bir önceki döneme göre %280’lik bir artış olan programatik reklamcılık
alanındaki gelişmelerdir. Programatik reklam gösterimi en basit anlamıyla, çevrimiçi reklam
52,78
24,81
12,81
6,03
2,38 1,19
TV Çevrimiçi Basın Açıkhava Radyo Sinema
18-33/555-273
16/117

gösterimlerinin manuel, insan gücüne ve ilişkilerine dayalı, teklif vermeyi-almayı
gerektirmeksizin, otomatize edilerek bir yazılım aracılığıyla yapılması işidir6.
Tablo 2: Dijital Reklam Yatırımları

2016 ilk 6 ay
(milyon TL)
2017 ilk 6 ay
(milyon TL)
Değişim (%)
Sosyal Medya Reklam Yatırımları 126,65 160,74 26,91
Mobil 285,30 454,59 59,34
Programatik 164,30 625,29 280,58
Kaynak: IAB Türkiye Verileri.
(43) Görüldüğü üzere dünyada olduğu gibi ülkemizde de çevrimiçi reklamcılık ve çevrimiçi
mecrada da mobil reklamcılık ciddi bir büyüme katetmektedir. Google’ın dosya kapsamında
incelenen eylemlerinin doğrudan etkilediği alanlardan biri de şüphesiz mobil reklamcılıktır.
Zira Google’ın genel olarak çevrimiçi reklamcılıkta olduğu gibi mobil reklamcılıkta da varlık
göstermesine imkân tanıyan AdWords, AdSense, AdX gibi çok sayıda ürünü
bulunmaktadır. Bu nedenle Google’ın iş modeline ve mobil de dâhil çevrimiçi reklamcılık
alanındaki ürün ve hizmetlerine yakından bakılması gereklidir.
I.2.2.1. Google’ın Reklamcılık Hizmetlerine İlişkin İş Modeli ile Ürün ve Hizmetleri
(44) Google'ın ana gelir kaynağı Google ürünlerini (arama motoru, uygulama vb) kullanan
tüketicilere yönelik reklam yerlerini yine Google hizmetleri (AdWords, AdSense ve AdX)
üzerinden sunmak suretiyle elde ettiği reklam gelirleridir. Google gelirlerinin yaklaşık olarak
%90’ını Google aramaları ve diğer Google uygulamalarını kullanan nihai kullanıcılara
yönelik reklam gösterimlerinden elde etmektedir. 2016 yılında 89,46 milyar ABD Doları olan
toplam gelirleri içerisinde Google’ın reklam geliri tutarı 79,38 milyar ABD Doları’dır. Bu ise
gelirlerinin yaklaşık olarak %88’ine tekabül etmektedir7. Bu oran 2013’te %91, 2014’te %91
ve 2015’te ise %90 olarak gerçekleşmiştir8.
(45) Google’ın iş modelinde Google uygulamalarını kullananların sayısındaki artış, reklamların
daha fazla kişiye ulaşması ve daha fazla tıklanması anlamına gelmektedir. Tıklama-başı-
ödeme modeli (pay-per-click) çerçevesinde reklamverenler sadece reklamlarına
tıklandığında bir maliyete katlanmaktadır. Google’ın özellikle arama motoru hizmetleri
alanında tüm dünyada en fazla tercih edilen site olması, arama bazlı çevrimiçi reklamcılık
alanında tıklama-başına-ödeme iş modeli olan AdWords hizmeti ile ciddi bir güç
kazanmasına yol açmaktadır.
(46) Google’ın reklamcılık hizmetleri bakımından gelir ve üstünlük sağladığı bir başka alan da
kullanıcı verilerine olan hâkimiyetidir. Tüketiciler uygulamalarını daha sık kullandıkça
Google, nihai kullanıcılar hakkında daha fazla bilgi sahibi olmaktadır. Google’ın bu yolla
elde ettiği büyük veri, reklamverenlerin Google hizmetlerini kullanarak daha iyi geri
dönüşler almalarına imkân tanımaktadır. Tüketici davranışlarına ve alışkanlıklarına ilişkin
daha fazla bilgi, kullanıcıya özgü reklamların daha kolay ulaştırılması anlamına
gelmektedir. Bu durum özellikle arama bazlı olmayan çevrimiçi reklam kanallarında,
programatik reklam sunucularında davranışsal reklama ilişkin daha iyi sonuçlar alınmasına
imkân tanımaktadır. Bu durum ise hem daha fazla tıklanmaya ulaşılması hem de veri
derlenmesi döngüsünün tekrarlanmasına yol açmaktadır.

6 Programatik reklam, dijital reklamcılık teknolojilerinin geldiği son noktada, kullanıcıları davranışlarını analiz
etme ve bu doğrultuda onları sınıflandırarak belirlenmiş reklamları gösterme imkanı sunan reklamcılık
teknolojisidir.
7 Google Yıllık Rapor 2016 ve Google Investor Relations dokümanı. Google’ın reklam gelirleri kalemi Google
internet sitelerinin ve Google Network Üyelerininin internet siteleri reklam gelirlerini kapsamaktadır.
8 Erişim Tarihi: 08.01.2018
18-33/555-273
17/117

(47) Bu iş modeli nedeniyle Google kendi hizmet, ürün ve uygulamalarının daha fazla kullanıcı
tarafından tercih edilmesi yönünde önemli bir güdüye sahiptir. Bu güdü özellikle mobil
cihazlar alanında daha da kuvvetlenmektedir. Nitekim Google gelirleri içinde de mobil
reklamcılık her geçen gün daha da artan bir paya erişmektedir. Aşağıdaki şekil yıllar içinde
Google’ın mobil aramalardan elde ettiği geliri ve bu gelirin mobil reklam gelirleri içindeki
payına işaret etmekte ve buna ilişkin seyri öngörmektedir.
Grafik 5: Mobil Reklamların Google Gelirleri İçindeki Payı9

Kaynak: www.T
(48) Gerek iş modelinin ve gerekse Android ile ilgili uygulamaların daha iyi kavranabilmesi
bakımından arama bazlı olan ve olmayan çevrimiçi reklamcılık alanlarında Google
uygulama ve hizmetlerini kısaca özetlemekte fayda görülmektedir.
I.2.2.2. Google AdWords ve Arama Bazlı Çevrimiçi Reklamcılık
(49) Arama motoru reklamları, belirli kelimelerle ilgili arama yapıldığında bu kelimelerin
reklamveren internet sitelerinin sonuç sayfasının üst sıralarında görünmesini
sağlamaktadır. Aranan kelimelerle ilgili sponsorlu bağlantılar “reklam” ibaresi ile birlikte üst
sıralarda yer alırken devamında “organik” sonuçlar listelenmektedir.
(50) Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de Google, internet aramalarında hem sabit hem de
mobil kanalda ciddi bir pazar gücüne sahiptir10. Bu nedenle arama bazlı reklamları
yayımlayabilmek bakımından Google reklamverenlerin gözünde önemli bir konumdadır.
Arama bazlı reklamlar, Google’ın AdWords hizmeti üzerinden sunulmaktadır. Google’a
göre, sponsorlu sonuçlar AdWords platformu üzerinden gerçekleştirilen bir ihale
sonucunda belirlenirken, organik sonuçlarda tek kıstasın sıralanan sitenin arama ile uyumu
olduğu iddia edilmektedir11.
(51) Reklamverenler Google’ın arama sonuç sayfasında görünebilmek için AdWords hizmetini
kullanarak aramalarda kendi internet siteleri ile eşleştirilmesini istedikleri kritik kelimeleri
seçmekte ve bu kelimeler için tıklama başı maliyet (Cost Per Click - CPC) temelinde teklif
vermektedirler. Ardından seçilen kelimeler için verilen teklifler yazılımsal bir ihaleye tabi
tutulmaktadır. Google’a göre, çeşitli yöntemlerle eşleştirilen kritik kelimelere verilen teklifleri
ihaleye sokmadan önce Google, uygun olmayan (AdWords politikalarını ihlal eden)
reklamları veya farklı bir coğrafi konumu veya dili hedefleyen reklamları yok saymakta,

9
efis?freeAccessToken=PROVIDER_a339366c4c65a7bc19c5040d9&banner=true#signupcontainer
10 16.11.2016 tarihli ve 16-39/638-284 sayılı Kurul kararı.
11
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
45%
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Google Mobil Arama'dan Elde Edilen Gelir (milyar $)
Mobil reklam gelirlerinin toplam reklam gelirleri içerisindeki payı (%)
18-33/555-273
18/117

geriye kalan reklamlar ise AdRank adı verilen bir algoritma tarafından sıralanmaktadır.
Google’a göre AdRank sıralaması, reklamverenin teklifine ve reklamverenin reklamının ve
açılış sayfasının kalitesinin kombinasyonuna göre belirlenmektedir. Her yeni kelime
aramasında yeni bir ihale süreci yaşanmaktadır12. Bu yolla elde edilen gelir Google gelirleri
içerisinde önemli bir paya sahiptir. Bununla birlikte bu alan gücünü şebeke etkisinden
aldığından, arama tabanının korunması ve geliştirilmesi Google bakımından oldukça
önemlidir.
(52) Mobil cihazların yaygınlaşması sonucunda nihai kullanıcıların kullanım alışkanlıklarının
değişmesi nedeniyle Google, internet arama hizmetleri alanında sahip olduğu avantajları
mobil alana taşımak adına farklı iş modelleri geliştirmekte ve bu yolla nihai kullanıcılara
erişmektedir. Kararın ilerleyen bölümlerinde ayrıntıları ile izah edileceği üzere, Android
cihazlarda Google mobil arama parçacığının ana ekrana yerleştirilmesi, cihazlardaki arama
erişim noktalarında Google aramanın varsayılan olarak tayin edilmesi ve Chrome gibi
internet tarayıcılarında Google mobil aramanın kullanılması bu uygulamalar arasındadır.
Aynı zamanda gelişen telefon dizaynları ile birlikte daha fazla kullanılır hale gelen, asistan
veya sesli arama gibi alanlarda da Google mobil arama uygulamasını ön plana çıkarmaya
çalışmaktadır.
(53) Google gelirleri içerisinde mobil aramadan elde edilen payın büyümesi karşısında,
Google’ın bu çabalarının önemli bir sonuca ulaştığını söylemek mümkün görünmektedir.
Bu nedenle daha fazla mobil cihaza erişen Google mobil arama uygulamaları, Google’ın
internet arama hizmetlerinden olduğu gibi AdWords sayesinde internet arama hizmetlerinin
mobil sunumundan da önemli bir gelir elde etmesine neden olmaktadır.
I.2.2.3. Google AdSense / AdX ve Arama Bazlı Olmayan Çevrimiçi Reklamcılık
(54) İnternet sitelerinin ziyaretçilerine gösterilen reklamlar arama bazlı olmayan çevrimiçi
reklamcılık alanının (içerik sağlayıcıları kanalının) konusunu oluşturmaktadır. Ziyaretçiler
tarafından tıklanma, ziyaretçilerin sayfada geçirdikleri ortalama süre ve hitap edilen kitle
gibi unsurlar içerik sağlayıcı kanalında reklam parametrelerinin en önemli unsurları olup
bunlar hem reklamverenler hem de içerik sağlayıcıları tarafından yakından takip
edilmektedir.
(55) Arama bazlı olmayan reklamcılık alanında reklam yerlerinin pazarlanmasında doğrudan
pazarlama uygulaması ve dolaylı pazarlama uygulaması olmak üzere başlıca iki yöntem
uygulanmaktadır. İnternet siteleri, “premium reklam yeri” olarak nitelendirilen ve genellikle
sitelerin açılış sayfası gibi en çok ziyaret edilen sayfalardaki reklam alanlarını, taşıdıkları
önemle orantılı biçimde kendi satış ekipleri aracılığıyla doğrudan satmayı tercih
etmektedir13.
(56) Arama bazlı olmayan reklamlarda, reklam envanterinin satışında kullanılan dolaylı
pazarlama kanalında ise reklam aracılık hizmetleri sunan reklam ağları bulunmakla birlikte
çevrimiçi sanal reklam platformlarının (programatik satış) önemi giderek artmaktadır.
(57) Programatik satış alanında faaliyet gösteren çevrimiçi sanal reklam platformları (Ad
Exchange’ler) reklamverenlerle yayıncıları sanal ortamda bir araya getirerek, içerik
sağlayıcıların doğrudan satmayı tercih etmedikleri reklam envanterinin yazılımsal ihaleler
yoluyla pazarlanmasına aracılık eden platformlardır. Bir başka ifade ile çevrimiçi sanal
reklam platformları, reklamveren marka temsilcisi veya ajanslarının kullandıkları arayüzler
üzerinden reklam envanterini satın aldıkları satış yöntemi sunmaktadır. Bu yöntem
çerçevesinde, doğrudan satılmayan reklam envanterinin bir kısmı kodlama fonksiyonu ile

12 23.03.2017 tarihli ve 17-11/127-56 sayılı Kurul kararı.
13 Bu bölümün yazımında 28.12.2015 tarih ve 15-46/766-281 sayılı Kurul kararından faydalanılmıştır.
18-33/555-273
19/117

bir reklam ağına bağlanmakta, satın alan tarafındaki arayüzle direkt makine ortamında
temas kurulmaktadır.
(58) AdWords ile arama bazlı çevrimiçi reklamcılık alanında faaliyet gösteren Google, arama
bazlı olmayan çevrimiçi reklamcılık alanında da AdSense ve Double Click (AdX veya Ad
Exchange olarak da ifade edilmektedir) ürünleri ile faaliyet göstermekte ve programatik
reklamcılık hizmetlerine aracılık yapmaktadır.
(59) AdSense, yayıncıları reklamverenlere bağlayan, yayıncılara yönelik bir sanal platformdur.
Bu platformun başlıca iki tarafı bulunmaktadır. Yayıncılar, internet sitelerinde reklam için
kullanılabilecek alanı/envanteri oluşturmakta ve Google AdSense yardımıyla bu
envanterler AdWords üzerinden reklam vermek isteyenlerin teklifleriyle eşleştirilmektedir.
Bir internet sitesi kullanıcısı bir reklama tıkladığında reklamveren belirli bir ücret ödemekte
ve ücret de envanter sağlayıcısı internet sitesi ile Google arasında paylaşılmaktadır.
Double Click (AdX) ise, çevrimiçi display reklam envanterinin parasallaştırılmasına ilişkin
birden fazla yolun yönetilmesini sağlayan ve AdSense’e göre daha profesyonel çözümler
sunan bir platformdur14. Gerçek zamanlı ihale (Real time bidding) sistemiyle, internet
sitelerindeki doğrudan satışa konu olmayan reklam envanteri, aralarında Adwords’ün de
olduğu büyük reklam ağlarından en yüksek teklif verene tahsis edilmektedir. AdX
sisteminde, reklamverenler ve reklam ağları “alıcı”, yayıncılar ve yayıncı ağları ise
“satıcılar” olarak kabul edilmektedir.
(60) Bu kanalda değinilmesi gereken bir başka kavram davranışsal reklamdır (Behavioral
targeting). En genel ifade ile çevrimiçi davranışsal reklam, kullanıcının daha önce ziyaret
ettiği sitelere ve internet etkinliğine göre gruplandırılması, internet siteleri üzerindeki
reklamların sadece ilgili gruplardaki kullanıcılara gösterilmesidir. Buna göre, çevrimiçi sanal
reklam sunucuları, “çerez” (cookies) olarak tanımlanan programlar sayesinde bir internet
kullanıcısının internet aramalarını, ziyaret ettiği siteleri ve hatta sosyal medya faaliyetlerini
takip etmekte ve bu profile göre uygun kabul edilen reklamları kullanıcıya göstermektedir.
(61) Google’ın AdSense ve Double Click (AdX) gibi çevrimiçi sanal reklam platformları,
davranışsal reklamların sunulması konusunda en önemli şirketlerdendir. Google’ın
davranışsal reklam alanındaki uygulamalarını “hedefleme” ve “yeniden pazarlama” olarak
iki bölümde incelemek mümkündür. Google'ın “hedefleme” alanında, görüntülü reklamcılık
kapsamında reklam hizmetleri kullanan yayıncılar ve reklamverenler için içerik hedefleme,
konu hedefleme, konum hedefleme, ilgi hedefleme, coğrafya, dil ve demografik hedefleme
gibi hizmetleri bulunmaktadır. Buna göre örneğin konu hedeflemesini kullanmak isteyen bir
reklamveren, mevcut bir konu listesinden bir konu seçmekte, böylece reklam, Google
Görüntülü Reklam Ağındaki konularla ilgili web sitelerinde gösterilmekledir. Yeniden
pazarlama ise reklamverenlerin bir önceki ziyaret ya da eylemi temel alarak bir kullanıcıya
daha önce ilgilendiği, konu, mal veya hizmet ile ilgili bir reklam göstermesine olanak
tanımaktadır15.

