Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Yargı Kararı Üzerine)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2011-2-379 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 18-12/227-102
Karar Tarihi : 24.04.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER : Didem ULUÇ SÜDEMEN, Ahmet ŞAHİN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İstanbul İnternet Kafeciler Esnaf Odası
Temsilcisi: Av. Sefa KARCIOĞLU
Vatan Cad. Avrasya İş Merkezi No: 6 Kat 3 D:10-11
Çağlayan, Kağıthane/ İSTANBUL
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILAN :- Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti.
Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZTUNALI
Dikmen Caddesi, Mesa Dora Sitesi, A-Blok, 174/21
Dikmen/ANKARA
(1) E. DOSYA KONUSU: Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından
internet kafelere yönelik olarak hazırlanan ‘‘3+ projesi’’ kapsamında 4054 sayılı
Kanun’un ihlal edildiği iddiasına ilişkin 07.12.2011 tarih ve 11-60/1555-550 sayılı
Kurul kararının Danıştay 13. Dairesinin 25.10.2016 tarih ve 2012/1000 E.,
2016/3413 K. sayılı kararı ile iptali üzerine 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlal
edilip edilmediğinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 28.07.2011 tarih, 5465
sayı ve 10.08.2011 tarih, 5824 sayılar ile intikal eden ve İstanbul İnternet Kafeciler Esnaf
Odası (İİKEO) temsilcisi tarafından yapılan başvurularda,
 Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti.’nin (MICROSOFT) web
sayfasında yaptığı açıklamaya göre, 3+ internet kafe projesinin, İnternet Kafeciler
Odaları öncülüğünde başlatıldığı ve MICROSOFT’un bu kampanyaya sadece
destek verdiğinin ifade edildiği, ancak gerçekte kampanyanın MICROSOFT’un
talimatıyla Türkiye’de yeni ürün satmak için başlatıldığı ve Oda yöneticilerinin
bundan menfaat sağladıkları,
 Odalara kurulum işlemi başına 5 ABD Doları ödeneceğinin vaat edildiği,
 Bu şekilde tamamen Oda yönetimi tarafından kontrol edilen şirketlere ciddi gelir
sağlandığı,
 MICROSOFT’un kurulum yapmak istemesinin asıl nedeninin güvenli kurulum
olmadığı, bu ürünlerin çok büyük bir rahatlıkla zaten internet kafeciler tarafından
kurulabileceği,
 İnternet kafelere satılan ürünlerin birbirine bağlı olarak satıldığı ve bunun
kampanyada zorunlu hale getirildiği, MICROSOFT’un başka ülkelerde de
18-12/227-102
2/24

