Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2015-3-14 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 16-42/699-313
Karar Tarihi : 06.12.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER : Pelin ERDOĞAN, Name AKÇA
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İlaç Dağıtım Merkezi Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Başak BAŞAR
Sezenler Cad. Cihan Sok. No: 29/15 Sıhhiye, Ankara
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILANLAR: - Türk Eczacıları Birliği
Willy Brandt Sok. No: 9 Çankaya, Ankara
- Türk Eczacıları Birliği İktisadi İşletmesi
Aynı adreste
(1) E. DOSYA KONUSU: Türk Eczacıları Birliği ve Türk Eczacıları Birliği İktisadi
İşletmesi’nin Türkiye’de ruhsatlı olmayan, yeterli miktarda üretilmeyen ya da
ithalatı yapılmayan ilaçların yurtdışından temin edilmesi alanındaki uygulamaları
yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Türk Eczacıları Birliği’nin (TEB) Türkiye’de
ruhsatlı olmayan ya da ruhsatlı olmasına karşın çeşitli nedenlerle piyasaya arz edilmeyen
ilaçların yurtdışından temin edilmesi alanındaki uygulamaları ile hâkim durumunu kötüye
kullanmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u (4054 sayılı
Kanun) ihlal ettiği iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 16.01.2015 tarihinde giren
başvuruda yer alan iddialara yönelik olarak, 12.02.2015 tarihli Kurul toplantısında 15-
07/96-M(1) sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Önaraştırma kapsamında TEB merkezinde gerçekleştirilen yerinde inceleme esnasında
TEB yetkilileri tarafından sözlü bilgi verilmesinin reddedilmesi ve 23.03.2015 tarih ve 3201
sayılı yazı ile istenen belgelerin TEB tarafından belirlenen süre içinde gönderilmemesi
eylemleri Kurul’un 07.07.2015 tarih ve 15-28/336-108 sayılı toplantısında görüşülmüş ve
her bir eylem için ayrı ayrı olmak üzere TEB’e 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin (c)
bendi uyarınca 2014 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri
safi gelirinin binde biri oranında olmak üzere idari para cezası verilmesi gerektiğine,
ancak ilgili Kanun hükmü uyarınca verilecek idari para cezası, 2015/1 sayılı “4054 sayılı
Kanun’un 16. Maddesinin Birinci Fıkrasında Öngörülen İdari Para Cezası Alt Sınırının
31.12.2015 Tarihine Kadar Geçerli Olmak Üzere Artırılmasına İlişkin Tebliğ” (2015/1
sayılı Tebliğ) uyarınca öngörülen 16.765 TL’den az olamayacağından,16.765 TL idari
para cezası verilmesine karar verilmiştir.
16-42/699-313
2/57

(5) Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 31.03.2015 tarih ve 2015-3-14/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu, 07.07.2015 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve yurtdışından
temin edilen ilaçlar pazarında münhasır uygulamaları yoluyla ve diğer uygulamaları ile
hâkim durumlarını kötüye kullanarak 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesini ihlal edip
etmediklerinin tespitine yönelik olarak TEB ve TEB İktisadi İşletmesi hakkında aynı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına 15-28/335-M sayı ile karar
verilmiştir.
(6) Soruşturma açılmasına ilişkin kararın ardından, 15.07.2015 tarihinde 4054 sayılı
Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca TEB’e soruşturma açıldığına dair
bildirimde bulunulmuş ve 30 gün içinde ilk yazılı savunmanın gönderilmesi talep edilmiştir.
TEB’in ilk yazılı savunması süresi içinde 18.08.2015 tarih ve 3887 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
(7) 06.01.2016 tarih ve 16-01/26-M sayılı Kurul kararı ile, yürütülmekte olan soruşturmanın ilk
altı aylık süresinin, 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde dört
ay, bu sürenin bitiminde ise 03.05.2016 tarih ve 16-15/258-M sayılı Kurul kararı ile iki ay
daha uzatılmasına karar verilmiştir.
(8) Soruşturma Heyeti tarafından hazırlanan 11.07.2016 tarih ve 2015-3-14/SR sayılı
Soruşturma Raporu ve ekleri Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Kurul
üyeleri ile ilgili tarafa tebliğ edilmiş ve soruşturma tarafının ikinci yazılı savunması talep
edilmiştir. TEB İktisadi İşletmesi’nin ikinci yazılı savunması yasal süresi içerisinde,
18.08.2016 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(9) 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca, Soruşturma Heyeti tarafından hazırlanan ek
yazılı görüş taraflara gönderilmiştir. 22.11.2016 tarihinde yapılan sözlü savunma
toplantısının ardından Kurul, 06.12.2016 tarihli toplantısında, 16-42/699-313 sayı ile nihai
kararını vermiştir.
(10) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
1. TEB İktisadi İşletmesi’nin yurtdışından ilaç temini pazarında hâkim durumda olduğu,
ancak rakiplerinin faaliyetinin zorlaştırılmasına yönelik uygulamalarının 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında kötüye kullanma eylemi olarak
değerlendirilemeyeceği,
2. TEB İktisadi İşletmesi’nin yurtdışı ilaç tedarikçileriyle akdi ve fiili münhasırlık içeren
anlaşmalar yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, aynı
Kanun’un 5. maddesindeki koşulların sağlanamaması nedeniyle bu ihlal bakımından
muafiyetin söz konusu olamayacağı,
3. Bu itibarla, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TEB İktisadi
İşletmesi’ne idari para cezası uygulanması gerektiği
ifade edilmektedir.
16-42/699-313
3/57

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüs: TEB ve TEB İktisadi İşletmesi
(11) TEB, 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu’nun (6643 sayılı Kanun) 1. maddesine
göre, “Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını yürütmeye yetkili olup da, özel
kanunlarında üye olmayacakları belirtilenler hariç, sanatlarıyla uğraşan ve meslekleriyle
ilgili hizmetlerde çalışan eczacıların katılmasıyla, eczacıların müşterek ihtiyaçlarını
karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, eczacılığın genel menfaatlere uygun
olarak gelişmesini sağlamak, eczacıların birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde
dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere, meslek disiplini ve ahlakını korumak
maksadıyla tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde” kurulmuş olup, TEB ile bağlı
eczacı odalarının görev ve yetkileri aynı Kanun’da belirlenmiştir.
(12) 6643 sayılı Kanun’un 2. maddesinde TEB’in organları, Merkez Heyeti, Yüksek Haysiyet
Divanı, Büyük Kongre ve sınırları içinde en az yüz elli eczacı bulunan illerde kurulan
eczacı odaları olarak belirlenmiştir. Anılan Kanun’un 39. maddesinin birinci fıkrasının (j)
bendinde ise, TEB Merkez Heyeti’nin görevleri arasında, eczanelerden sağlık hizmeti
alacak resmi ve özel kurum/kuruluşlarla anlaşma yapmak ve imzalanan anlaşmaya uygun
tek tip sözleşmeleri bastırarak eczanelere dağıtmak sayılmıştır.
(13) Eczacıların büyük çoğunluğu pazarda hizmet sunumunda bulunan teşebbüslerin
(eczanelerin veya ecza depolarının) sahibi veya temsilcisi konumundadır. Buna bağlı
olarak, eczacı odaları ve bunların üst birliği olan TEB’in bünyesinde, teşebbüslerin iradesi
temsil edilmektedir. Bu çerçevede, Kurul’un 18.09.2000 tarih ve 00-35/393-220 sayılı
kararı ile bu karara ilişkin olarak tesis edilen 09.03.2004 tarih, 2001/4801 E. ve
2004/2386 K. sayılı Danıştay 10. Dairesi kararında da tespit edildiği üzere, TEB ve bağlı
eczacı odaları 4054 sayılı Kanun anlamında teşebbüs birliğidir.
(14) TEB’in yurtdışından ilaç temini faaliyeti, iktisadi işletmesi aracılığıyla
gerçekleştirilmektedir. TEB Merkez Heyeti’nin 05.10.2006 tarih ve 21 sayılı kararı ile
kurulan ve Yurtdışı İlaç Temin Birimi olarak geçen TEB İktisadi İşletmesi’nin merkezi
Ankara’da olup, Kasım 2011’de İstanbul’da açılan bir şubesi de faaliyetini sürdürmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Pazar Hakkında Genel Bilgiler
I.2.1.1. İlgili Mevzuat
(15) 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun (1262 sayılı Kanun) 8. maddesi
ile Ek 7. maddesi, yurtdışından ilaç temininin yasal dayanağını oluşturmaktadır. 1262
sayılı Kanun’un 8. maddesinde yabancı ülkelerden müstahzar getirmek için izin talebinin
ancak eczaneler, ecza depoları (ecza ticarethaneleri sahipleri) ve üretici firma vekilleri
tarafından vaki olduğu takdirde kabul olunacağı, başvurunun Sağlık Bakanlığına
yapılacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla maddede, eczaneler, ecza depoları ve üretici firmalar
tarafından yurtdışından ilaç getirme izni için başvurulabileceği düzenlenmiş ve anılan
maddenin 3 numaralı dipnotunda hükmün uygulanması için Ek 7. maddeye atıfta
bulunulmuştur. İlgili Ek 7. maddede ise Sağlık Bakanlığı tarafından, şahsi tedavide
kullanılmak üzere ruhsatı olmayan ilaçlarla, bunlardan ticarete çıkarılmamak şartıyla
resmi müesseseler veya kamu yararını gözeten cemiyetler “namına” gelecek olanların
ithaline izin verilebileceği düzenlenmiştir.
16-42/699-313
4/57

(16) Yapılan atıf uyarınca ilgili iki maddenin birlikte yorumlanması gerektiğinden hareketle,
düzenlemelerin içeriğine bakıldığında, 8. maddenin uygulanmasına yol gösteren Ek 7.
maddede şahsi tedavide kullanılmak üzere yurtdışından getirilecek ilaçların ticarete
çıkarılmamak ve Sağlık Bakanlığınca belirlenecek miktarı aşmamak üzere resmi
müesseseler veya kamu yararını gözeten cemiyetler namına ithaline izin verileceğinin
düzenlendiği görülmektedir. Dolayısıyla hükümde yer alan resmi müesseseler veya kamu
yararı gözeten cemiyetler “namına” ibaresi, “tarafından” olarak yorumlanmamalıdır. Zira
Ek 7. madde, ithalin hangi koşullara bağlı olduğunu, eş deyişle miktarının nasıl
belirleneceği, kimin namına ithalat yapılabileceği, hangi amaçla getirilebileceği gibi
hususları düzenlerken, Ek 7. maddeye uygulanması bakımından atıfta bulunulan 8.
madde ise ithalin kimler tarafından yapılacağını düzenlemektedir. Bir başka deyişle Ek 7.
madde, hangi kurumların yurtdışından ilaç temin edebileceğini düzenlememiş, kimlerin
namına ilaç ithal edilebileceğine işaret etmiştir. İlaç ithal izni için Sağlık Bakanlığına
başvurabilecekler ise, 8. maddede tahdidi olarak sayılmıştır. Bunlar, Türkiye dâhilinde
sanat icrasına mezun eczane ve ecza ticarethaneleri veya üreticilerin Türkiye’de oturan
vekilleridir.
(17) 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
KHK’nın (663 sayılı KHK) 27. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Türkiye İlaç ve Tıbbi
Cihaz Kurumunun (TİTCK) görev, yetki ve sorumlulukları arasında görev alanına giren
ürünlerin [ilaç] ruhsatlandırılması, üretimi, ithalatı, piyasaya arzı, dağıtımı ile ilgili kuralları
belirlemek, bu faaliyetleri yürütecek kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere
izin vermek sayılmıştır.
(18) 24.03.2013 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık
Uygulama Tebliği’nin (SUT) 4.3. maddesinin birinci fıkrasında, yurtiçinden sağlanması
mümkün olmayan ilaçların, yurtiçinde bulunmadığı ve kullanılmasının zorunlu olduğu
Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanarak ilaç teminine izin verildiği takdirde yurtdışından
temininin mümkün olduğu ve bu amaçla “[…]Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş taraflar
ile Kurum [Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)] arasında protokol” yapılabileceği
düzenlenerek, TEB dışında özel ecza depolarına da ilaç ithal etme olanağı sağlanmışken,
ilgili hüküm 01.08.2013 tarih ve 28725 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan son haliyle
“…Bu amaçla, TEB ile [SGK] arasında protokol yürürlüktedir. Mevzuat değişikliği
yapılarak Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş diğer taraflarla da protokol yapılabilir.”
biçiminde değiştirilmiştir.
(19) SUT’un 4.3. maddesinin birinci fıkrasında yapılan ilk değişiklikle özel ecza depolarına da
ilaç ithal etme olanağının sağlanması ertesinde, TİTCK tarafından 18.07.2014 tarihinde
Türkiye’de ruhsatlandırılmamış ve/veya ruhsatlandırıldığı halde piyasada bulunmayan
ilaçların yurtdışından temini sürecinin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla
“Yurtdışından İlaç Temini ve Kullanımı Kılavuzu” (TİTCK Kılavuzu) çıkarılmıştır. Bu
noktada ilerleyen bölümlerde değinileceği üzere mahkeme kararları doğrultusunda
Kılavuz’un ana metninde değişikliklerin yanı sıra 7 numaralı Eki’nin (Yurtdışından İlaç
Temini İçin Tedarikçilerde Aranan Şartlar) de 02.05.2016 tarihinde değiştirildiği, söz
konusu Ek 7’nin “TEB Tarafından Yurtdışından İlaç Temini Sırasında Uyulması Gereken
Kurallar" ismini aldığı ve özel ecza depolarının yurtdışından ilaç temini yetkilerinin
kaldırıldığı belirtilmelidir.
16-42/699-313
5/57

