Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-2-2 (Muafiyet/Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 17-26/394-173
Karar Tarihi : 09.08.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Dr. Bülent GÖKDEMİR, Kemal KÜÇÜKKAVRUK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Bilişim Sanayicileri Derneği İktisadi İşletmesi
Temsilcileri: Av. Cansu BAYRAM ve Av. Gökhan MUHTARANLAR
Esentepe Mahallesi Koreşehitleri Caddesi İstanbloom, No:16-1
Kat:11 Daire:75 Zincirlikuyu, Şişli / İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği
kapsamında teşebbüs yükümlülüklerinin Bilişim Sanayicileri Derneği İktisadi
İşletmesi aracılığıyla yerine getirilmesi için hazırlanan üyelik sözleşmesine menfi
tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 06.01.2017 tarih ve 85 sayı ile giren
ve en son 06.04.2017 tarih ve 2435 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 14.07.2017 tarih ve 2017-2-2/MM sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, üreticilerin “Atık Elektrikli ve Elektronik
Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği” kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmek üzere
Bilişim Sanayicileri Derneği tarafından kurulan Bilişim Sanayicileri Derneği İktisadi
İşletmesi’nin üyelik sözleşmesine,
- Yetkilendirilmiş kuruluş olan Bilişim Sanayicileri Derneği İktisadi İşletmesi’nin çatısı
altında kurulacak kolektif sistemin, rakip konumundaki teşebbüsleri bir araya getiren
yatay nitelikte bir ilişki olması ve sözleşmenin münhasırlık hükmü barındırması
sebepleriyle menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- Mevcut haliyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 5. maddesinde sayılan koşulları karşılaması nedeniyle bireysel muafiyet
tanınabileceği
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD)
(4) 1979 yılında kurulan TÜBİSAD, bilgi teknolojileri, telekomünikasyon ve yeni medya
alanlarında faaliyet gösteren şirketlerin oluşturduğu bir dernektir. Dernek, Türkiye’de
kayıtlı olan birbirinden bağımsız, bilişim teknolojileri, telekomünikasyon ve yeni medya
alanında donanım, yazılım ve/veya hizmet sunan firma, dernek, şirket veya
bölümlerinden oluşmaktadır. Hâlihazırda yaklaşık 180 üyeye sahiptir.

17-26/394-173

2 / 13

(5) Derneğin yönetimi, tüzüğü çerçevesinde belirlenen yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile
gerçekleştirilmektedir. Yönetiminde herhangi bir grup ya da şirkete özgü bir kontrol gücü
olmayan Dernek, yasalar gereği kar amacı da gütmemektedir.
(6) Dernek sözleşmeye konu olan atık toplama, taşıma, geri dönüşüm ve geri kazanım
yükümlüklerini “yetkilendirilmiş kuruluş” niteliğini haiz olan ve TÜBİSAD Yönetim Kurulu
kararı ile kurulan TÜBİSAD İktisadi İşletmesi aracılığıyla sürdürmektedir.
(7) G.1.2. Sözleşmeye Taraf Olan Diğer Teşebbüsler
(8) Sözleşmeye bir kısmı Dernek üyesi toplamda 41 teşebbüsün taraf olması
planlanmaktadır. Dernek üyelerine sözleşmeye tabi olma zorunluluğu getirilmemiştir.
Sözleşmeye taraf olarak atık toplama sistemine dâhil olacak teşebbüsler de
bulunmaktadır.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(9) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da, 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’e atıfta bulunularak ilgili ürün
pazarının tespitinde dikkate alınacak unsurlar belirtilmektedir. Buna göre belirli bir ürün
ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazarlar ilgili ürün
pazarını oluşturmaktadır. Bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda yer alabilmesi için bu
ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları açısından benzer
olmaları ve birbirleriyle ikame edilmeleri gerekmektedir. Ayrıca tespit edilen pazarı
etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilebilmektedir.
(10) TÜBİSAD İktisadi İşletmesi 21.08.2015 tarihinden itibaren, 3. ve 4. kategoride (TV
monitör ve bilişim, telekomünikasyon, tüketici ekipmanı) yer alan evsel atık elektrikli ve
elektronik eşyaların (AEEE) toplanması ve geri dönüşümü işlerini yetkilendirilmiş kuruluş
sıfatıyla yürütmektedir. Mevzuat kapsamında evsel elektrikli ve elektronik eşya (EEE)
üreticilerinin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmesi amacıyla belediyelerle ve özel
teşebbüslerle anlaşan TÜBİSAD yalnızca bir bölgede değil, ülke sathında faaliyetlerini
yürütmektedir.
(11) Yukarıda verilen bilgiler ışığında, ilgili pazar “AEEE toplama pazarı” olarak belirlenmiştir.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(12) İlgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