internet kafeler için benzer kampanyalar yaptığı ancak bu kampanya ürünlerinin
ayrı ayrı satıldığı,
 Kampanya ürünlerinin Endonezya’da 56 ABD Doları’na satılırken, Türkiye’de 100
ABD Doları’na satıldığı, ülkeler arasında fiyat farklılıklarının olabileceği, ancak bu
kadar farklı fiyat verilmesinin hem fahiş fiyat uygulaması hem de ayrımcılık teşkil
ettiği,
 MICROSOFT’un telif hukukunda yeri olmayan bir kiralama ücreti aldığı, bu
ücretin internet kafecilerin bu programı üçüncü kişilere kullandırmaları
karşılığında talep edildiği, oysa internet kafecilerin söz konusu ürünü zaten ticari
olarak kullandırmak için satın aldıkları,
 MICROSOFT’un internet kafecilerle yaptıkları anlaşmalarla internet kafecilerin
kiralama hakkını kısıtladığı, daha sonra ise kiralama hakkı olduğu iddia edilen
yeni bir ürün sattıkları, diğer bir ifadeyle MICROSOFT’un internet kafelere
sözleşme ile kiralama haklarının olmadığı yönünde bir sözleşme imzalattıktan
sonra bu kez kiralama için ürün sattıkları,
 MICROSOFT tarafından kiralama hakkı adı altında satılan ürünün gerçekte yeni
ve bambaşka bir ürün olup rental adı altında satıldığı, örneğin Windows Vista
Bussiness kullanma hakkının kiralama adı altında Business Vista olarak satıldığı,
 MICROSOFT’un ilgili kampanyadan önce de internet kafeciler için birtakım
kampanyalar yaptığı ve Home Edition ile Windows XP’yi internet kafelere özel
olarak sattığı, bu kampanyalar ile yüzlerce internet kafenin lisanslı ürünleri aldığı
ve kullanmaya başladığı, 3+ projesi bağlamında yapılan lansmanlarda Home
Edition ürünlerinin ticari kullanıma uygun ürünler olmadığının beyan edildiği,
böylelikle elinde lisanslı ürünler olsa dahi, internet kafecilerin 3+ kampanyasında
satılan ürünleri satın almak zorunda oldukları izleniminin uyandırıldığı,
 3+ projesiyle satışa sunulan ürünlerin internet kafecilerin ihtiyacı kadar değil,
ellerindeki tüm bilgisayarlar için satıldığı, böylelikle MICROSOFT’un daha fazla
ürün sattığı ve haksız kazanç sağladığı,
 MICROSOFT’un Odalardan internet kafelerin tüm bilgilerini istediği ve bu
bilgilerin Odalar tarafından MICROSOFT’a sunulduğu,
 3+ internet kafe projesi üzerinden ürün satışı yapacak satıcıların MICROSOFT
tarafından bilinçli olarak azaltıldığı,
 Mezkur proje sürecinde satılan ürünlerin satışının özel bir teknik ya da yetenek
gerektirmediği, MICROSOFT’un 3000’den fazla çözüm ortağı (Gold Partner ve
Silver Partner’ların toplam sayısı) tarafından satılmasının mümkün olduğu,
bununla birlikte kampanya dahilinde ürün satacak firmaların sayısının azaltılması
için çözüm ortaklarının kurulum işlemi de yapmaları gerektiği, bu nedenle
kurulum yapacak ekip için iki adet yazılım envanter yönetimi (YEY) uzmanının
bulunması koşulunun getirildiği, böylelikle satıcı sayısının on üçe kadar indirildiği,
 Kampanya dahilinde ürün satmak ya da satılan ürünleri kurmak için YEY
uzmanının olmasına gerek olmadığı,
 İİKEO ve Ankara İnternet Kafeciler Esnaf Odası’na (AİKEO) ait şirketlerin bu
şartları taşımadıkları halde satıcı listesine eklendikleri ve bu şekilde satıcı
sayısının on beşe çıktığı, Odalara ait şirketlerde hiçbir zaman iki adet YEY
uzmanının çalışmadığı,

18-12/227-102
3/24

 MICROSOFT’un, ürünlerin öncelikle Oda şirketlerince satılmasını organize ettiği,
Odaların bu on üç şirketten çok önce internet kafecilerden kampanya bünyesinde
ürün satışı yapacağını duyurduğu ve internet kafecilerden ürünleri 100 Dolardan
alacağı yönünde bir taahhüt aldıkları
ifade edilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)
kapsamında gereğinin yapılması talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Başvuruda yer verilen bilgi ve belgelerin incelenmesi
sonucunda düzenlenen 23.08.2011 tarih ve 2011-2-379/İİ-11-379. EÖK sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul) 14.09.2011 tarihli toplantısında
görüşülmüş ve 11-47/1174-M sayı ile MICROSOFT, İİKEO ve AİKEO hakkında 4054
sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir.
(4) Hazırlanan 30.11.2011 tarih ve 2011-2-379/ÖA-11-379.EÖK
sayılı Önaraştırma Raporu ve ekleri Kurul’un 07.12.2011 tarihli toplantısında ele alınmış
ve dosyaya konu iddialar bakımından soruşturma açılmasına gerek olmadığına 11-
60/1555-550 sayı ile karar verilmiştir.
(5) Başvuru sahibi tarafından 07.12.2011 tarih ve 11-60/1555-550 sayılı Kurul kararının
iptali istemiyle açılan davada Danıştay 13. Dairesi tarafından, davacının Kuruma ilettiği
şikayet dilekçesinde MICROSOFT hakkında ileri sürdüğü iddiaların rekabet hukuku
açısından ciddi iddialar olduğu ve söz konusu iddiaları destekler nitelikte dava
dosyasına sunulan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’na bağlı Gümrük ve Ticaret Müfettişliği
eliyle düzenlenen 17.08.2015 tarih ve 248-C-4 sayılı soruşturma raporunda da anılan
hususlarla ilgili tespitlerin yer aldığı, bu bağlamda, Kurul'ca yapılacak incelemelerde
yeterince tatminkar bilgi ve belgelere ulaşılarak bir değerlendirme yapılması ve davacı
tarafından ileri sürülen iddiaların rekabet ihlali oluşturup oluşturmadığı yönünde etraflıca
değerlendirilmesini teminen soruşturma açılmasına karar verilmesi gerekirken,
MICROSOFT’tan talep dilen bilgilere cevaben gönderilen yazılar dikkate alınarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine yönelik işlem tesis
edilmesinde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle 25.10.2016 tarih ve 2012/1000
E.2016/3413 K. sayı ile anılan kararın iptaline hükmedilmiştir.
(6) Mezkur iptal kararının yerine getirilmesini teminen Kurul tarafından 20.04.2017 tarih ve
17-13/171-M sayı ile MICROSOFT hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir. Soruşturma açılmasına ve 4054 sayılı
Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca ilk yazılı savunmanın 30 gün içinde gönderilmesi
gerektiğine ilişkin 04.05.2017 tarih ve 5374 sayı ile yapılan bildirime mukabil gönderilen
MICROSOFT’un birinci yazılı savunması, 06.06.2017 tarih ve 3974 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
(7) Soruşturma sürecinde dosya konusu iddialar hakkında detaylı bilgiye sahip olmak
amacıyla şikayetçi İİKEO, MICROSOFT’un distribütörlerinden Logosoft Bilişim
Teknolojileri A.Ş. (LOGOSOFT) ve Arena Bilgisayar San. ve Tic. A.Ş. (ARENA), AİKEO
ve soruşturmanın tarafı MICROSOFT ile sırasıyla 19.07.2017, 15.08.2017, 17.08.2017,
11.12.2017 ve 16.08.2017 tarihlerinde görüşmeler gerçekleştirilmiştir. İlgili görüşme
sırasında MICROSOFT’tan talep edilen bilgi ve belgeler 08.09.2017 tarih ve 6408
sayıyla Kurum kayıtlarına girmiştir. Ayrıca 20.07.2017 tarihinde MICROSOFT’ta yerinde
inceleme yapılmıştır.
(8) Kurul’un 07.09.2017 tarihli toplantısında, 17-28/459-M sayılı ile soruşturmanın ilk altı
aylık süresinin bitiminden itibaren üç ay uzatılması yönünde karar tesis edilmiştir.
18-12/227-102
4/24

