Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2015-2-30 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 16-04/77-33
Karar Tarihi : 10.02.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Neyzar ÜNÜBOL, Selvi KOCABAY, Hatice YAVUZ,
Feyami ÇAĞLAYAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler, Ankara
- TTNET A.Ş.
Esentepe Mahallesi Salih Kozan Sok. Karamancılar İş Merkezi
D Blok No: 16 Şişli, İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Türk Telekomünikasyon A.Ş. ve TTNET A.Ş.’nin toptan ve
perakende sabit genişbant internet erişim hizmetleri pazarlarında sahip oldukları
hâkim durumlarını düzenledikleri “Toptan İnternet Kampanyası” ve “İnternet
Bizden Kampanyası” yoluyla kötüye kullandıkları iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.06.2015 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 06.10.2015 tarih ve 2015-2-30/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 16.10.2015
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 15-38/623-M sayı ile önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 02.02.2016 tarih ve 2015-2-30/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
- Fiber optik altyapısı bulunan birkaç işletmeci ile kablo altyapısına sahip TÜRKSAT
Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme A.Ş.’nin genişbant internet erişimi pazarında
faaliyet gösterdiği, ancak diğer işletmecilere toptan genişbant internet erişim hizmeti
sunan tek işletmecinin Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom) olduğu, Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) 2006 yılında Türk Telekom’u genişbant
ve ses hizmetlerinin sunumu için bakır kablo ağına paylaşımlı erişimi de içeren
toptan ayrıştırılmış erişim piyasasında ve toptan genişbant erişim hizmetlerine
ilişkin ilgili piyasada etkin piyasa gücüne (EPG) sahip işletmeci olarak belirlediği,
2010 yılında ise Türk Telekom’un veri akış erişimini içeren toptan genişbant erişim
piyasasında EPG’ye sahip işletmeci olduğuna karar verdiği,
- Rekabet Kurulunun 13-71/992-423 sayılı kararında Türk Telekom’un sabit toptan
genişbant internet erişimi hizmetleri pazarında, TTNET A.Ş.’nin (TTNET) ise sabit
perakende genişbant internet erişim hizmetleri pazarında hâkim durumda
olduğunun tespit edildiği, söz konusu kararda belirtilen hususlarda değişiklik
olmadığının ise BTK verilerinden görülebildiği,
16-04/77-33