(20) TİTCK Kılavuzu’nun 4. maddesinde ruhsatlandırılmış ilaçların eczanelerden temin
edilerek kullanımının esas olduğu belirtilmiş, ancak ruhsatlandırılmamış ve/veya
ruhsatlandırıldığı halde çeşitli sebeplerle piyasada bulunmayan ilaçların kullanımını
gerektiren haller istisnai olarak kabul edilmiştir. TİTCK, etkin maddeye ithalat onayı
vermekte, ilaç isimlerini işaret etmemektedir. Değişiklikten önce etkin maddeye göre
piyasada araştırma yapan tedarikçiler de, ilacın aranan etkin maddeyi içerdiğine yönelik
onay süreci ertesinde ilacı ithal edebilmekteydi. Mevcut durumda sadece TEB’in anılan
maddede belirlenen usule uygun olarak ilaç temin edebileceği belirtilmiştir.
(21) Değişiklikten önceki TİTCK Kılavuzu’nun 7. maddesi uyarınca, TİTCK tarafından
belirlenen şartları yerine getirmek suretiyle yurtdışından ilaç temini uygun ve yeterli
görülen tedarikçilerin listesi TİTCK resmi internet sitesinden ilan edilmekteydi.
Tedarikçilerde aranan koşullar ise, Kılavuz’un 7 numaralı ekinde sayılmıştı. Bu koşullar
uyarınca, öncelikle tedarikçilerin mevzuatta yer alan usul ve esaslara göre ecza
deposunu kurmuş olmaları gerekmekteydi. İthal edilecek ilacın getirildiği ülkenin
mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış doğrudan üretici ya da tedarikçi kanalıyla
temin edilmesi koşulu, sahte ya da kaçak ilaç ithalini önlemeye yönelikti. Rekabet hukuku
açısından önemli olan koşul ise, başka depoların belirli ilacı temin etmesine engel
oluşturacak şekilde üretici ya da yurtdışı depolarla sözleşme yapılmaması gereği idi. Eş
deyişle, yurtdışından ilaç tedarik edecek depolara ilaç sağlayıcılarıyla münhasıran
çalışma yasağı getirilmişti. Bunlar dışında Kılavuz’da iyi dağıtım kurallarına uygun
teslimat, ilacın azami temin süresi, kargo teslimat süreleri, ecza depolarının taşıması
gereken asgari fiziki ve elektronik altyapı koşulları belirlenmişti. Yukarıda sözü edilen
koşulların sağlandığına dair taahhüt belgesinin TİTCK’ye ibrazı halinde yurtdışından ilaç
temini faaliyetine başlanabilmekte idi.
(22) Yine TİTCK Kılavuzu’nun değişiklikten önceki 7 numaralı ekinde, Bakanlık tarafından
yurtdışından temin edilecek ilaçların e-reçete olarak düzenlenmesine yönelik çalışmalar
yürütüldüğüne, bu bağlamda e-reçete uygulamasına geçilmesi durumunda, TİTCK
tarafından ilan edilecek süre içerisinde teknik ve donanımsal altyapı oluşturulması
gerekliliğine dikkat çekilmişti. Yurtdışından temin edilecek ilaçlarda e-reçete
uygulamasının, yazılan ilaçların tedarikçi depolar arasında elektronik reçete sistemi
tarafından stokta bulunma durumuna göre sıra ile dağıtılacağı, ancak bedeli SGK
tarafından ödenecek ilaçların bu madde kapsamında sıralı dağıtımına başlanabilmesi için
13. maddede1 belirtilen SGK ile yapılan Protokolün TİTCK’ye ibraz edilmiş olması
zorunluluğuna yer verilmişti. Planlanan sıralı sistem ve e-reçete uygulaması için de
tedarikçi özel depoların yurtdışından ilaç temin edebilmek ve SGK tarafından ilaçlar için
ödenecek bedeli edinebilmek için (yurtdışından ilaç temini işinde faal olabilmek için)
olduğu kadar e-reçete uygulamasına geçilmesi durumunda da aynı şekilde SGK ile
Protokol akdetmesi gerekliliği doğmuştu. Burada soruşturma konusu yurtdışı ilaç
pazarının rekabete kapalı olmasında kilit nokta, Sağlık Bakanlığı tarafından
yetkilendirilmelerine karşın SGK’nın protokol imzalamaya yanaşmaması nedeniyle
tedarikçilerin faaliyetlerinin zorlaştırılması ve hukuki anlamda rekabete açılan piyasanın
idari işlemle fiili olarak kapatılması idi. Tüm bunların ötesinde, değişiklikle tek tedarik
kaynağı TEB olarak belirlendiğinden, 13. madde ve sıralı sistem planı kaldırılmıştır.

1 İlgili maddede, ilaç bedellerinin tahsili hususunda vergi ve diğer yasal yükümlülükler ile işletme
masraflarını da kapsayacak şekilde kamuya ait ya da özel geri ödeme kurumlarıyla protokol
imzalanabileceği, bu kapsamda yapılacak her türlü protokolün 5 (beş) iş günü içerisinde TİTCK’ye ibraz
edilmesi gerekliliği ve son olarak da kamu kurum ve kuruluşları ile yapılan protokoller kapsamında temin
edilecek ilaçların kamuya maliyetinin, özel geri ödeme kurumlarına olan maliyetten yüksek olmaması
gerekliliği yer almakta idi.
16-42/699-313
6/57

(23) Yetkileri kaldırılmadan önce 07.05.2016 tarihi itibarıyla 29 tedarikçinin listede yer aldığı
görülmüştür. Bahse konu tedarikçiler “Sosyal Güvenlik Kurumu ile Anlaşması Olan
Tedarikçiler” ve “Sosyal Güvenlik Kurumu ile Anlaşması Olmayan Tedarikçiler” olarak iki
gruba ayrılmıştı. SGK ile anlaşması olan tek tedarikçi TEB’dir. Kararın bütünlüğü
açısından TİTCK’nin kullandığı “tedarikçi” teriminin ecza depolarını ve TEB’i nitelediği,
kararda ise “tedarikçi” teriminin ilaç üreticisi ya da distribütörü teşebbüsleri tanımladığı
belirtilmelidir. Bu noktadan itibaren “tedarikçi” kelimesi kararın sistematiğine uygun olarak
ilaç üreticileri/distribütörleri için kullanılacaktır. SGK ile anlaşması olmayan özel ecza
depoları her ne kadar Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş olsalar da, ilaç
tedarikçileriyle ve TİTCK Kılavuzu’nun Ek 8’inde belirtilen ecza depolarının bir kısmıyla
yapılan görüşmeler neticesinde, SGK’nın TEB dışındaki depolarla protokol yapmamış
olmasının ve SGK ile tedarikçiler arasında alternatif ödeme modeli kapsamında akdedilen
protokollerde tek dağıtıcı olarak TEB’in işaret edilmesinin, piyasa oyuncuları tarafından
tek dağıtıcı olarak TEB’in yetkilendirildiği şeklinde değerlendirildiği kanaati oluşmuştur.
Kılavuz değişikliği ile birlikte Ek 8’de mahkeme kararı gereği özel ecza depolarının
faaliyetlerinin 30.04.2016 tarihi itibarıyla durdurulduğu ilan edilmiş olup, SGK ile
anlaşması olan tedarikçiler listesi olarak sadece TEB’e yer verilmiştir2.
I.2.1.2. TİTCK Kılavuzu’nun İptaline Yönelik Mahkeme Süreci
(24) Ankara Eczacı Odası tarafından, TİTCK KıIavuzu’nun iptali istemiyle Danıştay 15.
Dairesinde 2014/6191 E. sayılı dosyaya kayden açılan davada Daire, 02.04.2015
tarihinde verdiği kararda öncelikle, 663 sayılı KHK’nın 27 ve 40. maddeleri, 1262 sayılı
Kanun’un Ek 7. maddesi ve SUT’un 4.3. maddesi ile Sağlık Bakanlığı’nın 08.06.2009
tarih ve 2009/36 sayılı Genelgesi’ne dayanılarak hazırlanan Kılavuz’da ithal edilecek
ilaçların ecza depoları tarafından da temin edilebileceği belirtildiğinden, anılan
düzenlemelerin yanı sıra ecza depolarının faaliyetlerini düzenleyen 984 sayılı Ecza
Ticarethaneleriyle Sanat ve Ziraat İşlerinde Kullanılan Zehirli ve Müessir Kimyevi
Maddelerin Satıldığı Dükkanlara Mahsus Kanun (984 sayılı Kanun) hükümleri açısından
da incelenmesi gerektiğinden hareket etmiştir.
(25) Danıştay 15. Dairesi, Ecza Depoları ve Ecza Depolarında Bulundurulan Ürünler Hakkında
Yönetmelik’in (Ecza Depoları Yönetmeliği) 9. ve 10. maddeleri uyarınca ecza depolarının
esas itibarıyla toptan veya perakende şekilde eczanelere ve diğer sağlık kuruluşlarına ilaç
satabileceği, ancak zorunlu hal olması durumunda doğrudan ihtiyaç sahiplerine satış
yapabileceği tespitinde bulunmuştur. İlaçların yurtdışından temini süreci TEB kanalıyla
gerçekleştirilirken hizmete yönelik olarak TEB’in yetersiz kaldığı, hastalara zamanında en
uygun fiyatla ilaç temin edilemediği ve bu nedenle hastaların mağdur olduğu
gerekçeleriyle ecza depolarının da yetkilendirilmesine yönelik TİTCK’nin somut tespitinin
bulunmadığına hükmetmiştir. Tersine, Sağlık Bakanlığı’nın resmi internet sitesinde yer
alan basın duyurusunda yaşanan sıkıntıların temin sürecindeki aksaklıklar, geri ödeme ya
da fiyat sorunlarından kaynaklandığının ve TEB’in temininde herhangi bir sıkıntının
mevcut olmadığının vurgulandığı belirtilmiştir.
(26) Yurtdışından ilaç temini için ecza depolarının da yetkilendirilmesinin Ekonomi
Koordinasyon Kurulunun (EKK) bu alanı rekabete açma yönündeki kararından
kaynaklandığına dikkat çeken Daire, TİTCK’nin mahkemeye sunduğu TEB hakkındaki
şikâyetler karşısında TEB’in mağduriyeti gidermek adına eczanelerin de yurtdışı ilaç
temini başvurularını almak üzere yetkilendirildiğinden hareketle, ecza depoları tarafından
ilaçların doğrudan ihtiyaç sahiplerine satılabilmesine olanak sağlayabilecek zorunlu bir
halin bulunmadığı sonucuna varmıştır.