14
15 Mobil işletim sistemlerindeki bazı farklılıklar çevrimiçi sanal reklam platformlarının işleyişine de etki
etmektedir. Bu anlamda AD ExChange’in mobil platformalarda nasıl işlediği Google tarafından şöyle izah
edilmektedir: ‘Mobil aplikasyonlarda çerez bulunmamaktadır. Bunun yerine Ad Exchange, mobil cihazların
işletim sistemleri tarafından sağlanan kullanıcı tarafından ayarlanabilir kimlikler kullanmaktadır. Tipik mobil
reklam kimlikleri AdID (Android) ve IDFA (Apple)’dır. Mobil aplikasyon-içi (in-app) reklam kimlikleri, reklam
saikleri doğrultusunda geliştirici ve pazarlayıcılara kullanıcı faaliyetlerini izlemeye imkan tanımaktadır. Bunlar
aynı zamanda hizmet ve hedefleme imkanlarını genişletmek için de kullanılmaktadır. Ad Exchange, ihale
süreçlerinde mobil aplikasyonların envanterlerine erişebilmeleri bakımından alıcılara Real-Time-Bidding
18-33/555-273
20/117

(62) Mevcut dosya bakımından değerlendirildiğinde, Google arama başta olmak üzere diğer
Google uygulamalarının cihazlarda önyüklü olması, kullanıcı davranışlarına ilişkin daha
fazla verinin toplanmasını kolaylaştırarak, AdSense ve AdX ürünlerinin hedefleme ve
yeniden pazarlama gibi davranışsal reklam alanlarındaki rekabet güçlerini artırmaktadır.
Bu durum tıpkı arama bazlı alanda olduğu gibi arama bazlı olmayan alanda da Google’ın
mobil reklamcılıktaki gücünü artırmaktadır.
(63) Pazarın yukarıda açıklanan işleyişi dikkate alındığında “mobil çevrimiçi reklamcılık
hizmetleri” pazarının da dosya kapsamında bir başka ilgili ürün pazarı olduğu
değerlendirilmiştir.
I.2.3. Mobil İşletim Sistemleri Bakımından İlgili Ürün Pazarı Analizi
(64) Mobil cihazlar da, masaüstü bilgisayarlar gibi fonksiyonlarını yerine getirebilmek için işletim
sistemlerine ihtiyaç duymaktadır. Bu ihtiyacı bazı cihaz üreticileri kendi işletim sistemlerini
üreterek karşılamıştır. Bununla birlikte mobil cihazlar için işletim sistemi geliştirmek ciddi
bir maliyet içerdiğinden ve aynı zamanda dolaylı ağ etkisine dayandığından bu yöntem her
cihaz üreticisi için uygulanabilir olmamıştır. Bu nedenle, mobil cihazların kullanımının
yaygınlaşması sonucunda birçok cihaz üreticisi, üçüncü taraflarca üretilen işletim
sistemlerine ihtiyaç duymuştur. Pazarın geldiği noktada üçüncü taraflarca üretilen
lisanslanabilir mobil işletim sistemleri farklı bir pazar olarak ayrışmaktadır. Zira mobil cihaz
üreticilerinin kendi cihazlarında kullanmak için geliştirdikleri mobil işletim sistemleri diğer
cihaz üreticilerinin erişimine kapalı olduğu, bir başka ifade ile lisanslanabilir olmadığı için
lisanslanabilir işletim sistemlerine ikame teşkil etmemektedir.
(65) Google, lisanslanabilir mobil işletim sistemlerine dair ihtiyacı gören ve buna yönelik
yatırımlar gerçekleştiren ilk firma olup, mobil cihaz üreticilerini biraraya getirerek AOSP’yi
hayata geçirmiştir. Bunun sonucunda pazarın yüksek dolaylı ağ etkisinden kaynaklanan
niteliği gereği, lisanslanabilir mobil işletim sistemleri pazarında Google, mevcut durumda
neredeyse tek oyuncu konumuna gelmiştir. Zira masaüstü bilgisayarlardaki işletim sistemi
alanındaki tecrübesini mobil cihazlara da aktarmak isteyen Microsoft’un bu alandaki
çabaları yeterli olmamış, Windows Mobil bu pazarda oldukça sınırlı bir pay ile yetinmek
durumunda kalmıştır.
(66) Geçmişten günümüze mobil cihazlarda kullanılmak için geliştirilen dokuz işletim
sisteminden bahsetmek mümkündür. Bunlar Google tarafından geliştirilen Android, Apple
tarafından geliştirilen IOS, Microsoft tarafından geliştirilen Windows Mobil, Research in
Motion tarafından geliştirilen Blackberry OS, Samsung tarafından geliştirilen Bada, Nokia
tarafından geliştirilen Symbian ve Meego OS, Palm tarafından geliştirilen Palm OS ve Web
OS’dur. Bunlardan IOS, Apple’ın sadece kendi ürettiği cihazlarda kullanılan kapalı bir
sistem olduğundan diğer cihaz üreticilerinin erişimine açık bir işletim sistemi değildir.
Pazarın mevcut konumunda ise bu işletim sistemlerinin çoğu pazardan silinmiş ve cihaz
üreticilerinin erişebilecekleri lisanslanabilir mobil işletim sistemleri Android ve Windows
Mobil ile sınırlı kalmıştır. Windows Mobil halen varlığını sürdürse de Android’e kıyasla
oldukça sınırlı bir pazar payına sahip olduğundan, Android üzerinde anlamlı ve
hissedilebilir bir rekabet baskısı yarattığını söylemek mümkün görünmemektedir. Bu durum
Android’i özellikle cihaz üreticileri bakımından ayrıcalıklı bir konuma getirmektedir.

(RTB) üzerinden reklam kimliklerini iletmektedir. RTB transferi esnasında güvenliği sağlamak bakımından
reklam kimlikleri şifrelenmektedir.’
18-33/555-273
21/117

(67) Pazarda, Android kaynak kodundan türetilen ve fakat niteliksel olarak birbirinden farklı
birden fazla işletim sistemi bulunduğunu belirtmek mümkündür. Bunlardan ilki internet
üzerinden herhangi bir şarta bağlı olmaksızın ve geri alınamayan bir açık lisans ile ücretsiz
olarak indirilebilen Temel Android Kaynak Kodu’dur (Open Source Android - OSA).
Bununla birlikte OSA herhangi bir uygulama mağazası içermemektedir. Günümüzde mobil
uygulama mağazalarının cihaz üreticileri ve nihai kullanıcılar nezdinde sahip olduğu önemli
konum nedeniyle mobil cihazların neredeyse tamamı OSA ile birlikte Google tarafından
belirli sözleşmelerle lisanslanan Google Play uygulama mağazası ile birlikte piyasaya
sunulmaktadır. Çin gibi Google uygulamalarının engellendiği ülkelerde ise OSA ile alternatif
uygulama mağazalarını birleştiren ve Android uyumluluk testlerine girmeyen Android
çatalları (Android Forks) da bulunmaktadır.
(68) Dolayısıyla bu bölümde bahsi geçen farklı Android işletim sistemi türlerinden hangilerinin
ilgili ürün pazar tanımında yer aldığı incelenecektir.
I.2.3.1. Android Kodunu Kullanan (Farklı) İşletim Sistemlerine İlişkin Değerlendirme
(69) Birinci yazılı savunmasında Google, Android işletim sistemine ilişkin aşağıda yer verilen
değerlendirmeyi yapmaktadır:
“Android, herhangi bir donanım yapılandırmasında çalışacak şekilde uyarlanmış̧
eksiksiz bir işletim sistemidir. Android'in dağıtımı açık kaynaklı bir lisansla (Apache
Software License 2.0) yapılmaktadır. Diğer bir deyişle, Android işletim sistemi kaynak
kodu adresinden herkes tarafından
indirilebilmektedir. Açık kaynak kodlu lisanslama, sabit ve okunabilir hedef kodunun
yalnızca bir kopyasını sağlayan tipik yazılım lisans sözleşmelerinin aksine, lisans sahibi
tarafından tamamen özelleştirilebilen kaynak kodunun bir kopyasını sağlamaktadır.
Android platformunun kaynak kodu, alıcının bu kodu ücretsiz olarak kullanmasına,
değiştirmesine ve yeniden dağıtmasına izin veren bir lisansla kamuya sunulmuştur.
Böylelikle, herkes eksiksiz bir mobil cihaz oluşturmak için kodu indirebilir, kurabilir ve
çalıştırabilir. Bir müşterinin veya Orijinal Cihaz Üreticisi’nin (Original Equipment
Manufacturer – OEM), Android kaynak kodunu edinmek için Mobil Uygulama Dağıtım
Sözleşmesi (Mobile Application Distribution Agreement – MADA), Gelir Paylaşım
Sözleşmesi (Revenue Sharing Agreement – RSA), AFA veya başka herhangi bir
sözleşme akdetmesi gerekmemektedir. OEM'ler veya bağımsız kodlayıcıların, yalnızca
Android işletim sistemini çalıştıracakları cihaza uygun olarak kaynak kodu indirip
kurması gerekmektedir.
Google, sektördeki diğer oyuncuların (özellikle Apple ve Microsoft) aksine, Android'i
ücretsiz ve açık kaynaklı bir işletim sistemi olarak geliştirmeyi tercih etmiştir. Android,
OEM ve mobil şebeke operatörleri gibi ilgili taraflara Google'ın yetkilendirme veya izni
olmaksızın mobil işletim sistemini kullanma, dağıtma ve üzerinde değişiklikler yapma
özgürlüğünü vermektedir. Android platformu, Apple iOS ve Microsoft Windows Phone
işletim sistemi gibi Android'in rekabet ettiği kapalı işletim sistemlerinin de dahil olduğu
rakip platformlara nazaran çok daha açık bir yapıya sahiptir ve OEM'ler ve uygulama
geliştiricileri arasında rekabeti ve inovasyonu artırmaktadır. Android, açık kaynaklı ve
özgür nitelikli bir işletim sistemi olması sebebiyle, uygulama geliştiricilerinin
uygulamalarını geliştirmesine ve başarılı bir şekilde dağıtımını sağlamasına büyük
ölçüde destek olmaktadır. Sonuç olarak, Android, uygulama geliştiricileri arasında
yüksek düzeyde bir platform içi rekabet yaratmaktadır.”

18-33/555-273
22/117

(70) Bahse konu değerlendirmesinde Google, AOSP’ye dikkat çekmekte ve ilgili proje
kapsamında açık kaynak kodlu olarak paylaşılan OSA’nın bir mobil işletim sistemi olarak
kullanılabileceğini iddia etmektedir. Bu değerlendirmenin, doğru olmakla birlikte eksik
olduğu anlaşılmaktadır. Zira AOSP bünyesinde geliştirilen ve açık kaynak kodlu olarak
dağıtımı sağlanan OSA, uygulama mağazası içermediği gibi bununla ilişkili Google Play
Hizmetleri (Google Play Services – GPS) paketiyle birlikte sunulan zengin bir uygulama
programlama arayüzü (application programming interface - API) ekosisteminden de
mahrumdur. Daha önce ifade edildiği üzere günümüzde bir mobil cihazın tüketiciler
bakımından tercih edilebilir olmasının olmazsa olmaz koşulu mobil uygulama mağazasına
sahip olmasıdır. AOSP kapsamında geliştirilen OSA, uygulama mağazasına sahip
olmadığından, cihaz üreticileri açısından bakıldığında tek başına ticari olarak tercih
edilebilir bir işletim sistemi değildir. Mobil cihaz kullanıcılarının kullanım alışkanlıkları da
göz önüne alındığında, uygulama mağazası bulunmayan bu kodu ticari açıdan bir mobil
işletim sistemi olarak nitelendirmek dahi güç görünmektedir.
(71) Cihaz üreticilerinin AOSP kapsamında geliştirilen OSA’yı tüketicilerin tercih edebilecekleri
bir biçimde cihazlarında kullanabilmeleri bakımından söz konusu kodun “ticarileştirilmesi”,
bir başka ifade ile uygulama mağazasını içerir hale getirilmesi gerekmektedir. OSA’yı
ticarileştirmenin başlıca iki yolu bulunmaktadır. Bunlardan ilki Google ile gerekli
sözleşmelerin imzalanması sonucunda OSA ile birlikte Google Play uygulama mağazası
ve bu uygulama mağazasında dağıtılan uygulamaların kullandığı API’lara erişim imkânı
sağlayan GPS’nin kullanımına ilişkin yetkilendirilmedir.
(72) Bir cihaz üreticisinin Google Play uygulama mağazası ile birlikte GPS’ye sahip bir cihaz
üretebilmesi için Google ile bir dizi sözleşme imzalaması, cihazın bir dizi uyumluluk
testinden geçmesi ve Google Mobil Hizmetler (Google Mobile Services – GMS)
kapsamında bir dizi uygulamayı cihazlara önceden yüklemesi gerekmektedir. Bu
sözleşmeler cihaz üreticilerine ürettikleri cihazda Android uyumluluk testinden geçmeyen
ve farklı uygulama mağazaları içeren cihazların dağıtımını gerçekleştirmeme yükümlülüğü
de getirmektedir. Dosya kapsamında kavramsal netliğin sağlanması ve temel Android
kodundan farklılığın dile getirilmesi bakımından, OSA ile birlikte Google Play uygulama
mağazasına ve GPS’ye sahip mobil işletim sistemleri Ticari Android İşletim Sistemi (TAİS)
olarak nitelendirilecektir.
(73) Öte yandan, Google Play Hizmetleri, Google’ın ve üçüncü taraf uygulama geliştiricilerinin
kullanımı için Google tarafından geliştirilen uygulama programlama arayüzlerini (API)
barındıran bir hizmettir. Bu API’lar hem Google’ın kendi uygulamaları arasında hem de
Google Play uygulama mağazasında sunulan uygulamaların Google arka plan hizmetleri
ile etkileşime geçmeleri için kullanılmaktadır. Zaman içerisinde hem TAİS’in yaygınlaşması
hem de GPS kapsamında API’ların Google tarafından yaygın olarak güncellenmesi ve
sözleşme ile Google Play uygulama mağazası ve GPS’nin birarada sunulması, hem TAİS
için uygulama geliştirilmesinin kolaylaşması hem de uygulamaların bu API’lara dayanması
sonucunu doğurmuştur. Böylelikle GPS, Google Play uygulama mağazasının ve
dolayısıyla TAİS’in esaslı bir unsuru olmuştur.
(74) TAİS ile birlikte Google’ın sözleşmesel yükümlülük çerçevesinde yüklenmesini talep ettiği
uygulamaları (Google Mobil Hizmetleri kapsamındaki uygulamaları) da içeren mobil
cihazlar ise GMS içeren TAİS olarak nitelendirilecektir.

18-33/555-273
23/117

Şekil 1: Android’e İlişkin Farklı İşletim Sistemi Versiyonları

GMS içeren TAİS

TAİS

Temel Android İşletim Sistemi

(75) OSA’yı ticarileştirmenin ikinci yöntemi ise daha önce ifade edildiği üzere söz konusu temel
kodu, Google hizmet ve uygulamaları dışındaki uygulama mağazaları ve uygulamalar ile
entegre etmektir. Google’ın pazarda uyguladığı lisans sözleşmeleri dışında elde edilen ve
bu nedenle Google Android uyumluluk testine girmeyen söz konusu işletim sistemleri
Android çatalları (Android Forks) olarak nitelendirilmektedir. Bu yöntem Apple uygulama
mağazası, Google Play uygulama mağazası gibi oldukça güçlü uygulama mağazalarına
alternatif teşkil edecek seçeneklerin varlığını gerekli kılmaktadır. Çin gibi Google’ın yasaklı
olduğu ülkelerde bu alternatiflerin varlığından bahsetmek mümkün görünse de ülkemizin
de içinde bulunduğu pazarlarda bu alternatifler yer almamaktadır.
(76) Android temelli işletim sistemleri arasındaki farklılıklar konusunda ülkemizde faaliyet
gösteren mobil cihaz üreticilerinden görüş talebinde bulunulmuştur. Konuya ilişkin
gönderdiği bilgi cevap yazısında (…..) Android’e ilişkin farklı işletim sistemleri versiyonlarını
şöyle özetlemiştir:
“- GMS temelli Android işletim sistemi16, temel Android işletim sistemi + GMS paketi
(bazı Google uygulamaları ve servis uygulaması) Google'ın Uyumluluk Test Gereci
(Compatibility Test Suit - CTS) ve GTS sertifikasyon testlerinden geçen Android işletim
sistemidir.
- Temel Android işletim sistemi (AOSP)17 yani Google'ın CTS uyumluluk testini
geçmesi gereken Android. Sistem, GMS uygulamaları içermediğinden Google
hesabına ve servislere (Google posta, takvim, kişiler, arama, video vb.) normal erişime
sahip değildir.
-Android Forks sistemi, CTS testini geçmek amacıyla geliştirilmiş bir Android ROM
değildir. Google CDD gereksinimlerini karşılamıyor ve CTS uyumluluk testini
geçemiyor.”