(9) Yürütülen soruşturmaya istinaden hazırlanan 20.01.2018 tarih ve 2011-2-379/SR sayılı
Soruşturma Raporu ve ekleri Kurul üyelerine ve MICROSOFT’a 4054 sayılı Kanun’un
45. maddesi gereğince tebliğ edilmiş ve teşebbüsün ikinci yazılı savunması ilgili yazıyla
birlikte talep edilmiştir. Soruşturma Raporunu 29.01.2018 tarihinde tebellüğ eden
teşebbüsün ikinci yazılı savunması, süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(10) MICROSOFT tarafından gönderilen, sözlü savunma talep edilmediğini bildirir yazı
09.03.2018 tarih ve 2032 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(11) MICROSOFT’un ikinci yazılı savunmasına karşılık hazırlanmış bulunan 13.03.2018
tarih ve 2011-2-379/EG sayılı Ek Görüş, Kurul üyeleri ve mezkur teşebbüse tebliğ
edilmiştir. MICROSOFT tarafından mevcut soruşturma hakkında süresi içinde Kuruma
sunulmuş bir üçüncü yazılı savunma ise bulunmamaktadır.
(12) 4054 sayılı Kanun’un 46. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılması
hususunun görüşülmesi hakkındaki 12.04.2018 tarih ve 13183850-4721 sayılı
Başkanlık Önergesi, 18.04.2018 tarihli Kurul toplantısında ele alınmış ve 18-11/202-M
sayı ile sözlü savunma toplantısı yapılmasına gerek olmadığına karar verilmiştir.
(13) Kurul, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor, Ek Görüş, toplanan
deliller, yazılı savunmalar ve incelenen dosya muhteviyatına göre 24.04.2018 tarih ve
18-12/227-102 sayı ile işbu nihai kararı tesis etmiştir.
(14) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Mevcut soruşturma çerçevesinde elde edilen bilgi ve
belgeler ışığında, dosya konusu iddialara yönelik olarak MICROSOFT’un 4054 sayılı
Kanun’u ihlal ettiğine dair herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılmadığı, dolayısıyla adı
geçen teşebbüs hakkında aynı Kanun'un 16. maddesi uyarınca idari para cezası
uygulanmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmektedir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüs: MICROSOFT1
(15) Mevcut dosyanın tarafı MICROSOFT’un ana hissedarı olan MICROSOFT Corporation
(MS Corporation), ABD kanunlarına göre kurulmuş olan %85’i halka açık bir şirkettir.
Şirketin halka açık olmayan %15’lik hissesine ise yönetim kurulu üyeleri ve yöneticiler
sahiptir. MICROSOFT ürünlerinin lisansörü olan şirketlere, MS Corporation tarafından
bölgeler verilmektedir. Türkiye’nin de içinde bulunduğu Avrupa, Ortadoğu ve Afrika
(AOA) Bölgesi’nde MICROSOFT ürünlerinin lisansörü ise MICROSOFT Ireland
Operations Limited (MIOL)’dir. MICROSOFT ürünleri, Türkiye’de bulunan iş ortakları,
büyük sistem satıcıları vb. kanallar ile MIOL tarafından lisanslanmaktadır.
(16) Hakkında inceleme yapılan teşebbüs konumundaki MICROSOFT ise pazarlama ve
satış sonrası destek hizmetleri ile teknik destek ve danışmanlık hizmetleriyle iştigal
eden, Türkiye kanunlarına göre kurulmuş bir şirkettir. Teşebbüs, ülkemizde yazılım
ürünlerinin dağıtımını doğrudan kendisi yapmamakta, yetkili distribütörleri vasıtasıyla
dağıtım ve satışı gerçekleştirmektedir.
I.2. Sektöre İlişkin Bilgi2
(17) İşletim sistemi temel olarak bilgisayar kaynaklarının (ana hafıza alanı, disk alanı, giriş
çıkış kanalları gibi) kullanımını ve dağılımını kontrol eden yazılım programıdır. İşletim
sistemi aynı zamanda kullanıcı merkezli görevleri gerçekleştiren ve uygulama adı
verilen yazılım programlarının fonksiyonlarını da desteklemektedir.