2 Erişim tarihi: 04.07.2016.
16-42/699-313
7/57

(27) Anılan gerekçeli kararda, 663 sayılı KHK uyarınca TİTCK’nin kurulduğu ve görev alanına
giren ürünlerin üretimi, ithalatı ve satışına yönelik düzenleme yapmak ve denetlemek
üzere görevlendirildiği tespitinde bulunan Daire, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Kanunu ile
Sağlık Bakanlığı’nın ilaçların ruhsatlandırılması, izin ve fiyat verme işlerini yürütmek üzere
yetkilendirildiğini belirtmiştir. Ayrıca 1262 sayılı Kanun’un Ek 7. maddesinin şahsi
tedavide kullanılmak üzere ruhsatı bulunmayan ya da ruhsatı olmasına karşın piyasaya
arz edilmeyen ilaçların resmi müesseseler ya da amme menfaatlerine hadim hayır
cemiyetleri tarafından ithaline Sağlık Bakanlığı tarafından izin verilebileceğinin
düzenlendiği ifade edilmiştir.
(28) İlgili düzenlemeler karşısında TİTCK’nin ilaçların ruhsatlandırılması, fiyatlandırılması ve
satışı ile ilgili düzenleme yapma yetkisinin varlığını kabul eden Daire, bu kapsamda
düzenleme yapılırken bireyin maddi ve manevi varlığının korunmasının esas alınması,
hastalığın aciliyeti, makul sürede ilacın temini, en uygun maliyet, en az bürokratik işlem
gibi hususların göz önünde bulundurulmasının kamusal görevin gereği gibi yerine
getirilmesi açısından hayati önem taşıdığına da dikkat çekmiştir.
(29) 984 sayılı Kanun’un ecza depolarının şahsa ilaç satışını yasakladığına da değinen Daire,
dava konusu Kılavuz’un dayanakları arasında Ecza Depoları Yönetmeliği’nin 10.
maddesinin bulunmadığını da vurgulamıştır.
(30) Yukarıda özetlenen gerekçelerle Danıştay 15. Dairesi, dava konusu Kılavuz’un ecza
depoları tarafından şahıslara yurtdışından ilaç temin edilebileceğine olanak tanıyan
kısımlarında hukuka uyarlık bulunmadığını tespit etmiş ve Kılavuz’un tedarikçiler
yönünden yürütmesinin durdurulmasına karar vermiştir. TEB tarafından TİTCK
KıIavuzu’nun iptali istemiyle Danıştay 15. Dairesinde 2014/6032 E. sayılı dosyaya kayden
açılan davada da Daire 02.04.2015 tarihinde aynı yönde karar vermiştir.
(31) TİTCK, 14.07.2015 tarihinde yetkili ecza depolarına Danıştay 15. Dairesi’nin Kılavuz’un
tedarikçiler yönünden yürütmesinin durdurulması kararını bildirerek, mağduriyet
yaşamamaları için en geç 11.08.2015 tarihine kadar tedbir almalarını ve bu tarihten sonra
herhangi bir tedarik işlemi yapılmaması gerektiğini belirtmiştir.
(32) Mahkemenin yürütmenin durdurulması kararları üzerine TİTCK, 31.07.2015 tarih, 29431
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Ecza Depoları ve Ecza Depolarında Bulundurulan
Ürünler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile aynı gün
yayımlanan Kılavuz’da değişikliğe giderek ecza depolarının yetkisinin devam ettiğini
ilanen tebliğ etmiştir. Bu noktada, Ecza Depoları Yönetmeliği ve Kılavuz’da yapılan
değişikliklere değinmek gerekmektedir.
(33) Ecza Depoları Yönetmeliği’nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan ecza
deposu tanımı değiştirilerek, “şahsi tedavi amacıyla yurtdışından ilaç temin etmesine
Bakanlıkça izin verilen” ibaresi eklenmiştir. Yine Yönetmelik’in ecza depolarının
perakende satışını yasaklayan 10. maddesine Türkiye’de ruhsatlı olmayan veya ruhsatlı
olup piyasada bulunmayan ilaçların doğrudan şahsi kullanım için yurtdışından temininin
bu yasak dışında tutulduğu ibaresi eklenerek, Kılavuz’un yasal dayanağına zemin
hazırlanmıştır. Ancak, Kılavuz’un dayanağını teşkil eden Ecza Depoları Yönetmeliği
değişikliği de davaya konu olmuştur.
16-42/699-313
8/57

I.2.1.3. Ecza Depoları Yönetmeliği Değişikliğinin İptaline Yönelik Mahkeme Süreci
(34) Ecza Depoları ve Ecza Depolarında Bulundurulan Ürünler Hakkında Yönetmelik’te
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 1. maddesindeki “…ve/veya şahsi tedavi
amacıyla yurtdışından ilaç temin etmesine…” ibaresinin ve 3. maddesinin ikinci
cümlesinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle TEB 2. Bölge Ankara Ecza Odası
tarafından Danıştay 15. Dairesi’nde açılan 2015/6926 E. sayılı davada anılan Daire,
25.12.2015 tarihinde yürütmenin durdurulması kararı vermiştir3.
(35) Gerekçeli kararda, Türkiye’de ruhsatlandırılmamış ilaçların şahsi tedavi için yurtdışından
temini ve Türkiye’de ruhsatlandırılmış ancak piyasaya arz edilmeyen ilaçların
yurtdışından temini ayrı ayrı ele alınmıştır. Kararda ruhsatlandırılmamış ilaçların ithali
yönünden 663 sayılı KHK’nın 27. maddesi, 1262 sayılı Kanun’un 1, 3, 8, 19 maddeleri ile
Ek 7. maddesi birlikte değerlendirilmiş, Ek 7. madde karşısında resmi müesseseler veya
amme menfaatlerine hadim hayır cemiyetleri dışında ticari işletmelerin
ruhsatlandırılmamış bir ilacı yurtdışından temin etmelerinin mümkün olmadığı ve bu
işletmelere yurtdışından ilaç temini izni verilemeyeceği, dolayısıyla Yönetmelik’teki
değişiklik düzenlemesinin hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye’de ruhsatlı
olup da piyasaya arz edilmeyen ilaçların yurtdışından teminine yönelik olarak ise kararda,
1262 sayılı Kanun, 984 sayılı Kanun’un 1 ve 11. maddeleri irdelenerek, ilaç fabrikaları ve
ecza depolarının toptan ve perakende olarak şahıslara ilaç satışının mümkün olmadığına,
dolayısıyla dava konusu Yönetmelik maddelerindeki ecza depoları tarafından
yurtdışından ruhsatlandırılmış ilaçların teminine olanak sağlayan düzenlemelerin hukuka
aykırı olduğuna hükmedilmiştir.
(36) Tebliğ mazbatasından ilgili kararın TİTCK’ye 25.03.2016 tarihinde tebliğ edildiği görülmüş
olup, TİTCK tarafından resmi web sitesinde yürütmeyi durdurma kararı gereği özel ecza
depolarının yurtdışından ilaç temin etme faaliyetinin 30.04.2016 tarihi itibarıyla
durdurulduğu ilan edilmiş4 ve tedarikçiler listesi yenilenerek listede sadece TEB’e yer
verilmiştir. Öte yandan, 06.05.2016 tarihli duyuruda TİTCK, Kılavuz’un güncellendiğini
bildirerek, Kılavuz’u yayımlamıştır. Güncellenmiş Kılavuz’un 4. maddesinin ikinci fıkrası
ve 7. maddesinin ilk fıkrasında ilaçların sadece TEB tarafından yurtdışından temin
edilebileceği düzenlenmiştir5.
(37) Her iki mahkeme süreci birlikte değerlendirildiğinde, soruşturma konusu özel ecza
depolarına yurtdışı ilaç temini yolunu açan düzenlemelerin yürütmesinin durdurulması
sonucunda yetkilerinin TİTCK tarafından ortadan kaldırıldığı, yetkinin yeniden verilmesi
için gerekli yasal düzenlemelerin yapılmasının zaruri olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla,
dosya kapsamında iddia konusu ihlal incelenirken, özel ecza depolarının yetkilendirildiği
dönem ile yetkinin kaldırılması sonrası dönem ayrı ayrı ele alınacaktır.
I.2.1.4. TEB’in Yurtdışından İlaç Temini Süreci
(38) 1262 sayılı Kanun’un Ek 7. maddesi, 6643 sayılı Kanun’un 4. maddesi ve 181 sayılı
KHK’nin6 1, 2 ve 41. maddeleri ile Sağlık Bakanlığı ile TEB arasında 2006 tarihinde
imzalanan protokol uyarınca, TEB tarafından yurtdışından ilaç temini faaliyeti
yürütülmektedir.

3 TEB de Yönetmelik değişikliğinin iptali istemiyle Danıştay 15. Dairesi’nde dava açmış, Daire 26.02.2016
tarih 2015/6526 E. sayılı kararı ile Yönetmelik’in aynı maddelerinin yürütmesini durdurmuştur.
4
Erişim tarihi: 04.07.2016.
5 Erişim tarihi: 04.07.2016
6 Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 14.12.1983 tarih ve
18251 sayılı Resmi Gazete.
16-42/699-313
9/57

(39) Yukarıda da belirtildiği üzere TEB, TEB İktisadi İşletmesi aracılığıyla yurtdışı ilaç temini
faaliyetini sürdürmektedir. TEB İktisadi İşletmesi tarafından öncelikle TİTCK’nin internet
sitesinde yayımlanan Yurtdışı İlaç Listesinde yer alan ilaçlara yönelik fiyat araştırması
yapılmaktadır. İlaç üreticilerine, tedarikçilerine ve yurtdışı ecza depolarına ürünün fiyatı
sorulduktan sonra, firmalardan gelen olumlu/olumsuz yanıtlar toplanarak tablo haline
getirilmekte ve SGK’ya bildirilmektedir. Tedarikçinin fiyatının uygun görülmesi halinde
sipariş verilmekte ve gümrükten mal mukabili ithalatla ürün alınmaktadır.
(40) Ankara merkez ve İstanbul şubesi olarak iki noktada hizmet veren TEB Yurtdışı İlaç
Birimine, hastalar doğrudan ya da Ankara merkeze posta yoluyla başvurabilmektedir.
Önaraştırma döneminde TEB merkezinden edinilen sunumda haftada ortalama 800-1100
başvuru evrakının geldiği belirtilmiştir. İlaçlarını elden almayan hastalara ilaçlar anlaşmalı
kargo ile gönderilmektedir. İlgili sunumda, hastalara ilacın ortalama 20-25 günde tedarik
edildiği ifade edilmiştir.
(41) TİTCK tarafından 10.04.2014 tarihinde TEB’e gönderilen yazıda, zaman içerisinde hasta
sayısında ve buna paralel olarak da ilaç taleplerinde artış olduğu, bu bağlamda artan
talebi karşılama noktasında sadece bir tedarikçinin yetersiz kalacağının anlaşıldığı,
yurtdışı ilaç harcamalarının her yıl artış gösterdiği, EKK tarafından yurtdışından ilaç temin
eden tedarikçilerin sayısının artırılması ve bu alanın rekabete açılması yönünde karar
alındığı, bunun üzerine SUT’un 4.3. maddesinde buna olanak sağlayan değişikliğe
gidildiği, Tebliğ’in yayımını müteakip ecza depoları tarafından TİTCK’ye başvurulduğu,
taleplerin TİTCK tarafından belirlenen şartların tümünün yerine getirilmesi kaydıyla uygun
görüldüğü, gerek TEB gerekse uygun görülen ecza depolarının uygulamalarında birlik
sağlamak amacıyla TEB ile imzalanmış olan 2006 tarihli protokol hükümlerine ilave
yapma ihtiyacı hâsıl olduğu belirtilmiştir.
(42) TEB, cevap yazısında, TEB tarafından verilen yurtdışından ilaç temini hizmetinin
Anayasa’nın 56. maddesinde düzenlenen sağlık hakkı kapsamında kamu hizmeti olması
nedeniyle bu alanın ticari boyuta taşınarak rekabete açılamayacağını belirtmiştir.
Kendilerine gönderilen yazıda imzalanması talep edilen ek protokole ilişkin olarak, TEB
bünyesinde depo kurulmasına imkân sağlayan düzenleme bulunmadığından hareketle,
depo kurulması yükümünün yerine getirilemeyeceği, halen yürürlükte bulunan protokolün
değiştirilmesine gerek olmadığı vurgulanmıştır. Bu noktada, aşağıda yer alan başlık
altında SGK’nın soruşturma sürecinde yürürlüğe giren alternatif ödeme modeli
uygulamasına değinilecektir.
I.2.1.5. SGK’nın Alternatif Ödeme Modeli Uygulamaları
(43) 21.04.2015 tarih ve 29333 numaralı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
SUT’ta Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 2. maddesi ile, SUT’un 2.2 maddesinin ikinci
fıkrasına eklenen ve SGK’yı yurtdışından temin edilen, ülkemizde imal edilemeyen veya
bulunmayan ürün gruplarının üretimi ithal ürünlerin yerli üretime geçmesi, piyasada
bulunurluğunun sağlanması hususlarının teşvik edilmesi amacıyla SGK alternatif ödeme
modelleri oluşturabilmek konusunda yetkilendirilmiştir. Üretici firmalarla görüşmelere
başlayan SGK, 30.04.2015 ilâ 04.01.2016 tarihleri arasında üreticilerden 7 tanesi ile
protokol imzalamış ve 28.05.2015 ile 27.07.2015 tarihlerinde Sağlık Hizmetleri
Fiyatlandırma Komisyonu tarafından farklı finansal modellerle çalışma konusunda
yetkilendirilen Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünce alternatif ödeme modelleri
çerçevesinde fiyatı belirlenen yurtdışı ilaçlarını duyurmuştur.
(44) Bu noktada alternatif ödeme modeli kapsamında tedarikçiler ile SGK arasında imzalanan
protokollere değinmek gerekmektedir. Soruşturma sürecinde SGK’dan elde edilen ve
Gen İlaç Sağlık Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (GEN İLAÇ), ACTELION, Abbvie Tıbbi İlaçlar
San. ve Tic. Ltd. Şti. (ABBVIE), Gilead Sciences İlaç Tic. Ltd. Şti. (GILEAD), Boehringer
16-42/699-313
10/57

