Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-4-65 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 16-04/91-41
Karar Tarihi : 10.02.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Can SARIÇİÇEK, Nesibe AYAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Sistem Otomotiv Renault Yetkili Servis San. ve Tic. Ltd. Şti.
Keresteciler Sitesi Fatih Cad. Sedir Sok. No:17 Merter
Güngören/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Mais Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş.
Fatih Sultan Mehmet Mah. Balkan Cad. No:47 Ümraniye/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Mais Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş. tarafından 4054 sayılı
Kanun ve 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu
Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne aykırı şekilde başvuru sahibinin yetkili
servis sözleşmesinin feshedildiği ve yeni sözleşme yapılması talebinin
cevaplanmadığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
 Mais Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş. (MAİS) tarafından satış sonrası hizmetler
pazarında niteliksel dağıtım sisteminin benimsendiği ve başvuru sahibi Sistem
Otomotiv Renault Yetkili Servis San. ve Tic. Ltd. Şti. (SİSTEM OTOMOTİV) tarafından
MAİS’in yetkili servisi olabilmek için aranan tüm niteliksel kriterlerin yerine getirildiği,
 Ancak yetkili servis sözleşmesinin (SÖZLEŞME) MAİS tarafından, 2005/4 sayılı
Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’ne (2005/4 sayılı Tebliğ) aykırı olarak feshedildiği,
 MAİS tarafından, SİSTEM OTOMOTİV’in 2013 yılı 1. dönem yedek parça alım
hedeflerinin gerçekleşmediğinin bildirildiği ve verilen hedeflere ulaşılması amacıyla,
gerekli satış faaliyetlerinin gösterilmesinin, aksi takdirde bir aylık süre sonunda, fesih
dâhil SÖZLEŞME’den doğan yaptırımların uygulanacağının belirtildiği
iddia edilmekte ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) ve 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında gereğinin yapılması talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.10.2015 tarihinde giren başvuru,
20.11.2015 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 21.01.2016 tarih ve 2015-4-65/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu iddialara yönelik olarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.

