Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-1-49 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 17-35/538-229
Karar Tarihi : 26.10.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Harun GÜNDÜZ, Hakan EREK, Dilan TOPRAK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Ateş Çelik İnşaat Taahhüt Proje Mühendislik San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Evren GÜLDOĞAN
8. Gazeteciler Sitesi 2. Söltaş Evleri Hare Sok. No: 20 K:6
34255 Levent/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Bordo Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş.
Karaoğlan Mah. Karaoğlan Küme Evleri No:379
(Ankara-Konya Karayolu 23. Km.) Gölbaşı/Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: Ateş Çelik İnşaat Taahhüt Proje Mühendislik Sanayi ve
Ticaret A.Ş. ile Bordo Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. arasında imzalanan
Serbest Tüketici Enerji Alım Sözleşmesi’nin rekabet etmeme yükümlülüğüne
ilişkin maddeler içerdiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Bordo Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş.
(BORDO) ile Ateş Çelik İnşaat Taahhüt Proje Mühendislik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ATEŞ
ÇELİK) arasında imzalanan Serbest Tüketici Enerji Alım Sözleşmesi’nin (Sözleşme)
ATEŞ ÇELİK’in diğer tedarik şirketlerinden elektrik alımı yapmasını engellemekte
olduğu ve söz konusu Sözleşme’nin 4. ile 14. maddelerinin ise ATEŞ ÇELİK’in satın
almış olduğu elektriğin yeniden satışını yapmasını sınırlamakta olduğu hususları iddia
edilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)
kapsamında gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.01.2016 tarih ve 280 sayı ile giren
başvuru üzerine Rekabet Kurulunun (Kurul) 02.03.2016 tarih ve 16-07/140-M sayılı
kararı ile 2012/2 sayılı Rekabet İhlallerine İlişkin Başvuru Usulüne Dair Tebliğ’in 5/4
maddesi uyarınca, yapılan başvuru hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi
bir işlem yapılmasına gerek olmadığına karar verilmiştir.
(4) Takiben ATEŞ ÇELİK’in açtığı dava üzerine, Ankara 15. İdare Mahkemesinin
26.04.2017 tarih ve 2016/1923 E., 2017/1132 K. sayılı kararı ile, Kurul tarafından,
şikayetin 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığının saptanması halinde, aynı
Kanun’un 42/2. maddesi uyarınca reddedilmesi mümkün bulunmakla beraber, şikayet
edilen hususlarla ilgili olarak, eylemin Kanun’un 4. veya 6. maddesi anlamında bir ihlal
olup olmadığının nitelendirilebilmesi için, anılan Kanun’un “Kurulun İnceleme ve
Araştırmalarında Usul” başlıklı dördüncü kısmındaki, Kurul’un inceleme ve
araştırmalarında uyulması zorunlu olan usullerin uygulanmasının ve önaraştırma
kararının verilmesinin gerekli olduğu, davalı idarece soruşturma açılmasına gerek olup
olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verilmesi gerekirken, belirtilen
sürece uyulmaksızın doğrudan 4054 sayılı Kanun uyarınca herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığına karar verilmesinde hukuka uyarlılık görülmediği
belirtilerek ilgili Kurul kararı iptal edilmiştir.
17-35/538-229
2/9