Ingelheim İlaç Tic. A.Ş. (BOEHRINGER), ALEXION ve B&A Pharma Trading Ltd. Şti. ile
SGK arasında imzalanan protokollerin firmaya özgü koşullar haricinde çatı olarak benzer
olduğu görülmüştür.
(45) Sözleşmenin içeriğine bakıldığında, Sözleşmenin “Uygulanacak Usul ve Esaslar” başlıklı
3. bölümü altındaki 3.1.1. maddesinde SUT hükümlerine uygun olarak düzenlenen
reçetelerin TEB tarafından sözleşmedeki finansal model ve yürürlükteki SUT hükümleri
çerçevesinde karşılanacağının belirtildiği görülmektedir. SGK ile tedarikçiler arasında
güncel referans ülkedeki ya da Avrupa ülkelerindeki en düşük depocuya satış fiyatından
yüksek olmamak koşuluyla belirlenen “ilaç baz fiyatı”nın, TEB tarafından yapılan fiyat
araştırması sonucunda elde ettiği fiyattan ya da en düşük depocu fiyatından daha yüksek
olması halinde, tespit edilen daha düşük fiyatın baz fiyat olarak alınması hükme
bağlanmıştır.
(46) Sözleşmenin 3.1.2. maddesinde EK-4/C listesinde kayıtlı ilaçlara ait reçetelerin TEB
tarafından karşılanacağı yinelenmiştir. Sözleşmenin 3.1.3. ve 3.1.4. maddeleri uyarınca
reçetelerin TEB’e ulaştırılmasını takiben ilaçların en geç yirmi gün içinde eksiksiz ve
uygun koşullarda hastaya ulaştırılmasından tedarikçi ve TEB sorumlu tutulmuştur.
(47) Sözleşmenin 3.1.11. maddesinde ise yurtdışı ilaçların SGK ile TEB arasındaki protokol
dâhilinde temin edilmesi durumunun sona ermesi halinde, dağıtım ile ilgili olarak SGK’nın
başka bir kurum veya kuruluşu tayin edeceği düzenlenmiştir. Bu madde, SGK tarafından
protokollerin münhasır nitelik taşımadığı savını ortadan kaldırmaktadır. Zira SGK ancak
TEB’in protokolünün sona ermesi durumunda “başka bir kurum veya kuruluşu” tayin
edecek, bilahare yeni kuruluşla protokol imzalayacaktır. Hükmün lafzından da anlaşıldığı
üzere, SGK’nın özel ecza depolarıyla protokol imzalamak şeklinde bir niyeti olmadığı gibi,
TEB’in münhasır dağıtıcı konumunda olmadığı yönündeki iddiaları da gerçekçi değildir.
SGK’nın ileri sürdüğü gibi ecza depolarıyla da protokol imzalandığında, tedarikçi
firmaların tek tek depolarla protokol imzalayabileceği, SGK ile tedarikçi arasındaki
sözleşmenin sadece TEB’i adres göstermesi diye bir durumun söz konusu olmadığı
yönündeki savını sözleşmenin 3.1.11. maddesi desteklememektedir. Zira, hükmün
lafzından ancak SGK ile TEB arasındaki protokolün sona ermesi durumunda başka
kuruluşların devreye alınacağı açıkça anlaşılmaktadır.
(48) Sözleşmenin “gizlilik” başlıklı 5. maddesinde, sözleşme süresince ve sözleşmenin sona
ermesinden sonra da süresiz olarak SGK ve tedarikçilerin edindikleri gizli bilgi ve belgeyi,
bilgi paylaşılması kanunen zorunlu kurum ve kuruluşlar ile TEB hariç, üçüncü kişilere
açıklayamayacağı, bilgilerin güvenliğinden SGK ve tedarikçinin müştereken ve
müteselsilen sorumlu olduğu bağıtlanmıştır.
(49) Rekabet hukuku bağlamında sözleşmenin önemli bir diğer maddesi 8. maddedeki
yürürlük hükmüdür. Sözleşmenin süresi beş yıl olarak belirlenmiş, sona erme tarihinden
önce tarafların yazılı olarak mutabık kalmaları koşuluyla uzatılabileceği düzenlenmiştir.
Dolayısıyla protokolde zımni kabul yoluyla sözleşmenin belirsiz süreli hale dönüşmesi söz
konusu olmayıp, protokol beşer yıllık sürelerle açık irade beyanıyla uzatılabilmektedir.
16-42/699-313
11/57

(50) Alternatif geri ödeme modeli uygulamasına yönelik soruşturma döneminde yaşanan diğer
bir değişiklik, SGK Genel Sağlık Sigortası Alternatif Geri Ödeme Komisyonunun ihdas
edilerek tedarikçilerle görüşme, indirim pazarlığı yetkisinin Genel Müdürlükten alınarak
komisyona devredilmesidir. 10.02.2016 tarih ve 29620 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
SGK Genel Sağlık Sigortası Alternatif Geri Ödeme Yönetmeliği, alternatif geri ödeme
yöntemlerinin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemekte olup, ilgili Yönetmelik
uyarınca Alternatif Geri Ödeme Komisyonu getirilmiştir. Komisyon SGK Başkanı
başkanlığında Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürü ile Sağlık Bakanlığı, Maliye
Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının birer temsilcisinden
oluşmaktadır.
(51) Yine soruşturma sürecinde, 18.01.2016 tarih, 29597 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
SUT’ta Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 11. maddesi ile SUT’un 4.3. numaralı
maddesinin dördüncü fıkrası değiştirilerek, “farklı finansal modeller kapsamında
değerlendirilen ve Kurumun internet sayfasında kamu baz fiyatları… yayımlanan yurtdışı
ilaçları[nı] hak sahiplerinin kendi imkanlarıyla temin etmeleri halinde ilaç bedelleri, ilacın
[SGK] ile protokolü bulunan tedarikçiden protokollerde belirlenen süreler dahilinde temin
edilemediğinin belgelenmesi kaydıyla [SGK]’ya mal oluş bedeli üzerinden ödenir.”
düzenlemesi getirilmiştir.
(52) Bu düzenleme uyarınca hastanın şahsi tedavisi için yurtdışından temin ettiği ilacın
alternatif ödeme kapsamında SGK tarafından ödenen bir ilaç olması durumunda,
öncelikle SGK ile protokolü bulunan tek dağıtıcı olarak TEB’e başvurması, TEB ile SGK
arasındaki protokolün 3.3.9. maddesi uyarınca ilacın reçete tarihi itibarıyla en geç sekiz
hafta içinde hastaya teslim edilmesi gerektiğinden, ilacın başvurduktan sonra sekiz hafta
geçmesine rağmen temin edilemediğini belgelendirmesi gerekmekte, hasta ancak bu
sürecin sonunda başka bir ecza deposundan temin ettiği ilacın bedelini SGK’dan talep
edebilmektedir. Mahkeme kararlarıyla yetkileri ortadan kalkmadan önce uygulamada
vekâletle hasta adına yurtdışından ilaç temin eden ve bedelini vekâletle SGK’dan tahsil
edebilen özel ecza depolarının bu düzenleme değişikliği sonrasında vekâletname ile
faaliyetlerini sürdürme olanağı da zaten ortadan kalkmış bulunmaktaydı. Bu düzenleme
ile önceliğin TEB’e verilmesi, özel ecza depolarıyla protokol imzalanmaması yoluyla ecza
depolarının faaliyetlerinin zorlaştırılmasını pekiştirmiştir.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(53) Yurtdışından temin edilen ilaçlar, yeni piyasaya sürülen, ancak yeni olmaları nedeniyle
Türkiye’de ruhsatlandırma süreçlerinin uzunluğu karşısında henüz ruhsatsız olan ilaçlar
olabileceği gibi, ruhsatlı olduğu halde firmaların kapasitelerinin yetersiz olması veya
Türkiye’nin fiyat politikalarının uygun bulunmaması gibi sebeplerle yeterli miktarda
üretilemeyen ya da Türkiye piyasasına arz edilemeyen ilaçlar da olabilmektedir.
Genellikle kanser ve ileri seviyede kullanılan bu özel ilaçlar için her hekimin reçete
yazması mümkün değildir. Öte yandan, ruhsatı olmayan ilaçların eczanelerde satış
olanağı da bulunmamaktadır. Bu tür ilaçların hastalar için son derece kritik olması
hasebiyle ikamesinin olmadığı ile temin ve tedarik sürecinin eczanelerde satılan
ilaçlardan farklı olduğu görüşlerinden hareketle, ilgili ürün pazarı “yurtdışından temin
edilen ilaçlar” olarak tanımlanmıştır.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(54) Başvuruya konu yurtdışından temin edilen ilaçların tüm Türkiye genelinde dağıtımı olması
ve coğrafi pazar tanımını etkileyecek bölgesel nitelikli farklılıklar bulunmaması nedeniyle
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
16-42/699-313
12/57