16-04/91-41
2/10

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüs: MAİS
(5) MAİS, 1968 yılında OYAK Grup şirketi olarak kurulmuş ve 1971 yılında Türkiye’de
Renault marka otomobilin dağıtımını üstlenmiştir. MAİS, Renault ile Dacia otomotiv
markalarının Türkiye mümessili ve Türkiye genel distribütörüdür. Sermayesinin %51’i
OYAK Grubu’na, %49’u Renault S.A.’ya aittir. MAİS, Türkiye’de binek otomobil, hafif ticari
araç ve yedek parça satışı ile söz konusu araçlara yönelik satış sonrası hizmetleri
yürütmektedir. Türkiye genelinde beş şubesi (İstanbul/Boğaziçi, İstanbul/Anadolu,
Ankara, İzmir ve Bursa) ve 82 yetkili satıcısı bulunan MAİS, toplamda 170 noktada satış
hizmeti vermekte, 258 noktada ise satış sonrası hizmetler sunmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
(6) Dosya konusu başvuruda yer alan iddialar temelde, Türkiye’de MAİS tarafından dağıtımı
gerçekleştirilen araçlara yönelik satış sonrası bakım onarım hizmetleri pazarına yöneliktir.
Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı “Renault ve Dacia markalı araçlara yönelik satış sonrası
hizmetler pazarı”, ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler
I.3.1. Başvuru Sahibinin İddiaları
(7) Yapılan başvuruda, SİSTEM OTOMOTİV tarafından, MAİS ile olan ilişkilerine yönelik
detaylı bilgi verilmiş ve MAİS’in aşağıda özetine yer verilen davranışlarının 2005/4 sayılı
Tebliğ’e aykırı olduğu iddia edilmiştir:
- 1990 yılından beri Renault ve Dacia marka araçlar için yetkili mekanik servis olarak
faaliyet gösteren SİSTEM OTOMOTİV’in, Yetkili Mekanik Servis Sözleşmesi’nin geçerlilik
sürecinde, boya kaporta işlerini de yapabilen bir yetkili servis olarak faaliyete devam
edebilmek yönündeki talebinin, mevcut işyerinin değiştirilmesi ve belirli standartlara
uygun olarak hazırlanan proje çerçevesinde yeni işyerinde gerekli tadilatın yapılması
koşulu ile MAİS tarafından kabul edildiği ve SİSTEM OTOMOTİV ile MAİS Boğaziçi Şube
Müdürlüğü arasında, 2009 yılında SÖZLEŞME akdedildiği, akabinde de SİSTEM
OTOMOTİV’in Renault ve Dacia marka araçların mekanik bakım ve onarımı ile kaporta
boya işlemleri konusunda faaliyet gösteren yetkili bir servis olarak faaliyete başladığı
ifade edilmiştir.
- MAİS tarafından, SİSTEM OTOMOTİV’in 2013 yılı 1. dönem yedek parça alım
hedeflerinin gerçekleşmediğinin ve reel hedef gerçekleşme oranının %18,98 düzeyinde
kaldığının bildirildiği ve verilen hedeflere ulaşılması amacıyla, gerekli satış faaliyetlerinin
gösterilmesinin, aksi takdirde bir aylık süre sonunda, fesih dâhil SÖZLEŞME’den doğan
yaptırımların uygulanacağının belirtildiği, SÖZLEŞME’de yetkili servisin kendisi
tarafından belirlenen miktarda yedek parça siparişi vereceği ve minimum hizmet stokuna
uygun şekilde Renault yedek parçalarını stok yapacağı belirtilmesine rağmen,
uygulamada yıllık yedek parça alım miktarları ve hedeflerinin MAİS tarafından re'sen
belirlendiği, dolayısıyla hedeflere ulaşılması için dolaylı olarak baskı yapıldığı ve bu
eylemlerin, yetkili servislerce yedek parçaların sistem içindeki başka bir yerden temin
edilmesini ve eş değer parça kullanımını dolaylı olarak önlediği, ayrıca önceden verilen
teminat mektuplarının teminat tutarı bakımından artırılmasının istendiği ve mali yaptırım
uygulandığı belirtilmiştir.
- Öte yandan, 2014 yılına kadar MAİS satış sonrası koordinatörleri vasıtasıyla her ay
yapılan periyodik denetimlerde, yetkili servislere hiçbir uyarıda bulunulmadığı ve yaptırım
uygulanmadığı, ancak 2014 yılından itibaren, 2. şebeke yetkili servis kriterlerine
uygunluk denetimlerine başlanıldığı ve denetim neticesinde SİSTEM OTOMOTİV’de 28
eksik kriterin belirlendiği, oysa bina kiralandıktan sonra, tüm bölümlerin ve beyzlerin
16-04/91-41
3/10