1 14.07.2017 tarih ve 11-43/933-300 sayılı Kurul kararından yararlanılmıştır.
2 03.05.2012 tarih ve 12-24/661-183 sayılı Kurul kararından faydalanılmıştır.
18-12/227-102
5/24

(18) İşletim sistemleri, kaynak kodlarının kamuya açılmadığı ve lisanslanarak kullanıcılara
sunulduğu yazılım modeli (Örneğin MICROSOFT ve Apple tarafından üretilen işletim
sistemleri) ile kaynak kodlarının kamuya açıldığı yazılım modeli (Linux ve Android
işletim sistemleri gibi) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
(19) İşletim sistemlerinin yanında bilgisayarlarda çeşitli amaçlara yönelik olarak kullanılan
uygulama programları bulunmaktadır. Bunlar içerisinde yer alan internet tarayıcısı, ofis
programları ve ortam oynatıcıları günlük hayatta sıkça kullanılan yazılımlardır. Bu
yazılımlardan internet tarayıcısı ve ortam oynatıcılara genellikle internet üzerinden
ücretsiz erişim mümkünken, MICROSOFT tarafından üretilen MS Office programları
lisans bedeli karşılığında verilmekte, bununla birlikte açık kaynak olarak tasarlanan
Open Office’e erişim ise ücretsiz sunulmaktadır. Mevcut durumda işletim sistemleri
pazarında MICROSOFT en büyük oyuncu konumundadır.
I.3. İlgili Pazar
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(20) İşletim sistemleri, internet tarayıcısı, ofis programları ve ortam oynatıcılarının her biri,
farklı amaçlara ve ihtiyaçlara yönelik olmaları ve farklı kişiler tarafından sunulabilmeleri
bakımından arz ve talep açısından ikame edilebilir ürün pazarları içerisinde yer
almamaktadır.
(21) Kullanıcıların işletim sistemleri yerine ikame edebilecekleri başka bir ürünün
bulunmamasının en önemli nedeni, işletim sistemleri üretiminin çok büyük miktarda
sabit yatırım gerektirmesidir. Aynı zamanda yazılım endüstrisinin özellikleri nedeniyle
ortaya çıkan şebeke dışsallıkları işletim sistemlerinin arzı bakımından önemli bir rol
oynamaktadır. Tek başına işletim sistemini piyasaya sürmek yeterli olmamakta, aynı
zamanda bu sistem üzerinde tüketicilerin kullanabileceği miktarda uygulama
programının bulunması gerekmektedir. Uygulama programı üreticileri ise temeli geniş
olan işletim sistemleri için program yazmakta, yeni ortaya çıkan işletim sistemleri,
program üreticilerinin desteğini kolaylıkla çekememektedir. Dolayısıyla, arz yönünden
diğer yazılım üreticilerinin bu pazara girmelerinin önünde önemli giriş engelleri
mevcuttur. Bu bağlamda, “işletim sistemleri pazarı”, yazılım ürünleri içerisinde ayrı bir
ürün pazarını oluşturmaktadır. İşletim sistemlerinin kullanım amacına göre farklılaştığı
ve bilgisayar, tablet bilgisayar, mobil cihazlar ve sürücülere yönelik olarak
üretilebildikleri bilinmektedir.
(22) Özellikle son yıllarda, tablet bilgisayar ve akıllı mobil cihazların gelişimi ve
yaygınlaşmasıyla birlikte, bu ürünlere yönelik işletim sistemleri, talep ve arz ikamesi
bakımından “bilgisayar işletim sistemlerinden” ayrı bir ürün olarak gelişmeye
başlamıştır. Bu çerçevede, işletim sistemleri pazarının “bilgisayarlarda kullanılan işletim
sistemleri”, “tablet bilgisayarlarda kullanılan işletim sistemleri”, “mobil cihazlarda
kullanılan işletim sistemleri” ve “sunucularda kullanılan işletim sistemleri” şeklinde alt
pazarlarda incelenmesi mümkündür.
(23) Ayrıca her bir uygulama yazılımı türünün farklı tüketici ihtiyaçlarına cevap vermesi
nedeniyle, her bir yazılım grubu özelinde, “ofis programları”, “ortam oynatıcıları” ve
“işletme çözümleri” gibi ayrı ürün pazarlarından söz edilebilmektedir.
(24) Sunulan bilgi ve açıklamalar ışığında, mevcut dosya bakımından ilgili ürün pazarları
“bilgisayarlarda kullanılan işletim sistemleri pazarı” ve “ofis programları pazarı” şeklinde
tanımlanmıştır.
18-12/227-102
6/24