16 Söz konusu tanımlama, GMS içeren TAİS’e karşılık gelmektedir.
17 Söz konusu tanımlama, OSA’ya karşılık gelmektedir.
TAİS+ Google Mobil Hizmetleri (GMS)
OSA+ Google Play Uygulama
Mağazası+ Google Play Hizmetleri
(GPS)
Open Source Android (OSA)
18-33/555-273
24/117

(77) Diğer cihaz üreticilerinin ise gönderdikleri cevap yazılarında genel hatları ile aşağıda
özetlenen hususları dile getirdikleri görülmektedir:
- GMS tabanlı işletim sisteminin [GMS içeren TAİS], Google tarafından servisler ile
desteklenmiş ve lisanslanmış işletim sistemi olduğunu, Google Play Store başta olmak
üzere diğer Google uygulamalarına GMS tabanlı olmayan bir işletim sistemi ile
erişilmesinin mümkün olmadığını, tamamen uyumlu bir Android cihazın daha çok
uygulama geliştirmeleri adına geliştiricileri teşvik ederken, Android için yazılan devasa
uygulama havuzundan yararlanma imkânı sunduğu ((…..)).
- Android’in farklı türevleri arasındaki en önemli farkın GMS paketinde sunulan Google
API’larının olduğu, Google API’larının Google Doğrulama, Google Haritalar vb. Google
hizmetlerinin işlevselliğini ortaya çıkardığı ((…..)).
- Google Play uygulama mağazası başta olmak üzere ve Google’ın belli başlı bazı
servislerinin kullanamıyor olmasının kullanıcı deneyimine doğrudan etki edeceğini, son
kullanıcıların herhangi bir ek çaba sarf etmeksizin ve ek ücret ödemek zorunda
kalmaksızın Google arama ve diğer Google ürünleri gibi popüler uygulamalara erişim
sağlayabileceklerini ve bunları sorunsuz bir biçimde kullanabilecekleri ((…..)).
(78) Benzer konuda telekom operatörlerinden de bilgi talebinde bulunulmuştur. Ülkemizde
faaliyet gösteren operatörlerin, kendi satış kanallarında tüketicilere sunmak adına
ürettirdikleri tüm mobil cihazlarda GMS içeren TAİS dışında bir işletim sistemi
kullanmadıkları görülmüştür. (…..) konuya ilişkin açıklamasında ‘Belirli bir süredir, Android
cihazların test sürecinde cihazın GMS tabanlı olup olmadığı ayrıca kontrol edilmektedir. Bu
sebeple, mevcutta satışına aracılık ettiğimiz Android işletim sistemli telefonların GMS
tabanlı olduğunu, geçmişte satışına aracılık ettiğimiz telefonların hepsinin GMS tabanlı
olup olmadığını kesin olarak bilmediğimizi, ancak yalnızca test süreçlerimizi geçen
ürünlerin satışına aracılık ettiğimizi söyleyebiliriz’ değerlendirmesinde bulunmuştur.
(79) Konuya ilişkin değerlendirmesinde (…..), “… GMS tabanlı Android işletim sisteminde [GMS
içeren TAİS] ise Temel Android işletim sisteminin sağladığı özellikler ile birlikte Google
servislerinin sağlandığı Google uygulamaları ve Google Play Hizmetleri bulunmaktadır.
Kullanıcı tecrübesi açısından konuyu değerlendirdiğimizde ise, GMS tabanlı olmayan
Android Forks işletim sistemine sahip cihazlarda Google Play Hizmetlerine bağlı Google
harici olan uygulamaların (örneğin, üçüncü parti uygulamaları) verimli bir şekilde
çalışmayacağı değerlendirilmektedir.” ifadelerine yer vermiştir.
(80) (…..) konuya ilişkin değerlendirmesi ise şöyledir: “2013 Google I/O [Google tarafından yıllık
düzenlenen bir Konferansı] dan sonra daha güçlü hale gelen tescilli GMS, Google
tarafından geliştirilen uygulamaları ve hizmetleri barındırması bakımından son kullanıcı için
önemli bir durum oluşturmaktadır. Bu tarz sistem ve cihazların bazılarında teknik olarak
mümkün olsa dahi Google'ın lisansına uygun olarak Google Play Services yüklenemez.”
(81) Görüldüğü üzere cihaz üreticileri ve operatörler, işletim sisteminin (dolayısıyla bir cihazın)
uygulama mağazasına sahip olmasını nihai kullanıcılar ve bu nedenle cihaz üreticileri
açısından esaslı tercih nedeni olarak nitelendirmektedirler. OSA’nın mobil cihazların en
temel fonksiyonlarını sağlayacak bir işletim sistemi olmasına karşın, uygulama mağazası
içermediğinden günümüzde nihai kullanıcıların ihtiyaçlarına tam anlamıyla cevap
verebilecek bir işletim sistemi olmadığı sonucu teşebbüslerin görüşleri ile de desteklenmiş
görünmektedir. Bir başka ifade ile OSA, cihaz üreticilerinin cihazlarında kullanacakları
mobil işletim sistemi tercihlerinde TAİS’e ikame teşkil edebilecek bir işletim sistemi değildir.
(82) Bu noktada tartışılması ve netleştirilmesi gereken bir başka konu, Android çatallarının TAİS
için bir ikame niteliği taşıyıp taşımadığıdır. Bu nedenle kararın bu bölümünde, Google Play
uygulama mağazası ve GPS’ye özelikle işlevsellik, cihaz üreticileri ve tüketici tercihleri ve
18-33/555-273
25/117

ticari değeri bakımından daha yakından bakmak gerekmektedir. Bu değerlendirme
yapılırken Türkiye pazarındaki koşullar dikkate alınacaktır.
I.2.3.2. TAİS ve Android Çatalların İkame Niteliğine İlişkin Değerlendirme
(83) Günümüz mobil cihaz teknolojisinin ve kullanıcı alışkanlıklarının geldiği nokta itibarıyla
değerlendirildiğinde, bir uygulama mağazası içermeyen mobil cihazın, eğitim veya spesifik
bir iş tanımı için kullanılmıyor ise, kullanıcılar tarafından tercih edilmesi mümkün
görünmemektedir. Eğlence, iletişim, ticaret ve haberleşme başta olmak üzere kullancıların
yoğun biçimde talep ettikleri mobil uygulamaları edinmenin en etkin yolu mobil cihazlardaki
uygulama mağazalarıdır.
(84) OSA ile birlikte kullanılabilecek birden fazla uygulama mağazası olduğunu söylemek teknik
anlamda mümkün olsa da, TAİS bünyesindeki Google Play bu uygulama mağazaları
arasında açık ara en yaygın kullanılanıdır. Bu durum esasen pazarın çift taraflı özelliğinin
ve yüksek dolaylı ağ etkisinin doğal sonucudur. Google Play uygulama mağazasının
lisanslanabilir mobil işletim sistemi kullanacak cihaz üreticileri için önemi, en fazla sayıda
uygulama sunan uygulama mağazası olmasından kaynaklanmaktadır. Amazon veya
Windows gibi diğer uygulama mağazalarına sahip işletim sistemleri, TAİS yanında oldukça
sınırlı bir paya sahiptir. Google Play uygulama mağazası, gerek toplam indirme sayısı
bazında ve gerekse indirilen tekil uygulama sayısı bazında, kendisinden sonra en yaygın
uygulama mağazasının oldukça önündedir.
Grafik 6: Google Play Uygulama Mağazası ve Amazon Appstore’daki Uygulama ve Geliştirici Sayısı, 2016

(…..TİCARİ SIR…..)

Kaynak: (…..).
Grafik 7: Mart 2017 İtibarıyla Önde Gelen Uygulama Mağazalarındaki (UM) Uygulama Sayıları18
Kaynak:

18
2.800.000
2.200.000
669.000 600.000
234.500
0
500.000
1.000.000
1.500.000
2.000.000
2.500.000
3.000.000
Google Play UM Apple UM Windows UM Amazon UM Blackberry UM
18-33/555-273
26/117

(85) Tüketiciler bakımından önemli bir başka konu, Google Play uygulama mağazasının içerik
bakımından da diğer uygulama mağazalarından esaslı biçimde farklılaşmasıdır. Global
olarak bakıldığında Google Play uygulama mağazasında ücretli ve ücretsiz olarak en çok
indirilen uygulamalardan bazılarının Amazon uygulama mağazasında bulunmadığı
görülmektedir19.
(86) Bu ayrışmanın nedeni olarak Google’ın sözleşmeler ile TAİS’i lisanslama yöntemi
gösterilebilecektir. Şöyle ki Google, TAİS ile birlikte gelişkin bir API seti sunmakta ve
Google Play uygulama mağazasında yaygın olarak kullanılan uygulamalar bu API’lar ile
desteklenmektedir. Uygulama geliştiricileri bakımından API’lar, uygulamaların ihtiyaç
duyduğu herhangi bir işlevi yeni baştan yaratmak yerine bu işleve işletim sistemi, başka bir
uygulama ya da çevrimiçi hizmetler aracılığıyla ulaşma imkanı sağlayan bir araçtır. Örneğin
kullanıcıların konumlarının tespitini sağlayacak bir yazılımı yeniden yaratmak yerine, var
olan API’lar aracılığıyla mevcut fonksiyon ve uygulama arasında etkileşim
sağlayabileceklerdir. Böylelikle uygulama geliştiricileri bakımından bu API’lere erişmek
geliştirilen uygulamaların işlevselliklerini daha etkin biçimde genişletme imkânı
sunmaktadır. Söz konusu API’lar TAİS’te GPS tarafından sağlanmaktadır. Google Play
Hizmetleri bir yazılım katmanı olup program geliştiricilerinin uygulamalarını Google
çevrimiçi servisleri ile uyumlaştırmalarını sağlayan API’lara erişime imkân tanımaktadır.
GPS, Android işletim sisteminde işleyebilirlik için genel anlamda gerekli olan API’lardan,
spesifik bir Google uygulamasının işletimi için gerek duyulan API’lara kadar oldukça geniş
bir uygulama arayüzü içermektedir. Tıpkı Google Play uygulama mağazası gibi GPS’nin
de mobil cihazlara sonradan indirilmeleri mümkün olmayıp, sadece cihaz üreticileri
tarafından önceden yüklü olarak kullanıcılara sunulabilmekte, dolayısıyla GPS sadece
TAİS’e sahip cihazlarda bulunmaktadır. TAİS’in zaman içerisinde daha fazla
yaygınlaşması, kendi kendini beslemesi ile oluşan bu etkinin daha da güçlenmesi
sonucunu doğurmuştur.
(87) Öte yandan OSA ve Android çatallarına Google Play uygulama mağazasının veya GPS’nin
sonradan indirilmesi veya yüklenmesi mümkün değildir20. Google Play uygulama mağazası
sadece cihaz üreticisi tarafından cihaza önceden yüklendiği takdirde kullanıcılara açık hale
gelmektedir. Bir başka ifade ile Google Play uygulama mağazası ve GPS sadece TAİS’in
sahip olduğu bir özelliktir.
(88) Nitekim konuya ilişkin görüşü talep edilen (…..), OSA ve Android çatalları yüklü bir mobil
cihaza Google Play uygulama mağazası başta olmak üzere diğer Google ürünlerinin
sonradan kullanıcı tarafından yüklenebilmesi teknik olarak mümkün olsa da bu
uygulamaların sorunsuz çalışması, gerekli güncellemelerin otomatik olarak hayata geçmesi
ve cihazın belirli bir hizmet standardı çerçevesinde çalışmasının mümkün olmadığını ifade
etmiştir. (…..) konuya ilişkin değerlendirmesi ise şöyledir: “GMS tabanlı olmayan bir Fork'a
Google'ın lisansına göre Google uygulamalarının yüklenmesi mümkün değildir. Ancak
teknik olarak GMS tabanlı olmasa da Google uygulamalarını çalıştırabilen Forklar
mevcuttur. Kimi kullanıcıların resmi olmayan kaynaklardan bu uygulamaları ve
güncellemelerini kurabilmesinin teknik olarak mümkün olduğu değerlendirilmektedir.
Android platformu tek başına son kullanıcının ihtiyaçlarının tümünü karşılamayacağı için
GMS önem kazanmaktadır. Kullanıcılar eğer yeterli teknik beceriye sahip iseler uygulama
güncellemelerini farklı kaynaklardan elde ederek cihazlara yükleyebilirler ancak Google

19 (…..) göre Google Play uygulama mağazasında ücretsiz olarak en çok indirilen 100 uygulamadan sadece
(…..) Amazon AppStore’da bulunduğu, ücretli uygulamalar bakımından ise bu sayının (…..) olarak
gerçekleştiği belirtilmektedir.
20
18-33/555-273
27/117

tarafından lisanslamış̧ play store üzerinden bir güncellemeyi GMS tabanlı bir Android cihaz
gibi kullanamayacaktır.”
(89) Konuya ilişkin cihaz üreticilerinden gelen değerlendirmelerde de, halka açık bir yükleme
yolu olmadığından kullanıcıların Google Play uygulama mağazasını mobil cihazlarına
yükleyemeyeceklerinin dile getirildiği görülmektedir. Bununla birlikte bazı cihaz üreticileri
ise bir istisnaya dikkat çekmektedir. Buna göre kaynak kodu açık cihazlara Google Play
uygulama mağazasının sonradan yüklenmesi teknik olarak mümkün olsa da bu,
kullanıcının gelişmiş bir teknik deneyime sahip olmasını gerektirir. Benzer bir
değerlendirmeden yola çıkan (…..) da “Google onayını alamayan bir işletim sisteminde
mevcut kodlara belirli izin verilmemiş kodlar girilebilir veya değişiklikler yapılabilir.”
değerlendirmesinde bulunmuş ancak “Google'ın temel olarak kendi uygulamalarının
Android fork cihazlarıyla uyumunu sağlamak gibi bir sorumluluğu olmadığından, GMS dahil
olmak üzere Android aplikasyonlarının doğru çalışmaması gibi yüksek bir olasılık
bulunmaktadır.” diyerek sonradan yükleme işlemi sonrasında uygulamaların düzgün
çalışmama ihtimaline dikkat çekmiştir. Bu ihtimale (…..) ve (…..) gibi cihaz üreticilerinin de
dikkat çektiği görülmektedir.
(90) Android çatallarının TAİS’e ikame olduğu yönünde Google tarafından dile getirilen bir
başka iddia, temel Android kodunun Google Play uygulama mağazasına alternatif teşkil
eden uygulama mağazaları ile rahatlıkla entegre edilebileceği, nitekim bu durumun
dünyada uygulamasının yaygın olduğu iddiasıdır. Her ne kadar Google, ilk yazılı
savunmasında Google Play uygulama mağazasına alternatif teşkil edecek, Amazon’un
yanısıra 1Mobile Market, Appitalism, GedJer gibi çok sayıda uygulama mağazasının var
olduğunu iddia etse de bu mağazaların birçok nedenden ötürü Google Play uygulama
mağazasına alternatif teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır. Bu konuda görüşüne başvurulan
(…..) değerlendirmesi şu şekildedir: “Google Play Store uygulama mağazasına
rakip/alternatif/ikame teşkil edebilecek uygulama mağazaları (örneğin, 1Mobile Market,
Appitalism, GedJer, Apptoide vb) bulunmaktadır. Ancak, ülkemizdeki ortalama bir
kullanıcının bu alternatif mağazalara pek aşina olmadığı değerlendirilmektedir. Nitekim
kullanıcıların mobil cihazlar bakımından en büyük endişelerinden biri olan bilgi güvenliği
ihlallerine karşı Google Play'i marka değeri olarak daha güvenilir bir marka kabul etmesi
sebebiyle, bu markanın kullanım yaygınlığının daha fazla olabileceği
değerlendirilmektedir.”
(91) Benzer şekilde (…..) de bugüne kadar Android mobil cihazlar için Google Play uygulama
mağazasına en yakın rakibin Amazon olduğunu, ancak Amazon’un da Google Play
uygulama mağazası ile rekabet edemediğini belirtmiştir. (…..) göre Google'a alternatif
uygulama mağazalarının hem kullanıcılar hem geliştiriciler açısından tercih edilmemesinin
ve bu nedenle zamanla yok olmasının sebebi şöyledir:
- “Alternatif uygulama marketleri kendi tanıtımlarını yapmak zorundadır, çünkü Android
işletim sistemlerinde sadece Google Play yüklü gelmekte ve Google tarafından shop
in shop uygulamalarına da izin verilmemektedir. Yani kullanıcıların bu alternatif
uygulama mağazalarına ulaşmaları kolay değildir.
- Google, kendi uygulama mağazasından indirilen uygulamalar için kullanıcıya güvenlik
kontrolü gerektiren bir bildirim göndermemekte, ancak dışarından bir uygulama
indirildiğinde kullanıcıya bu uygulamanın kendi mağazası dışından indirildiği ve tüm
riskin kullanıcıya ait olduğu şeklinde bir bildirim göndererek telefonunun güvenlik
ayarını kapatmasını istemektedir. Bu durum, kullanıcılarda Google Play Store dışında
bir uygulama mağazasından uygulama indirmek konusunda çekingenlik yaratmaktadır.
Google Play Store'a alternatif uygulama mağazalarında çoğunlukla ücretsiz
uygulamalar yer almaktadır. Uygulama geliştiricileri her uygulama mağazasının ayrı bir
18-33/555-273
28/117