yerleşim planının MAİS yetkilisi tarafından hazırlanan projeye göre yapıldığı ve MAİS
Satış ve Şebeke Müdürlüğü tarafından 01.01.2014 tarihinde SİSTEM OTOMOTİV’e yazı
yazılarak 04.03.2010 tarihinden itibaren M1, M2 (N1) sınıfı Renault ve Dacia araçların
bakım ve onarımlarından sorumlu olduğu, 2014 yılında da yetkili servis ve bakım
istasyonu olarak hizmet vermeye yetkili bulunduğu yönünde bir yetki belgesi verildiği,
buna rağmen söz konusu eksikliklerin dört yıl boyunca farkına varılmadığı, belirlenen
eksik kriterlerin 30 günlük süre içerisinde tamamlanmasını bildirir 14.03.2014 tarihli
ihtarname sonrasında 19 eksikliğin tamamlanabildiği ifade edilmiştir.
- Yapılan ikinci denetim sırasında, eksik kalan dokuz kriterin1 giderilmediğinin tespit
edildiği, bunun sonucunda SİSTEM OTOMOTİV tarafından eksikliklerin tamamlanması
amacıyla mevcut bölümlerin ve beyzlerin yeniden düzenlenmesi için, binada yıkım
işlemlerine başlandığı, yeni standartlara uygun dış cephe sinyalizasyon siparişlerinin
MAİS tarafından belirlenmiş firmaya verildiği, bu konuda MAİS’in bilgilendirildiği, ancak
09.10.2014 tarihli fesih bildiriminin noter vasıtasıyla kendilerine gönderildiği ve eksik
kriterlerin tamamlanmaması nedeniyle SÖZLEŞME’nin feshedildiği ve yetkili servislerce
bakım/onarımda kullanılan bilgisayar sisteminin uygulama ekranının kapatılması suretiyle
garanti işlemlerinin yapılmasının engellendiği belirtilmiştir.
- Buna karşın, ikinci denetim sırasında belirlenen eksikliklerin tamamlandığı ve hatalı
ölçümlemeden kaynaklı yanlışlıkların düzeltildiği, ancak yalnızca servis iç kısım
yüksekliğinin belirtilen standartlara uymasının sağlanamadığı ve bu konuda SİSTEM
OTOMOTİV tarafından MAİS’e dilekçeler gönderilerek bilgi verildiği, bir denetim elemanı
gönderilerek durum tespiti yapılmasının talep edildiği, işlemlerin maliyeti nedeniyle ileride
sorun yaşanmaması için MAİS mimari proje uzmanı tarafından hazırlanacak tadilat
projesine göre uygulama yaptırılacağının belirtildiği ve sonuç olarak SİSTEM OTOMOTİV
ile MAİS Boğaziçi Şube Müdürlüğü arasında yeni bir ikinci şebeke yetkili servis
sözleşmesinin akdedilmesinin talep edildiği, ancak MAİS’in bu yazılı taleplerin hiçbirine
cevap vermediği ifade edilmiştir.
I.3.2. MAİS’ten Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(8) Önaraştırma kapsamında, dosya konusu iddialara ilişkin olarak MAİS’ten bilgi talebinde
bulunulmuştur. MAİS’ten gönderilen 11.01.2016 tarihli cevap yazısında özetle aşağıdaki
açıklamalara yer verilmiştir:
- MAİS tarafından satış sonrası hizmetler pazarında niteliksel seçici dağıtım sisteminin
kabul edildiği2 belirtilerek, MAİS yetkili servis olarak atanabilmek için servislerce yerine
getirilmesi gereken kriterlerin 1. ve 2. şebeke3 üyelerine yönelik olarak ayrı ayrı
belirlendiği ve sözleşmelerin karşılıklı görüşmeler ve mutabakat çerçevesinde
bağıtlandığı, kriter ve standartları sağlayan yetkili servisin Türkiye pazarında serbestçe
faaliyet gösterebileceği ifade edilmiştir.
- Kriterlere uygunluk denetiminin, bağımsız bir denetim şirketince yapıldığı, kriter denetimi
sonucunda rapor hazırlanıp gerekli tutanağın tutulduğu, bu tutanakların servis yetkilileri
ve denetim görevlileri tarafından imzalandığı, denetimler sonucunda tespit edilen eksikleri
içeren ihtarnamenin tarafa gönderildiği, ihtarname tebliğ edildikten sonra tarafın
eksikliklerin giderilmesi için SÖZLEŞME gereğince 30 günlük bir süreye sahip olduğu, bu
sürenin sonunda eksikliklerin devam edip etmediğinin tespitine yönelik ikinci denetimin
yapıldığı ve ikinci denetim sonunda da bildirilen eksiklikler giderilmediyse MAİS’in

1 Tespit edilen eksiklikler: (…..TİCARİ SIR…..)
2 Kurulumuzun 12.03.2015 tarih ve 15-11/154-69 sayılı kararında, MAİS’in satış sonrası hizmetlerde seçtiği
dağıtım sistemi bakımından 2005/4 sayılı Tebliğ’de öngörülen koşullara aykırılık bulunmadığının tespit
edildiği belirtilmiştir.
3 “1. Şebeke Kriterleri” satış ve satış sonrası hizmetleri kapsarken “2. Şebeke Kriterleri” ise sadece servis
hizmetlerini kapsamaktadır.
16-04/91-41
4/10

