Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-4-51 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 17-09/106-48
Karar Tarihi : 28.02.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Kerem TOMUR, Cüneyd DAL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
(1) D. DOSYA KONUSU: Türkiye Garanti Bankası A.Ş.’nin, American Express
Limited ile arasındaki lisans ilişkisine dayanarak, Türkiye'de faaliyet gösteren
üçüncü bankalarla imzaladığı alt-lisans sözleşmelerinde öngörülen rekabet
yasağı hükümlerine menfi tespit verilmesi veya bireysel muafiyet tanınması
talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 09.11.2016 tarih ve 6559 sayı ile
giren ve eksiklikleri en son 03.02.2017 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 20.02.2017 tarih ve 2016-4-51/MM sayılı Rapor görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (GARANTİ) ile Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.
(VAKIFBANK), Denizbank A.Ş. (DENİZBANK), Türkiye İş Bankası A.Ş. (İŞ
BANKASI) ve Türk Ekonomi Bankası A.Ş. (TEB) unvanlı dört ayrı banka ile
imzalanan American Express markalı kartların kabulüne ilişkin alt lisans
sözleşmelerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054
sayılı Kanun) 4. maddesi kapsamında olduğu ve bu nedenle anılan
sözleşmelere aynı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi
verilemeyeceği,
- İmzalanan alt lisans sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) uyarınca grup muafiyetinden
yararlanamayacağı,
- Bununla birlikte bildirime konu alt lisans sözleşmelerinin, 4054 saylı Kanun’un
5. maddesi kapsamında bireysel muafiyetten yararlanabileceği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı belirtilmiştir.

Temsilcileri: Av. Ayşe Eda BİÇER ÖZEN,
Av. Mustafa DURAKOĞLU
Piyade Sokak, Portakal Çiçeği Apt. No:18 C Blok
Kat 3, 06550 Çankaya / Ankara
17-09/106-48
2 / 8

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) American Express Limited (AMEX) ile arasındaki lisans ilişkisine dayanarak GARANTİ
tarafından Türkiye'de faaliyet gösteren üçüncü bankalarla imzalanan alt-lisans
sözleşmelerinde öngörülen rekabet yasağı hükümleri için 4054 sayılı Kanun uyarınca
menfi tespit kararı verilmesinin, bu talebin kabul görmemesi halinde ise söz konusu
hükümlere bireysel muafiyet tanınmasının talep edildiği başvuru ile ilgili olarak
aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır.
G.1. Alt Lisans Sözleşmelerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
(5) Bildirme konu sözleşmeler, AMEX ile arasındaki lisans ilişkisine dayanarak GARANTİ
tarafından, VAKIFBANK’a, TEB’e, İŞ BANKASI’na ve DENİZBANK’a American
Express markalı kartları kabul etme konusunda alt lisans verilmesine ilişkindir.
(6) GARANTİ ile bu dört banka arasında imzalanan alt lisans sözleşmeleri incelendiğinde
bu sözleşmelerde, alt lisans alan bankaların üye işyeri edinme pazarındaki faaliyetlerini
kısıtlayacak şekilde rekabet sınırlamalarına ilişkin hükümlerin yer aldığı görülmüştür.
Örneğin alt lisans alan bankaların, American Express markalı kartların kabulü
konusunda AMEX’in üye işyeri sözleşmesi akdettiği veya akdedebileceği çok uluslu
şirketlere ait işyerleri ile üye işyeri sözleşmesi kuramayacaklarına ve yurt dışındaki
gerçek veya tüzel kişiler ile American Express markalı kartların kabulü için üye işyeri
sözleşmesi kuramayacaklarına ilişkin hükümler, bu bankaların üye işyeri edinme
pazarındaki faaliyetlerini sınırlayıcı türdendir. Söz konusu rekabeti sınırlayıcı sözleşme
hükümleri nedeniyle bildirime konu sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında olduğu, dolayısıyla bu sözleşmelere aynı Kanun’un 8. maddesi
çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
G.2. Alt Lisans Sözleşmelerinin Muafiyet Açısından Değerlendirilmesi
G.2.1. Alt Lisans Sözleşmelerinin Grup Muafiyeti Açısından Değerlendirilmesi
(7) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde Rekabet Kurulunun, gerekli muafiyet şartlarının
gerçekleşmesi halinde, belirli konulardaki anlaşma türlerine bir grup olarak muafiyet
tanınmasını sağlayan ve bunların şartlarını gösteren tebliğler çıkarabileceği hükme
bağlanmıştır. Bildirime konu sözleşme hükümleri ve sözleşme taraflarının konumu
dikkate alındığında, söz konusu sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde
incelenmesi gerekli görülmüştür.
(8) Bildirime konu sözleşmeler ile GARANTİ tarafından VAKIFBANK’a, İŞ BANKASI’na,
DENİZBANK’a ve TEB’e American Express markalı kartların kabulü yetkisi verilerek,
bu bankalara üçüncü kişilerle üye işyeri anlaşması yapma imkanı tanınmıştır. Ancak
burada dikkat edilmesi gereken husus, GARANTİ tarafından söz konusu dört bankaya
American Express markalı kartların sadece kabulü noktasında bir yetkinin verildiği,
American Express markalı kartların ihracı konusunda ise herhangi bir yetkinin
verilmediğidir. Bu bakımdan GARANTİ, AMEX ile arasındaki sözleşme gereği
hâlihazırda Türkiye’de American Express markalı kartları ihraç eden tek banka
konumundadır.