2/20

- Türk Telekom’un sabit toptan genişbant internet erişim hizmetleri pazarında yıkıcı
fiyat uygulamak ve TTNET lehine avantaj sağlamak suretiyle hâkim durumunu
kötüye kullandığı, bu çerçevede,
 Türk Telekom’un hâkim durumda bulunduğu sabit toptan genişbant internet
erişim hizmetleri pazarında uyguladığı Toptan İnternet Kampanyası ile Türk
Telekom’dan toptan seviyede xDSL Al-Sat ve IP seviyesinde Veri Akış Erişimi (IP
VAE) modelleri ile hizmet alan internet servis sağlayıcılarına (İSS) 4 Mbit/sn
hızında ve 4 GB kotalı DSL genişbant internet hizmetini 24 ay süreyle ücretsiz
sunduğu, söz konusu kampanyanın yeni tesis edilecek aboneliklerde veya tesis
adresinde abonelik iptal tarihinin üzerinden 3 ay geçmiş olan aboneliklerde 1
milyon kişi ile sınırlı olacak şekilde uygulandığı, kampanyanın BTK’nın
08.04.2015 tarihli onayı ile yürürlüğe konulduğu,
 EPG’ye sahip olması dolayısıyla tarifeleri düzenlenen ve tarifelerini maliyet esaslı
belirleme yükümlülüğü bulunan Türk Telekom’un, 4GB kotalı 4 Mbit/sn erişim
hızlı paketinin kampanya öncesi fiyatının maliyet esaslı belirlenmiş olduğunun
karine olarak kabul edilebileceği, Toptan İnternet Kampanyası ile söz konusu
paketin ücretsiz olarak sunulmasıyla Türk Telekom’un açıkça maliyet altı satış
yaptığı, 1 milyon abonenin sabit genişbant internet erişimi hizmetleri pazarının
yaklaşık %11’ine denk geldiği, bu durumun Türk Telekom’un önemli düzeyde
feragatte bulunduğunu gösterdiği,
 Türk Telekom’un bu davranışıyla, altyapı mülkiyeti kendisinde olan ve İSS’lerin
Türk Telekom’a bağımlı olduğu, ayrıca ekstra yatırım gerektirmeyen xDSL
hizmetlerinin genişbant internet erişimi hizmetleri içinde düşmeye başlayan
payını artırmayı ve rakip konumundaki İSS’lerin yatırımlarının hız kazanmış
olduğu fiber optik altyapıya dayalı hizmetlerin xDSL karşısında güç kazanmasını
önlemeyi amaçladığı,
 İSS’lerin fiber optik kablo yatırımlarının temel amacının yeni abone kazanımını
gerçekleştirerek yatırımların geri dönüşümünü sağlamak olduğu, kampanyayla
hedeflenen 1 milyon yeni abonenin xDSL hizmetine çekilmesiyle fiber optik
altyapı yatırımı yapan rakiplerin abone kazanımının yavaşlatılarak faaliyetinin
zorlaştırılacağı,
 Türk Telekom’un fiber optik kablo karşısında bakır kablonun pazar kaybını
önlemesinin önemli bir kazanç olacağı, Türk Telekom’un hasat elde etmeyi
umduğu asıl pazarın ise alt pazar konumundaki sabit perakende genişbant
internet erişimi hizmetleri pazarı olduğu,
 Ayrıca Toptan İnternet Kampanyası ile alt pazarda faaliyet gösteren ve Türk
Telekom ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde olan TTNET lehine haksız bir
avantaj yaratılarak perakende seviyedeki rekabet koşullarının bozulmasının
amaçlandığı, Türk Telekom’un reklamlarında Toptan İnternet Kampanyasından
bahsedilmediği, TTNET’in İnternet Bizden Kampanyasının reklamlarında ise
TTNET ve Türk Telekom logosunun kullanıldığı, reklamlarla Türk Telekom’un
perakende seviyede kampanya düzenlediği algısı yaratıldığı, böylece tüketicinin
yönlendirildiği,
 Türk Telekom’un TTNET lehine bilgi asimetrisi yarattığı, TTNET’in Türk
Telekom’un kampanyalarından diğer İSS’lerden daha önce haberdar olduğu,
Toptan İnternet Kampanyasının BTK tarafından 08.04.2015 tarihinde onaylandığı
ve 13.04.2015 tarihinde yürürlüğe girdiği, aradaki 5 günlük sürenin İSS’lerin
kampanya hazırlıklarını yapması için çok kısa olduğu, ancak TTNET’in bu sürede
16-04/77-33