I.3. Dosya Kapsamında Yapılan Tespitler
I.3.1. Önaraştırma Döneminde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.3.1.1. SGK Genel Müdürlüğü ile Yapılan Görüşme
(55) 12.03.2015 tarihinde gerçekleştirilen görüşmede (Belge-1) SGK Genel Müdürü
tarafından, 2006 yılında Sağlık Bakanlığı’nın Türkiye’de bulunmayan ilaçların ithali
konusunda TEB ile protokol imzaladığı, imzalanan protokol kapsamında TEB’in %10 olan
hizmet bedeli oranının 2014 yılı itibarıyla %6 olarak belirlendiği ve bu oranın yaklaşık
%(…..)’ünün maliyeti oluşturduğu dile getirilmiştir.
(56) İlaç temininin deneyim gerektiren zor bir iş olduğuna değinen Genel Müdür, bu konuda
TEB’in ciddi bir birikimi olmasına karşın zaman zaman aksaklıklar yaşandığına dikkat
çekerek, hâlihazırda SGK’nın ilaç depolarıyla çalışmanın bekletilmesi yönünde bir eğilimi
olduğunu ve ilaç depolarıyla protokol imzalamanın ilk etapta düşünülmediğini
vurgulamıştır.
(57) İsmet KÖKSAL, SGK tarafından Nisan 2015’ten itibaren yurtdışından ilaç temini
konusunda farklı bir yöntem uygulanmasının hedeflendiğini ifade ederek, uygulanması
planlanan yeni sistem ile ilgili bilgi vermiştir. Buna göre SGK, 6552 sayılı Torba Yasa ile
alternatif ödeme modelleriyle ilgili SGK’ya verilen yetkiden hareketle yurtdışındaki ilaç
üreticileri ile doğrudan anlaşmalar yapmayı hedeflemektedir. Böylelikle yurtdışından toplu
anlaşmalar vasıtasıyla ilaçların temin edilmesi amaçlanmaktadır. Yurtdışından temin
edilen ve çoğu soğuk zincir gerektiren ilaçların güvenliğinin ve hastanın daha hızlı ve
daha ucuz bir şekilde ilaca ulaşımının bu sistem ile sağlanacağı değerlendirilmektedir.
(58) SGK nezdinde temel sorunun ruhsatlandırma sürecinin kısaltılarak ilaçların ruhsatlı
olmasının yaygınlaştırılması olduğunu vurgulayan Genel Müdür tarafından, bu noktada
GMP (good manufacturer product) kriterlerine uygun kalite kontrolü yapılması gerektiği
ifade edilmiştir.
I.3.1.2. TİTCK ile Yapılan Görüşme
(59) 11.03.2015 tarihinde TİTCK Akılcı İlaç Kullanımı, İlaç Tedarik Yönetimi ve Tanıtımı Daire
Başkanı ile yapılan görüşmede (Belge-2), yurtdışından ilaç teminine yönelik TEB ile SGK
arasında protokol imzalandığı 2006 yılında ithal ilaca yönelik talebin bugüne kıyasla çok
az olduğu, fakat son yıllara bakıldığı zaman SGK’nın yurtdışından temin edilen ilaçlara
yaklaşık olarak 2012 yılında 400 milyon TL, 2013 yılında 800 milyon TL ve 2014 yılında
1,3 milyar TL ödeme yaptığının görülmesi, eş deyişle ithal ilaç piyasasının bu şekilde
büyümesi üzerine EKK tarafından TEB’in bir sivil toplum örgütü olarak tekel durumunda
kalması sakıncalı bulunarak bu alanın rekabete açılmasına karar verildiği belirtilmiştir.
Karar ertesinde SUT’un 4.3. maddesinin birinci fıkrasında değişiklik yapılması üzerine ilaç
depolarının yurtdışından ilaç temin etmek için TİTCK’ye başvurmaya başladığını dile
getiren Daire Başkanı tarafından, ecza depolarına TİTCK Kılavuzu ve eklerinde de
belirtilen şartlara göre bu hizmeti yürütebileceklerinin bildirildiği ifade edilmiştir.
(60) Ayrıca TİTCK’nin ilaç depolarına objektif kriterler getiren, denetim olanağı sağlayan
düzenlemeler yaptığı, ancak TEB’in ecza deposu kurmasının kanunen mümkün
olmaması nedeniyle, bu denetimin TEB’i kapsamadığı vurgulanmıştır. TİTCK tarafından,
TEB’in SGK ile arasındaki mevcut protokolü bahse konu yeni uygulama doğrultusunda
revize etmesine yönelik TEB’e yazı gönderildiği, fakat TEB tarafından mevcut protokolün
devam ettiği gerekçesiyle bu talebin reddedildiği dile getirilmiştir.
16-42/699-313
13/57

(61) Yurtdışından temin edilen ilaçların hastalar için elzem ilaçlar olmasına dikkat çeken Daire
Başkanı tarafından, piyasadaki ecza depolarının bu ilaçları getirebilecek kapasitesinin
henüz yeterli seviyede olmama ihtimali değerlendirildiğinde, hastalar için riskli bir durum
ortaya çıkacağından, TEB ile mevcut protokolün devam etmesi yönünde tavır aldıkları
belirtilmiştir.
(62) Son olarak, TİTCK Kılavuzu’nun 4. maddesi uyarınca temin edilen ilacın kalitesine ilişkin
sorumlulukları bulunduğundan, ilaç depolarına yetki verilmesinin yurtdışından ilaç temini
sürecinin suiistimal edilmesine yol açacağı yönündeki karşı savların gerçekçi olmadığı
ileri sürülmüştür.
I.3.1.3. Ankara SGK İl Müdürlüğü ile Yapılan Görüşme
(63) 10.03.2015 tarihinde gerçekleştirilen görüşmede (Belge-3) Ankara SGK İl Müdürlüğü
(…..) tarafından, yurtdışından ilaç temini hizmetinin 2007 yılından önce SSK, BAĞ-KUR
ve Emekli Sandığı tarafından ayrı ayrı yürütüldüğü, 2007 yılında SGK çatısı altında
birleşilince SGK ile TEB arasında bu hizmetin yürütülmesine dair bir protokol imzalandığı
belirtilmiştir.
(64) 2007 yılından bugüne kadar ithal ilaç hacminin hem reçete hem ödenen miktar bazında
artış göstermesinin, Sağlık Bakanlığı ve SGK’nın değişen fiyat politikalarından, genel
sağlık sigortası kapsamının sürekli genişlemesinden, tüm dünyada yeni ilaç moleküllerinin
keşfedilmesi ve hekimlerin bu ilaç bilgilerine kolay erişimlerinden kaynaklandığını ifade
eden (…..), yurtdışından ilaç temini için SGK ile protokol imzalamış olan TEB’in bahsi
geçen talebi karşılamakta yetersiz kaldığını vurgulamıştır.
(65) Ayrıca ilaç temininde tek yetkili olarak yetersiz kalan TEB’in, bu çok kritik ilaçlara olan
talebi zamanında karşılayamaması nedeniyle hastalardan şikâyetler geldiğine dikkat
çekilerek, ilaca ulaşma hususunda kaygı duyan hastaların çoğu kez yazılı şikâyet
vermekten imtina ettiği dile getirilmiştir.
(66) Sağlık Bakanlığı tarafından ilaç temini konusunda yetki verilen ilaç depoları ile protokol
imzalanmadığından, uygulamada ecza depolarının hastalardan vekâlet alarak SGK’dan
ilaç parasını tahsil ettiklerini belirten (…..), SGK’nın bu depolarla arasında imzalanmış
protokol olmadığından depoları denetleme ve herhangi bir yaptırım uygulama yetkisinin
de bulunmadığına dikkat çekmiştir.
(67) Türkiye’de bulunmayan ve bu sebeple yurtdışından temin edilen ilaçları temin etme
noktasında TEB’in %10 hizmet bedeli aldığı, fakat ilaç depolarına yetki verilmesiyle
birlikte bu oranın yeni protokolde %6 olarak belirlendiği, ancak ödeme süresinin
kısaltılması konusunda bir değişikliğe gidildiği ifade edilmiştir7.
(68) Son olarak, yurtdışından temin edilen ilaçların çoğunun ileri seviye hastalıkların
tedavisinde kullanılan özel ilaçlar olduğu ve ilacın bekleyemeyecek hastalar için önemi
dikkate alındığında, yurtdışından teminin tek bir kanaldan yapılıyor olmasının gecikmelere
sebebiyet verdiğinin ve bu durumun hastaları sahte ya da kaçak ilaca yönlendirme
ihtimali doğurduğunun altı çizilmiştir.
I.3.1.4. Sağlık Bakanlığı – TEB Protokolü
(69) Sağlık Bakanlığı ile TEB arasında ilk olarak 03.12.1996 tarihinde “Kişisel Tedavi İçin
Yurtdışından İlaç Teminine İlişkin Protokol” imzalanmıştır. İlk protokolde ilacın bedelinin
hasta tarafından ödenmesi, bilahare SGK’dan geri ödenmesi söz konusudur.

7 Daha sonra hizmet bedeli oranı %3,9’a düşürülmüştür.
16-42/699-313
14/57

(70) 19.06.2006 tarihli son protokolün bir yıllık olduğu, sona ermesinden iki ay önce
taraflardan biri protokolü sona erdireceğini karşı tarafa bildirmediği takdirde aynı şartlarla
her defasında uzatılmış sayılacağı düzenlenmiştir. Hastaların ya da geri ödeme
kurumlarının talebi üzerine ilacın yurtdışından temin edilmesi öngörülmüş olup,
reçetelerin Bakanlık tarafından onaylanması gerekmektedir. TEB’in geri ödeme
kurumlarıyla da protokol imzalayabileceği, Birlik’in protokolle üstlendiği görevleri kendi
adına kuracağı iktisadi işletme aracılığıyla da yapabileceği düzenlenmiştir.
I.3.1.5. SGK – TEB Protokolü
(71) TEB ile SGK arasında protokol ilk olarak 04.04.2007 tarihinde, dönemin TEB Başkanı ile
dönemin SGK Başkanı tarafından imzalanmıştır.
(72) Protokol önaraştırma döneminde en son 01.05.2014 tarihinde yenilenmiş ve TEB Başkanı
ile SGK Başkanı tarafından imzalanmıştır. Protokol bir yıl için geçerli olup, sürenin
bitiminden en az iki ay önce yeni dönem protokol görüşmelerine başlanacağı, tarafların
bir ay önceden yazılı bildirmek şartıyla protokolü feshetme hakkına sahip olduğu, Sağlık
Bakanlığı tarafından TEB’e verilen yetkinin Bakanlıkça herhangi bir sebeple geri alınması
halinde yetkinin son bulduğu tarih itibarıyla protokolün SGK tarafından tek taraflı
feshedilmiş olacağı düzenlenmiştir.
(73) Önaraştırma döneminde gerçekleştirilen yerinde inceleme sırasında TEB Genel
Sekreteri’nin bilgisayarından elde edilen “Yurtdışından Şahsi Tedavi İçin Reçete Bazında
İlaç Teminine İlişkin Protokol” isimli belgenin (Belge-4), 2013 yılı için hazırlanan taslak
metin olduğu anlaşılmış olup, SGK ile TEB arasında protokolün revizyonu taslağı
üzerinden yapılan görüşmelerde SGK’nın protokolün 6.1. maddesinde yer alan “Sağlık
Bakanlığı tarafından TEB’e verilen yetkinin Bakanlık tarafından herhangi bir sebeple geri
alınması halinde yetkinin son bulduğu tarih itibarıyla protokol SGK tarafından tek taraflı
feshedilmiş olacaktır.” düzenlemesi ile 7.2. maddesindeki SGK’nın zeyilname ile protokol
şartlarında değişiklik yapma hakkına sahip olduğu, TEB’in bu değişikliklere uymayı kabul
ettiği yönündeki ibarenin çizildiği, eş deyişle TEB tarafından uygun bulunmadığı
görülmüştür.
(74) TEB’in 6.1. maddesindeki düzenlemeye itirazının SGK bünyesinde kabul görmediği ve
01.05.2014 tarihli protokole bu yönde bir düzenleme eklendiği, ancak 7.2. maddesindeki
SGK’nın protokol şartlarında tek taraflı değişiklik yapma hakkına yönelik taslak
düzenlemeye itirazının SGK tarafından da kabul edildiği ve protokolden çıkarıldığı
anlaşılmıştır.
(75) SGK ile yapılan protokol gereği TEB İktisadi İşletmesi tarafından her 15 günde bir Medula
Sistemi’ne8 girilen reçeteler ve raporlar sıralanarak faturalandırılmakta ve ilaç alış
faturaları da eklenerek SGK’ya teslim edilmektedir. Gönderilen faturaların SGK tarafından
kontrolü yaklaşık iki fatura dönemi sonrasında bitmektedir. Soruşturma döneminde elde
edilen protokolün 01.05.2016 tarihli son halinde ilaç ithalat ve hizmet bedeli %3,9 olarak
belirlenmiş olup, protokol benzer biçimde bir yıl geçerlidir. Yeni protokol görüşmelerine
bitiminden en az iki ay önce başlanacağı hükmü de korunmuştur.