entegrasyon gerektirmesi nedeniyle gelir getirisi ve uygulama geliştirme eforunu bir
arada değerlendirerek geliştirme yapmaktadır. Dolayısıyla, gelir getirisinin düşük
olacağına inandıkları uygulama mağazaları için ücretli uygulamalar geliştirmeme
eğilimindedirler.
- Uygulama güncellemeleri akıllı telefonlar için çok önemlidir. Uygulama güncellemeleri
Google Play Store üzerinden otomatik olarak yapılırken, diğer mağazalardan indirilen
uygulamalar için ise otomatik olarak güncelleme yapılmamaktadır.
- Cihaz üreticileri Google Android lisansı için Google'dan sertifika almak zorundadır.
Ancak bu sertifikanın alınabilmesi için Google'ın uygulamalarının cihazlarda ön yüklü
olması şartı aranmaktadır. Dolayısıyla, bu sertifikayı almak zorunda olan cihaz
üreticileri de başka uygulama mağazalarının cihazlara yüklenmesi konusunda
çekingen davranmaktadır.
- Yukarıda sayılan sebeplerden ötürü, Şirketimiz tarafından uygulama mağazasına yeni
yatırım yapılmamaktadır.”
(92) (…..) ise Google Play uygulama mağazasına alternatif teşkil edebilecek uygulama
mağazalarının nihai kullanıcılara erişiminin önündeki engele dikkat çekerek aşağıdaki
değerlendirmeyi yapmıştır:
“Google Play'e rakip olduğu için Google Play, işbu alternatiflerin kendi mağazası
içerisinden indirilmesine izin vermemektedir. Bu sebeple kullanıcının bu mağazayı
kullanabilmesi için iki alternatifi bulunmaktadır:
- Mağazanın telefonda önceden yüklü gelmesi,
- Kullanıcının telefonunda ayarlar bölümünden "Bilinmeyen Kaynaklardan Uygulama
Yükleme İzni" vermesi ve bu uygulamayı indireceği linke giderek uygulamayı
yükleyip/kurması.
Yeni dijitalleşen Türkiye müşteri kitlesi için ikinci sürecin zorlu olduğu, verilecek iznin
uygulamanın güvenli olup olmadığı sorgulamasına itmesi v.b, sebeplerle müşterilerimiz
tarafından tercih edilmeyeceği düşünülmektedir. Kanaatimize göre sürecin zorluğu,
süreç içerisinde müşterilerin vazgeçmesine/hiç başlamamasına sebep olduğu için
başarı oranını düşürmekte ve uygulamaya yeni abone alma maliyetlerini
yükseltmektedir.
…
Alternatif mağazanın kullanım alışkanlığı oluşturabilmesi için içindeki uygulama
kataloğunun da Google Play ile aynı seviyede olması gerektiği değerlendirilmektedir.
Kullanıcı Google Play'de bulduğu bir uygulamayı bu mağazada bulamadığı durumda
alışkanlığını otomatik olarak Google Play olarak devam ettirmektedir. Google Play'de
bulunan bütün uygulamaların bu mağazada da olması için bütün uygulama
yazılımcılarının da bu uygulama mağazasına özel olarak ayrı bir applikasyon
yazmaları/geliştirmeleri gerekmektedir. Uygulama yazıcılar da mağazaların
potansiyeline göre yeni bir applikasyon yazımı yapmayı tercih ettikleri için yeterli
büyüklüğe ulaşmamış mağazalar için ayrıca applikasyon geliştirmemektedirler. Bu da
alternatif mağazadaki kataloğun kısıtlı kalmasına ve pazarda yeterince yer
edinememesine sebep olmaktadır.”
(93) Bu konuda görüşüne başvurulan mobil cihaz üreticilerinden bir kısmı, Google Play
uygulama mağazasına alternatif teşkil edebilecek uygulama mağazaları hakkında fikir
sahibi olmadıklarını ifade ederken ((…..)) (…..) böyle bir uygulama mağazasının mevcut
olmadığını ifade etmektedir. (…..) ise (…..) gibi alternatif uygulama mağazalarının çeşitli
18-33/555-273
29/117

apk kodlarının indirilip çalıştırılması suretiyle cihazlara yüklenebileceğini, ancak bu
durumun hem ileri seviyede teknik bilgi gerektirdiğinden ve içeriklerin güvenirliliğine ilişkin
şüpheden dolayı tercih edilmediğini dile getirmiştir. (…..), alternatif uygulama
mağazalarının çok fazla miktarda reklam barındırdıklarından ve düzgün çalışmayıp
güvenilir olmadıklarından Google Play uygulama mağazasına alternatif teşkil
edemeyeceklerini belirtirken, (…..) ve (…..) ise diğer uygulama mağazalarının Google Play
uygulama mağazası kadar uygulama içermediklerini ve Apple uygulama mağazası gibi
Google Play uygulama mağazasının tüm geliştiricilerin ve uygulama sahiplerinin buluşma
noktası olduğunu ve yazılım geliştiricilerin Google Play uygulama mağazasına uygulama
geliştirmeye öncelik verdiklerini ifade etmişlerdir.
(94) Dolayısıyla gerek cihaz üreticilerinin ve gerekse telekom operatörlerinin dile getirdiği
hususlar, Google Play uygulama mağazasının gerek içerik, gerek indirme sayısı ve
gerekse program geliştiriciler nezdinde gördüğü kabul nedeniyle en önemli uygulama
mağazası olduğunu göstermektedir. Her ne kadar teknik olarak bir takım alternatif
uygulama mağazalarının varlığından bahsedilse de, bu uygulama mağazalarının cihazlara
yüklenebilmeleri ortalama bir kullanıcının teknik bilgisini aşacağından ve kullananlarda
birtakım güvenlik kaygılarını tetikleyeceğinden bunların Google Play uygulama
mağazasına makul bir alternatif olamayacakları açıktır. Cihaz üreticilerinin yanı sıra
tüketicilerin de bahsedilen gerekçelerle Android çatallarına yönelik uygulama mağazalarını
cihazlarına yüklememeleri, bu alternatif mağazaların bir ağ etkisine ulaşılmasını da önemli
ölçüde engellemiştir. Bu durumun dolaylı etkisi, kullanıcılar nezdinde kabul görmeyen ve
yaygınlaşmayan uygulama mağazalarının cihaz üreticileri tarafından da kabul görmemesi
ve cihazlarında kullanılmaması ya da önyüklü olarak sunulmamasıdır.
(95) Alternatif uygulama mağazalarının gelişmemesinin bir diğer nedeni de Google’ın TAİS’in
lisanslanmasında izlediği yöntemdir. Kararın ilerleyen bölümlerinde detaylıca açıklanacağı
üzere Google, sözleşmeler ile cihaz üreticilerine “ya hep ya hiç” şeklinde özetlenebilecek
koşullar dayatmaktadır. Zira TAİS’i kullanmak isteyen cihaz üreticileri, ürettikleri hiçbir
cihazda farklı uygulama mağazaları içeren Android çatalları kullanmama taahhüdü
vermektedir. Bu taahhüt nedeniyle, TAİS kapsamında yer alan Google Play uygulama
mağazası gibi güçlü bir enstrümanı gözden çıkaramayan cihaz üreticileri, alternatif
uygulama mağazalarını kullanmamaktadır.
(96) Nitekim ülkemizde alternatif uygulama mağazalarını içeren işletim sistemlerine sahip
neredeyse hiçbir mobil cihaz satışa sunulmamaktadır. Bu yolu tercih eden cihaz
üreticilerinin TAİS’e sahip cihaz üreten rakiplerine göre dezavantajları yukarıda izah
edilmiştir. Soruşturma kapsamında ülkemizde faaliyet gösteren teşebbüslere, OSA ya da
Android çatalları içeren mobil cihazların ülkemizde pazara sunulup sunulmadığı ve bu
cihazları ekonomik olarak kârlı olup olmadıklarına ilişkin görüşleri de sorulmuştur. (…..) ve
(…..) OSA ya da Android çatalları içeren mobil cihazların halihazırda piyasada bulunduğu
ancak bu cihazların genellikle donanım ve yazılım olarak garantili olmadığı, ayrıca, söz
konusu mobil cihazların fiyatlarının piyasadaki diğer cihazlara göre daha düşük ve kullanım
ömürlerinin daha kısa olduğu göz önüne alındığında, ekonomik açıdan kârlı olmadığı
konusunda benzer yönde görüş bildirdikleri görülmüştür.
(97) Aynı soru mobil cihaz üreticilerine yöneltilmiş olup gelen cevaplar ana hatları ile aşağıda
özetlenmiştir:
- OSA ya da Android çatalları içeren bir Android cihazın hiçbir zaman pazara
sunulmadığı ((…..))
- Geçmiş yıllarda daha fazla adette OSA ya da Android çatalları içeren mobil cihazın
piyasaya sunulmuş olabileceği, ancak günümüzde ise OSA ya da Android çatalları
18-33/555-273
30/117

içeren cihazların giriş seviyede oldukları ve marka olarak çok bilindik olmayan
firmalarca üretildikleri ((…..)).
- GMS içeren TAİS’in popüler uygulamaları bünyesinde barındırıyor olmasının Android
tabanlı cihazlara rekabetçi bir avantaj sağladığı, dolayısıyla OSA ya da Android
çatalları içeren cihazların tüketiciler tarafından çok zor tercih edileceği ((…..)).
- Son dönemde yazılan bazı üçüncü parti uygulamaların cihazın lisanslı olup olmadığını
kontrol ederek, eğer lisanssız ise cihaza yüklenmediği, GMS sertifikasına sahip
ürünlerin kullanıcı bakımından değerinin artacağı ve GMS lisans onayı alınmadan
cihaz kullanıldığında Google uygulama güncellemeleri yapılamadığından bir süre
sonra Google servislerinin kullanılamaz hale geleceği ((…..)).
(98) Bu nedenle rekabetin önemli bir parametresi olan uygulama mağazaları açısından
değerlendirildiğinde alternatif uygulama mağazalarına sahip işletim sistemlerinin TAİS’e bir
ikame olamayacağı değerlendirilmektedir.
I.2.4. Google Mobil Hizmetleri ve Bu Kapsamdaki Uygulamaların Niteliği
(99) GMS, Google’ın çokça kullanılan Google arama, Gmail, Haritalar, Youtube ve diğer mobil
uygulamalarını barındıran bir hizmet bütünüdür. Bir cihaz üreticisinin TAİS içeren cihaz
üretmek istemesi halinde, GMS Paketi olarak nitelendirilen paketi önceden yüklemeyi
öngören bir sözleşme imzalaması gerekmektedir.
(100) Bahse konu sözleşmelerin ekinde, bölgesel belirlenen zorunlu ve seçimlik uygulamalara
yer verildiği görülmektedir. Bu uygulamaların kapsamı, Google’ın tek taraflı takdiri
çerçevesinde yıllar içerisinde ve cihaz üreticisine göre değişmektedir. Bununla birlikte ilgili
sözleşmelerde en fazla yer verilen uygulamaları aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür.
Tablo 3: Önyüklemesi Zorunlu Kılınan Google Uygulamalarından Başlıcaları
Uygulama Adı İşlevi
Google Chrome İnternet Tarayıcısı
Google Play Store Uygulama Mağazası
Youtube Video paylaşım Uygulaması
Google Drive Bulut Depolama
Gmail E-posta
Google Arama Arama Hizmeti
Google Haritalar Lokasyon Hizmeti
Google Photos Fotoğraf Galerisi
Play Movies & TV TV ve film içerik bulma ve izleme
Play Music Müzik içerik bulma ve dinleme
Kaynak: Google’ın cihaz üreticileri ile akdettiği sözleşmeler.
(101) Görüldüğü üzere TAİS içeren Android cihaz üretmek isteyen cihaz üreticilerine MADA
sözleşmesi kapsamında önceden yükleme zorunluluğu getirilen yukarıdaki uygulamalar
arasında Google Play uygulama mağazası ve Google arama gibi uygulama/programlar da
bulunmaktadır. Bu noktada arama ve uygulama mağazasının, bir Google klasörü içerisinde
yer verilen diğer zorunlu uygulamalardan esaslı olarak farklı olduğunu belirtmek
gerekmektedir. Her ne kadar aynı sözleşme kapsamında yer verilse de Google Play
uygulama mağazası, daha önce ifade edildiği üzere mobil cihazlar açısından diğer
uygulamalara kıyasla hayati bir fonksiyon icra etmektedir. Öyle ki, sadece uygulama
18-33/555-273
31/117

mağazasının var olduğu bir mobil cihazdan diğer uygulamalara erişmek mümkün iken
bunun aksi söz konusu değildir. İfa ettiği bu önemli fonksiyon nedeniyle Google Play
uygulama mağazasına, cihazların ana sayfasında Google klasörünün içinde değil, ayrı
olarak yer verildiği görülmektedir.
(102) Benzer şekilde Google aramanın önyüklenmesine ilişkin yükümlülük her ne kadar diğer
uygulamaların sıralandığı sözleşme hükmü ile aynı sözleşme hükümlerinde düzenlenmiş
olsa da, ilerleyen bölümlerde yer verileceği üzere, önyükleme yükümlülüğüne ek olarak
ayrıntılı başka yükümlülüklere de tabidir. Bu kapsamda Google arama, sadece önceden
yüklenmesi öngörülen bir uygulama değil, aynı zamanda cihazların arama erişim
noktalarında varsayılan olarak atanması da gereken bir uygulamadır. Benzer şekilde
Google’ın gelir paylaşımına ilişkin diğer sözleşmelerinde Google aramanın münhasır olarak
kullanılmasına ilişkin düzenlemelere yer verildiği de görülmektedir. Bu nedenle Google
uygulama mağazası ve Google arama, önceden yüklenmesi öngörülen diğer
uygulamalardan esaslı biçimde farklılaşmaktadır. Bu iki uygulamanın ait olduğu ilgili ürün
pazarına ilişkin değerlendirmeye önceki bölümlerde yer verildiğinden, bu bölümde paket
içerisinde yer alan diğer uygulamaların ilgili pazar analizlerine yer verilecektir.
(103) Google tarafından gönderilen ilk yazılı savunmada TAİS için önyüklemesi yapılması
istenen uygulamalara ilişkin olarak ana hatları ile aşağıda yer verilen değerlendirmelerin
yapıldığı görülmektedir:
- OEM ve operatörler ücretsiz açık kaynaklı bir işletim sistemi, ücretsiz uygulama
mağazası ve yine ücretsiz uygulama paketi almaktadır. Kendi uygulamalarını
(Google'ın uygulamalarına rakip olan uygulamalar) yükleyebildikleri (Google ile veya
diğer uygulama geliştiricileri ile), iktisadi açıdan sürdürülebilir bir ekosistemin
oluşturulması açısından bahsi geçen bu sözleşmeler mutlak bir gerekliliktir.
- Bu itibarla, bu sözleşmeler, yalnızca sistemin düzgün bir şekilde çalışması için gereken
asgari uyumu zorunlu kılmaktadır. Açık ve rekabetçi olan bu sistemin engellenmesi
veya istikrarının bozulması, Apple tarafından geliştirilen "walled garden" (erişime kapalı
alanlar) ortamları gibi kapalı ve dikey olarak entegre edilmiş̧ kaynak kodlarının
piyasaya sürülmesi ve bu şekilde platformlar içi rekabetin ortadan kalkması sonucunu
doğurabilecektir.
- Google uygulamalar dosyası [klasörü] mobil cihazın ön sayfasında yalnızca bir birim
alan kaplamaktadır. OEM'ler ve tüketiciler alternatif ve rakip uygulama ve hizmetleri
cihazlarına yüklemekte veya ön yüklemekte serbesttirler.
- Google, MADA veya herhangi bir anlaşma ile son kullanıcılarının cihazlarını kullanıcılar
cihazlarını alıp kutularından çıkardıklarından sonraki evrede kendi isteklerine göre
kişileştirmelerini hiçbir şekilde kısıtlamamaktadır.
(104) Dosya kapsamında telekom operatörleri ve cihaz üreticilerinden TAİS içeren Android
cihazlarda önceden yüklü olarak gelen uygulamalardan veya varsayılan olarak atanması
zorunlu olan fonksiyonlardan hangilerini, ürettikleri (ürettirdikleri) cihazlarda, tüketici
tercihleri ve kullanım alışkanlıkları gibi gerekçelerle mutlaka bulunması gereken bir ürün
veya hizmet olarak değerlendirdikleri hakkında bilgi talep edilmiştir. Konuya ilişkin olarak
(…..) tarafından yapılan değerlendirmede, GMS tabanlı Android cihazlarda "Google Play
Store”un bu kapsamda değerlendirildiği, çünkü bu uygulamanın tüketici nezdinde daha
güvenli ve kullanımının daha yaygın olduğu, kullanıcı tarafından kolayca
18-33/555-273
32/117

kişiselleştirilebildiği, böylelikle kullanıcının kendine özel uygulamaları dahi cihaza
yükleyebileceğinin değerlendirildiği görülmektedir.
(105) (…..) tarafından ise GMS tabanlı Android cihazlarda önceden yüklü olarak gelen
uygulamalardan "Google Play uygulama mağazası" ve "Google Haritalar" gibi
uygulamaların tüketici tercihleri ve kullanım alışkanlıkları değerlendirildiğinde bulunması
gerekli uygulamalar oldukları ve özellikle "Google Play uygulama mağazası"nın
kullanıcıların diğer uygulamalara ulaşması için geniş ̧ içeriği ile bir erişim noktası
sağladığından mutlaka bulunması gereken bir ürün olduğu değerlendirmesine yer verildiği
görülmektedir.
(106) Konuya ilişkin cihaz üreticilerinin belirttiği uygulamalar ve gerekçeleri ise aşağıdaki tabloda
özetlenmiştir.
Tablo 4: Cihaz Üreticilerinin Görüşleri
Cihaz Üreticisi Gerekli Görülen Uygulama(lar) Gerekçesi
(…..)
-Google Play uygulama mağazası
-Youtube
-Chrome
Tüketici alışkanlıkları ülkemizde Youtube'un
yoğun şekilde kullanıldığını gösteriyor. Google
Play uygulama mağazası uygulamaların temini
açısından kritik değere sahip.
(…..)
-Google Play uygulama mağazası
-Youtube
-Google Haritalar
Öncelikle Google Play uygulama mağazası
kullanıcılara cihazlarına aplikasyon yüklemek ve
yönetmek için hayati bir araç sağlamaktadır.
İkinci olarak, içindeki geniş video içeriği sebebi
ile YouTube büyük bir kullanıcı tarafından tercih
edilmektedir. Son olarak da lokasyon bazlı geniş
bir hizmet sunması sebebiyle Google haritalar
yoğun olarak tercih edilmektedir.
(…..)
-Google Play uygulama mağazası
-Google Arama
-Google Haritalar
Chrome, Youtube, Gmail, Drive, Play Music, Play
Movies, Duo/ Hangouts, Photos uygulamalarının
ise rakip nitelikteki benzer uygulamalar ile
potansiyel olarak değiştirilebileceği
değerlendirilmektedir.
(…..)
-Google Arama
-Google Haritalar
-Google Play uygulama mağazası
-Youtube
-Gmail
Söz konusu uygulamalar dünya çapında yaygın
ve tüketiciler tarafından tercih edilen
uygulamalardır.
(…..)
Bununla ilgili özel bir araştırmamız
yok. Ancak, tarayıcı, sosyal medya
uygulaması, müzik, posta, harita gibi
uygulamalar çok sık kullanılıyorsa
kullanıcılar bu uygulamaları ana
ekranda görmek istiyorlar.
Tarayıcı, sosyal medya, müzik, e-posta, harita ya
da herhangi başka bir uygulama ana ekrana ön
yüklü varsayılan olarak konursa bunlar
kullanıcının doğrudan ilk elden kullanacağı
uygulamalar olacağı için kullanıcılar üzerinde bir
alışkanlık yaratma olasılığı vardır.
(…..)
Uygulamalara yönelik tüketici tercih ve
alışkanlıklarındaki değişkenlik dikkate alındığında
cihazlarda mutlaka bulunması gereken ürün veya
hizmetleri belirlemek mümkün değildir.
(…..)
-Chrome (veya başka bir tarayıcı)
-Google Play uygulama mağazası
-Gmail
-Galeri
-Music Player
Kullanıcıların ilişkili hizmete kolayca
ulaşabilmeleri.
(…..) -Google Arama
18-33/555-273
33/117