3/20

hazırlıklarını tamamlayarak İnternet Bizden Kampanyasını ilan ettiği, toptan
seviyedeki kampanyadan faydalanmaya başlayan ilk İSS’nin TTNET olmasının iç
etkinlikle açıklanamayacağı,
- Ayrıca, sabit perakende genişbant internet hizmetleri pazarında hâkim durumda
olan TTNET’in düzenlediği İnternet Bizden Kampanyası kapsamında yıkıcı fiyat
uygulayarak hâkim durumunu kötüye kullandığı, bu çerçevede,
 TTNET’in İnternet Bizden Kampanyasının bireysel müşterilere yönelik olduğu,
kurumsal müşterileri kapsamadığı, kampanya çerçevesinde abonelerden ilk 24
ay için aboneliğin iptal edilmesi halinde cayma bedelinin, Yalın/TTNET alo erişim
ücretleri, yalın devre hazırlama ücreti, TTNET Alo bağlantı ve geçiş ücreti ile
bağlantı ücreti için verilen indirimlerin tahsil edilmeyeceği, abonenin
kampanyadan Türk Telekom bireysel ev telefonu paketleriyle yararlanması
durumunda aylık 400 dakikanın ücretsiz verileceği, kampanyadan yalın internet
paketleriyle yararlanılması durumunda aylık erişim ücretinin ilk 24 ay boyunca 15
TL yerine 10 TL olacağı ve 8 TL’lik devre hazırlama ücretinin alınmayacağı,
kampanyadan TTNET Alo paketleriyle yararlanılması durumunda aylık erişim
ücretinin ilk 24 ay boyunca 15 TL yerine 10 TL olacağı, 14 TL tutarındaki bağlantı
ücretinin alınmayacağı, sabit telefon aboneliği olan müşterilerin ödediği TTNET
Alo’ya geçiş ücretinin 10 TL yerine 5 TL olacağı ve kablosuz ADSL modemin 24
ay taksitle ayda 3 TL’ye sunulacağı,
 Dolayısıyla İnternet Bizden Kampanyası ile sunulan konuşma dakikası, ücretsiz
ev telefonu, kablosuz modem gibi yan faydalarla Toptan İnternet Kampanyası’nın
perakende seviyeye yansıtıldığı,
 Toptan İnternet Kampanyası kapsamında, TTNET’in xDSL ve fiber abone
sayısının %10’u, diğer İSS’lerin ise %30’una kadar yeni aboneye satış
yapabileceği, bu durum diğer İSS’lere pozitif ayrımcılık yapıldığı şeklinde
algılansa da TTNET’in hâlihazırda 6.818.784 abonesi bulunması nedeniyle bu
kuralın TTNET lehine sonuç doğurduğu, Türk Telekom’un, internet
penetrasyonunu artırma ve diğer İSS’lere pazarın büyümesinden hakkaniyetli
pay verme görüntüsü altında aslında TTNET lehine haksız avantaj yarattığı,
 Abone ömrü kampanya süresi ile paralel biçimde 24 ay olarak alınarak yapılan
hesaplamalara göre, TTNET’in modemli yalın ADSL hizmeti haricinde diğer
bütün paketlerinde maliyet altı satış yaparak ciddi miktarda zarar ettiği, modemli
yalın ADSL hizmetinde ise çok küçük bir kar marjına sahip olduğu,
 İSS’ler arasındaki rekabetin yeni müşteriler üzerinde gerçekleştiği, xDSL
alanında TTNET ile rekabet şansı olmayan rakip İSS’lerin ciddi yatırım
maliyetlerine katlanarak fiber yatırımlarını hızlandırmış olduğu, pazarı tek seferde
%11 büyütebilecek bir kampanyadan en büyük payın yıkıcı fiyatlama yapan
TTNET tarafından alınmasının rakip İSS’lerin yeni abone kazanımını
zorlaştırarak pazarı kapatıcı etki yaratabileceği, hem Avrupa Birliği hem de
Amerika Birleşik Devletleri’nde muhtemel etkinin ihlal tespiti için yeterli olduğu,
 TTNET’in, bu kadar yüksek bir zarara katlanarak oluşturduğu talep artışını ve
elde ettiği yeni aboneleri kampanya sırasında ve sonrasında ücretli paketlere
geçirerek karlılığını artırmasının, yıkıcı fiyat uygulaması sonrasında elde edeceği
hasat olacağı,
ifade edilmiştir.
16-04/77-33