8 Medula Sistemi: Sağlık Bakanlığı tarafından oluşturulan ve yürürlüğe konan merkezi bir programdır. İnternet
üzerinden erişilebilen Medula Sistemi sayesinde hastaneler, doktorlar, eczacılar ve optisyenler tıbbi cihaz,
ilaç, sağlık malzemeleri, teşhis, tanı vb. kayıtları sisteme girmekte veya sistem üzerinde takip etmektedirler.
Programın dört alt modülü bulunmaktadır.
16-42/699-313
15/57

I.3.1.6. SGK – İDM Protokolü
(76) İlaç Dağıtım Merkezi Ltd. Şti. (İDM) Yetkilisi (…..) ve dönemin SGK Başkanı tarafından
imzalanmış olan protokolün 15.07.2013 tarihinde yürürlüğe gireceği ve bu tarihten
itibaren yedi yıl geçerli olacağı hükme bağlanmıştır.
(77) Oysa SGK tarafından, 19.03.2015 tarih ve 1488 sayı ile Kurum kayıtlarına giren bilgi
istemine cevap yazısında, İDM ile aralarında protokol yapmak üzere çalışmalar
başlatılarak taslak bir metin hazırlandığı, taslağın imza aşamasına gelindiğinde İDM
temsilcisinin resmi olarak şirketini temsil ve imzaya yetkili olduğuna dair belgenin
olmadığı görülerek protokolün geçersiz kaldığı ve bu durumun İDM’ye ihtarname
gönderilerek bildirildiği belirtilmiştir.
I.3.1.7. BİMER Üzerinden TİTCK’ye Yapılan Hasta Şikâyetleri
(78) TİTCK tarafından, 2014-Şubat 2015 döneminde kendilerine BİMER üzerinden ulaştırılan
ve hasta yakınlarının TEB hakkındaki şikâyetlerini içeren sekiz örnek gönderilmiştir.
Örneklerin ortak özelliği, sürekli kullanılan hayati önemi haiz ilaçlar olması, ürünlerin
stokta bulunmaması, tedarikçiyle sorun yaşanması ya da evrakın sehven iade edilmesi
nedeniyle reçete süresinin geçmesi gibi gecikmelerle hastaların bir-üç ay gibi sürelerle
ilacı alamamaları ve mağdur olmalarıdır.
I.3.1.8. TEB ile Bazı İlaç Üreticileri Arasında İmzalanmış Tedarik Sözleşmeleri
(79) Önaraştırma sürecinde TEB Genel Sekreteri’nin bilgisayarında gerçekleştirilen yerinde
incelemede edinilen tedarik sözleşmesi taslağının 2. maddesinde, ürünün Türkiye’de
ruhsat alana kadar satış ve dağıtımının münhasıran TEB İktisadi İşletmesi’ne ait olması
tasarlanmıştır. Ürünün ruhsat almasına kadar satış ve/veya dağıtım yetkisinin başka kişi
veya kuruluşa verilmesi halinde tedarikçinin TEB’e cezai şart ödeyeceği düzenlenmiştir.
Ayrıca taslak tedarik sözleşmesinin 3. maddesinde 2 yıl olarak belirlenen sözleşme
süresinin, süre bitiminden otuz gün önce sözleşme süresinin yenilenmeyeceği karşı tarafa
bildirilmedikçe birer yıl süre ile uzayacağı belirtilmiştir (Belge-5). Yerinde inceleme
sırasında sözleşmenin içeriği, uygulanıp uygulanmadığı gibi hususlara yönelik bilgi
edinilememiştir. Öte yandan, dokuz ilaç üreticisi firmaya TEB ile aralarında yazılı ya da fiili
bir sözleşme olup olmadığı, yurtdışından ilaç temini konusunda TEB dışındaki diğer ecza
depolarıyla çalışıp çalışmadıkları, çalışmıyorlarsa bunun nedeni sorulmuştur.
(80) ACTELION tarafından, TEB ile aralarında herhangi bir sözleşme olmadan çalıştıkları,
diğer ecza depolarından bu güne kadar herhangi bir talep gelmediği, böyle bir talep söz
konusu olduğunda depolarla çalışmamak için bir nedenleri olmadığı, ancak SGK ile
protokolleri olmadığı için kendilerine başvurma ihtimallerinin düşük olduğu dile getirilmiştir
(Belge-6).
(81) BIOMARIN tarafından, TEB ile aralarında herhangi bir sözleşme olmadığı, BIOMARIN
ürünlerinin sadece Türkiye’de kullanılacağına dair gerekli dokümanları temin etmeleri
halinde diğer ecza depolarıyla da çalışabilecekleri ifade edilmiştir (Belge-7).
(82) SHIRE tarafından, TEB ile imzaladıkları sözleşme sunulmuş olup, diğer ecza
depolarından Dilek Ecza Deposu İth. ve İhr. A.Ş. ile aralarında bir ürünlerine yönelik
olarak 27.11.2012 tarihli lojistik sözleşmesi olduğu, sözleşmenin 06.02.2016 tarihine
kadar uzatıldığı belirtilmiştir (Belge-8).
(83) BMS tarafından, TEB ile sipariş usulü çalıştıkları, TEB’in siparişlerinin Kıbrıs’ta
yetkilendirdikleri Ada Pharma Ltd. tarafından karşılandığı ifade edilerek, diğer ecza
depolarıyla çalışıp çalışmadıkları sorusuna İDM’nin kendilerine başvurduğu, İDM’yi
distribütörleri Ada Pharma Ltd.’e yönlendirdikleri şeklinde yanıt verilmiştir (Belge-9).
16-42/699-313
16/57

(84) JOHNSON tarafından, grup şirketleri Cilag GmbH ile TEB arasında tedarik sözleşmesi
olduğu, sözleşmenin sadece grup şirketi Cilag GmbH ile olması nedeniyle diğer grup
şirketlerinin talep halinde diğer ecza depolarına ürün sağlayabileceği, ancak kendileriyle
ciddi irtibata geçen tek dağıtıcının TEB olduğu, bir ecza deposunun kendileriyle temasa
geçtiğinde SGK ile aralarında protokol olduğunu söylemesine karşın bunun doğru
olmadığının tespit edilmesi üzerine ticari güven zedelendiğinden, iş ortaklığı kurulmadığı
vurgulanmıştır (Belge- 10).
(85) NOVARTIS tarafından, TEB ile aralarında imzalanmış sözleşmeye konu ürünlerin (…..)
tarihinde piyasaya sürüleceği, sözleşmenin (…..) sonuna kadar uzatılması için TEB’e
teklifte bulunulduğu, Novartis Türkiye’ye diğer ecza depolarından gelen talepleri yurtdışı
merkeze yönlendirmelerine karşın, herhangi bir talepte bulunulmadığı hususları ifade
edilmiştir (Belge-11).
(86) ALEXION tarafından, TEB ile aralarında anlaşma olmadığı, ürünlerine yönelik yüksek
taşıma ve muhafaza koşullarını sağlamaları halinde diğer ecza depolarıyla
çalışabilecekleri belirtilmiştir (Belge-12).
(87) ROCHE tarafından, TEB ile aralarında sözleşme olmadan sipariş usulü çalıştıkları, daha
önceleri sözleşme yapmak üzere görüşmelerinin olduğu, ancak mutabakata
varamadıkları, hâlihazırda bir ürünlerinin tedariki için TEB ile görüşmelerinin sürdüğü dile
getirilmiştir (Belge-13). Bilgi istemi yazısına TEB tarafından verilen cevap yazısının
ekinde aşağıda yer verilen 5 tedarikçi ile imzalanmış tedarik sözleşmeleri sunulmuştur.
I.3.1.8.1. Cilag GmbH ile TEB Sözleşmesi
(88) 18.12.2014 tarihli sözleşmenin 2.3. maddesinde sözleşme süresince ürünün münhasıran
Birlik’e (TEB) tedarik edileceği düzenlenmiştir. Aynı şekilde, TEB’in de sözleşme konusu
ürünleri en uygun fiyat koşullarını sağlaması halinde tedarikçi CILAG’dan münhasıran
temin edeceği bağıtlanmıştır. 7. maddesinde sözleşmenin, 18.12.2014’ten 30.06.2015’e
kadar altı aylık süreyle yürürlükte olduğu belirtilmiştir (Belge-14).
I.3.1.8.2. GENZYME ile TEB Sözleşmesi
(89) 18.05.2009 tarihli sözleşmede TEB’in ürünlerin Türkiye’de dağıtımı ve yeniden satışı için
münhasır yetkili olduğu düzenlenmiş olup, 3. maddesi uyarınca süresi bir yıl olan
sözleşmenin, belirlenen süre içerisinde fesih ihbarında bulunulmazsa her dönem için aynı
esaslarla bir yıl süreyle otomatik olarak uzayacağı hükme bağlanmıştır (Belge-15).
Dolayısıyla sözleşme zımni kabul ile belirsiz süreli hale gelmiştir.
I.3.1.8.3. NOVARTIS ile TEB Sözleşmesi
(90) 25.03.2013 tarihli sözleşme bir yıllık olup, sözleşmenin bir yıl sonra sona ereceği
düzenlenmiştir. Sözleşmenin bu halinde herhangi bir münhasırlık hükmü
bulunmamaktadır. Süre uzatımına yönelik düzenlenen ek protokollerin sonuncusunda
sözleşme 25.03.2015 tarihine kadar uzatılmış ve 01.04.2014’ten itibaren geçerli olmak
üzere imzalanan ek protokolün 3. maddesinde ana sözleşmenin 2. maddesine ekleme
yapılarak, ürünün “Türkiye’de satış ve dağıtımında tek yetkili kurumun münhasıran Birlik
[TEB]” olduğu belirtilmiştir (Belge-16).
I.3.1.8.4. SHIRE ile TEB Sözleşmesi
(91) 01.04.2013 tarihli sözleşme bir yıllık olup, ihbar süresi uyarınca devam etmek istenmediği
karşı tarafa bildirilmedikçe sözleşmenin bir yıllık süre için kendiliğinden uzayacağı
düzenlenmiştir. Dolayısıyla sözleşme zımni kabul ile belirsiz süreli nitelik kazanmıştır.
Sözleşmede münhasırlığa yönelik herhangi bir hüküm bulunmamaktadır (Belge-17).
16-42/699-313
17/57

I.3.1.8.5. MERCK ile TEB Sözleşmesi
(92) 21.04.2009 tarihli sözleşme bir yıllık olup, 60 günlük ihbar süresinde sözleşmeye devam
edilmek istenmediği bildirilmedikçe sözleşmenin birer yıl uzayacağı hükme bağlanmıştır.
Dolayısıyla sözleşme zımni kabul ile belirsiz süreli nitelik kazanmıştır. Sözleşmede
münhasırlığa yönelik herhangi bir hüküm bulunmamaktadır (Belge-18).
I.3.2. Soruşturma Döneminde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.3.2.1. TEB’de Gerçekleştirilen Yerinde İnceleme
(93) 18.08.2015 tarihinde TEB İktisadi İşletmesi’nde gerçekleştirilen yerinde incelemede
edinilen bilgi/belgelerden soruşturma konusu ile ilişkilendirilebilecek olanlara aşağıda yer
verilmiştir (Belge-19).
I.3.2.1.1. Hasta Şikâyetleri
(94) Aralık 2013 tarihli şikâyet başvurusunda, TEB’in İstanbul İthal İlaç Birimi çalışanının
hastaya ilaç göndermek üzere adres teyidi için aradığı, kargoyla sadece bir kutu
gönderileceğini, yakın mesafelere kargo gönderilmediğinden daha sonrasında ilacın
bizzat gelinerek alınması gerektiğini bildirdiği, hasta yakınının gelmelerinin mümkün
olmadığını iletmesi ve İstanbul birimi açılmadan önce Ankara’dan ilaç talep ederken dahi
daha kısa sürede ellerine ulaştığına dikkat çekmesi üzerine, görevlinin tek başına tüm ilaç
taleplerine yetişemediğini belirttiği ifade edilmiş ve çalışanın hoş olmayan tutumundan
yakınılmıştır. 23.12.2013 tarihli diğer bir başvuruda da TEB’in İstanbul İthal İlaç Birimi
çalışanının kendisine yöneltilen sorulara karşılık agresif tutum sergilemesi şikayet
edilmiştir (Belge-20).
(95) 12.12.2014 tarihinde bir hastaya gönderilen yazıda, ilacın gecikmesinden dolayı hasta
babası tarafından İDM kanalıyla temin edilmesi nedeniyle hasta yakınının evrakın iadesi
talebi üzerine evrakın teslim edildiği belirtilmiştir. Yazının üzerine avukatlara verilmesi
yönünde not düşülmüştür (Belge-21).
(96) İstanbul Tıp Fakültesi doktorunun 09.05.2014 tarihinde TEB’e gönderdiği yazıda, ilaç
raporları değerlendirilirken hastalığa özgü koşulların göz önünde bulundurulması
gerektiğine, TEB’in raporları geri çevirme uygulamalarının tedavinin aksamasına neden
olduğu kadar gereksiz bürokratik yazışmalara da yol açtığına dikkat çekilmiştir (Belge-22).
(97) 19.11.2014 tarihli başvuruda bir hasta yakını, TEB’in İstanbul İthal İlaç Biriminin fiziki
koşullarının yetersizliği ve çalışanların uygunsuz davranışlarını şikâyet ederek, yoğun
çalışma gibi koşullar ne kadar ağır olursa olsun bu gerekçenin hasta yakınlarını azarlama
hakkını vermeyeceğini vurgulamış ve somut örneklerle sorunu ortaya koymuştur (Belge-
23). Özellikle bazı çalışanların sorulan sorulara yanıt olarak ilacı sadece kendilerinin
getirdiğini, başka yerde olmadığını söylemelerinin “kamu hizmetini adeta kişisel tekelinde
görüyor olması” biçiminde algılanması, hastaların/hasta yakınlarının ilaca kolay erişim
hakkı çerçevesinde hizmet kalitesini ortaya koyması bakımından son derece önemlidir.
(98) Mayıs 2015 tarihinde TEB çalışanı tarafından hazırlandığı değerlendirilen bilgi notunda,
ruhsatlandırma süreci tamamlanarak geri ödeme kapsamına alınan bir ilacın piyasaya
sürülmeden önce TEB’in stoklarının tüketilmesi amacıyla yapılan taramada, kargo
şirketinin hastalara ulaşamamış olması nedeniyle ilacın teslim edilemeyerek TEB’e iade
edildiği, tekrar aranan hastalara ulaşılamayınca SGK Bahçelievler İl Müdürlüğü’ne
13.04.2015 tarihinde bir yazı gönderilerek, iade edilen ilaçların Medula Sisteminde ilgili
hastaların üzerinden silinip onların yerine ilaç gönderimi yapılan hastalar üzerine
kaydedilmesi ve TEB’e yeniden ödeme yapılmamasının talep edildiği belirtilmiştir.
16-42/699-313
18/57