I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(25) Dosya konusu ürünlerin ticaretinin dünya çapında yapıldığı ve bu pazarlarda rekabet
şartlarının global çapta oluştuğu, dolayısıyla Türkiye içinde bölgesel bir ayrımın söz
konusu olmadığı hususları dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
I.4. Dosya Kapsamında Yapılan Tespitler
I.4.1. Soruşturma Konusu “3+ Projesi” Hakkında Bilgi
(26) Mevcut dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre 3+ projesi, Ankara ve İstanbul
İnternet Kafeciler Esnaf Odalarının, müşterilerine sağlıklı ve temiz bir ortamda güvenli,
hızlı ve kaliteli hizmet veren internet kafelerin markalaşma çabalarını desteklemek
amacıyla başlattıkları bir projedir. "3+" logosu "güvenli", "hızlı", ve "konforlu" sıfatlarını
ifade etmek üzere seçilmiş ve AİKEO adına 2009/65697 numarayla Türk Patent
Enstitüsü'nde marka olarak tescil edilmiştir.
(27) 3+ projesi çerçevesinde internet kafelerde korsan yazılımın azaltılması amaçlanmıştır.
Söz konusu projenin uygulanması için görüşmelerin yapıldığı dönemde internet
kafelerdeki şahsi bilgisayarların (personel computer-PC) %98’inin lisanslanmamış
olduğu, başka bir deyişle korsan yazılım kullanımının oldukça yüksek olduğu
bilinmektedir. Bu bağlamda, MICROSOFT 2011 yılında, çeşitli ülkelerde uyguladığı
mevcut internet kafe yasallaştırma programlarına uygun olarak 3+ projesini
desteklemeye ve MICROSOFT I-Cafe Programını Türkiye’de uygulamaya karar
vermiştir. Mezkur proje kapsam bakımından, Windows 7 Professional (Pro) ve Office
Pro Plus 2010 ürünleri ile bu iki ürünün her biri için kiralama haklarını içermektedir.
(28) Dosya kapsamında MICROSOFT’ta yapılan yerinde incelemede edinilen bilgilere göre
3+ projesinden yararlanmak için gerekli şartlar şu şekildedir:
 İnternet Kafe programından sadece internet kafe olan işletmeler faydalanabilir.
İnternet kafenin ruhsata sahip olması ve bir Odaya bağlı olması gerekmekte olup,
işletmeden internet kafe olduğuna dair evrakın beyan edilmesi istenecektir.
 Program dahilinde Windows 7 Pro 30 Haziran 2012'ye kadar geçerlidir.
 Program dahilinde Office Pro ürünü 31 Aralık 2011'e kadar geçerlidir. Ancak,
programın geçerlilik süresinin Haziran 2012'ye kadar uzatılması planlanmıştır.
 Program temel olarak yasallaştırma amacı taşımaktadır. Bu sebeple, internet
kafeler program dahilinde bir kez alım yapabilirler.
 Ürünler, lisanssız mevcut PC’leri lisanslamak için kullanılır. Aynı versiyon ve PC
için süresizdir.
 Lisanslar ilgili PC ile birlikte devredilebilir.
 Siparişleri sadece yetkili iş ortakları geçebilir.
 İnternet kafeler programdan internet kafe portalına kayıt yaparak ve kayıt
esnasında pazarlama sözleşmesini sistem üzerinde imzalayarak
faydalanabilirler.