4/20

(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 41. maddesi uyarınca Türk Telekom ve TTNET hakkında
soruşturma açılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Başvuru Konusu Kampanyalar Hakkında Bilgi
I.1.1. Toptan İnternet Kampanyası
(5) Bu kampanya, xDSL Toptan Al-Sat ve IP Seviyesinde VAE (paket bazlı ücretlendirme
yapısı ve port ve transmisyon temelli ücretlendirme yapısı) modellerinde 4 Mbit/sn ve 4
GB kotalı olarak, yeni aboneliklerde ve tesis adresinde abonelik iptali üzerinden en az
3 (üç) ay geçmiş olmak şartıyla, 1 milyon abone sınırlı internet satışını kapsamaktadır.
Kampanya, BTK’nın 08.04.2015 tarihli kararı ile onaylanan 13.04.2015-13.07.2015
tarihleri arasındaki birinci dönem, BTK’nın 14.07.2015 tarihli kararı ile 31.08.2015
tarihine kadar uzatılan ikinci dönem olmak üzere Türk Telekom tarafından iki dönem
şeklinde uygulanmıştır.
I.1.2. İnternet Bizden Kampanyası ve İşyerim İnternet Bizden Kampanyası
(6) Türk Telekom tarafından sunulan Toptan İnternet Kampanyası altında perakende
pazarda TTNET tarafından, bireysel abonelere yönelik “İnternet Bizden Kampanyası”,
kurumsal abonelere yönelik “İşyerim İnternet Bizden Kampanyası” olmak üzere kurgu
ve kampanya koşulları birbirine benzer olan iki farklı kampanya 23.04.2015-
13.07.2015 tarihleri arasında bir dönem olarak düzenlenmiştir. Bahse konu
kampanyaların koşulları şu şekildedir:
- Abone, “Akıllı Kota 4 GB” paketinden ilk 24 ay boyunca ücretsiz faydalanabilecektir.
Bu sürenin bitiminden itibaren 30 gün içinde kampanyadan ayrılmayan aboneye ilk
24 ayı takip eden 24 ay boyunca Akıllı Kota 4 GB paketinin kampanyalı aylık ücreti
olan 16,90 TL uygulanacaktır.
- Akıllı Kota 4 GB paketinde, veri kullanımı 4 GB’a geldiğinde internet kullanımı
otomatik olarak durmaktadır. Abone, Akıllı Kota 4GB paketinde, internet hattının
bulunduğu yerdeki 4Mbps’e kadar destekleyen hızı kullanabilecek olup, bu hız
bağlanılan yere göre değişiklik gösterebilecektir.
- Kampanya kapsamında, internet hizmetinden yalın internet hizmetine veya yalın
internet hizmetinden internet hizmetine geçiş yapılması mümkündür. Kampanyadan
faydalanabilecek abone sayısı sınırlı tutulmuştur.
- Akıllı Kota 4 GB paketi ile Tivibu Ev, Tivibu Go paketleri aboneliği yapılamayacaktır.
- Kampanyada geçişe açık diğer paketlerde Tivibu Ev ve Tivibu Go servislerinden
yararlanılması mümkündür.
- Abone, Akıllı Kota 4 GB paketi ile kampanyaya giriş yapacak olup, kampanya
süresince, TTNET tarafından belirlenen paketlere geçiş yapabilecektir. Paket
değişikliği yapılması durumunda, Akıllı Kota 4 GB paketine dönüş yapılamamaktadır.
- Abone, kampanya kapsamında, TTNET’ten aldığı internet hizmetinin Türkiye
sınırları içerisinde bedeli mukabilinde bir başka yere naklini talep edebilme hakkına
sahiptir.