Cihaz Üreticisi Gerekli Görülen Uygulama(lar) Gerekçesi
-Google Haritalar
-Gmail
Kaynak: Teşebbüslerden gelen cevap yazıları.
(107) Görüldüğü üzere, görüş talebinde bulunulan operatör ve cihaz üreticilerinden hiçbiri GMS
paketi kapsamında sunulan Google uygulamalarının tamamını tüketici tercihlerine bağlı
olarak muhakkak bulundurulması gereken ya da Android işletim sisteminin işlemesi için
vazgeçilmez olan uygulamalar olarak değerlendirmemişlerdir. Her teşebbüsün bu anlamda
sadece belli uygulamaları ön plana çıkardığı görülmektedir. Bu uygulamalar arasında yer
alan Google Play uygulama mağazası ve Google aramanın esaslı olarak farklı olduğu
yukarıda izah edilmiştir. Bu uygulamaların ardından Youtube, Haritalar, Gmail ya da
Chrome gibi bazı uygulamaların ön plana çıktığı ve fakat teşebbüslerin bu uygulamalarda
da önceliklerinin değiştiği görülmektedir.
(108) Bu noktada (…..) değerlendirmesi oldukça dikkat çekici görünmektedir. (…..), cihazlarında
bulundurmak istediği uygulamaları Google Play uygulama mağazası, Google arama ve
Google haritalar olarak sıralarken, bunun dışındaki GMS paketi uygulamalarının tamamının
(Chrome, Youtube, Gmail, Drive, Play Music, Play Movies, Duo/Hangouts, Photos gibi
uygulamaların) ise rakip nitelikteki benzer uygulamalar ile potansiyel olarak
değiştirilebileceği değerlendirmesinde bulunmuştur.
(109) Cihaz üreticilerinin ve operatörlerin konuya ilişkin farklılaşan görüşleri, GMS paketi
içerisinde yer alan uygulamaların her birinin hem kendilerinin hem de alternatiflerinin
uygulama mağazası üzerinden indirilebilir olması ve dosya kapsamında yapılacak
değerlendirmeleri etkilemeyeceği gözönüne alındığında, bu uygulama tarafından ifa edilen
fonksiyonların her birinin ayrı birer ilgili ürün pazarı olarak ele alınabileceği
değerlendirilmiştir.
(110) Bununla birlikte GMS paketi içerisinde yer alan ve önceden yükleme koşulu bulunan
uygulamalardan Google Chrome internet tarayıcısı üzerinde ayrıca durulması gerektiği
değerlendirilmektedir. İnternet tarayıcıları, internet ile birlikte ortaya çıkan ve internet
adreslerine erişim gibi temel bir fonksiyonu ifa eden programlardır. Diğer tüm programlar
gibi internet tarayıcıları da mobil cihazların yaygınlaşması ile mobil alanda da varlık
göstermeye başlamışlardır. İlerleyen bölümlerde yer verileceği üzere Google, son
dönemde cihaz üreticileri ile imzaladığı sözleşmelerde sadece Google Chrome’un
önyüklemesini zorunlu kılmamakta, aynı zamanda Google Webview adı verilen ve internet
tarayıcılarına benzer fonksiyonları uygulama içerisinden gerçekleştiren bileşeninin de
varsayılan ve münhasıran önyüklenmesini de zorunlu tutmaktadır. Bu noktada her ne kadar
Webview bileşeni için ayrı bir ilgili ürün pazarı tanımlanabileceği düşünülebilirse de, söz
konusu bileşen Chrome altyapısını kullanmakta ve temelde Chrome ile aynı işlevleri yerine
getirmektedir. Bu nedenle her iki program/uygulama için ayrı birer ilgili ürün pazarı
tanımlanmasına gerek olmadığı kanaatinden hareketle, her iki programı/uygulamayı
kapsayacak biçimde “mobil internet tarayıcıları “ pazarının bir diğer ilgili ürün pazarı olarak
belirlenmesine karar verilmiştir.
I.2.5. İlgili Ürün Pazarı
(111) Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında soruşturma kapsamında,
- “İnternet arama hizmetleri”,
- “İnternet arama hizmetlerinin mobil cihazlar üzerinden sunumu”,
- “Mobil çevrimiçi reklamcılık hizmetleri”,
18-33/555-273
34/117

- “Lisanslanabilir mobil işletim sistemleri”,
- “Mobil internet tarayıcıları”,
- “GMS paketi içerisinde yer alan her bir uygulamanın ifa ettiği fonksiyonların her biri”
ayrı birer ilgili ürün pazarı olarak tespit edilmiştir.
I.2.6. İlgili Coğrafi Pazar
(112) Dosya konusu bakımından ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.3. Değerlendirme
(113) Her ne kadar soruşturma kararı Google’ın dosya konusu uygulamalarının 4054 sayılı
Kanun’un hem 4. maddesi hem de 6. maddesi kapsamında değerlendirilmesini
öngörmekteyse de, soruşturma aşamasında elde edilen bulgular Google’ın ihlal olarak
nitelendirilebilecek davranışlarının pazar gücünden kaynaklanan tek taraflı davranışlar
olduğunu ortaya koymuştur. Bu doğrultuda ilgili davranışlar 4054 sayılı Kanun’un,
teşebbüsler arası rekabeti kısıtlayıcı anlaşma ve uyumlu eylemleri yasaklayan 4. maddesi
kapsamında değil hakim durumun kötüye kullanılmasını yasaklayan 6. maddesi
kapsamında değerlendirilmiştir.
I.3.1. Hâkim Durum Değerlendirmesi
(114) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre, bir teşebbüsün madde hükmünde yasaklanan
davranışlarda bulunması ancak söz konusu teşebbüsün hâkim durumda olmasıyla
mümkündür. Başka bir deyişle incelemeye esas teşebbüs davranışlarının 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için söz konusu teşebbüsün hâkim
durumda olması ön şarttır.
(115) Soruşturma kapsamında incelenen temel iddia, Google’ın mobil işletim sistemini cihaz
üreticilerine sağlarken sözleşme ile belirlediği bazı fonksiyon/uygulamaların da birlikte
yüklenmesini şart koşmasıdır. Rekabet hukukunda bağlama uygulamaları kapsamına
girdiği değerlendirilen bu iddiaların incelenmesi için öncelikli olarak Google’ın bağlayan
ürün pazarı olarak nitelendirilebilecek “lisanslanabilir mobil işletim sistemleri” pazarında
hâkim durumda olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Yukarıda tanımlanan diğer
ilgili ürün pazarları ise Google’ın bağlayan ürün pazarındaki uygulamalarının etkisinin
görüldüğü pazarlardır. 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde hâkim durum “belirli bir
piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket
ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü”
olarak tanımlanmaktadır. Tanımdan da anlaşılacağı üzere herhangi bir teşebbüsün hâkim
durumda olduğunu ileri sürebilmek için söz konusu teşebbüsün pazarda yer alan aktörlerin
rekabetçi baskılarından bağımsız bir şekilde hareket edebilmesi gerekmektedir.
(116) Konuya ilişkin olarak Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma
Niteliğindeki Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’da (Hâkim Durum
Kılavuzu), her bir olayın kendine özgü koşullarının göz önünde bulundurulması
gerçeğinden hareketle herhangi bir teşebbüsün hâkim durumda olup olmadığının
değerlendirilmesinde temel olarak, incelenen teşebbüsün ve rakiplerinin ilgili pazardaki
konumu, pazara giriş ve pazardaki büyüme engelleri, alıcıların pazarlık gücü gibi kriterler
sayılmıştır. Bu kapsamda öncelikli olarak hâkim durumda olup olmadığı incelenen
teşebbüs ile rakiplerinin ilgili pazardaki konumunu ortaya koyan pazar paylarının seyri
değerlendirilecektir.
(117) Rekabet hukuku analizlerinde belirli bir piyasada pazar gücünün tespitinde kullanılan en
önemli gösterge, incelenen teşebbüsün ve rakiplerinin pazar payıdır. Belirli düzeydeki
pazar paylarının hâkim duruma işaret edebileceği kabul edilmektedir. Örneğin, Avrupa
18-33/555-273
35/117

Birliği Adalet Divanı (ABAD) Hoffman-La Roche kararında istisnai durumlar haricinde
süregelen çok yüksek pazar paylarının bir hâkim durumun varlığına delil teşkil ettiğini
belirtmiştir21. Mahkeme Hoffman-La Roche kararında geçen yüksek pazar payları ifadesini
AKZO kararında somutlaştırmış ve %50’nin üzerindeki pazar paylarının aksi ispat
edilmediği takdirde teşebbüsün ilgili ürün pazarında hâkim durumda olduğunu gösterdiğini
belirtmiştir22. Genel Mahkeme, pazar paylarına ilişkin değerlendirmeyi Hilti kararında
derinleştirmiş ve teşebbüsün %70-80 bandındaki pazar payının kendi başına teşebbüsün
hâkim durumda olduğunun açık bir göstergesi olduğu değerlendirmesini yapmıştır23.
(118) Benzer şekilde Hâkim Durum Kılavuzu’nda, aksini gösterecek bir durum söz konusu
değilse, Kurulun yerleşik uygulamasında %40’ın altında pazar payına sahip olan
teşebbüslerin hâkim durumda olması ihtimalinin düşük olduğu kabul edilmekte, bu düzeyin
üzerinde pazar payına sahip olan teşebbüsler bakımından ise daha detaylı bir incelemeye
gidilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
(119) Pazar payları, ciro, satılan ürün adedi, kapasite, vb. gibi farklı veriler üzerinden
ölçülebilmektedir. Ürünün homojen/farklılaşmamış olduğu ve pazarın tam kapasiteye yakın
noktada faaliyet gösterdiği durumlarda bu üç verinin yakın sonuçlar vermesi
beklenmektedir. Aşağıda bu unsurlar çerçevesinde, “lisanslanabilir mobil işletim sistemleri”
pazarında Google’ın konumu değerlendirilecektir.
(120) Cihaz üreticilerinin Apple dışında neredeyse tamamı lisanslanabilir mobil işletim sistemi
kullandığından ve bu alanda yine neredeyse tüm cihaz üreticileri TAİS’i tercih ettiğinden
cihaz üreticilerinin pazar payı lisanslanabilir mobil işletim sistemleri alanındaki pazar payları
hakkında da bilgi verecektir. Bu çerçevede ilk olarak, 2010-2017 (Ocak-Mayıs) döneminde
akıllı telefon satış adetlerine göre teşebbüslerin pazar payları aşağıdaki tabloda
gösterilmiştir.
Tablo 5: 2010-2017 Dönemi Akıllı Telefon Satış Adetlerine Göre Teşebbüslerin Pazar Payları (%)
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017(Mayıs)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM ̴100,00 ̴100,00 ̴100,00 100,00 ̴100,00 ̴100,00 ̴100,00 100,00
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve GFK raporları.

21 Hoffman-La Roche 1979 ECR 461 para. 39-41.
22 Dava C-62/86, AKZO Chemie BV v. Commission [1991] ECR I-3359, para. 60.
23 Hilti CFI Dec. 12, 1991, 1991 ECR II-1439, para.92.
18-33/555-273
36/117

Grafik 8: 2013-2017 Dönemi Akıllı Telefon Satış Adetlerine Göre Teşebbüslerin Pazar Payları (%)

(…..TİCARİ SIR…..)

Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve GFK raporları.
(121) Tablodaki verilerden, TAİS kullanan (…..) pazar payının yıllar itibarıyla dalgalı bir seyir
izlediği görülse de %(…..) yakın bir pazar payıyla piyasadaki en büyük teşebbüs olduğu
anlaşılmaktadır. Piyasadaki ikinci oyuncu olan (…..) ise 2013’den bu yana pazar payını
artırdığı ve 2017 itibarıyla %(…..) civarında pazar payına sahip olduğu görülmektedir. 2011
ve öncesinde piyasadaki önemli oyuncu olan (…..) ise günümüzde piyasadan silindiğini
ifade etmek mümkün olabilecektir. (…..) ve diğer oyuncuların ise piyasada (…..) ve (…..)
ile rekabet etmeye çalıştıkları anlaşılmakta ancak pazar payları oldukça sınırlı kalmaktadır.
(122) Aşağıdaki tabloda ise 2010-2017 döneminde tüm mobil işletim sistemi pazarındaki ve
lisanslanabilir mobil işletim sistemi pazarındaki pazar paylarına yer verilmiştir.
Tablo 6: Mobil İşletim Sistemleri Pazar Payları (%)
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 (Mayıs)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve GFK raporları.

Grafik 9: 2013-2017 Dönemi Mobil İşletim Sistemleri Pazar Payları (%)

(…..TİCARİ SIR…..)

Kaynak: Teşebbüslerden gelen GFK raporları.

Grafik 10: 2013-2017 Dönemi Lisanslanabilir Mobil İşletim Sistemleri Pazar Payları (%)

(…..TİCARİ SIR…..)

Kaynak: Teşebbüslerden gelen GFK raporları.
(123) Tablodaki ve grafikteki verilerden, 2017 yılı Ocak-Mayıs döneminde %(…..) pazar payına
sahip olan TAİS’in mobil işletim sistemi pazarında önemli bir pazar gücüne sahip olduğu
anlaşılmaktadır. Soruşturma kapsamında cihaz üreticileri ve operatörler ile yapılan
18-33/555-273
37/117

görüşmelerin açıkça gösterdiği üzere, ülkemizdeki (…..) mobil cihazlardır. TAİS’i %20,24
ile (…..) sahip olduğu (…..) mobil işletim sistemi takip etmektedir.
(124) Bununla birlikte yukarıdaki verilerden çıkarılacak en net sonuç, kendi işletim sistemini
kullanan Apple hariç, tüm önde gelen cihaz üreticilerinin ((…..)) Google ile imzaladıkları
sözleşmeler kapsamında TAİS kullandıklarıdır. Cihaz üreticisi Apple’ın mobil işletim sistemi
talebi olmadığı dikkate alınırsa Google, Türkiye’deki mobil cihaz üreticilerinin tek mobil
işletim sistemi sağlayıcısı konumunda olup, bu anlamda pazarda rakipsizdir.
(125) Öte yandan ilgili ürün pazarına ilişkin bölümde de belirtildiği üzere, bir cihaz üreticisinin
kendi ekosistemine sahip ve uygulama mağazaları dâhil tüm işlevselliği haiz alternatif bir
işletim sistemi yaratmasının güç olması, bu alanda arz ikamesinin olası olmadığını
göstermektedir. Dolayısıyla lisanslanabilir mobil işletim sistemleri pazarında cihaz üreticileri
tarafından kullanılabilecek işletim sistemi olarak sadece TAİS kalmaktadır. Her ne kadar
Windows lisanslanabilir mobil işletim sistemi olsa da pazar payı göz önüne alındığında
TAİS karşısında rekabet şansını yitirdiği görülmektedir.
(126) Görüşüne başvurulan cihaz üreticilerinin değerlendirmelerinin de bu yönde olduğu
görülmektedir. (…..), Windows ile TAİS’in farklı kullanım alanları olan işletim sistemleri
olduğunu, iş hayatında ağırlıklı olarak Windows işletim sistemlerine sahip mobil cihazların
ön plana çıktığını, TAİS’in ise diğer alanlarda (oyun, sosyalleşme gibi bireysel
kullanımlarda) daha yoğun kullanıldığını ifade etmiştir.
(127) (…..) ise Windows yerine TAİS işletim sistemi tercihini çok fazla tercih edilen Google Play
uygulama mağazası, Haritalar ve YouTube gibi uygulamaları içinde barındırıyor olmasına
bağlamaktadır. (…..) aynı zamanda (…..) ve (…..) gibi işletim sistemlerini de cihazlarını
ayrıştırarak farklı müşterilere ulaşabilmek adına kendisinin geliştirdiğini ancak bu işletim
sistemlerine sahip cihazları Hindistan ve Rusya gibi ülkelerde satışa sunduğunu ifade
etmektedir. Dolayısıyla ülkemizde üretilen cihazlar bakımından söz konusu işletim
sistemlerinin kullanılmadığı anlaşılmaktadır.
(128) (…..) TAİS tercihini Windows işletim sisteminin sahip olduğu oldukça sınırlı pazar payı ile
izah ederken, (…..) tercih nedenlerini lisans ücretinin olmaması, yazılım geliştirmelerinin
daha kolay yapılması, geliştirici sayısının çok olması ve kod örneklerine internet
ortamından rahatça erişim olarak sıralamıştır.
(129) (…..), TAİS’in büyük bir uygulama ekosistemine sahip olduğunu, dünya genelindeki
bilinirliğinin de cihaz satışlarına olumlu katkı sağlayacağı beklentisi ile Android’i diğer
işletim sistemlerine tercih ettiklerini belirtirken, (…..) ise açık kaynak sistemi, olgunlaşmış
ve birleşmiş ekosistemi, yüksek pazar payına bağlı tüketici tercihi ve telif ücreti gibi
nedenlerden dolayı Windows yerine Android’i tercih ettiklerini belirtmiştir. (…..) de yukarıda
belirtilen benzer hususlara vurgu yaparken (…..) ise “Windows Mobile desteğini kestikten
sonra, iOS ile kıyaslanabilecek bir büyüklükte tek işletim sistemi alternatifi olarak kalmıştır.
Açık kaynak olması ve üreticilerden lisans bedeli istememesi de seçilmesini sağlamaktadır.
Google Play uygulama pazarını sistemimize eklediğimiz takdirde kullanıcılar ilgilendikleri
uygulamalara kolaylıkla ulaşabilecektir.” değerlendirmesinde bulunmaktadır.
(130) Görüldüğü üzere ülkemizde faaliyet gösteren cihaz üreticilerinin TAİS’in sahip olduğu pazar
payı, uygulama mağazası ve uygulama ekosisteminin eriştiği boyut gibi nedenlerle TAİS’i
diğer lisanslanabilir mobil işletim sistemlerinden ayrı konumlandırdıkları görülmektedir.
Nitekim söz konusu cihaz üreticilerinden hiçbiri Windows işletim sistemine sahip bir mobil
cihaz üretmemektedir. Bu durum ülkemizdeki mobil işletim sistemlerinin pazar paylarına da
yansımıştır. Bu nedenle TAİS’in lisanslanabilir mobil işletim sistemleri pazarında 2013
18-33/555-273
38/117