18-12/227-102
7/24

I.4.2. Gümrük ve Ticaret Bakanlığına Bağlı Gümrük ve Ticaret Müfettişliği Raporu
(29) 3+ projesi ile ilgili olarak bir başka dosya özelinde Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın
başvurusu üzerine yapılan önaraştırma hakkında Kurul tarafından 14.07.2011 tarih ve
11-43/933-300 sayı ile soruşturma açılmasına gerek olmadığı kararı verilmiştir. İşbu
soruşturmaya vücut veren ilgili Danıştay kararında atıf yapılması nedeniyle içerdiği
temel noktalara aşağıda yer verilen 12.08.2010 tarih ve 2 sayılı Gümrük ve Ticaret
Müfettişliği inceleme raporu3nda özetle,
 İİKO, AİKO ve MICROSOFT ile müştereken gerçekleştirilen 3+ projesi ile lisans
başına 10 Dolar rant oluşturulduğu ve Oda’ya ait şirket aracılığı ile satış yapıldığı
iddiasının bu yönüyle doğru olduğu,
 Ancak bahsi geçen rantın esasen piyasada zaten mevcut olduğu, (hatta yaklaşık
500 Dolarlık satış fiyatı ile daha yüksek bir rantın bulunduğu) böylece söz konusu
3+ özendirmeli satış projesi ile piyasadaki mevcut rantın düşürüldüğü bu
hususun da satın alan Oda üyesi internet kafelerin zararına olmadığı,
 3+ projesi içerisindeki programlar için araya taşeron firma koyarak para
kazandıkları hususunun gerçeği yansıtmadığı,
 MICROSOFT’un 3+ promosyon ürünlerine ilişkin lisansların süresiz olduğuna
ilişkin açıklamasının bulunduğu ve bunun da Oda'nın web sitesinde yayınlandığı,
böylece lisans süresinin açıklığa kavuştuğu, buna karşın, işbu dosyaya konu
şikayetin ekinde de yer alan “open lisans sözleşmesi”ndeki hükümlerin yeterince
açık olmadığı, gerçekten süre konusunda tartışma yaratacak şekilde hükümler
bulunduğu,
 Mezkur sözleşmenin 8. maddesine göre lisans devrinin mümkün olduğu, ancak
maddenin açık ve anlaşılır nitelik taşımadığı, söz konusu lisansların
bilgisayardan ayrı devrinin yasaklandığı hususunun doğru olmadığı, bununla
birlikte esas şikayete konu olan 3+ projesi için özel olarak konulan bir hükme ilgili
sözleşmede yer verilmediği,
 Aynı sözleşmenin 2/e.III. maddesiyle, ürünlerin üçüncü kişilere kiralanmasının
yasak olduğunun hükme bağlandığı, bilgisayarlarını belirli bir ücret karşılığında
belli bir süreliğine müşterisinin kullanımına sunmak diğer bir ifade ile "kiralamak"
şeklinde hizmet üreten internet kafeler için böyle bir sınırlamanın faaliyet
göstermeyi imkansız kılacağı,
 MICROSOFT’un, internet kafecilerin ellerindeki eski versiyon (Home Edition)
programlara ilişkin lisansları geçersiz saymadığı, ancak, sadece ev kullanımı için
üretilen programların işyerlerinde ticari maksatla kullanılması halini kendi
lisanslama kurallarına uygun bulmadıkları, böylece iddianın bu yönü ile doğru
olduğu, nitekim bu iddia konusunun kiralama hakkı adı altında yeni bir ürün
yaratıldığı iddiası ile aynı niteliği taşıdığı,

3 İşbu kararın “Dosya Evreleri” bölümü kapsamında, ilgili Danıştay hükmünde 17.08.2015 tarih ve 248-C-
4 sayı ile atıf yapıldığı belirtilen soruşturma raporu, buradaki 12.08.2010 tarih ve 2 sayılı rapor ile aynı
içeriğe sahiptir.
18-12/227-102
8/24