16-04/77-33

5/20

(7) Dosya mevcudu belgelerde, kampanyalar kapsamında sağlanan faydalar şu şekilde
sıralanmıştır:
- Kampanya kapsamında 48 TL olan bağlantı ücreti alınmayacak, talep eden
abonelere kablosuz ADSL modem 24 ay taksitle ayda 3 TL’ye sunulacaktır.
- Paket satış çerçevesinde, kampanyadan Türk Telekom bireysel ev telefonu
paketleriyle yararlanılması durumunda aylık ücretsiz olarak 400 dakika verilecektir.
400 dakika, şehir içi ve şehirlerarası Türk Telekom yönlerine yapılan aramalarda
geçerlidir. Dakikalar aylık olup, bir sonraki aya devredilemeyecektir. Kampanya
kapsamı dışındaki arama yönleri ve hediye dakikaları aşan görüşmeler abonenin
kendi tarifesinden ücretlendirilmektedir. Kampanya faydası, internet sahibi olunan 24
ay süresince devam etmektedir. Hattın iptali durumunda kalan hediye dakikalar
abone tarafından kullanılamayacaktır.
- Bireysel abonelere sunulan İnternet Bizden Kampanyası kapsamında abonenin
kampanyadan TTNET Alo paketleriyle yararlanması durumunda Aylık Erişim Ücreti
ilk 24 aylık indirim süresince vergiler dâhil 15 TL yerine 10 TL olarak belirlenmiştir.
24 aylık indirim süresinin bitimini takiben yürürlükteki TTNET Alo erişim ücreti aylık
olarak abonenin faturasına yansıtılacaktır. Söz konusu indirimler TTNET Alo hizmeti
aylık erişim/sabit ücretlerini kapsamakta olup, arama dakika ücretlerinde ve abone
tarafından seçilen tarifede yer alan diğer ücretlerde herhangi bir indirim söz konusu
değildir. Mevcut sabit telefon aboneliği bulunmayan yeni abonelerden bir defaya
mahsus alınan vergiler dâhil 14 TL tutarındaki TTNET Alo bağlantı ücreti ilk 24 aylık
indirim süresince kampanya kapsamında alınmayacaktır. Mevcut sabit telefon
aboneliği olan abonelerden ise bir defaya mahsus alınan vergiler dâhil 10 TL
tutarındaki TTNET Alo’ya geçiş ücreti ilk 24 ay kampanya kapsamında 5TL olarak
belirlenmiştir.
- Kampanyadan Yalın internet paketleriyle yararlanılması durumunda Yalın İnternet
Aylık Erişim Ücreti ilk 24 ay süresince vergiler dâhil 15 TL yerine 10 TL olarak
belirlenmiştir. 24 aylık indirim süresinin bitimini takiben yürürlükteki Yalın İnternet
hizmeti erişim ücreti aylık olarak abonenin faturasına yansıtılacaktır. TTNET Yalın
İnternet hizmeti başvurularında, sabit telefon hattı ve internet hizmeti aboneliği
olmayan yeni abonelerden bir defaya mahsus alınan 8 TL tutarındaki Devre
Hazırlama Ücreti ilk 24 ay kampanya kapsamında alınmayacaktır.
I.2. BTK Görüşü
(8) Yukarıda özetlenen başvurunun elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olması
sebebiyle 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 7. maddesinin ikinci fıkrası
gereğince BTK’dan talep edilen görüş 07.09.2015 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir. Görüşte,
- BTK tarafından, Veri Akış Erişimini de içeren “Toptan Genişbant Erişim Pazarı” ve
“Fiziksel Altyapı Şebekesine Erişim Pazarı” adları altında pazar analizleri yapılarak
düzenlemeler gerçekleştirildiği, diğer taraftan perakende seviyede genişbant internet
hizmetine ilişkin pazar tanımlanmasına gerek görülmediği,
- Başvuruya konu Toptan İnternet Kampanyası teklifinin Türk Telekom tarafından
07.04.2015 tarihinde onaylanmak üzere BTK’ya iletildiği, İSS’lere ise 01.04.2015
tarihinde e-posta ile kampanyaya ilişkin bilgilendirmede bulunulduğu, bazı İSS’lerin
kampanyaya yönelik görüş ve önerilerinin BTK’ya ulaştığı, söz konusu görüş ve
öneriler dikkate alınarak kampanya teklifinin incelendiği ve kampanyanın ilgili
mevzuat çerçevesinde 08.04.2014 tarihli ve 2015/DK-ETD/198 sayılı BTK kararı ile
13.04.2015-13.07.2015 tarihleri arasında uygulanmak üzere onaylandığı, Türk
16-04/77-33