(5) Bunun üzerine ilgili Mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi kapsamında
düzenlenen 22.08.2017 tarih ve 2017-1-49/BN-1 sayılı Bilgi Notu, Kurulumuzun
07.09.2017 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 17-28/469-M sayıyla önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Konuya ilişkin karar uyarınca düzenlenen 10.10.2017 tarih
ve 2017-1-49/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(6) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İncelenen Taraf ve Başvuru Sahibine İlişkin Bilgiler
(7) Dosyadaki bilgilere göre, hakkında önaraştırma yürütülen BORDO, Güriş Holding
bünyesinde bulunmakta olup, tamamı yenilenebilir enerji kaynağı kullanan enerji
santrallerinde üretilen elektrik enerjisinin toptan satışını gerçekleştirmektedir. BORDO
enerji alımı, satımı ithalatı ve ihracatı faaliyetlerini gerçekleştirmektedir.
(8) Başvuru sahibi ATEŞ ÇELİK ise, çelik konstrüksiyon imalatı pazarında ve bu alanda yer
alan farklı alt ürün pazarlarında faaliyet göstermektedir. Çelik konstrüksiyon yapılar
taşıyıcı sistemi çelikten imal edilen, dolayısıyla geniş ölçeklerde ve yüksek yapılar
olarak imal edilme imkanı olan ve mukavemeti yüksek yapılardır. ATEŞ ÇELİK farklı
alanlarda konstrüksiyon elemanlarının imalatı ile iştigal etmiş olmakla beraber mevcut
durumda rüzgar enerji santrali kulesi imalatına odaklanmıştır.
I.2. İlgili Pazar
(9) ATEŞ ÇELİK tarafından yapılan şikâyetin temelde elektrik perakende satışına yönelik
olduğu ve ATEŞ ÇELİK’in sanayi grubunda yer alan bir müşteri olduğu
düşünüldüğünde, ilgili ürün pazarının “sanayi müşterilerine yapılan elektrik perakende
satışı pazarı” olarak tanımlanabileceği, yanı sıra ATEŞ ÇELİK’in BORDO tarafından
elektriğin yeniden satışına ilişkin Sözleşme ile getirdiği kısıtlamaları da şikayet ettiği
dikkate alındığında, “elektrik toptan satış pazarının” bir diğer ilgili ürün pazarı olabileceği
değerlendirilmektedir.
(10) ATEŞ ÇELİK’in İzmir’in Bergama ilçesinde faaliyet gösterdiği ve Kurulumuz içtihadının
elektrik perakende satış piyasasına ilişkin “bölgesel” nitelikli coğrafi pazar tanımlamak
yönünde olduğu dikkate alındığında, ilgili coğrafi pazar “İzmir ve Manisa (Gediz elektrik
dağıtım bölgesi) illeri” olarak belirlenebilecektir.
(11) Öte yandan, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz ’un 20. paragrafı da dikkate
alınmak suretiyle, dosya konusu iddialar bakımından hem ilgili ürün pazarı hem de ilgili
coğrafi pazar açısından kesin bir pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
I.3. İlgili Mevzuat ve Sektöre İlişkin Bilgiler
(12) Başvuru kapsamında ATEŞ ÇELİK tarafından temel olarak, ATEŞ ÇELİK’in rakip
teşebbüslerden elektrik enerjisi tedarik etmesinin ve BORDO tarafından tedarik edilen
elektrik enerjisinin yeniden satışının engellendiği, bu uygulamaya neden olan
Sözleşme’nin 4. ve 14. maddelerinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliğ’inde (2002/2 sayılı Tebliğ) tanımlanan rekabet etmeme yükümlülüğü
niteliğinde olduğu, BORDO ile ATEŞ ÇELİK arasındaki Sözleşme’nin belirsiz süreli
olması nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı olduğu, ayrıca Sözleşme’nin 4. ve 14.
maddelerinin anılan Tebliğ’in 4. maddesine de aykırı olduğu iddia edilmektedir. Bu
bağlamda öncelikle belirtilen hususlara ilişkin olarak elektrik piyasasına dair mevcut
olan düzenlemeler incelenmiştir.