(99) Yaklaşık bir ay sonra kendisine ilaç ulaştırılamayan ilgili hastalardan birinin TEB ile
iletişime geçmesiyle birlikte İl Müdürlüğü tarafından TEB’in hastanın üzerinden ilacın
düşürülmesi talebinin yerine getirilmediğinin, ayrıca ilacın yönlendirildiği hastaya da ikinci
kez işlendiğinin anlaşıldığına, İl Müdürlüğü yetkilisiyle yapılan telefon görüşmesinde
TEB’in yaptığı işlemin usulsüz olduğunun, protokol gereği hastalara ilacı teslim etmekle
yükümlü olduklarının ve bu yüküm yerine getirilmediği için hastanın mağdur edildiğinin
beyan edildiğine bilgi notunda yer verilmiştir. İl Müdürlüğü yetkilileri, hastaya ilaç teslim
edilmeden SGK’ya fatura edilmesinin usulsüz işlem olduğu görüşlerini daha sonraki
toplantılarda da dile getirmişlerdir. Bilgi notunda hastalara ulaştırılamayan ilaçların stokta
atıl durumda beklememesi için düşünülen çözüme de yer verilmiştir. Buna göre kargo
şirketinin hastaya ilacı teslim edemeyerek iade ettiği durumlarda kendisine ulaşılamayan
hastaların TEB ile iletişime geçmemesi halinde, durum İl Müdürlüğüne bildirilecektir. İlaç
TEB tarafından faturalandığından bedeli bir sonraki faturada mahsup edilecektir. Bunun
için İl Müdürlüğünün Medula Sisteminde gerekli düzeltmeyi yaparak hastanın üzerinden
ilaç kaydını silmesi gerektiği belirtilen çözüm önerisinde, TEB’in de ancak ilaç stoklarına
gider pusulası ile iade girişi yaptıktan sonra başka bir hastaya ilaç vermesinin mümkün
olduğu ileri sürülmüştür (Belge-24).
(100) Bilgi notunda yer verilen İl Müdürlüğü yetkililerinin konuya ilişkin görüşlerine koşut olarak
SGK İl Müdürlüğü tarafından 11.05.2015 tarihinde TEB’e gönderilen cevap yazısında,
kendilerine ilaç ulaştırılamayan ve fakat adına fatura gönderilerek SGK tarafından
ödemeleri yapılan hastaların mağdur edildiği vurgulanarak, kendi istekleriyle hibe
etmedikleri anlaşılan ilaçların başka hastalara teslim edilerek Medula Sistemine
kaydedilmesinin usulsüz bir işlem olduğu belirtilmiş ve protokol gereği ilacın hastaya
ulaştırılmasından TEB’in yükümlü olduğu hatırlatılarak hastaların mağduriyetinin en kısa
sürede giderilmesi istenmiştir. Soruşturma sürecinde, konuya ilişkin SGK’nın teftişinin
sürdüğü bilgisi edinilmiştir.
(101) Benzer şekilde yaşanan mağduriyete örnek olarak, TEB İthal İlaç Birimine ulaşan ve bir
eczacı tarafından tutulan tutanakta İthal İlaç Birimindeki ekli listede belirtilen ilaçların
miadının dolduğu yönünde bir geri bildirime yer verilmiştir (Belge-25).
(102) SGK’nın TEB’e gönderdiği 27.05.2015 tarihli yazıda, ilgili protokol hükmü hatırlatılarak
ilaçların zamanında ve uygun koşullarda temin edilip hastaya ulaştırılmasının TEB’in
sorumluluğu altında olduğunun altı çizilmiş ve gerek doğrudan gerekse İl Müdürlükleri
kanalıyla SGK’ya intikal eden hasta şikâyetlerinden son günlerde ilaç temin işlemleri
konusunda meydana gelen aksaklıklar sonucunda hasta mağduriyeti yaşandığının
anlaşıldığı dile getirilmiştir. Sonuç olarak, ilaç temin sürecinde hasta mağduriyeti
yaşanmaması amacıyla kesintisiz temine yetecek kadar stok bulundurulması ve temin
işlemlerinin mümkün olan en kısa süreler içerisinde yapılması talep edilmiştir. TEB’in
04.08.2015 tarihli cevap yazısında bazı ilaçların temininde ürünün dünya genelinde
piyasada bulunmaması, üretiminin yeterli olmaması, ilaç fiyatlarında artış olması gibi
TEB’e bağlı olmayan nedenlerle sıkıntı yaşandığı açıklanmış ve fiyatlarında artış olan
ilaçlar için fiyatların güncellenmesi hakkında SGK’ya başvuruda bulundukları belirtilmiştir
(Belge-26).
I.3.2.1.2. Dağıtım Sözleşmeleri
(103) Yerinde inceleme sırasında TEB ile Pharma-Vision GmbH (PHARMA-VISION), Moltek
Sağlık Hizmetleri Üretim Pazarlama A.Ş. (MOLTEK SAĞLIK), GEN İLAÇ ve Walter Krebs
Import-Export GmbH & CO. KG (WALTER KREBS) arasında imzalanan dağıtım
sözleşmeleri edinilmiştir.
16-42/699-313
19/57

(104) TEB-PHARMA VISION dağıtım sözleşmesi 09.01.2013 tarihli olup, sözleşmenin süresi üç
aylıktır. Altı aylık sürelerle zımni olarak uzatılabilen sözleşme belirsiz süreli sözleşme
niteliği taşımaktadır ve halen geçerlidir (Belge-27, 28).
(105) MOLTEK SAĞLIK ile TEB arasında 11.05.2015 tarihinde imzalanan sözleşme altı aylık
olup, zımni kabul ile belirsiz süreli hale gelmiştir (Belge-29).
(106) WALTER KREBS ile TEB arasında 1997 yılında imzalanan ve 2002 yılına değin
süregelen tedarik sözleşmesinde Almanya ve diğer ülkelerden tedarik edilecek ilaçlar için
farklı iskontolar öngörülmüştür. Sözleşmenin imzalandığı tarihte geçerli olan Alman para
birimi bazında Alman eczane satış fiyatına göre üç fiyat aralığında iskonto oranları
getirilmiştir. Almanya dışındaki ilaçlar içinse fark gözetilmeden ilacın eczane satış fiyatı
üzerinden %(…..) iskonto belirlenmiştir. Taraflar, Temmuz 2002 sonunda bir araya
gelerek ek anlaşma yapmıştır. Tedarik sözleşmesinde düzenlenmiş olan iskontolara ek
olarak TEB’e toplam yıllık ciro üzerinden %(…..)’lik iskonto ödenmesi kararlaştırılmıştır.
Ayrıca yıllık toplam cironun belirli eşikleri aşması durumunda da ((…..) ve (…..) Euro)
sırasıyla ilave %(…..) ve %(…..) ek iskonto verilmesi üzerinde anlaşılmıştır (Belge-30).
(107) 1997 tarihli sözleşmenin geçerli olup olmadığına ilişkin bilgi istemi üzerine TEB tarafından
gönderilen ve 27.08.2015 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden cevap yazısında,
01.06.1997 tarihinden itibaren üç ay için geçerli olan sözleşmenin zımni kabul ile altı aylık
süreler için 2015 yılı Eylül ayı dahil geçerli olduğu, ancak değişen koşullar nedeniyle
sözleşmenin IV. maddesinde düzenlenen iskontoya ait beyanın Alman Markı para
biriminin tedavülden kalkması sebebiyle geçerli olmadığı ve %(…..) iskonto
uygulamasının değişen ekonomik koşullar neticesinde taraflar arasında sözlü olarak
değerlendirilerek ortadan kaldırılmasına karar verildiği dile getirilmiştir. Sonuç itibarıyla
sözleşmenin IV. maddesi hariç geçerli olduğu vurgulanmıştır (Belge-31).
(108) TEB ile GEN İLAÇ arasında 14.01.2013 tarihinde imzalanan sözleşme bir yıllık olup,
zımni kabul yoluyla belirsiz süreli hale gelmiştir (Belge-32).
(109) TEB ile GEN İLAÇ arasında en son alternatif geri ödeme modeli kapsamında imzalanmış
olan sözleşme de yerinde inceleme sırasında alınmıştır (Belge-33).
(110) TEB ile GEN İLAÇ arasında 07.07.2015 tarihinde akdedilen Sözleşme’nin “Sözleşmenin
Konusu” başlıklı 2. maddesine göre sözleşme alternatif geri ödeme modeli
kapsamındadır. Sözleşmenin süresi bir yıl olup, sözleşmenin bitiminden 30 gün önce
taraflardan biri feshetmediği sürece sözleşme otomatik uzatıma tabidir, dolayısıyla zımni
kabul ile sözleşme belirsiz süreli niteliği kazanmıştır.
(111) Sözleşmenin 4.1. maddesi ile ürünlerin menşe bilgilerinin TEB’e verilmesi zorunlu
kılınmıştır. Madde 4.2.2.’de ise ürünlerin GEN İLAÇ’ın SGK ile alternatif ödeme modeli
kapsamında imzaladığı sözleşme ile belirlenen fiyat üzerinden TEB’e teslim edileceği
düzenlenmiştir. Sözleşmenin 4.3.3. maddesinde GEN İLAÇ tarafından ürünlerin
“Certificate of Analysis” ve “Batch Release Certificate” belgelerinin fatura ile birlikte TEB’e
gönderilmesi hükme bağlanmıştır.
(112) Sözleşmenin feshinin düzenlendiği 7. maddede GEN İLAÇ’ın sözleşme süresi boyunca
TEB’e ürün sağlama yetkisi veren Bakanlık düzenlemesinin iptal edilmesi, kaldırılması
veya sözleşme konusu ürünlerden herhangi birisinin Türkiye’de ruhsatlanmasını takiben
geri ödemeye girmesi halleri dışında bir nedenle sözleşmeyi feshedemeyeceği, aksi
takdirde TEB’e cezai şart ödeyeceği bağıtlanmıştır.
16-42/699-313
20/57