yılından bu yana hakim durumda olduğu, 2016 yılından itibaren ise neredeyse tek sağlayıcı
olarak bu konumunu sürdürdüğü anlaşılmıştır.
(131) Bu noktaya kadar yapılan değerlendirmeler TAİS’in tekel konumunda olduğunu
göstermiştir. Bununla birlikte pazar payı verileri dışında TAİS’in hakim durumunu sağlayan
ve güçlendiren diğer unsurlara da kısaca değinilecektir. Öncellikle, Google’ın hâkim
durumunun bağlayan ürün pazarında (lisanslanabilir mobil işletim sistemleri pazarı) dolaylı
ağ etkileri nedeniyle de güçlendiği görülmektedir. Tüketici ve cihaz üreticileri açısından
mobil işletim sistemlerinin en önemli unsurunun uygulama mağazası olduğundan yukarıda
bahsedilmiştir. Uygulama mağazaları çift/çok taraflı pazar özellikleri nedeniyle yüksek
dolaylı ağ etkileri barındıran ürünlerdir. Bu ağ etkileri ürünlerin gelişim evresinde rekabetçi
avantaj sağlarken kritik eşiğe ulaştıktan sonra rakipler açısından güçlü bir giriş engeli
yaratmaktadır. İşbu dosya kapsamında bu etki, Google’ın iş modeli ile yıllar içerisinde daha
fazla cihaz üreticisinin TAİS yüklü cihaz sunmasına, bu doğrultuda uygulama geliştiricilerin
bu platform için daha fazla uygulama yazmasına ve dolayısıyla platformun son kullanıcılar
tarafından tercih edilebilirliğinin artmasına ve geri bildirim etkileriyle kendini besleyen bir
döngünün oluşmasına neden olmaktadır.
(132) Bu etkiyi güçlendiren unsurlardan biri de özellikle uygulama geliştiricileri kanalı üzerinden
uygulama mağazalarının rekabetçi güçlerine katkı sunan API’lardır. Herhangi bir
uygulamanın ihtiyaç duyduğu işlevi yeni baştan yaratmak yerine bu işleve işletim sistemi,
başka bir uygulama ya da çevrimiçi hizmetler aracılığıyla ulaşma imkânı sağlayan API’lar
bir uygulama mağazasının en önemli unsurları olarak dikkat çekmektedir. Bu API’ların
yaygınlığı ve gelişmişlik düzeyi uygulama geliştiricilerinin ve nihai kullanıcıların tercihlerini
esaslı biçimde etkilemektedir. Google Play uygulama mağazası bu bakımdan da ciddi bir
ağ etkisi yakalamış ve bu durum uygulama geliştiricisi tabanına da yansımış
görünmektedir.
(133) Aşağıdaki şekilde Google Play uygulama mağazası ve cihaz üreticileri için içerdiği
uygulama sayısı bakımından en yakın alternatif platform olan Amazon uygulama
mağazasının verilerine yer verilmektedir.
Grafik 11: Google Play Uygulama Mağazası ve Amazon Appstore’daki Uygulama ve Geliştirici Sayısı, 2016

(…..TİCARİ SIR…..)

Kaynak: (…..).
(134) Grafikte görüldüğü üzere Google Play uygulama mağazasının 2016 yılı sonunda (…..)
uygulaması mevcutken, Amazon uygulama mağazası için bu sayı (…..)’dir. 2017 yılı
Haziran ayı itibarıyla Google Play uygulama mağazasının (…..) fazla uygulamayı kullanıma
sunduğu belirtilmiştir. Toplam uygulama geliştiricisi açısından ise Google’ın en yakın
rakibinin on katından daha fazla bir büyüklüğe sahip olduğu görülecektir. Amazon
uygulama mağazasının verilerinin de gösterdiği üzere Google Play uygulama mağazasının
uygulama sayısı ve uygulama geliştirici tabanına erişmek alternatif platformlar veya cihaz
üreticileri için kısa veya orta vadede mümkün görünmemektedir. Kaldı ki Google, TAİS
kullanmak isteyen cihaz üreticilerinin Android tabanlı alternatif uygulama mağazası
geliştirmesine yol açacak eylemlerini de Android’in parçalara ayrılmamasına yönelik
sözleşme hükümleri ile engellemektedir. Son kullanıcılar ve cihaz üreticileri için bir işletim
sisteminin en önemli unsuru olarak tanımlanan uygulama mağazalarına ilişkin bu durum,
18-33/555-273
39/117

lisanslananabilir mobil işletim sistemleri pazarındaki Google’ın hâkim durumunu korumakta
ve güçlendirmektedir.
(135) Google’ın lisanslanabilir mobil işletim sistemleri pazarında hâkim durumuna yol açan
nedenlerden bir diğeri de alıcı gücünün olmamasıdır. Mobil cihazlarda kullanılmak üzere
cihaz üreticileri ya kendi işletim sistemlerini geliştirecek ya pazarda sınırlı bir güce sahip
olan Windows gibi alternatifleri kullanacak ya da en yaygın olarak kullanılan TAİS’i tercih
edeceklerdir. Bu alternatiflerden ilki, yukarıda da izah edildiği üzere, yüksek ağ etkileri
nedeniyle cihaz üreticileri açısından olası görünmemektedir. Neredeyse pazardan silinme
noktasında olan Windows’un mevcut pazar payı da makul bir alternatif teşkil etmediğini
göstermektedir. Nitekim dosya kapsamında cihaz üreticileri tarafından gönderilen görüşler
de TAİS’in bu anlamda tek seçenek olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle TAİS
kullanmak isteyen cihaz üreticilerinin Google karşısında oldukça sınırlı bir alıcı gücü
bulunmakta, bu durum da Google’ın lisanslanabilir mobil işletim sistemleri pazarındaki
hâkim durumunu perçinlemektedir.
(136) İnternet arama hizmeti, her ne kadar dosya kapsamında bağlanan ürün niteliğinde olsa ve
dolayısıyla teorik olarak bir hâkim durum analizine ihtiyaç bulunmasa da bağlama
uygulamasının pazardaki etkisinin tüm boyutlarıyla değerlendirmesine katkı sunacağı için
bu pazardaki pazar gücü de analiz edilecektir. Bu kapsamda aşağıdaki iki grafikte,
pazardaki öncü arama motorlarının sunum mecralarına göre pazar paylarına yer verilmiştir.
Grafik 12: Türkiye’de Masaüstü Arama Motoru Pazar Payları (sayfa görüntülemeye dayalı), 2012-2017

(…..TİCARİ SIR…..)

Kaynak: (…..).

Grafik 13: Türkiye’de Mobil Arama Motoru Pazar Payı (sayfa görüntülemeye dayalı), 2012-2017

(…..TİCARİ SIR…..)

Kaynak: (…..).
(137) Yandex’in internet arama hizmetlerinde %(…..) civarında pazar payına ulaştığı ancak
internet arama hizmetlerinin mobil sunumu pazarında Yandex’in pazar payının %(…..)
civarında kaldığı, Google’ın ise %(…..) civarında pazar payına sahip olduğu görülmektedir.
Dolayısıyla bağlayan üründe olduğu gibi bağlanan ürün pazarı olan internet arama
hizmetlerinin mobil sunumu pazarında da Google’ın tekele yakın bir pazar payına ve bu
doğrultuda ciddi bir pazar gücüne sahip olduğu görülmektedir.
(138) Sonuç olarak, yukarıda yer verilen bilgiler ışığında Google’ın lisanslanabilir mobil işletim
sistemleri pazarında TAİS ile gerek tekele yakın pazar payı, gerek dolaylı ağ etkileri ve
gerekse sınırlı alıcı gücü nedeniyle hâkim durumda olduğu tespit edilmiştir.
I.3.2. Google’ın İş Modeli ve Cihaz Üreticileriyle İmzaladığı Sözleşmeler
(139) Dosya konusu başvuruda yer alan iddialar esas itibarıyla, Google’ın cihaz üreticileriyle
imzaladığı sözleşmeler vasıtasıyla TAİS ile Google arama ve belirli Google uygulamalarını
birbirine bağladığı, Google arama bakımından münhasırlık uyguladığı ve Android’in
18-33/555-273
40/117

parçalara ayrılmamasına ilişkin muğlak hükümler vasıtasıyla rakiplerinin faaliyetlerini
zorlaştırdığıdır. Mevcut soruşturma kapsamında, yapılan üç önemli sözleşmenin MADA,
Parçalara Ayırmama Sözleşmesi (Anti-Fragmentation Agreement – AFA) ve RSA olduğu
belirlenmiştir. Bu bölümde öncelikle, daha önce de değinilen Google’ın iş modeli kısaca
özetlenecek ve ardından bu iş modeli içerisinde Google’ın sözleşmelerinin detaylarına yer
verilecektir.
I.3.2.1. Google’ın İş Modeli
(140) Daha önce ifade edildiği üzere, Google hem arama bazlı hem de arama bazlı olmayan
çevrimiçi reklamcılık pazarında önemli bir oyuncu konumundadır. Google’ın mevcut
konumunun anlaşılabilmesi, reklamcılık faaliyetleri, arama motoru faaliyetleri ve daha
sonra geliştirdiği uygulama geliştirme faaliyetleri arasındaki ilişkinin anlaşılmasına bağlıdır.
(141) Google’ın ilk çıkış noktası, sürekli genişleyen internet ortamında kullanıcıların aradıkları
bilgiye ve ihtiyaç duydukları sitelere ulaşmasını temin etmek amacıyla bir arama motoru
algoritmasının oluşturulması olmuştur. Google’ın siteleri ve kaynakları belirli kriterlere göre
puanlayan bu algoritması, dönemin arama motorlarından daha iyi sonuç vermesiyle ön
plana çıkmıştır. Kullanıcıların arama yaparken sergiledikleri davranışlarının da yardımıyla
sürekli bir biçimde yenilenen bu algoritma Google’ı arama motorları alanında dünya
çapında tartışmasız lider konumuna ulaştırmıştır.
(142) Google, arama hizmetine ilişkin kullanıcı trafiğini ve kullanıcıların arama davranışlarını
reklamverenler ve tüketicileri etkin bir biçimde bir araya getirmek için kullanarak yukarıda
açıklanan AdWords’ü geliştirmiştir. Böylelikle Google, kullanıcıdan elde ettiği bilgileri,
hedefleme ve davranışsal reklamlar geliştirmek amacıyla kullanmış ve kullanıcılara özgü
reklamların sunulmasını mümkün kılmıştır. Bu şekilde reklamverenler için cazip bir platform
yaratılarak, Google açısından daha yüksek gelirler ortaya çıkartan bir model geliştirmiştir.
AdSense ve Double Click (AdX) reklam platformları ile de bu kez benzer bir hizmeti, arama
bazlı olmayan reklamcılık kapsamında internet sitelerinin doğrudan pazarlanmayan
kısımları için site yönetimlerine sunmaya başlamıştır.
(143) Google’ın faaliyetleri açısından önemli bir dönüm noktasının mobil cihazların
yaygınlaşması olduğundan bahsedilebilecektir. Mobil cihazlar, gelişimleri ile birlikte
masaüstü/dizüstü bilgisayarların önemli bir alternatifi haline gelmiş, buna ek olarak
kullanım şekilleriyle kullanıcının internete erişiminde farklılaşmalar da ortaya çıkartmıştır.
Masaüstü/dizüstü bilgisayarlarda neredeyse tamamen internet tarayıcısı yoluyla internete
ulaşım sağlayan kullanıcılar mobil cihazların gelişmesiyle tarayıcıların yanı sıra çeşitli
uygulamalar yoluyla da internete erişim sağlama imkânına sahip olmuşlardır.
(144) Google 2005 yılında Android açık kaynak kodlu mobil işletim sistemi yazılımını satın almış
ve geçen 10 yıllık süre içerisinde kendi işletim sistemini kullanan Apple hariç mobil cihaz
üreticilerinin mobil işletim sistemi ihtiyaçlarını gidermek için tercih ettiği tek marka
konumuna ulaşmıştır. Google bu amaçla 2005 ve 2007 yılları arasında uygulama
geliştiricilerinin kullanabileceği birleşik bir alan sağlayan ve orijinal ekipman üreticilerinin,
mobil şebeke operatörlerinin ve donanım üreticilerinin (bilgisayar yongası üreticileri gibi)
yararlanabileceği, güçlü ve kişiye özel uyarlanabilen açık kaynaklı bir işletim sistemi
oluşturulması şeklindeki bakış açısını yaygınlaştırmaya çalışmıştır.
(145) Google’ın faaliyetleri süresince satın aldığı veya kendi geliştirdiği uygulamaların (mobil
dâhil), temasal internet siteleri ile portföyüne hem daha çok reklam sunacak hem de daha
çok tüketici verisi elde edebilecek platformlar kattığından bahsedilebilecektir. Bunlardan en
18-33/555-273
41/117

önemlileri olarak YouTube, Google Maps, Gmail, Chrome internet tarayıcısı ve Google
Drive’ı saymak mümkündür.
(146) Mevcut durumda Google, kullanıcıların yaptıkları aramalar, ziyaret ettikleri web siteleri,
izlediği videolar, tıkladığı reklamlar, kullanıcının konumu, kullanıcıya ait cihazın bilgileri,
kullanıcının IP adresi ve çerez verileri, gönderdiği ve aldığı postalar, eklediği kişiler, takvim
etkinlikleri, yüklediği dijital görüntü ve ses dosyaları gibi verileri toplamaktadır. Google bu
bilgileri, hem Google uygulamalarının ve hizmetlerinin kalitesini arttırmak hem de
kullanıcıya daha uygun reklamlar sunmak amacıyla kullanmaktadır.
(147) Aşağıda sözleşme hükümlerinin yorumlanmasından görüleceği üzere, Google’ın
lisanslanabilir mobil işletim sistemi pazarındaki iş modeli, genel internet arama
faaliyetlerinden elde etmiş olduğu geniş tüketici verisi toplama kabiliyetini, lisanslanabilir
mobil işletim sistemi pazarına aktarma gayretine dayalıdır. Nitekim mobil başta olmak
üzere farklı mecralardan elde edilen geniş tüketici verisi (büyük veri – big data) günümüzde
platform ekonomileri bakımından gelir elde etmek için gerekli en önemli girdi niteliğindedir.
(148) Google’ın, işletim sistemi tedarik ettiği alıcılarına imzalattığı sözleşmeler vasıtasıyla birkaç
amacı birlikte hedeflediği değerlendirilmektedir. Bunlardan ilki, lisanslanabilir mobil işletim
sistemi pazarında kendi kaynak kodunu kullanarak Google’a rakip olabilecek yazılımların
önüne geçme hedefidir. İkincisi, tüketicilerin internete erişimleri içerisinde her geçen gün
daha büyük pay alan mobil cihazlarda kullanılan internet arama hizmetleri pazarında
gücünü pekiştirmektir. Son olarak Google’ın, mobil cihazlarda önyüklü uygulamaları
sayesinde veri toplama kabiliyetini geliştirmeyi ve kimi durumlarda gelir paylaşımı
modelleriyle üreticilerin belirli cihazlarında tek sağlayıcı konumuna geçmeyi hedeflediği
görülmektedir.
(149) Her ne kadar Google, temel Android kodunun Apache lisansı ile internet üzerinden bedava
indirildiğini ve TAİS’e ikame teşkil edebilecek bir işletim sistemi olduğunu iddia etse de,
kararın önceki bölümlerinde detaylıca izah edildiği üzere, bir uygulama mağazası
içermeyen bu temel kodun TAİS’e ticari anlamda ikame olamayacağı açıktır. Bu bakımdan
ticari anlamda kârlı bir mobil işletim sistemine sahip olmak isteyen cihaz üreticileri TAİS’i
kullanmak mecburiyetindedir. Aşağıda değerlendirilecek sözleşme hükümlerinden de
görüleceği üzere Google Play uygulama mağazası ve buna bağlı API’ları içeren GPS’ye
erişebilmek için cihaz üreticilerinin MADA ve AFA olmak üzere Google ile temelde iki
sözleşme imzalaması gerekmektedir.
(150) Bunlara ek olarak Google, isteğe bağlı imzalanan RSA’lar ile cihaz üreticileri ve mobil
şebeke operatörlerine bir ortaklık anlaşması sunarak, cihazlardan elde ettikleri arama
gelirlerini paylaşmaktadır. Bu sözleşmeyi imzalayan ve TAİS kullanan teşebbüsler,
cihazlarında özellikle internet arama ve bu hizmete erişim için kullanılan noktalarda Google
aramaya rakip olabilecek bir başka uygulama, ürün veya servise yer vermeme ve herhangi
bir üçüncü kişiye bunu yapma izni vermeme yükümlülüğü altına girmektedir.
(151) Kararın bu bölümünde AFA, MADA ve RSA’ların ana hatlarına yer verilecektir. Bununla
birlikte, farklı cihaz üreticileri ile imzalanan bu sözleşmelerde ana hatların korunduğu ancak
bazı farklılıkların olabildiği görülmektedir.