6/20

Telekom tarafından 17.04.2015 tarihinde İSS’lere e-posta yoluyla yapılan
bilgilendirmede kampanyanın teknik geliştirmeler nedeniyle 21.04.2015 tarihinden
itibaren uygulamaya alınacağının belirtildiği, 07.07.2015 tarihinde ise kampanyanın
süresinin uzatılması için BTK’ya başvurulduğu, 14.07.2015 tarihli ve 2015/DK-
ETD/335 sayılı BTK kararı ile kampanyanın 31.08.2015 tarihine kadar uzatıldığı,
- Söz konusu kampanyanın, xDSL Al-Sat ve IP VAE hizmetleri üzerinden yeni
aboneliklerde ve tesis tarihi üzerinden en az 3 ay geçmiş satışlara uygulanmasını ve
4Mbit/sn hız ve 4 GB kotalı internet paketinin 24 ay boyunca sunulmasını içerdiği,
abonenin sabit telefon hattı bulunması halinde paketin ücretsiz, sabit telefon hattı
olmaması durumunda ise paket bazlı IP VAE modeli için vergiler hariç aylık 7,11 TL,
port/transmisyon bazlı IP VAE modeli için vergiler hariç aylık 3,64 TL yalın DSL
ücreti karşılında sunulduğu, bunun dışında abonelere aylık ücret ve kota aşım ücreti
faturalandırılmadığı,
- Kampanyanın onaylanması sürecinde BTK tarafından,
 4 Mbit/sn hızında ve 4 GB kotalı internet paketinin, mevcut abonelerin sıklıkla
tercih ettiği internet paketlerine alternatif bir ürün olmayıp tüketicilerin temel
seviyede internete erişebilecekleri çok düşük hız ve kota içeren bir paket olması,
 Söz konusu paketin internet aboneliği olmayan kullanıcılara internet ile tanışma
imkanı sağlaması,
 Ayrıca genişbant internet penetrasyonunun artması ve internet kullanımının
yaygınlaşmasına olumlu katkıda bulunması, internet okur yazarlığının
gelişmesinde ve bölgeler arası sayısal uçurumun giderilmesinde faydalı olması,
 Tüketicilerin makul fiyatlarla elektronik haberleşme, şebeke, altyapı ve
hizmetlerinden yararlanmasının sağlanması
hususlarının dikkate alındığı,
- Fiber internet teknolojisi ile sunulan internet paketlerinin hızının en az 25 Mbit/sn ve
kotasının 25 GB olduğu, DSL abonelerinin aylık ortalama veri kullanım miktarının
yaklaşık 40 GB seviyesinde gerçekleştiği, kampanya kapsamında sunulan 4 Mbit/sn
hızlı ve 4 GB kotalı paketin yüksek hızlı internet tercih eden abonelere hitap
etmeyeceği, bu nedenle kampanyanın yüksek hızlı internet teknolojilerine yatırım
yapan İSS’lerin yeni abone kazanımlarını engelleyici nitelik arz etmediğinin
değerlendirildiği,
- Toptan İnternet Kampanyasından en fazla 1 milyon abonenin faydalanabileceği,
kampanya yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom altyapısı üzerinden Al-Sat veya IP
VAE yöntemiyle hizmet sunulan DSL ve fiber abone sayısı dikkate alındığında
TTNET’in söz konusu sayının %10’u kadar aboneye, diğer İSS’lerin ise %30’u kadar
aboneye satış yapabileceği şartlarının belirlendiği, 2015 Temmuz ayı sonu itibarıyla
kampanyadan toplam 25 bin abonenin faydalandığı (TTNET (…..), Turknet İletişim
Hizmetleri A.Ş. (TurkNet) (…..), Millenicom (…..), diğerleri (…..)), bu çerçevede
TTNET dışındaki İSS’lerin kampanya kapsamında satış yapmaları önünde engel
bulunmadığı, 31.08.2015 tarihine kadar uygulanması öngörülen kampanya
kapsamında Temmuz ayı sonu itibarıyla ulaşılan 25 bin abonenin belirlenen kotanın
%3’üne dahi denk gelmediği, bu kadar düşük abone sayısının İSS’lerce elde
edilecek yüksek hızlı internet aboneliklerini olumsuz etkilemesinin mümkün
olmadığının düşünüldüğü
ifade edilmiştir.
16-04/77-33