17-26/394-173

3 / 13

G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
G.3.1. Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği (YÖNETMELİK)
(13) T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (BAKANLIK) tarafından, Avrupa Birliği uyum sürecinde
uyumlaştırmakla yükümlü olunan elektrikli ve elektronik eşyalara ilişkin iki Direktife1
paralel olarak hazırlanan YÖNETMELİK, 22.05.2012 tarih ve 28300 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanmıştır. YÖNETMELİK’in amacı, elektrikli ve elektronik eşyaların
üretiminden nihaî bertarafına kadar çevre ve insan sağlığının korunması amacıyla bu
eşyalarda bazı zararlı maddelerin kullanımının sınırlandırılması, bu sınırlandırmalardan
muaf tutulacak uygulamaların belirlenmesi, EEE ithalatının kontrol altına alınması,
elektrikli ve elektronik atıkların oluşumunun ve bertaraf edilecek atık miktarının
azaltılması için yeniden kullanım, geri dönüşüm, geri kazanım yöntem ve hedeflerine
ilişkin hukuki ve teknik esasları düzenlemektir. YÖNETMELİK, bu yükümlülüklerin
BAKANLIK tarafından belirlenen belirlenen esaslar dâhilinde oluşturulan ve kâr amacı
gütmeyen “yetkilendirilmiş kuruluş”lar aracılığı ile yerine getirilmesi olanağı sağlamıştır.
Bu doğrultuda TÜBİSAD İktisadi İşletmesi 21.08.2015 tarihinde BAKANLIK’tan
“yetkilendirilmiş kuruluş” yetkisi almaya ve bu doğrultuda faaliyet göstermeye hak
kazanmıştır. YÖNETMELİK aşağıda kategoriler halinde sayılan EEE’leri kapsamaktadır:
- Büyük ev eşyaları (buzdolabı, çamaşır makinesi vb.),
- Küçük ev aletleri (elektrik süpürgesi, ütü vb.),
- Bilişim ve telekomünikasyon ekipmanı,
- Tüketici ekipmanı (radyo, televizyon, müzik enstrümanları vb.),
- Aydınlatma ekipmanı (floresan, düşük basınçlı sodyum lambalar vb.),
- Elektrikli ve elektronik aletler (dikiş makinesi, matkap vb.),
- Oyuncaklar, eğlence ve spor aletleri,
- Tıbbi cihazlar,
- İzleme ve kontrol aletleri,
- Otomatlar (Sıcak-soğuk içecek otomatları vb.).
(14) Yukarıda sayılan kategorilerden görüldüğü üzere tüketiciler tarafından evsel ve
profesyonel amaçlı kullanılan her türlü EEE YÖNETMELİK kapsamındadır.
G.3.2.Yönetmelik Kapsamında Görev, Yetki ve Sorumluluklar
(15) YÖNETMELİK, esas olarak üreticiye ilişkin görev, yetki ve sorumluluklara dair
düzenlemeler içermekle birlikte, atık yönetimi sürecinde BAKANLIK’a, belediyelere,
dağıtıcılara, tüketicilere ve işleme tesislerine de birtakım yükümlülükler getirmiştir.
G.3.2.1. BAKANLIK ile Belediyelerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
(16) YÖNETMELİK’i uygulamakla yükümlü bulunan BAKANLIK’ın, geçici depolama ve işleme
tesislerine faaliyette bulunabilmeleri için çevre izin ve lisansı vermek, üreticiler ve
belediyeler tarafından hazırlanan yönetim planlarını, toplama ve geri dönüşüm
faaliyetlerini değerlendirmek ve YÖNETMELİK’e aykırılık durumunda EEE’lerin piyasaya
arzını yasaklamak, piyasaya arz edilmiş EEE’leri toplatmak ve YÖNETMELİK’te
öngörülen idari para cezalarının uygulanmasını sağlamak görev ve yetkileri
bulunmaktadır.