18-33/555-273
42/117

I.3.2.2. AFA
(152) Cihazlarında TAİS kullanmak isteyen üreticiler, ilgili lisansları içeren MADA’lara ek olarak
öncellikle AFA imzalamak zorundadır. AFA, cihaz üreticileri ile 2011 yılında imzalanmaya
başlamış ve özü itibarıyla bu zamana kadar değişikliğe uğramadan uygulamada kalmıştır.
2017’de AFA ismi Android Uyumluluk Taahhüdü (Android Compatibility Commitment -
ACC) olarak değiştirilmiş ve fakat özü korunmuştur. AFA’larda bulunan temel düzenleyici
madde sözleşmelerin “Parçalara Ayırmama” başlıklı 2.1. maddesidir:
“2. Anti-Fragmantasyon (Parçalara Ayırmama)
2.1. Google tarafından özellikle yazılı olarak izin verilen haller dışında ve takdir yetkisi
Google'a ait olmak üzere, aşağıdaki koşullar geçerli olacaktır:
(…..).”
(153) AFA’nın yukarıda yer verilen hükümleriyle GMS lisansı alan cihaz üreticilerinin OSA’yı
temel olarak kullanan ve fakat Google tarafından onaylanmamış “Android çatalları” olarak
adlandırılan işletim sistemlerini kullanan cihazlar dağıtmaları engellenmektedir. Bu
engellemeye OSA’nın üçüncü taraflarca geliştirilen uygulama mağazalarıyla birlikte
kullanımı da dâhildir. Bunu tamamlayıcı olarak cihaz üreticisi ayrıca bu tip bir “Android
Çatalı”nın oluşması sonucunu doğurabilecek SDK oluşturulmasına, dağıtılmasına ve
tanıtılmasına katkıda bulunmama yükümlülüğü altına girmektedir. Belirtmek gerekir ki bu
hüküm, cihaz üreticilerinin Android tabanlı olmayan işletim sistemlerini (örneğin Windows
Mobile) kullanan cihazlar dağıtmasına engel oluşturmamaktadır.
(154) TAİS’i önceden yüklemek istemeyen cihaz üreticilerinin AFA’yı benimsemesi kendi
tercihlerine bırakılmıştır. Cihaz üreticilerinin AFA’yı imzalamamaları halinde OSA’yı
kullanarak uyumlu olmayan bir Android sürümü geliştirme veya başkaları tarafından
geliştirilmiş bir “Android Çatalı”nı kullanma imkânları bulunmaktadır. Ancak yinelemek
gerekir ki AFA hükümleri gereği bunu tercih eden cihaz üreticilerinin ürettikleri cihazların
hiçbirinde MADA sözleşmesi ile sunulan TAİS lisansını alma imkânı bulunmamaktadır.
Dolayısıyla MADA ve AFA sözleşmeleri bir arada değerlendirildiğinde Google’ın, cihaz
üreticilerine ve telekom operatörlerine “ya hep ya hiç” koşulu sunduğu, ticari anlamda tek
alternatif olan TAİS’i kullanmak isteyen üreticilere Android Çatalı kullanma yolunu kapadığı
görülmektedir.
(155) Dolayısıyla, AFA ile Google’ın açık kaynak kodu kullanılarak lisanslanabilir mobil işletim
sistemi pazarında farklı bir uygulama mağazası ile birlikte sunularak zaman içerisinde
kendisine rakip olabilecek “Android Çatalları”nın cihaz üreticilerinin Android kodu üzerinde
sahip oldukları tecrübe ile birlikte geliştirilmesini ve pazara yayılmasını önlemeyi
amaçladığı değerlendirilmektedir.

18-33/555-273
43/117

I.3.2.3. MADA - RSA
(156) TAİS lisansı almak isteyen teşebbüsler, Google aramayı, Google arama parçacığını ve
içeriği Google tarafından belirlenen zorunlu uygulama paketini (GMS) MADA sözleşmesi
kapsamında önceden yüklemek zorundadır24. Yukarıda da değinildiği üzere MADA
imzalayan teşebbüslerin buna ek olarak AFA’yı da imzalaması gerekmektedir. GMS içeren
TAİS, bu iki sözleşme kapsamında herhangi bir telif hakkı bedeli talep edilmeksizin
sağlanmaktadır.
(157) Bu bölümde de yukarıda AFA’nın anlatıldığı kısma benzer bir sistem izlenerek önce MADA
sözleşmesi ile getirilen temel kısıtlamalar özetlenecek, daha sonra tarihsel süreç içerisinde
sözleşmede yapılan değişikliklerle birlikte detaylı olarak ele alınacaktır.
(158) Kullanıcı ile birebir etkileşim halinde olan GMS uygulamaları, MADA kapsamında "ana
uygulamalar" veya "seçimlik uygulamalar" olarak ayrışmaktadır. Ana uygulamalar
genellikle Google Play uygulama mağazası, Google arama, Gmail, Hangouts/Talk,
Chrome, Google+, Maps, Street View, YouTube, Google Play Books ve Google Play Music
uygulamalarını barındırmaktadır. Seçimlik uygulamalar ise genellikle Camera/Gallery,
News & Weather, FaceLock, Google Earth, Docs/Drive, News&Weather, Blogger,
Currents, Keep ve TransIate uygulamalarını içermektedir. GMS bu uygulamalara ek olarak
aynı zamanda arka plan uygulamalarını (örneğin, Google Account Manager, Google
Calendar Sync, Google Contacts Sync, GPS ve Setup Wizard) da bulundurmaktadır. Arka
plan uygulamaları kullanıcı ile birebir etkileşim halinde olan ana uygulamaların birbiri ile ve
başka sağlayıcıların uygulamalarının Google hizmetleri ile düzgün bir şekilde çalışmasına
olanak sağlamaktadır. Uygulamalar listesi Google tarafından zaman zaman
güncellenebilmekte ve güncelleme listesi, Google Ürünleri Coğrafi Mevcudiyet çizelgesinde
ilan edilmektedir. Söz konusu doküman, uygulamaların ve bunların spesifik ülkelerde
zorunlu mu yoksa isteğe bağlı mı olduğunun ana hatlarını çizmektedir. MADA hükümleri
doğrultusunda, cihaz üreticileri GMS'yi önceden yüklemek istedikleri takdirde bütün ana
uygulamaları ve arka plan uygulamalarını da ilgili cihaza yüklemek zorundadır.
(159) Yukarıda özetlendiği üzere MADA, imzalayan cihaz üreticilerine, cihazlarına Google Play
uygulama mağazası, belirli Google uygulamaları, Google arama ve Google arama
parçacığını önyükleme yükümlülüğü getirmektedir. Buna ek olarak bu uygulamaların cihaz
içerisinde konumlandırılması ve Google aramanın varsayılan arama servisi olarak
tanımlanmasına yönelik yükümlülükler de getirilmiştir.
(160) Google’dan gelen cevap yazısında 2009 ve 2013 yılları arasındaki MADA’larda tipik olarak
Google arama parçacığı ve Google Play uygulama mağazasının cihazların varsayılan ana
ekranlarında veya varsayılan ana ekrana hemen bitişik ekranda konumlandırılmasının şart
koşulduğu, geri kalan GMS uygulamalarının ise uygulamanın çalıştırıldığı ekrandan en
fazla bir alt ekrana konumlandırılmasının zorunlu kılındığı belirtilmektedir. Google’a göre,
2014’ten itibaren MADA’larda Google arama parçacığının, Google Play uygulama
mağazası simgesinin ve geri kalan temel GMS uygulamalarını içeren bir Google
klasörünün varsayılan ana ekranda yerleştirilmesi şart koşulmaktadır. Bu haliyle Google’a
uygulama ve hizmetler, GMS içeren TAİS’li cihazların ana ekranlarında iki simge (Google

24 MADA sözleşmesi kapsamında yüklenmesi gerekli uygulamalar arasında Google Play uygulama mağazası
da bulunmaktadır. Bununla birlikte daha önceki bölümlerde ifade edildiği üzere, söz konusu uygulama
mağazası ayrı bir uygulama olarak değil işletim sisteminin esaslı bir unsuru olarak değerlendirilmektedir.
18-33/555-273
44/117

Play uygulama mağazası ve Google klasörü) ve yatay bir bar (Google arama parçacığı)
kadar yer kaplamaktadır.
Şekil 2: Ana Ekran Google Simgeleri
Kaynak: Teşebbüsten gelen cevap yazısı.
(161) Varsayılan arama yükümlülüğüne ilişkin olarak ise Google, 2010’dan 2014’e kadar çoğu
MADA’nın “Google aramayı tüm internet arama erişim noktaları, istekleri ve talepleri için
varsayılan arama sağlayıcısı olarak tanımlamaya” yönelik hükümler içerdiğini ancak bu
hükümlerin Ekim 2014 itibarıyla yeni MADA’lardan kaldırıldığını ve akabinde tüm
MADA’lardan çıkartıldığını ifade etmiştir. Bununla birlikte ifade etmek gerekir ki MADA’ların
ilk halinde Google arama, internet aramanın tüm erişim noktalarında ve arama taleplerinde
varsayılan arama olarak düzenlenmiştir. Cihazlardaki teknolojik gelişmelerin ve ürün
dizaynındaki değişikliklerin sonucunda 2014 sonu itibarıyla imzalanan yeni sözleşmelerde
bu hüküm tadil edilmiştir. Yeni sözleşmeye göre cihazların ana ekran tuşuna uzun
basılması marifetiyle Google aramaya erişim zorunluluğu getirilmiştir. Ayrıca cihazın sesli
komut özelliğinin bulunması durumunda Google’ın sesli komut özelliğinin cihaza eklenmesi
ve bu sesli komutun Google aramayı çağırması gerekmektedir.
(162) İlaveten aşağıda görüleceği üzere sözleşmede 2014 yılından itibaren Google, Webview
adlı uygulama içi internet sayfa görüntüleme bileşenini, işletim sisteminde bu görev için
varsayılan olarak ve tek başına atanmasını zorunlu tutmuştur.
(163) MADA’lara ek olarak kimi teşebbüsler ile RSA imzalanabilmektedir. RSA hükümleri ilk
dönemlerde MADA’ların içinde yerleşik olarak bulunabilse de genellikle MADA’ya ek bir
sözleşme olarak imzalanmaktadır. Bu sözleşmeler ile Google, üreticilerin cihazları
üzerinden kendisine yönlendirilen arama trafiğinden veya cihazlarda yüklü Google’a ait
uygulama mağazasından elde ettiği gelirlerin bir kısmını üretici ile paylaşmakta, bunun
karşılığında üreticilerden cihazları üzerinde Google’ın anılan hizmetleri ile rekabet eden
uygulamaları yüklememe taahhüdü almaktadır.
(164) MADA’lardaki kısıtlamaları tespit edebilmek amacıyla Türkiye’ye mobil cihaz sağlayan
üreticilerden (Casper, Huawei, LG, Samsung, Sony, Telpa, Vestel, ZTE) ve Türkiye’de
faaliyet gösteren mobil servis sağlayıcılardan (Avea, Turkcell, Vodafone) Google ile yapmış
18-33/555-273
45/117

oldukları sözleşmeler talep edilmiştir. Bilgi talep edilen teşebbüslerden Google ile MADA
imzalayan teşebbüslerin sözleşmelerine ilişkin bilgiler aşağıda sunulmaktadır.
(…..)
(165) Teşebbüs ilk olarak Google ile 01.04.2011 - 31.11.2013 tarihleri arasında geçerli, içeriğinde
gelir paylaşımı hükümleri de ihtiva eden bir MADA imzalamıştır. Anlaşmaya göre teşebbüs
Google Play uygulama mağazasını (o zamanki adıyla Android Client Market) ve temel GMS
uygulamalarını cihaza önyüklemek zorundadır. Buna ek olarak teşebbüs, uygulama
mağazasından elde edilen gelirin paylaşımına dayalı olarak uygulama mağazasını cihaz
ana ekranının en fazla bir ekran yanına ve GMS uygulamalarını ana uygulama çalıştırma
ekranının en fazla bir alt ekranına koymakla yükümlüdür. Yine teşebbüs sözleşme
kapsamında gelir paylaşımından pay alabilmek için Google arama parçacığını telefon ana
ekranına konumlandırmakla yükümlü kılınmıştır.
(166) Teşebbüs ile Google arasında imzalanan ikinci MADA, 01.09.2014 - 31.08.2016 tarihleri
arasını kapsamış ancak daha sonra gelen değişiklik sözleşmeleriyle bu tarih 30.10.2017’e
kadar uzatılmıştır. Bu sözleşme ile yine teşebbüse Google Play uygulama mağazasını ve
GMS uygulamalarını cihaza önyükleme yükümlülüğü getirmektedir. Yerleştirme
yükümlülükleri ise ilk MADA’dan farklı şekilde belirlenmiştir. Buna göre teşebbüs, Google
Play uygulama mağazası simgesini, GMS uygulamalarını içeren Google klasörünü ve
Google arama parçacığını cihazın ana ekranına yüklemek zorundadır25.
(167) MADA’da yapılan değişiklik ile önceki sözleşmeden farklı olarak iki önemli düzenlemenin
daha getirildiği görülmektedir. Bunlardan ilki cihazda kullanılan uygulamaların kullanıcıya
bir internet sayfası erişimi sağlaması gerektiği durumlarda kullanılan “Google Webview”
bileşeninin bu işlem için varsayılan olarak atanması ve bu işlemleri gerçekleştirebilecek tek
bileşen olmasına yönelik getirilen yükümlülüktür. Webview kullanımı yoluyla, örneğin
Twitter uygulamasında rastladığı bir haber sitesinin linkine tıklayan kullanıcıya, haber sitesi
cihazda yüklü tarayıcıya geçiş yapmak yoluyla değil “Google Webview” bileşeninin
uygulama içerisinde açtığı tarayıcı benzeri bir alan vasıtasıyla sunulmaktadır. Sözleşmeye
göre bu tip uygulama içi tarayıcı hizmeti yalnızca “Google Webview” ile sunulabilecektir.
(168) Diğer düzenleme ise sesli komutlara (hotwords) yöneliktir. Sözleşmeye göre teşebbüsün
cihazının bu tip bir arama başlatmayı desteklemesi halinde, teşebbüs Google’ın sunacağı
sesli arama hizmetini sunmakla yükümlüdür.
(169) Teşebbüs ile Google arasında son MADA’ya yakın bir tarihte (01.09.2014) arama
gelirlerinin paylaşımını içeren bir RSA da imzalanmıştır. Bu sözleşmenin bitiş tarihi ilk
etapta MADA ile uyumlu bir şekilde 31.08.2016 olarak belirlenmişken daha sonra bu süre
31.10.2017’ye kadar çeşitli değişiklik sözleşmeleriyle uzatılmıştır. Sözleşmeye göre (…..),
Google Play uygulama mağazası ve Google arama ile rakip konumdaki uygulamaları
cihazlarına yüklememesi, Google aramayı cihazlarındaki tüm arama işlevleri için varsayılan
arama olarak ataması ve yine cihazlara yükleyeceği internet tarayıcıları için Google
aramayı varsayılan arama hizmeti olarak ataması karşılığında her ay ilgili cihazlar
üzerinden Google’a gelen arama gelirlerinin net tutarından %20 oranında pay almaya hak
kazanacaktır. Bu sözleşmeyle Google, (…..) markalı cihazlarda gelir paylaşımına dayalı bir
münhasırlık elde etmiş olmaktadır.
(170) Bu noktada belirtilmesi gereken bir husus da ilgili sözleşmede Kurul’un 28.12.2015 tarihli,
15-46/766-281 sayılı kararıyla yapılan değişikliklerdir. Bahse konu Kurul kararı ile

25 Teşebbüsün 2014 yılında yaptığı MADA ile Google aramanın varsayılan olarak atanmasına ilişkin hüküm
sözleşmeden çıkarılmıştır. Bununla birlikte teşebbüs ile RSA da imzalandığı gözönünde bulundurulduğunda
Google aramanın varsayılan olarak ve münhasıran atanmasının fiili olarak uygulandığı görülmektedir.
18-33/555-273
46/117