SÖZLEŞME gereği fesih prosedürünü uygulama hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.
Bununla birlikte MAİS’in yetkili servisleri ile sözleşmesini feshetmek yerine denetimler
sonrası ek süre vererek ticari ilişkilerin devamını sağlamaya çalıştığı ifade edilmiştir.
- Dosya kapsamında ileri sürülen iddialara ilişkin olarak, SÖZLEŞMESİ feshedilen
SİSTEM OTOMOTİV’de yapılan kriter denetimlerinde eksikliklerin saptandığı ve bu
eksikliklerin tutanak ile tespit edilerek Beyoğlu 18. Noterliği’nin 14.03.2014 tarihli ve
06659 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile SİSTEM OTOMOTİV’e bildirildiği, verilen süreye
ilaveten ikinci denetim yapılana kadar yaklaşık altı ay kadar beklendiği ve bu süre
sonunda 02.09.2014 tarihinde ikinci bir denetim yapıldığı ve bazı hususlarda eksikliklerin
devam ettiğinin tespit edildiği belirtilmiştir. Dolayısıyla, SÖZLEŞME’nin,

“(…..TİCARİ SIR…..)”

şeklindeki hükümleri gereğince, Beyoğlu 18. Noterliği’nin 09.10.2014 tarihli ve 23607
yevmiye numaralı ihtarnamesi ile feshedildiği ifade edilmiştir.
- Fesih yazısının gönderilmesini takiben, SİSTEM OTOMOTİV tarafından yeniden yazılı
başvuru yapıldığı, başvuru üzerine 24.11.2014 haftasında4 denetim amaçlı olarak servise
yerinde ziyaret gerçekleştirildiği, ancak yapılan inceleme neticesinde tesisteki eksikliklerin
devam ettiğinin görüldüğü, tesisin fiziken standartları karşılamaktan uzak olduğu ve
ancak yeni bir tesiste standartları karşılayacak şekilde yatırıma gidilmesi halinde
başvurunun değerlendirilebileceği, dolayısıyla başvurunun uygun bulunmadığının,
inceleme sonrasında tutulan 01.12.2014 tarihli tutanakla5 tespit edildiği belirtilmiştir.
- Öte yandan, aynı dönemde yapılan denetimler neticesinde, benzer şekilde çok sayıda
(9-19 arası) niteliksel kriterlere uyulmaması ve ihtardan sonra eksikliklerin düzeltilmesi
için yeterli çabanın gösterilmemesi nedeniyle sözleşmesi feshedilen yetkili servislerin
bulunduğu belirtilmiş, ilgili yetkili servislerin isimleri ile fesih ihtarnamelerine bilgi yazısının
ekinde yer verilmiştir. Bununla birlikte bazı yetkili servislerin, gerek diğerlerine nazaran
daha az sayıda eksikliklerinin bulunması gerekse kriterleri tam olarak sağlama yönündeki
gayretleri dikkate alınarak, bir sonraki denetime kadar sistemde tutulmalarına karar
verildiği belirtilmiştir. Bu noktada SİSTEM OTOMOTİV özelindeki eksikliklerin bir kısmının
temelde fiziki alanla ilgili olduğu ve aslen bulunduğu binada kiracı olan SİSTEM
OTOMOTİV’in başka bir bina kiralamayı tercih etmesi ile bu sorunu çözebileceği ancak
bundan kaçındığı ifade edilmiştir.
- Başvuruda yer alan yedek parça hedeflerine yönelik iddialara ilişkin olarak ise, MAİS’in
yıllık yedek parçaların alımına ve stoklamasına ilişkin politikasının, yetkili servislere
aşağıda yer aldığı şekilde resmi olarak duyurulduğu belirtilmiştir:

“(…..TİCARİ SIR…..)”

4 MAİS vekili tarafından kayıtlarından ilgili denetimin net tarihinin tespit edilemediği ancak denetim
sonrasında tutulan tutanağın 01.12.2014 tarihli olması ve tutanakta denetimin bir önceki hafta yapıldığı