7/20

I.3. İlgili Pazar
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı1
(9) Genişbant internet erişimi için kullanılan teknolojileri ikiye ayırmak mümkündür. İlk
genişbant erişim türü ‘sabit genişbant’ olup, bakır kablo ağı üzerinden sunulan
hizmetler, kablo TV şebekesi üzerinden sunulan hizmetler ile fiber erişim hizmetleri bu
kapsamda yer almaktadır. Genişbant erişimin bir diğer türü ise mobil şebekeler
üzerinden erişimdir. BTK tarafından mobil genişbant erişimi, “3G veya daha üstündeki
mobil standartları kullanan internet erişimi” olarak tanımlanmaktadır.
(10) Sabit genişbant internet abonelerinin önemli bir çoğunluğu Türk Telekom’un sahip
olduğu bakır kablo ağı altyapısı üzerinden (xDSL teknolojisi ile) hizmet almaktadır.
Türkiye’de sabit genişbant internet erişim hizmetleri Türk Telekom tarafından 2000’li
yılların başından itibaren sağlanmaya başlamıştır. 2003 yılında sadece 18.604 abone
genişbant internet hizmeti almaktayken, bu sayı 2015 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla 46
milyonu aşmıştır2. 2015 yılı üçüncü çeyreğinde sabit genişbant abonelerinin yaklaşık
%75’inin xDSL teknolojisini kullandığı görülmektedir3.
(11) Kablo TV altyapısı üzerinden sağlanan internet hizmetleri de sabit genişbant alanında
uzun zamandır var olan bir teknolojidir. Bu altyapı üzerinden hizmet alan abone sayısı,
2015 üçüncü çeyrek verilerine göre yıllık %15,7’lik bir artışla yaklaşık 600 bine
yaklaşmıştır.
(12) Sabit genişbant alanında son dönemde yaygınlık kazanan bir diğer erişim biçimi,
abonelere yüksek bant genişliklerinde erişim imkânı sağlayan fiber erişim teknolojisidir.
İşletmecilerin fiber altyapısına olan yatırımlarının arttığı görülmektedir. DSL
teknolojisinin aksine hâlihazırda BTK’nın fiber erişim altyapısına ilişkin herhangi bir
tarife düzenlemesi bulunmamaktadır4. 2015 yılı üçüncü çeyrekte xDSL abone sayısı
6,9 milyonu, fiber abone sayısı ise 1,6 milyonu bulmuştur. Öte yandan 2015 yılı üçüncü
çeyreği itibarıyla alternatif işletmecilerin toplam fiber uzunluğu 55.393 km, Türk
Telekom’un ise 205.944 km fiber altyapısı ile üç milyon haneye fiber internet hizmeti
verilebilecek altyapı kurulmuş durumdadır.
(13) Genişbant erişimin diğer türü olan mobil genişbant erişim ise Türkiye’de Ağustos 2009
tarihinde 3. nesil telekomünikasyon hizmetlerinin (3G) devreye girmesi ile mobil
telekomünikasyon operatörleri Avea, Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Vodafone
Telekomünikasyon A.Ş. (Vodafone) aracılığıyla sunulmaya başlamıştır.