1 2002/96/EC-WEEE (Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyalar) ve 2002/95/EC-RoHS (Elektrikli ve Elektronik
Eşyalarda Bazı Zararlı Maddelerin Kullanımının Sınırlandırılması) sayılı Direktifler.
17-26/394-173

4 / 13

(17) Belediyeler ise YÖNETMELİK’in 8. maddesi uyarınca, getirme merkezleri2 kurarak
AEEE’lerin toplanmasını sağlamak, AEEE yönetim planını hazırlamak ve AEEE toplama
başlangıç yılından en az altı ay önce bu planı BAKANLIK’a göndermek, yönetim planı
çerçevesinde belediyenin toplama programı hakkında konutları bilgilendirmek,
AEEE’lerin uygun konteynerlerde biriktirilmesini sağlamak ve toplanan evsel AEEE’leri,
Koordinasyon Merkezince3 belirlenen lisanslı işleme tesislerine göndermek görev, yetki
ve sorumluluklarını haizdir4.
G.3.2.2. AEEE Üreticilerinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
(18) Esas olarak EEE üreticileri sorumluluğu prensibine dayanan YÖNETMELİK’in 15.
maddesi uyarınca üreticiler, aşağıda verilen programa uygun olarak evsel AEEE toplama
hedeflerine ulaşılmasını sağlamakla yükümlü kılınmıştır.
Tablo 1: Üreticilerin Toplamakla Yükümlü Olduğu EEE Hedefleri
EEE Kategorileri Yıllara Göre Toplama Hedefi (Kg/Kişi-Yıl) 2013 2014 2015 2016 2018
Buzdolabı/Soğutucular/İklimlendirme Cihazları 0,05 0,09 0,17 0,34 0,68
Büyük Beyaz Eşyalar
(Buzdolabı/Soğutucular/İklimlendirme Cihazları Hariç) 0,10 0,15 0,32 0,64 1,30
Televizyon ve Monitörler 0,06 0,10 0,22 0,44 0,86
Bilişim ve Telekomünikasyon ve Tüketici Ekipmanları
(Televizyon ve Monitörler Hariç) 0,05 0,08 0,16 0,32 0,64
Aydınlatma Ekipmanları 0,01 0,02 0,02 0,04 0,08
Küçük Ev Aletleri, Elektrikli ve Elektronik Aletleri
Oyuncaklar, Spor ve Eğlence Ekipmanları, İzleme ve
Kontrol Aletleri
0,03 0,06 0,11 0,22 0,44
Toplam 0,30 0,50 1,00 2,00 4,00

2 YÖNETMELİK’e göre getirme merkezleri, evsel atık elektrikli ve elektronik eşyaların toplanması için
belediyeler tarafından kurulan atık toplama merkezlerini ifade etmektedir.
3 YÖNETMELİK’te yetkilendirilmiş kuruluşların ve yetkilendirilmiş kuruluş yapısına girmeden teminat sunan
üreticilerin, BAKANLIK ve yerel yönetimlerle olan koordinasyonlarının sağlanması amacıyla, kâr amacı
gütmeyen ortak bir Koordinasyon Merkezi kurmalarının zorunlu olduğu belirtilmektedir.
4 Dosya içeriğinde yer alan 25.06.2015 tarih ve 2983 sayılı yazıda hâlihazırda koordinasyon merkezi
bulunmadığı belirtilmiştir.
17-26/394-173

5 / 13

(19) 2013-2018 yıllarının planlandığı YÖNETMELİK’e göre her EEE kategorisi için ayrı
toplama hedefleri bulunmakta ve bu hedeflerin her yıl artması öngörülmektedir. 2013
yılında hedeflenen toplam AEEE miktarı kişi başı 0,3 kg iken, 2018 yılında bu miktarın 4
kg olması beklenmektedir. Üreticiler, lisanslı işleme tesisleriyle yukarıda kategoriler
halinde sayılan EEE’lerin geri dönüşüm ve geri kazanım miktarlarını YÖNETMELİK
verilerine göre aşağıdaki tablolarda verilen oranlarda karşılamakla da yükümlülerdir.
Tablo 2: Geri Dönüşüm5 Hedefleri
EEE Kategorileri
Yıllar
2013 2018
Ağırlıkça % Olarak
Büyük Ev Eşyaları 65 75
Küçük Ev Aletleri 40 50
Bilişim ve Telekomünikasyon Ekipmanları 50 65
Tüketici Ekipmanları 50 65
Işıklandırma Cihaz ve Aletleri 20 50
Gaz Deşarj Lambaları 55 80
Elektrikli ve Elektronik Aletler 40 50
Oyuncak, Eğlence, Spor Aletleri 40 50
Tıbbi Cihazlar - -
İzleme ve Kontrol Cihaz ve Aletleri 40 50
Otomatlar 65 75

Tablo 3: Geri Kazanım6 Hedefleri
EEE Kategorileri
Yıllar
2013 2018
Ağırlıkça % Olarak
Büyük Ev Eşyaları 75 80
Küçük Ev Aletleri 55 70
Bilişim ve Telekomünikasyon Ekipmanları 60 75
Tüketici Ekipmanları 60 75
Işıklandırma Cihaz ve Aletleri 50 70
Gaz Deşarj Lambaları 70 80
Elektrikli ve Elektronik Aletler 50 70
Oyuncak, Eğlence, Spor Aletleri 50 70
Tıbbi Cihazlar - -
İzleme ve Kontrol Cihaz ve Aletleri 50 70
Otomatlar 70 80
(20) Yukarıdaki tablolardan görüldüğü üzere, üreticilerin toplamakla yükümlü olduğu hedeflere
paralel şekilde 2013-2018 yılları planlanmış ve referans dönem için artan hedefler
belirlenmiştir.