17-35/538-229
3/9

(13) ATEŞ ÇELİK’in tedarik ettiği elektriği veya opsiyonu başka tüketicilere satması
konusunda elektrik piyasası mevzuatında lehe veya aleyhe herhangi bir düzenleme
bulunmadığı anlaşılmaktadır. Elektriğin yeniden satışında olduğu gibi kendi tedarikçisini
seçme hakkına sahip olan tüketicilerle tedarikçiler arasında yapılacak ikili anlaşmaların
süresine ilişkin olarak da yürürlükte olan elektrik mevzuatında herhangi bir hüküm yer
almamaktadır1. Tüketicilerin bir araya gelerek elektrik taleplerini birleştirmeleri ve bu
şekilde ortak sayaç üzerinden elektrik tedarik etmelerine ilişkin olarak da elektrik
piyasası mevzuatında herhangi bir hüküm bulunmamaktadır2.
(14) Yukarıda belirtilen hususların elektrik piyasasındaki karşılığını irdelemenin yanı sıra dile
getirilen yeniden satış ve talep birleştirme gibi hususların elektrik piyasasının
işleyişindeki rolüne aşağıda kısaca değinilmiştir.
(15) Bilindiği üzere elektrik piyasasında devam etmekte olan serbestleşme süreci
neticesinde eskiden kamu tekelinin kontrolünde dikey bütünleşik olarak verilmekte olan
elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı ve tedariki gibi hizmetler, birbirlerinden ayrıştırılarak
rekabete açılmış veya düzenlenen özel tekellere dönüştürülmüştür. Bu kapsamda
piyasa katılımcılarının yönetmesi gereken değişkenler hem çeşitlenmiş hem de eskisine
nazaran daha kritik hale gelmiştir. Çeşitlenen ve daha önemli hale gelen değişkenlerin
yönetilmesi için de elektrik toptan satış piyasaları çok kritik hale gelmiştir.
(16) Bu bağlamda elektrik toptan satış piyasalarında olabildiğince fazla sayıda katılımcı
olması, toptan piyasada ortaya çıkan referans fiyatın daha sağlıklı olmasını ve piyasa
katılımcılarının risklerini daha rahat yönetmesini sağlamaktadır. Tam da bu noktada
demir-çelik, çimento, seramik ve kimyasallar gibi elektrik tüketiminin yoğun olduğu
alanlarda faaliyet gösteren müşterilerin, tedarikçilerle yaptıkları anlaşmalar sonucunda
elde ettikleri elektrik enerjisini ve/veya elektrik enerjisini elde etme opsiyonunu başka
oyunculara satabilmesinin toptan satış piyasasına yeni oyuncuların eklenmesi anlamına
geleceği, bu durumun toptan elektrik piyasasının derinliğinin artmasına katkı
sağlayacağı, dolayısıyla da rekabetçi bir etki yaratacağı değerlendirilmektedir.
(17) Öte yandan elektrik perakende satışı tarafında da serbestleşme sayesinde birçok
tüketici kendi tedarikçisini seçme hakkını elde ederek, daha ucuz elektriğe erişme
imkanına kavuşmuştur. Ancak elektrik perakende satış faaliyetinin tüketici ayağının
homojen olmadığı düşünüldüğünde, büyük tüketime sahip olan müşterilerle, mesken ve
küçük ticarethane gibi küçük tüketime sahip olan müşterilerin tedarikçilerle pazarlık
yapma güçleri doğal olarak eşit olmamakta, bu anlamda küçük ölçekli müşterilerin
serbestleşmeden daha az fayda sağlaması gündeme gelmektedir. Bu çerçevede küçük
ölçekli müşterilerin taleplerini birleştirerek daha büyük bir ölçek elde etmelerinin ve bu
şekilde daha uygun koşullarda elektrik tedarik etme imkanına erişmelerinin hem
rasyonel hem de rekabetçi bir davranış olduğu söylenebilecektir. Talep birleştirme
davranışı küçük müşteriler arasında gerçekleştiğinde, etkisini sadece perakende satış
piyasasında gösterebilecekken, büyük müşteriler arasında yapılacak talep birleştirme
ise hem perakende hem toptan satış piyasalarında etkili olacaktır.
(18) Özetle, son kullanıcıların tedarik ettikleri elektriğin yeniden satışını yapabilmeleri ve
taleplerini birleştirerek belli bir ölçeği yakalamalarının elektrik piyasasının rekabetçi
gelişimi açısından önemli olduğu değerlendirilmektedir.

1 Kamuoyu ve Kurumumuzla paylaşılan Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği taslağında serbest tüketicilerle
tedarikçiler arasında yapılan ikili anlaşmalara iki yıllık bir süre sınırı getirilmesi öngörülmektedir.
2 Her ne kadar ATEŞ ÇELİK cevabi yazısında, Serbest Tüketici Yönetmeliği’nde talep birleştirmeye ilişkin
hüküm olduğunu ifade etse de, söz konusu Yönetmeliğin mevcut durumda yürürlükte olmadığı
anlaşılmaktadır ( ).
17-35/538-229
4/9

I.4. Elde Edilen Bulgular
(19) Önaraştırma kapsamında 12.09.2017 tarih ve 11405 ile11403 sayılı yazılar ile BORDO
ve ATEŞ ÇELİK’ten başvuruda dile getirilen hususlara ilişkin bilgi talep edilmiştir.
I.4.1. BORDO’dan Gelen Bilgi ve Belgeler
(20) BORDO tarafından 21.09.2017 tarihinde Kurumuza gönderilen cevabi yazıda,
- 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda (6446 sayılı Kanun) ve ilgili diğer mevzuatta
sanayi müşterisi olarak tanımlanan bir tüketici tanımının bulunmamakta olduğu,
- 6