 Ticari işletmelerde kullanılan programların kullanılan bir iş için teknik olarak
yeterli olup olmadığı hususunun kullanıcıyı doğrudan ilgilendirdiği, satıcının karar
verebileceği veya tasarrufta bulunacağı bir husus olmadığı, nitekim
MICROSOFT’un piyasada hakim durumda olduğu hususu da göz önünde
bulundurulunca konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi
gerektiği,
 Ürünlerin satıcılarca genelde 100 Dolar fiyattan satıldığı, piyasada mevcut
satıcılar arasında uyumlu bir eylem olabileceği
hususları ifade edilmektedir.
I.4.3. Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgiler
(30) Soruşturma çerçevesinde MICROSOFT’ta 20.07.2017 tarihinde yerinde inceleme
gerçekleştirilmiştir. Söz konusu incelemede MICROSOFT’un 3+ projesi uyarınca işletim
sistemi ile Office ürünlerini bağlama yapmak suretiyle birlikte sattığı iddiası başta olmak
üzere belirtilen dönemde MICROSOFT’un rekabeti kısıtlayıcı eylemde bulunduğuna
yönelik herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamamıştır.
(31) Yapılan yerinde incelemenin ardından şikayete konu internet kafe projesi çerçevesinde
MICROSOFT tarafından kafelere satışı yapılmış olan Windows 7 Pro (başlangıç olarak
Windows 7 Pro'ya yükseltme haklarını içeren Windows Vista Business ürünü, Windows
7 piyasaya çıktıktan sonra Windows 7 Pro ürünü) ve Office Pro Plus 2010 ürünlerinin
distribütörler tarafından yapılan tahmini satış miktarı, yazılım ürünlerinin proje
kapsamında ve proje dışındaki satış fiyatına ilişkin bilgi talep edilmiştir.
I.4.4. Distribütörlerle Yapılan Görüşmelerde Elde Edilen Bilgiler
I.4.4.1. LOGOSOFT ile Yapılan Görüşme
(32) LOGOSOFT ile 15.08.2017 tarihinde yapılan görüşmede,
 Soruşturma konusu internet kafelere yönelik 3+ projesi çerçevesinde
MICROSOFT'un LOGOSOFT, ARENA ve Index olmak üzere üç distribütörü
bulunduğu, ayrıca otuz adet iş ortağı seçildiği, bu iş ortaklarının arasında İİKEO,
AİKEO, Sentim Bilişim Teknolojileri Sanayi Ticaret A.Ş, Dedeoğlu Bilgi İşlem Ltd.
Şti. gibi şirketlerin yer aldığı,
 Mezkur projenin, internet kafelerin yasal lisansları kullanmalarını sağlama amacı
güttüğü, normal şartlarda 1000 ABD Doları civarında tutan lisans ücretlerinin
proje sayesinde 100 ABD Doları gibi düşük bir fiyattan internet kafelere satıldığı,
söz konusu satışın yaklaşık 6-7 ay devam ettiği,
 LOGOSOFT olarak İİKEO’nun kurduğu şirkete son yazılım satış faturasını
02.04.2010 tarihinde kestikleri,
 Proje bağlamında yazılım lisansının internet kafenin işletmesi adına, kafedeki
bilgisayar adedince verildiği, anlaşmaya göre internet kafelerin Oda’nın
bünyesindeki şirkete, şirketin ise distribütöre ödeme yapması gerektiği,
 LOGOSOFT olarak şirket bünyesinde, lisansı üyeler adına düzenleyip Oda’ya
bağlı şirkete teslim ettikleri, ancak internet kafe sahiplerinin bazılarının, ödemeyi
kendi kredi kartından değil de başkasının kredi kartından (sanal postan) yaptığı,