(113) Soruşturma konusu ile ilişkili bir diğer sözleşme hükmü ise gizliliğe ilişkin olan 11. madde
olup, anılan düzenlemede GEN İLAÇ ve TEB, sözleşme süresince ve sonrasında birbirleri
hakkında sözleşmenin ifası ile ilgili elde ettikleri ticari sır ve gizli bilgiyi ifşa etmemeyi
taahhüt etmiştir (Belge-34, 35).
I.3.2.1.3. TEB-SGK Yazışmaları
(114) TEB’in 03.03.2015, 25.03.2015 ve 15.04.2015 tarihlerinde SGK’ya gönderdiği
yurtdışından temin edilen ilaçlarla ilgili yazılarda, Anayasa’nın 135. maddesi uyarınca
6643 sayılı Yasa ile kurulmuş kamu kurumu niteliğinde ve tüzelkişiliğe sahip bir meslek
kuruluşu olarak Sağlık Bakanlığı tarafından yurtdışından ilaç temini için yetkilendirilen
TEB’in ihtiyaç sahiplerine en kısa sürede ve uygun saklama koşulları altında ilaç
sağladığı belirtilmiş ve 2014 yılında temin edilen ilk otuz kalem ilacın listesi verilerek,
kamu adına önemli bir sağlık hizmeti yürüten TEB’in, yarısı yetim ilaç9 statüsündeki bu
ilaçlara ruhsat verilip geri ödemeye alınmasının ve eczaneler aracılığıyla hastalara
ulaştırılmasının uygun olacağı görüşünde olduğu vurgulanmıştır (Belge-36).
(115) Sayılan ilaçların geri ödemeye alınarak eczanelerden ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması
konusunda SGK’nın işlem yapmasını talep eden TEB’in aslında yazıyı neden SGK’ya
gönderdiği anlaşılamamıştır. Zira ruhsatlandırma süreci Sağlık Bakanlığı’nın uhdesinde
olduğu gibi, bu süreç tamamlanmadan SGK’nın geri ödeme kapsamına dâhil etmesi
mümkün görünmemektedir. Önaraştırmanın başladığı 02.03.2015 tarihinden sadece bir
gün sonra hiçbir amaca hizmet etmeyen bu yazının SGK’ya gönderilmesinin manidar
olduğu değerlendirilmektedir.
I.3.2.2. TEB’den İstenen Bilgi ve Belgeler
(116) 15.01.2016 tarihli yazı ile TEB’den, SGK ile protokol imzalamış olan ACTELION, GEN
İLAÇ, ABBVIE, BOEHRINGER ve GILEAD firmaları ile sözleşmelerinin olup olmadığı,
sözleşme varsa birer nüshası ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ile TEB
arasında imzalanma aşamasında olduğu bilgisi edinilen anlaşmanın imzalanıp
imzalanmadığına yönelik bilgi talep edilmiştir (Belge-37).
(117) TEB tarafından 28.01.2016 tarihinde söz konusu bilgi talebine istinaden gönderilen cevap
yazısında, ACTELION ile taahhütname aracılığıyla çalışıldığı, GEN İLAÇ ile aralarında
sözleşmenin bulunduğu, ABBVIE, BOEHRINGER ve GILEAD ile ise sözleşme
bağıtlanmadığı, ayrıca AFAD ile TEB’in herhangi bir protokol imzalamadığı belirtilmiştir
(Belge-38).
I.3.2.2.1. Dağıtım Sözleşmeleri
I.3.2.2.1.1. ACTELION Taahhütnamesi
(118) ACTELION’un sunmuş olduğu iki taahhütnamenin ilki 19.06.2015, diğeri 27.10.2015
tarihlidir. Alternatif geri ödeme modeli kapsamında ACTELION’un imzaladığı
taahhütnameler uyarınca ACTELION’un her siparişle birlikte Analiz Sertifikası ve Serbest
Bırakma Sertifikasını TEB’e temin edeceği düzenlenmiştir (Belge-39).
(119) 15.12.2015 tarihinde kendileriyle yapılan görüşmede ACTELION yetkilileri tarafından,
TEB’in münhasır sözleşme yapmayı teklif etmesi karşısında hukukçularının bu durumun
sıkıntılı olabileceği görüşü nedeniyle sözleşme yapmayı tercih etmedikleri belirtilmiştir
(Belge-40).

9 Yetim ilaçlar, kısıtlı bir hedef nüfusu olan veya nadir bir hastalığı tedavi eden, dolayısıyla ticari ve mali
potansiyeli sınırlı olan ilaçlardır. AB Yetim Tıbbi Ürün Yönetmeliği’nde nadir olarak sınıflandırılan ve on bin
kişiden en fazla beşini etkileyen (prevalansı 1/2000) hastalıkların teşhisi, önlenmesi ve tedavisi için
kullanılan ilaçlar olarak tanımlanmıştır. Erişim tarihi: 04.07.2016.
16-42/699-313
21/57

I.3.2.2.1.2. GEN İLAÇ Sözleşmesi
(120) Yukarıda ayrıntılarına yer verilen GEN İLAÇ sözleşmesi, 08.10.2015 ve 23.10.2015
tarihlerinde iki kez tadil edilmiş olup, tadilat fiyat ya da ilaç listesi revizyonu biçimindedir
(Belge-41).
I.3.2.3. Ecza Depolarından Edinilen Bilgi ve Belgeler
(121) 13.11.2015 ve 10.12.2015 tarihleri arasında ecza depoları ile yurtdışı ilaç temin sürecine
yönelik yapılan görüşmelerde yetkililer tarafından (Belge-42, 43, 44, 45),
- Ecza depolarının yetkilendirilmesiyle TEB’in hizmet bedelinin %10’dan %6’ya,
sonrasında ise %6’dan %4,5’e kadar düştüğü, dolayısıyla Devletin ecza depolarının
yetkilendirilmesiyle büyük kazanç sağladığı,
- SGK ile protokol girişimlerinin sonuçsuz kaldığı,
- Alternatif ödeme modeli kapsamında yer alan ilaçlar yurtdışından temin edilse bile
SGK’dan kendilerine eksik bedel ödendiği, SGK tarafından alternatif ödemedeki
ilaçlar için eksik bedel ödenmesinin pazarda yalnızca TEB’in kalması sonucunu
doğuracağı,
- Hiçbir sağlık güvencesi olmayan bir hastanın bile alternatif ödemedeki bir ilacı
yalnızca TEB’den temin edebileceği,
- Pazarın her geçen yıl büyüyen bir yapı sergilediği,
- TEB’in ilacı temin ettikten sonra üzerine hizmet komisyonu adı altında belirli bir
yüzde bedel ilave edip SGK’ya fatura edebildiği, ecza depolarının SGK ile protokolü
olmadığından hizmet komisyonunu faturaya yansıtamadıkları,
- Kendilerini arayan hastaların birçoğuna SGK ile anlaşmaları olmadığı için ilaç temin
edilemediği,
- Alternatif ödemedeki ilaçlar için SGK’nın ödeyeceği miktarın ecza depoları
tarafından görülemediği, bu nedenle ilaçları temin etseler bile kendilerine ilaç için
ödedikleri bedelin altında ödeme gerçekleştirildiği,
- Belirtilen sistemin pazarda yalnızca TEB’in kalması için elverişli bir sistem olduğu,
- Pazarda rekabetin olmamasının TEB tarafından SGK’ya yüksek tutarda faturalar
kesilmesine sebebiyet verdiği,
- TEB’in aksayan hizmeti nedeniyle ilaçları geç temin etmesinin hastaları kaçak
ilaçlara yönelttiği
ifade edilmiştir. Bahse konu görüşmelerde belirtilen hususlara bakıldığında, yetkili ecza
depolarının yurtdışından ilaç temin edememelerinin altında yatan en büyük nedenin, SGK
ile protokol akdedememeleri olduğu görülmüştür. Ortak hususların dışında ecza
depolarının belirttiği özellikli konulara da aşağıda firma bazında yer verilmiştir.
16-42/699-313
22/57

I.3.2.3.1. Ankyra Ecza Deposu Sağlık Malzemeleri Tic. Ltd. Şti. (ANKYRA) İle Yapılan
Görüşme
(122) ANKYRA yetkilisi tarafından, bahsedilen konulara ek olarak, alternatif ödeme modeli
kapsamında olmayan 29 ilacın yapılan çalışmada daha düşük maliyetle temin
edilebileceğini tespit ettikleri, bu ilaçların fiyatlarının düşmesi neticesinde devlete bu
yönde bir katkı sağlanabileceği, hiçbir sağlık güvencesi olmayan bir hastanın alternatif
ödeme modelinde olan bir ilacı TEB dışında başka bir kanaldan kesinlikle temin
edemeyeceği ve ilaç temin edebilmek için hasta vekâletinin kaldırılmasına karşı
çıkılmasının yurtdışından ilaç temin işini TEB’e bırakmak anlamına geldiği dile getirilmiştir
(Belge-42).
I.3.2.3.2. Melis Ecza Deposu Ltd. Şti. (MELİS ECZA) İle Yapılan Görüşme
(123) 17.11.2015 tarihli görüşmede MELİS ECZA yetkilileri tarafından, 2013 Temmuz ayında
TİTCK’den yetki belgelerini aldıkları, SGK’nın 2014 Haziran ayında ecza depolarıyla bir
toplantı gerçekleştirdiği ve protokol imzalamak konusunda ecza depolarını o dönemde
cesaretlendirmesine karşın çeşitli bahanelerle geçiştirerek protokol imzalamadığı
belirtilmiştir.
(124) ACTELION ile TEB arasında münhasır sözleşme bulunduğuna dikkat çeken yetkililer
tarafından, ACTELION’un kendileriyle çalışmak istediği fakat TEB'in baskıları sonucu bu
isteğin sonuçsuz kaldığı, Soliris adlı pahalı, soğuk zincir gerektiren, hassas ve ciddi
maliyetleri olan bir ilacın yetkilerinin olması durumunda uçakla getirtip hastalara ulaştırma
planlarının olduğu belirtilmiştir.
(125) Görüşmede sunulan SGK başvurularına yönelik yazışmalar incelendiğinde, yetki
belgesinin alınmasının ardından MELİS ECZA tarafından 17.07.2013 tarihinde SGK’ya
protokol imzalanması talebiyle başvurulduğu, SGK’nın 11.02.2014 tarihli cevap yazısında
yetki belgesinin (1) ve (2) nolu maddelerinde yer alan özellikleri sağladığına dair
TİTCK’den alınacak belgenin ibraz edilmesinin istendiği görülmüştür. Belge için TİTCK’ye
başvuran MELİS ECZA’ya TİTCK tarafından, 25.02.2014 tarihinde MELİS ECZA’nın
anılan maddelerde belirtilen şartların sağlandığını gösteren yazısının kayda alındığı ve
yetki belgesine yönelik cevap yazılarının geçerli olduğu belirtilmiştir. Bu itibarla yetki
belgesinin ve dolayısıyla içerdiği (1) ve (2). maddelerin MELİS ECZA tarafından
sağlandığını ifade eden TİTCK’nin yazısı, 26.02.2014’te SGK’ya sunulmasına karşın
taraflar arasında protokol imzalanmamıştır (Belge-46).
I.3.2.3.3. İpek İlaç Ecza Deposu Ltd. Şti. (İPEK ECZA) İle Yapılan Görüşme
(126) İPEK ECZA ile yapılan 17.11.2015 tarihli görüşmede yetkililer tarafından, 2014 Haziran
ayında SGK’nın ecza depolarını toplantıya çağırdığı, toplantıda yurtdışından ilaç temini
işinin nasıl yürütüleceğine ilişkin bilgi verildiği, en geç Haziran 2014 sonunda protokol
imzalamak için depoları çağıracaklarını belirttikleri, ancak depoların çağırılmadığı
belirtilmiştir. Alternatif ödemenin ilacın yalnızca TEB’den temin edilmesine zemin
hazırlayan bir sistem olduğunu vurgulayan İPEK ECZA yetkilisi, kendilerinin ancak
hastadan vekâlet alarak ilaç temin ettiklerine, fakat alternatif ödeme modeli ile birlikte bu
kapsamdaki ilaçları temin etseler bile indirimli fiyattan geri ödeme yapılmadığı için ecza
depolarının zararına bu ilaçları getirmeyi tercih etmediklerine, dolayısıyla bu modelin
sadece TEB’i adres gösterdiğine dikkat çekmiştir.
16-42/699-313
23/57

(127) İPEK ECZA olarak bu işe girmeden önce TEB'in hastalara yardımcı olduğunu ve kamu
hizmeti gördüğünü zannettiklerini, fakat bu işe girdikten sonra işin içerisinde nasıl bir rant
olduğunun farkına vardıklarını dile getiren yetkililer, TEB'in ilaç teminine ilişkin herhangi
bir denetimin söz konusu olmadığını, bir buçuk yıldır yurtdışından ilaç teminine ilişkin
TEB'de çalışan hiçbir personelden herhangi bir bilgi alamadıklarını vurgulamıştır.
(128) GEN İLAÇ hakkında da bilgi veren yetkililer, GEN İLAÇ’ın alternatif ödeme modeli
kapsamında olmayan ilaçları temin etmesine karşın alternatif ödemede olan ilaçları temin
etmediğini, GEN İLAÇ’ın alternatif ödemedeki en pahalı ilaçları TEB'e teslim eden firma
olduğunu, TEB’in toplam cirosunun %(…..)'unu bu firmanın getirttiği ilaçların
oluşturduğunu belirtmişlerdir.
(129) Söz konusu pazarda rekabet olduğunda hizmet kalitesinin artacağına dikkat çeken
yetkililer tarafından, k