5 Atıkların orijinal amacı veya başka amaçlarda kullanılmak üzere ürün, materyal veya madde haline
getirilmesine “geri dönüşüm” adı verilmektedir.
6 Atıkların yararlı bir amaç için kullanılabilecek hale getirilmesine “geri kazanım” adı verilmektedir.
17-26/394-173

6 / 13

(21) EEE üreticilerinin YÖNETMELİK’ten kaynaklanan diğer görev, yetki ve sorumlulukları,
- Belediyeler ve dağıtıcılar tarafından toplanan evsel AEEE’lerin, getirme
merkezlerinden veya dağıtıcılardan başlamak üzere nakliye maliyetlerini karşılamak,
çevre lisanslı tesislerde işlenmesini sağlamak ve işleme imkânının bulunmaması
durumunda bertarafı için bir sistem kurmak ve maliyetleri karşılamak,
- Evsel olmayan AEEE’lerin toplanması, işlenmesi amacıyla bir sistem kurmak,
- Belediyelerle birlikte veya münferit olarak eğitim ve bilinçlendirme kampanyaları
düzenlemek ve bu etkinliklerde kullanılacak yazılı görsel dokümanları sağlamak
şeklinde sıralanmaktadır. Bireysel ve kolektif sistemlere paralel olarak üreticilerin, söz
konusu yükümlüklerini bireysel olarak veya “Bakanlıkça belirtilen esaslar dâhilinde
oluşturulan ve kâr amacı gütmeyen ortak uyum organizasyonu” şeklinde tanımlanan
mevcut bir yetkilendirilmiş kuruluşa dâhil olarak gerçekleştirmeleri mümkündür.
G.3.2.3. EEE Dağıtıcılarının Görev, Yetki ve Sorumlulukları
(22) YÖNETMELİK ile EEE üreticilerinin yanı sıra dağıtıcılara7 da birtakım görev, yetki ve
sorumluluklar getirilmiştir. Bu bağlamda dağıtıcılar,
- Yeni bir ürün sattıklarında, tüketici tarafından talep edilmesi halinde eş tipte ve aynı
işlevi gören eski eşyayı markası, modeli, üreticisi ve muhtevasına bakılmaksızın
almak,
- Yeni ürünün alıcının adresine teslim edildiği durumlarda, dağıtıcıya veya onun adına
teslimatı yapan kuruluşa iade edilen AEEE’yi aynı yerden almak ve bunun için hiç bir
nakliye ücreti yahut başka bir ilave ücret talep etmemek,
- Tüketicilerden toplanan AEEE’leri Koordinasyon Merkezini bilgilendirerek belirlenen
toplama sistemlerine veya lisanslı işleme tesislerine göndermek ve
- Satış yerinde tüketicilerin kolaylıkla görebileceği yerlerde evsel AEEE’lerin
toplanması, geri dönüşümü, evsel AEEE toplama noktalarına ilişkin bilgileri
bulundurmakla
yükümlüdür.
G.3.3. AEEE Yönetiminin Finansmanı
(23) Evsel AEEE’ler bakımından üreticiler, YÖNETMELİK’ten kaynaklanan maliyetleri
karşılamak üzere piyasaya sürecekleri ürünler için teminat8 vermekle yükümlüdür. Bu
çerçevede yetkilendirilmiş kuruluşlara üyelik, teminat olarak kabul edilmektedir.
YÖNETMELİK’in yürürlüğe girdiği tarihten önce piyasaya sürülen ürünlerden
kaynaklanan tarihsel AEEE’lerin yönetim maliyeti, faaliyette olan üreticilerin iç piyasadaki
paylarıyla orantılı olarak karşılanacaktır.
(24) Evsel olmayan AEEE’ler bakımından ise YÖNETMELİK’in yürürlüğe giriş tarihinden sonra
piyasaya sürülen ürünlerden kaynaklanan AEEE’lerin toplanması, nakliyesi, işlenmesi ve
bertaraf maliyetleri üretici tarafından üstlenilir. Tarihse