18-12/227-102
9/24

 İİKEO’nun eski yönetimiyle yeni yönetimi arasında husumet gelişince, yeni
yönetimin eski yönetimi kışkırtarak ve ödeme yapan kişilerin lisanslarını
almadıklarını göstererek ödedikleri paraları geri almalarını istedikleri, böylelikle
ödemelerin iptal edildiği ve şirket olarak kendilerinin parayı geri vermek
durumunda kaldıkları, bununla birlikte lisansların iptal edilmediği, sonuç olarak
yaklaşık 30.000 Dolar civarında zarar ettikleri,
 Lisanslamanın temel anlamda üç farklı türünden bahsedilebileceği, bunlardan
ilkinin orijinal donanım üreticisi (original equipment manufacturer-OEM) lisansı
olduğu, OEM lisanslamada lisansın cihaza bağlı olduğu ve devir hakkı
bulunmadığı, ikinci tür lisanslama şekli olarak kurumların kullandığı “open
lisans”ta ise lisansın ilgili kuruma özel olduğu ve kiralama hakkı bulunmadığı,
burada kaç kullanıcının siparişi geçilmişse, o adette kullanım hakkı verildiği,
üçüncü lisans türü olan “kutu lisanslama”da ise lisansın kurumlar için değil
bireyler için verildiği,
 Mevcut durumda cloud (bulut) uygulamalarının gelişmesiyle birlikte artık open
satın alma modelinin de iki yıl içinde biteceğini öngördükleri, artık MICROSOFT
ürünlerinde de kiralama sistemine geçildiği, bu bağlamda kurumlar ve bireylerin
ürünleri kiralayıp kullandıkları kadar ödeme hakkına sahip oldukları,
 İnternet kafelerin kısmi bilgisayar devrinin MICROSOFT tarafından lisans
devrinin yasak olduğu gerekçesiyle kısıtlandığı iddiasının gerçekçi olmadığı, zira
halihazırda internet kafelerin işletmelerdeki tüm bilgisayarlar için lisans almak
zorunda olmadığı,
 Nitekim, böyle bir zorunluluk olduğu varsayılsa dahi internet kafelerin tüm
bilgisayarları için lisans alıp almadığının denetiminin MICROSOFT için fiziki
olarak mümkün olmayacağı,
 Türkiye'deki internet kafelerde bulunan bilgisayarlarda lisanslı ürün kullanımının
%10’u geçmediği göz önüne alındığında, 3+ projesi çerçevesinde kafelere lisans
satışının tüm bilgisayarları içermediğinin anlaşılabileceği,
 Dolayısıyla, MICROSOFT'un lisans devir yasağı koymuş olması durumunda
dahi, lisanslı bilgisayarların devri ya da çoğu orijinal lisanslı olmayan, kopya
yazılımla devam eden bilgisayarların başka bir işletmeye devri konusunda
herhangi bir sorun bulunmadığı, Türkiye'de kafelerde kullanımda olan bilgisayar
sayısı ve lisans sayısı karşılaştırıldığında benzer çıkarımın yapılabileceği,
 Ayrıca, piyasa değeri 1000 ABD Doları’na yaklaşık olan ve internet kafelerde
lisanslı ürün kullanımını özendirmek için aşağı yukarı 100 ABD Doları’na satışa
sunulan yazılımların devrinde serbesti tanımanın, kampanyanın amacına aykırı
olacağı ve kötüye kullanıma yol açabileceği, dolayısıyla kampanyanın internet
kafelerdeki yazılımları yasallaştırma gayesiyle sınırlı ve buna uygun olduğu
hususları ifade edilmiştir.

18-12/227-102
10/24

I.4.4.2. ARENA ile Yapılan Görüşme
(33) ARENA ile 17.08.2017 tarihinde yapılan görüşmede,
 3+ internet kafe projesinin yürütüldüğü dönemde MICROSOFT’un lisanssız ürün
kullanan tüm işyerlerine uyarı yazısı gönderdiği, mezkur uyarı vasıtasıyla ilgili iş
yerlerine lisanssız ürün kullanımına son verilmesi, aksi takdirde yasal yollara
başvurulacağının iletildiği, bahsedilen uyarı uygulamasının internet kafelerin yanı
sıra sektörde bağımsız lisanssız ürün kullandığı tespit edilen pek çok işletmeye
de yöneltildiği ve bunun MICROSOFT’un yasal hakkı olduğu,
 Kampanyadaki lisans fiyatları bakımından, bilişim sektöründe tüm ürün
gruplarında kampanya fiyatları ile standart fiyatlar arasında önemli farklar
oluşabildiği, örneğin, 800 Dolarlık bir ürünün 400 Dolara düşebildiği, incelemeye
konu kampanya kapsamında da normal satış fiyatı 400-500 Dolar civarında olan
MICROSOFT lisanslarının, geçici bir proje aracalığıyla internet kafelere oldukça
uygun indirimli fiyatlarla satıldığı,
 Kampanya bünyesinde Windows işletim sistemi ve Office lisanslarının internet
kafelere beraberce ya da ayrı ayrı satın alınabilecek şekilde sunulduğu,
 Kampanya çerçevesinde ürün satışında zorlayıcı bir şekilde bağlama yapıldığı
iddiasının gerçeği yansıtmadığı, nitekim ürünlerin fiiliyatta ayrı ayrı da satıldığı,
fiyat indirimlerinin maliyetinin MICROSOFT tarafından karşılandığı,
 Bu paralelde, internet kafelere yönelik yürütülen kampanyanın diğer kurum ya da
kuruluşlara yapılan kampanyalardan herhangi bir farklılık arz etmediği,
 MICROSOFT tarafından bu ürünlerin alınması yönünde internet kafe
işletmecilerine herhangi bir zorlama yapılmadığı, nitekim bu ürünlerin satış
modelinde MICROSOFT’un internet kafelere doğrudan satış yapmadığı,
 MICROSOFT’un ürünlerini doğrudan ARENA da dahil olmak üzere
distribütörlerine, d