1 Pazar tespitinde, Türk Telekom ile aynı ekonomik bütünlükte bulunan TTNET’in, perakende genişbant
internet erişim hizmetleri piyasasında uyguladığı fiyatlama politikasıyla fiyat sıkıştırmasına yol açtığı
iddiasının incelendiği 19.12.2013 tarihli ve 13-71/992-423 sayılı Kurul kararında yer verilen
değerlendirme ve tespitlerden faydalanılmıştır. Söz konusu karar, Ankara 8. İdare Mahkemesinin
09.06.2015 tarihli ve 2014/1793 E. 2015/965 K. sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Ancak, bahse konu iptal
kararında ilgili pazara ilişkin değerlendirme veya itiraz bulunmamaktadır.
2 Türkiye Elektronik Haberleşme Sektörü Üç Aylık Pazar Verileri Raporu, BTK, 2015 Yılı 3. Çeyrek.
3 Türkiye Elektronik Haberleşme Sektörü Üç Aylık Pazar Verileri Raporu, BTK, 2015 Yılı 3. Çeyrek.
4 BTK, 03.10.2011 tarihli ve 2011/DK-10/511 sayılı ‘Fibere Erişim’ konulu kararı ile beş yıl boyunca veya
fiber internet abonelerinin sabit genişbant internet aboneleri içerisindeki payı %25’e ulaşana dek fibere
erişim hizmetlerinin pazar analizi sürecine dâhil edilmemesine karar vermiştir. Bu şekilde fiber toptan
(VAE/Al-Sat) tarifelerin söz konusu süre boyunca Kuruma bildirilmesi yeterli görülmüştür.
16-04/77-33

8/20

(14) Pazara ilişkin genel açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, internet hizmetinin
sağlanabilmesi için nihaî tüketicilere yönelik bir perakende pazar ile tüketicilere söz
konusu hizmeti sağlayan teşebbüslere altyapı hizmetinin sağlandığı bir toptan pazar
ayrımına gidilmesi gerekmektedir. Bu açıdan genişbant pazarı, alıcının son
kullanıcılara sunduğu hizmete yönelik alt pazar olan ‘‘perakende genişbant hizmetleri’’
ile yerleşik işletmeciden temin edilen hizmete yönelik üst pazar olan ‘‘toptan genişbant
hizmetleri’’ olmak üzere iki aşamalı olarak incelenmiştir.
(15) Dosya konusu kampanyalarla benzer içerikli kampanyaların da incelendiği 19.12.2013
tarihli ve 13-71/992-423 sayılı Rekabet Kurulu kararında perakende pazara ilişin
değerlendirmede altyapı, yatırım gereksinimi, teknoloji, veri kapasitesinin paylaşılması,
kullanıcı kitlesi ve alışkanlıkları, tüketilen veri miktarı, sunulan bağlantı hızı,
hizmet/bağlantı kalitesi ve fiyat gibi unsurlar özellikle göz önünde bulundurulmuş ve
mobil internet erişim hizmetleri dâhil edilmeyerek perakende seviye için ilgili ürün
pazarı “sabit genişbant internet erişim hizmetleri” olarak belirlenmiştir.
(16) Söz konusu Kurul kararından bugüne kadar ilgili pazarın belirlenmesinde dikkate alınan
hususlarda değerlendirmeyi değiştirecek bir gelişme olmadığı dikkate alındığında,
mevcut dosya bakımından perakende seviyede ilgili ürün pazarı xDSL, kablo ve fiber
teknolojilerini içerecek şekilde “perakende sabit genişbant internet erişim hizmetleri”
olarak tanımlanmıştır. Öte yandan, İSS’lerin perakende seviyede internet erişim hizmeti
sunabilmesi için ya kendi altyapılarına sahip olması ya da böyle bir altyapıya
erişebiliyor olması gerekmektedir. Toptan seviyede yapılacak pazar tanımı bakımından
da 19.12.2013 tarihli ve 13-71/992-423 sayılı karar göz önünde bulundurularak ilgili
ürün pazarı “toptan sabit genişbant internet erişim hizmetleri” olarak tanımlanmıştır.
I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(17) Söz konusu hizmetlerin herhangi bir coğrafi kısıt olmadan ülke genelinde sunuluyor
olması ve söz konusu hizmetler bakımınd