Google’ın, cihaz üreticileri ile imzaladığı tüm sözleşmelerden rekabeti kısıtlayıcı nitelik
taşıyan münhasır önyüklemeye ilişkin doğrudan veya dolaylı hükümlerin kaldırılması
yükümlülüğü getirilmiştir. Bu karar üzerine Google, aralarında (…..) de olduğu altı
teşebbüse bir feragatname göndererek ilgili teşebbüslerle imzaladığı RSA’larda bazı
değişiklikler yapmıştır.
(171) Değişiklikler ile (…..) “Google Now” (Google’ın sesli komutlara cevap veren kişisel asistan
uygulaması) bulunmayan telefonlarında, rakip bir arama hizmeti uygulamasını veya
parçacığını, ana ekranda bir klasörün içerisine veya klasör içerisinde olmayacak şekilde
ana ekran haricindeki herhangi bir ekrana ön yükleme yapma serbestisi getirilmektedir.
Yine (…..), rakip bir arama hizmetinin varsayılan olarak atandığı bir internet tarayıcısını
cihazlarına yukarıdaki yerleştirme sınırları içerisinde önyükleyebilecektir.
(172) Google tarafından yapılan bu düzenlemeler ile münhasır önyükleme şartının esnetilmekle
birlikte tamamen ortadan kaldırılmadığı anlaşılmaktadır. Öncelikle belirtilmesi gereken
nokta, değişikliklerin “Google Now” uygulaması bulunmayan cihazları kapsadığıdır. Buna
ek olarak, rakiplerin ana ekrana ön yüklenmesine doğrudan izin verilmemiş, rakiplerin
uygulamalarını/arama parçacıklarını veya farklı bir arama hizmetine sahip tarayıcılarını ana
ekranda ancak bir klasör içerisinde sunabilecekleri düzenlenmiştir.
(…..)
(173) Teşebbüs ilk olarak Google ile 01.01.2011 - 31.12.2013 tarihleri arasında geçerli bir MADA
imzalamıştır. Anlaşmaya göre teşebbüs Google uygulama mağazasının (o zamanki adıyla
Android Client Market) ve temel GMS uygulamalarının cihaza ön yükleme yapmak
zorundadır. Buna ek olarak teşebbüs uygulama mağazası ve Google arama parçacığını
cihaz ana ekranının en fazla bir ekran yanına ve GMS uygulamalarını ana uygulama
çalıştırma ekranının en fazla bir alt ekranına koymakla yükümlüdür. Yine teşebbüs
sözleşme kapsamında Google aramayı cihaz üzerindeki tüm arama erişim noktaları ve
işlevleri için varsayılan atamakla yükümlü kılınmıştır.
(174) Bu sözleşmenin yerini 01.05.2014’de imzalanan bitiş tarihi 30.04.2016 olan sözleşme
almıştır. Bu sözleşme ile teşebbüse Google Play uygulama mağazası ve GMS
uygulamalarını cihaza ön yükleme yapması, Google Play uygulama mağazası simgesi,
GMS uygulamalarını içeren Google klasörünü ve Google arama parçacığını cihazın ana
ekranına yüklemesi ve yine tüm arama erişim/işlevleri için Google aramayı varsayılan
olarak atanması zorunluluğu getirilmiştir. (…..) ile yapılan ikinci MADA’da bulunan “Google
Webview” ve “sesli komutlara” ilişkin getirilen hükümler bu sözleşmede de yer almaktadır.
(175) Bahsi geçen son sözleşme, ek sözleşmeler ile birlikte 30.09.2017 tarihine kadar
uzatılmıştır. Sözleşmede 28.11.2016 tarihinde bir değişiklik gerçekleşmiş, Google (…..)
gönderdiği yazı ile MADA’da yer alan Google aramanın varsayılan olarak atanma şartının
“ana ekran tuşu ile çağırılan arama işlevi” hariç olmak üzere kaldırıldığını bildirmiştir.
(…..)
(176) Teşebbüs ilk olarak Google ile 01.01.2011 - 31.12.2013 tarihleri arasında geçerli bir MADA
imzalamıştır. Anlaşmaya göre teşebbüs Google uygulama mağazasının (o zamanki adıyla
Android Client Market) ve temel GMS uygulamalarının cihaza ön yükleme yapmak
zorundadır. Buna ek olarak teşebbüs uygulama mağazası ve Google arama parçacığını
cihaz ana ekranının en fazla bir ekran yanına ve GMS uygulamalarını ana uygulama
çalıştırma ekranının en fazla bir alt ekranına koymakla yükümlüdür. Yine teşebbüs
18-33/555-273
47/117

sözleşme kapsamında Google aramayı cihaz üzerindeki tüm arama erişim noktaları ve
işlevleri için varsayılan atamakla yükümlü kılınmıştır.
(177) Teşebbüs ile Google arasında bu ilk MADA ile aynı dönemi kapsayacak şekilde arama
gelirlerinin paylaşımını içeren bir RSA26 da imzalanmıştır. Sözleşmenin bitiş tarihi
31.08.2017’e kadar uzatılmıştır. Sözleşmeye göre (…..), Google arama ile rakip
konumundaki uygulamaları cihazlarına yüklememesi, Google aramayı cihazlarındaki tüm
arama işlevleri için varsayılan arama olarak ataması ve yine cihazlara yükleyeceği internet
tarayıcılar için Google aramayı varsayılan arama motoru olarak ataması karşılığında her
ay ilgili cihazlar üzerinden Google’a gelen arama gelirlerinin net tutarından pay almaya hak
kazanacaktır. Bu sözleşmeyle Google, (…..) markalı cihazlarda arama motoru pazarları
açısından gelir paylaşımına dayalı bir münhasırlık elde etmiş olmaktadır.
(178) Bu anlaşmalardan sonra taraflar arasında 01.05.2014 - 31.05.2016 ve 01.03.2017 -
28.02.2019 tarihlerini kapsayan iki MADA daha imzalanmıştır. Her iki sözleşme ile de
teşebbüse, Google Play uygulama mağazası ve GMS uygulamalarını cihaza ön yükleme
yapması, Google Play uygulama mağazası simgesini, GMS uygulamalarını içeren Google
klasörünü ve Google arama parçacığını cihazın ana ekranına yüklemesi ve yine tüm arama
erişim/işlevleri için Google aramayı varsayılan olarak atanması zorunluluğu getirilmiştir.
(…..) ve (…..) ile benzer olarak bu dönemde yapılan sözleşmelerde “Google Webview” ve
“sesli komutlara” ilişkin yukarıda yer verilen hükümler yer almaktadır.
(179) Yukarıda açıklanan ve Kurul’un 28.12.2015 tarihli, 15-46/766-281 sayılı kararı ile yapılan
değişiklikler, (…..) yapılan gelir paylaşımı sözleşmeleri bakımından da geçerlidir.
(…..)
(180) Teşebbüs ilk olarak Google ile 31.01.2013 - 31.12.2014 tarihleri arasında geçerli bir MADA
imzalamıştır. Anlaşmaya göre teşebbüs Google uygulama mağazasının (o zamanki adıyla
Android Client Market) ve temel GMS uygulamalarının cihaza ön yükleme yapmak
zorundadır. Buna ek olarak teşebbüs uygulama mağazası ve Google arama parçacığını
cihaz ana ekranının en fazla bir ekran yanına ve GMS uygulamalarını ana uygulama
çalıştırma ekranının en fazla bir alt ekranına koymakla yükümlüdür. Yine teşebbüs
sözleşme kapsamında Google aramayı cihaz üzerindeki tüm arama erişim noktaları ve
işlevleri için varsayılan atamakla yükümlü kılınmıştır.
(181) Yukarıda anılan sözleşme 01.01.2014 tarihinde değişikliğe uğramıştır. Bu değişlik ile
teşebbüse, Google Play uygulama mağazası ve GMS uygulamalarını cihaza ön yükleme
yapması, Google Play uygulama mağazası simgesini, GMS uygulamalarını içeren Google
klasörünü ve Google arama parçacığını cihazın ana ekranına yüklemesi ve yine tüm arama
erişim/işlevleri için Google aramanın varsayılan olarak atanması zorunluluğu getirilmiştir.
Diğer teşebbüslerin sözleşmelerine benzer olarak değişiklik ile ayrıca “Google Webview”
ve “sesli komutlara” ilişkin yukarıda yer verilen hükümler de eklenmiştir. Çeşitli tarihlerde
yapılan ek sözleşmeler ile MADA’nın süresi 30.06.2017 tarihine kadar uzatılmıştır.
(182) (…..) ile Google arasında anılan dönemde gerçekleşmiş iki adet RSA de bulunmaktadır.
2013 yılı için imzalanan ilk RSA’ya göre teşebbüs cihazlarına Google arama parçacığı veya
Google aramaya rakip bir uygulamayı yüklememeyi taahhüt etmektedir. Buna ek olarak
Google Chrome’dan farklı bir tarayıcının yüklenmesi halinde bu tarayıcının ana sayfasının
“G” olarak ayarlanmış olması da gerekmektedir. 01.10.2014 tarihinde imzalanan

26 Anlaşmanın sözleşmede yazılı ismi “Mobile Services Distribution Agreement – Mobil Hizmetler Dağıtım
Sözleşmesi” olup RSA’lere benzer hükümler ihtiva etmesi nedeniyle metinde RSA olarak kullanılmıştır.
18-33/555-273
48/117

ve süresi 30.06.2019’a kadar uzatılan RSA’da da o dönem geçerli MADA ve ilk RSA’da
bulunan yükümlüklere benzer yükümlülüklere yer verilmiştir.
(183) Yukarıda açıklanan ve Kurul’un 28.12.2015 tarihli, 15-46/766-281 sayılı kararı ile yapılan
değişiklikler, (…..) ile yapılan gelir paylaşımı sözleşmeleri bakımından da geçerlidir.
(…..)
(184) Türkiye’de yerleşik mobil operatörlerinin de aralarında bulunduğu müşterilere cihaz üretimi
ile iştigal eden (…..) Kurum kayıtlarına ulaşan Google ile ilk anlaşmasının tarihi
01.01.2014’tür. Bu anlaşma halen yürürlükte bulunmaktadır. Bu sözleşme ile teşebbüse
Google Play uygulama mağazasını ve GMS uygulamalarını cihaza ön yükleme yapması,
Google Play uygulama mağazası simgesini, GMS uygulamalarını içeren Google klasörünü
ve Google arama parçacığını cihazın ana ekranına yüklemesi ve yine tüm arama
erişim/işlevleri için Google aramayı varsayılan olarak atanması zorunluluğu getirilmiştir.
Diğer teşebbüslerle yapılan MADA’larda bulunan “Google Webview” ve “sesli komuta”
ilişkin getirilen hükümler bu sözleşmede de yer almaktadır.
(185) (…..) ile Google arasında ayrıca 01.07.2017 tarihinde bir de RSA imzalanmıştır. RSA’ya
göre teşebbüs cihazlarına Google arama parçacığı veya Google aramaya rakip bir
uygulamayı yüklememeyi taahhüt etmektedir. Buna ek olarak Google Chrome’dan farklı bir
tarayıcının yüklenmesi halinde bu tarayıcının ana sayfasının “G” olarak
ayarlanmış olması da gerekmektedir. Bu sözleşmeyle ile Google arama cihazın tüm arama
noktalarında münhasıran yetkili arama hizmeti konumuna gelmektedir.
(…..)
(186) (…..) ile Google arasındaki ilk MADA’nın geçerlilik dönemi 01.09.2014 - 31.08.2015 arası
olarak belirlenmiştir. Bu sözleşme ile teşebbüse Google Play uygulama mağazası ve GMS
uygulamalarını cihaza ön yükleme yapması, Google Play uygulama mağazası simgesi,
GMS uygulamalarını içeren Google klasörünü ve Google arama parçacığını cihazın ana
ekranına yüklemesi ve yine tüm arama erişim/işlevleri için Google aramanın varsayılan
olarak atanması zorunluluğu getirilmiştir. Diğer teşebbüslerle yapılan MADA’larda bulunan
“Google Webview” ve “sesli komuta” ilişkin getirilen hükümler bu sözleşmede de yer
almaktadır.
(187) Teşebbüsün Mart 2017’de yıl sonuna kadar geçerli olarak imzaladığı MADA da ise tüm
arama erişim/işlevleri için Google aramanın varsayılan olarak atanması zorunluluğunun
kaldırıldığı görülmüştür. Ancak ana ekrana Google arama parçacığının yerleştirilmesi, “Ana
Ekran (Home)” tuşuna basıldığında Google aramanın çalıştırılması ve “Google WebView”
bileşenlerinin tek olarak kullanılması zorunluluklarının korunduğu belirtilmelidir.
(…..)
(188) (…..) ile Google arasındaki ilk MADA’nın geçerlilik dönemi 26.11.2013 - 26.11.2015 arası
olarak belirlenmiştir. Bu sözleşme ile teşebbüse Google Play uygulama mağazası ve GMS
uygulamalarını cihaza ön yükleme yapması, Google Play uygulama mağazası simgesi,
GMS uygulamalarını içeren Google klasörünü ve Google arama parçacığını cihazın ana
ekranına yüklemesi ve yine tüm arama erişim/işlevleri için Google aramanın varsayılan
olarak atanması zorunluluğu getirilmiştir. Diğer teşebbüslerle yapılan MADA’larda bulunan
“Google Webview” ve “sesli komuta” ilişkin getirilen hükümler bu sözleşmede de yer
almaktadır.
(189) Teşebbüsün Mart 2016’da 1 yıllık olarak imzaladığı MADA’da ise tüm arama erişim/işlevleri
için Google aramanın varsayılan olarak atanması zorunluluğunun kaldırıldığı görülmüştür.
Ancak ana ekrana Google arama parçacığının yerleştirilmesi, “Ana Ekran (Home)” tuşuna
18-33/555-273
49/117

basıldığında Google aramanın çalıştırılması ve “Google WebView” bileşeninin tek olarak
kullanılması zorunluluklarının korunduğu belirtilmelidir.
(…..)
(190) (…..) ilk imzalamış olduğu MADA 01.04.2014 - 31.03.2015 dönemini kapsamaktadır. Bu
sözleşme ile teşebbüse Google Play uygulama mağazası ve GMS uygulamalarını cihaza
ön yükleme yapması, Google Play simgesini, GMS uygulamalarını içeren Google
klasörünü ve Google arama parçacığını cihazın ana ekranına yüklemesi ve yine tüm arama
erişim/işlevleri için Google aramanın varsayılan olarak atanması zorunluluğu getirilmiştir.
Diğer teşebbüslerle yapılan MADA’larda bulunan “Google Webview” ve “sesli komutlara”
ilişkin getirilen hükümler bu sözleşmede de yer almaktadır.
(191) Teşebbüsün 01.04.2015 – 31.03.2017 döneminde imzaladığı MADA’larda ise tüm arama
erişim/işlevleri için Google aramanın varsayılan olarak atanması zorunluluğunun
kaldırıldığı görülmüştür. Ancak ana ekrana Google arama parçacığının yerleştirilmesi, “Ana
Ekran (Home)” tuşuna basıldığında Google aramanın çalıştırılması ve “Google WebView”
bileşeninin tek olarak kullanılması zorunluluklarının korunduğu belirtilmelidir.
(192) Bununla birlikte bu iki yıllık dönemde teşebbüs ile Google arasında “(…..)” de akdedilmiştir.
Bu anlaşmaya göre teşebbüs cihazlarında “Google Uygulamalarını, Kalifiye Satıcı
Listesi'nin bir parçası olarak bileşenlerin sürücülerini, ayar verilerini ve Google'ın onayladığı
diğer yazılımları içeren Referans Tasarım Projesi ile bağlantılı olarak Şirkete sağlanan” Tek
Sürüm’ü (Single Build) kullanacaktır. Sözleşme ile ayrıca Google tarafından sunulan bu
Tek Sürüm’ün, teşebbüs tarafından değiştirilmesi yasaklanmaktadır.
(193) Bu iki sözleşme birlikte değerlendirildiğinde, MADA’lardaki hüküm çıkartılmış olsa bile
Google’ın cihaz üreticisi teşebbüse kendisinin son halini vererek sağlayacağı işletim
sistemi sürümünde varsayılan olarak kendi arama motorunu atayacağı beklenecektir.
Nitekim uygulamada da böyle olmuş ve işletim sistemlerinde Google arama motorunun
varsayılan arama motoru olarak atanması fiilen devam etmiştir.
I.3.3. Sözleşmelerin Rekabet Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi
(194) Yukarıda yer verilen sözleşmelere ilişkin bilgilerden de görüleceği üzere, MADA
kapsamında tüm cihaz üreticilerine getirilen ana yükümlülükler şöyledir:
- Tüm arama erişim noktalarında Google aramanın varsayılan olarak atanması,
- Google arama parçacığı, Google Play uygulama mağazası simgesi ve Google
klasörünün ana ekranda ayrıcalıklı olarak yerleştirilmesi,
- 2014 yılından itibaren yapılan sözleşmelerde ana ekran tuşuna basılarak çağrılan
arama hizmetinde Google aramanın varsayılan olarak atanması ve sesli komut ile
çağırılan arama hizmetinde Google aramanın kullanılmasının zorunlu kılınması,
- Google Webview bileşeninin yerine getirdiği fonksiyon açısından varsayılan ve tek
olarak tanımlanması.
(195) Google tarafından 2014’ten itibaren zaman içerisinde cihaz üreticilerine gönderilen
feragatnamelerde, arama erişim noktalarında Google aramanın varsayılan olarak
ayarlanmasından feragat edildiği bildirilmiştir. Bu tarihten sonra yapılan yeni sözleşmelerde
de Google aramanın varsayılan olmasına ilişkin ilgili hükmün bu şekliyle bulunmadığı dile
getirilmiştir. Bununla birlikte belirtmek gerekir ki, bu düzenlemeler cihazlar üzerinde Google
aramanın varsayılan olarak ve münhasıran önyüklenmesi uygulamalarının tamamıyla son
bulduğu anlamına gelmemektedir. Zira 2014 sonrasında yapılan sözleşmelerde de Google
arama parçacığının yükleme zorunluluğunun devam ettiği ve cihazlardaki değişiklikler
sonucunda tüketiciler tarafından kullanılmaya başlanan erişim noktalarında (ana ekran tuşu
18-33/555-273
50/117

ve sesli komut örneği gibi) Google aramanın önyükleme zorunlul