17-09/106-48
3 / 8

(9) Alt lisans sözleşmeleri ile sadece kart kabul yetkisini kazanan bankalar, American
Express markalı kartları ihraç yetkileri olmadığı için, kendi üye işyeri ağlarında
GARANTİ bankası tarafından ihraç edilen kartları kabul etmekle yetinecektir. Bu
bakımdan alt lisans alan bankalar için GARANTİ bir nevi sağlayıcı konumunda olacak
ve üst pazar niteliğindeki kart ihraç pazarında yer alan GARANTİ’nin çıkardığı kartlar,
alt pazar niteliğindeki kart kabul pazarında yer alan dört bankanın üye işyeri ağında
kabul edilecektir. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda sözleşme tarafları olan GARANTİ
ile diğer dört banka arasındaki ilişkinin, bildirime konu sözleşmeler açısından dikey bir
nitelik arz ettiği anlaşılmıştır. Her ne kadar bankacılık faaliyetlerinde GARANTİ ile diğer
bankalar birbirlerine rakip konumunda bulunsalar da, incelenen alt lisans sözleşmeleri
açısından sözleşme tarafları arasındaki ilişki dikey niteliktedir.
(10) Alt lisans sözleşmelerinin taraflar arasında dikey bir ilişki tesis ettiği sonucuna
ulaştıktan sonra tetkik edilmesi gereken bir diğer husus ise bu dikey ilişkinin 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanıp yararlanmayacağıdır.
Bankacılık faaliyetlerinde rakip konumunda olan bankaların American Express markalı
kartların kabulü konusunda dikey bir ilişki içerisinde olmaları nedeniyle öncelikle
sorulması gereken, 2002/2 sayılı Tebliğ’in rakipler arasındaki dikey nitelikteki
anlaşmalara da uygulanıp uygulanmayacağıdır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam”
başlıklı 2. maddesinin beşinci fıkrasında bu durum, “Rakip teşebbüsler arasında
yapılan dikey anlaşmalar, bu Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamaz. Ancak
sağlayıcının anlaşma konusu malların hem üreticisi hem de dağıtıcısı olduğu, alıcının
ise bu mallarla rekabet eden malların üreticisi değil dağıtıcısı olduğu dikey anlaşmalar
bu Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanır.” şeklinde ifade edilmiştir.
(11) Söz konusu hükmün dosya konusu anlaşmalara uygulanması neticesinde, kart kabul
pazarında rakip konumundaki bankaların, American Express markalı kartların ihracı
noktasında birbirlerine rakip olmadıkları, ancak alt lisans alan dört bankanın, American
Express markalı kartları ihraç edememelerine karşılık kendi banka ve kredi kartlarını
ihraç ettikleri, bu kartların AMEX’in rakipleri olan Visa ve MasterCard markalı oldukları
ve bu bakımdan bankaların hem kart kabul (üye işyeri edinme) hem de kart ihraç
faaliyetlerinde birbirlerine rakip oldukları kanaatine ulaşılmıştır. Dolayısıyla bildirime
konu sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanamayacağı sonucuna varılmıştır.
G.2.2. Alt Lisans Sözleşmelerinin Bireysel Muafiyet Açısından Değerlendirilmesi
(12) Bildirime konu sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti
sınırlayan bir anlaşma olduğu ve grup muafiyetinden de yararlanamayacağı
tespitinden sonra nihai olarak söz konusu sözleşmelerin, 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinde düzenlenen bireysel muafiyet şartlarını taşıyıp taşımadıklarının ortaya
konması gerekmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde, bir anlaşmaya bireysel
muafiyet tanınması için iki olumlu ve iki de olumsuz toplam dört koşulun varlığı
aranmıştır. Söz konusu hüküm şu şekildedir:

17-09/106-48
4 / 8

(13) “Kurul, aşağıda belirtilen şartların tamamının varlığı halinde, teşebbüsler arası
anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4 üncü madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutulmasına karar verebilir:
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin