Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2015-3-56 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 15-38/615-209
Karar Tarihi : 16.10.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Cumhur Atalay HATİPOĞLU, Ferhat BOZKAYA
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Necati Berkhan ÇELEN
Bağdat Cad. No:158/14 Feneryolu/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti.
ile Aksel Ecza Deposu Tic. A.Ş. ve Boğaziçi Ecza Deposu Sağlık Hiz. İth. İhr. Ltd.
Şti. arasında ayrı ayrı akdedilen “İhale Satış Sözleşmesi” başlıklı 2 adet
sözleşmeye muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.08.2015 tarihinde giren bildirim ve
02.10.2015 tarihinde giren ek bilgiler üzerine düzenlenen 06.10.2015 tarih ve 2015-3-
56/MM sayılı Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
 Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti. (JOHNSON) ile Aksel
Ecza Deposu Tic. A.Ş. (AKSEL ECZA) ve Boğaziçi Ecza Deposu Sağlık Hiz. İth. İhr.
Ltd. Şti. (BOĞAZİÇİ ECZA) arasında ayrı ayrı akdedilen “İhale Satış Sözleşmesi”
başlıklı sözleşmelerin rekabeti kısıtlayıcı hükümler içermesi nedeniyle 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi
kapsamında olduğu ve bu nedenle aynı Kanun’un 8. maddesi uyarınca anılan
sözleşmeye menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
 Anılan sözleşmelerin sağlayıcısı konumundaki JOHNSON’ın pazar payının, en
geniş tanımlamada dahi, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) 2. maddesinde belirlenen eşiği aşması nedeniyle
sözleşmelerin grup muafiyetinden yararlanamayacağı,
 Sözleşmelere 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasında sayılan
şartların tamamının karşılanması nedeniyle bireysel muafiyet tanınabileceği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. JOHNSON
(4) 1986 yılında kurulan JOHNSON, 60 ülkede 275 iştiraki aracılığıyla faaliyet
göstermektedir. Türkiye’de bebek bakım ürünleri, yetişkinlere yönelik harcıalem, seçici
cilt ve saç bakım ürünleri, hijyenik kadın ürünleri, ağız bakım ürünleri, güneş ürünleri,
reçetesiz ilaçlar, kan ölçüm cihazları ve kontak lensler alanlarında faaldir.
15-38/615-209

2/10

G.1.2. AKSEL ECZA
(5) 2011 yılında kurulan ve Selçuk Ecza Holding’in kuruluşu olan AKSEL ECZA, 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu (4734 sayılı Kanun) kapsamında ilan edilen ihalelere Türkiye
genelinde katılım gerçekleştirmektedir.
G.1.3. BOĞAZİÇİ ECZA
(6) 2002 yılında özel hastanelere sağlık hizmeti vermek amacıyla kurulan şirket, halihazırda
özel ve kamu hastanelerine hizmet vermektedir.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) Muafiyet başvurusuna konu sözleşmeler, beşeri ilaç üretimi alanında faaliyet gösteren
JOHNSON ile temel olarak toptan satış faaliyetiyle iştigal eden iki ecza deposu arasında
akdedilmektedir. İlgili sektöre ilişkin Rekabet Kurulu tarafından alınan kararlarda, ürün
pazarlarının belirlenmesinde kullanılan sınıflandırmaların temel olarak, ilaçların tedavi
edici özellikleri, içerdiği etken maddeler ve pazarda sunumuna ilişkin formları, miktarları,
orijinal olup olmaması ve reçeteli ya da reçetesiz satılabilmesine göre oluşturulduğu
görülmektedir.
(8) Beşeri ilaçlara ilişkin sınıflandırma, Rekabet Kurulunun muhtelif kararlarında da
belirtildiği üzere, Dünya Sağlık Örgütünün tanımladığı Anatomik Tedavi
Sınıflandırması’na (ATC) göre çeşitli gruplara ayrılmaktadır. ATC’nin üçüncü
kademesinde (ATC-3), ilaçlar kullanım amaçlarına göre ayrılmakta, aynı tedavi edici
özelliklere sahip olan ilaçlar aynı gruba dahil edilmektedir. Daha dar veya daha geniş
pazar tanımları mümkün olmakla birlikte, ATC-3 sınıflandırması ilgili ürün pazarı
tanımlamalarında temel kabul edilmektedir.
(9) Rekabet Kurulu, sağlayıcı ilaç firmalarıyla ecza depoları arasında akdedilen ve mevcut
dosya ile benzer nitelikte ilişkileri düzenleyen geçmiş tarihli bazı kararlarında1, ihale
kanalında birçok ürün kategorisinde toplu ihtiyaca cevap veren satışların
gerçekleştirilmesi, bildirime konu sözleşmelerin ilaç firmasının ürün portföyünü bir bütün
olarak kapsaması ve bildirimin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini dikkate
alarak belirli bir pazar tanımı yapmamıştır.
(10) Diğer yandan Rekabet Kurulunun 30.04.2014 tarihli ve 14-16/292-124 sayılı kararında
ise ilgili ürün pazarı etken madde bazında tanımlanmıştır. Bu nedenle işbu başvuruya
konu dosyaya benzer nitelikli dosyalarda ilgili ürün pazarını tanımlamak için
benimsenen yaklaşımların ilgili dosyaların gerekleri doğrultusunda belirlendiği
görülmektedir.
(11) Başvuruya konu sözleşmeler incelendiğinde, gerek sözleşme kapsamında yer alan
ilaçlar bakımından gerekse sözleşmelerde yer verilen hükümler bakımından
sözleşmelerin birbirinden ayrı olarak değerlendirilmesini gerektirecek ölçüde bir farklılık
olmadığı görülmektedir. AKSEL ECZA ile akdedilen sözleşmeye göre AKSEL ECZA,
sözleşmeye konu olan ilaçların Türkiye’de kamu hastaneleri tarafından açılacak olan
ihalelere katılım noktasında münhasıran yetkilendirilmiştir. Benzer şekilde BOĞAZİÇİ
ECZA Türkiye’de sözleşme konusu ilaçlar için özel hastaneler tarafından açılacak olan
ihaleleri takip noktasında münhasıran yetkilendirilmiştir. Her iki sözleşme bakımından da
28 adet ilacın kamu ve özel sağlık kuruluşlarına dağıtımı söz konusudur.

1 06.04.2012 tarihli ve 12-17/495-138 sayılı “Merck Sharp Dorme/Beşer Ecza Deposu” kararı, 31.05.2012
tarihli ve 12-29/851-251 sayılı “Gilead/Beşer Ecza Deposu” kararı.
15-38/615-209

3/10

(12) İlgili sözleşmelere muafiyet tanınmasını talep eden bildirimde ilgili ürün pazarı
tanımlanmasını gerektiren temel neden, sözleşme kapsamında yer alan ilaçların grup
muafiyetinden yararlanıp yararlanmadığının tespitidir. Bu tespit için başvuru konusu
sözleşmede sağlayıcı konumunda olan tarafın pazar payının %40’ı aşıp aşmadığının
belirlenmesi gerekmektedir.
(13) Bu çerçevede, ATC-3 bazında (geniş) ya da etken madde bazında (dar) yapılacak
herhangi bir pazar tanımlamasının, bildirim konusu sözleşmelerin grup muafiyetinden
yararlanıp yararlanmadığı hakkındaki değerlendirmeleri etkilemeyeceği anlaşıldığından,
bu dosya özelinde bir pazar tanımlanmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(14) Bildirim konusu iki adet sözleşme uyarınca taraflar, sözleşmelerde yer alan ilaçlar için
Türkiye’deki kamu hastaneleri veya özel sağlık kuruluşları tarafından düzenlenen
ihalelere katılabilmektedirler. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. Bildirime Konu Sözleşmeler
(15) Bildirime konu sözleşmeler bir bütün olarak incelendiğinde, sözleşmelerde benzer
rekabet kısıtlarının olduğu görülmektedir. Bu kapsamda, JOHNSON ve anılan ecza
depoları arasında imzalanan sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilebilecek olan maddelerine aşağıda yer verilmiştir.
(16) Tek Satıcı Koşulu: Sözleşmelerde, taraf olan ecza depolarına verilen tek satıcılık
hakkına ilişkin hususlar yer almaktadır. AKSEL ECZA ile akdedilen sözleşmenin 2.
maddesinde sözleşmeye konu ilaçlar için devlet hastaneleri, üniversite hastaneleri,
eğitim ve araştırma hastaneleri ile askeri hastanelerce düzenlenen ihalelere AKSEL
ECZA’nın münhasıran katılımı hususu düzenlenmiştir. Benzer şekilde BOĞAZİÇİ ECZA
ile akdedilen sözleşmenin 2. maddesinde de, sözleşmeye konu ilaçlar için özel
hastanelerce düzenlenen ihalelere BOĞAZİÇİ ECZA’nın münhasıran katılımı hususu
düzenlenmiştir. Sözleşmelerin 3.1.2. maddelerinde, JOHNSON’ın taraf ecza depolarına
münhasırlık yetkisi verdiği bölge sınırları içerisinde ve sözleşmeye konu ilaçlar için
hastanelere doğrudan satış gerçekleştiremeyeceği ve hastanelere satış gerçekleştirmek
üzere depo tayin edemeyeceği hususu düzenlenmiştir.
(17) Sözleşmelerin 5.2. maddelerine göre, grup ihaleleri2 ve çerçeve anlaşma ihaleleri
münhasırlık kapsamı dışında bırakılmıştır. Sözleşmelerin 5.3. maddelerinde de
hastanelerin acil ihtiyaçlarını doğrudan sağlayıcı firmadan temin edebilecekleri hususu
düzenlenmiştir. Aynı maddede toplu alım ihaleleri3 konusunda da JOHNSON’ın
doğrudan satış yapma yetkisine sahip olduğu görülmektedir.
(18) Tek Sağlayıcı Koşulu: Sözleşmelerin “Deponun Yükümlülükleri” başlıklı 3.2.
maddelerinde, ilgili ecza deposunun ihaleyi kazandığına dair resmi belgeyi sağlayıcıya
ibraz etmesinin ardından, sağlayıcının ilaçları ilgili ecza deposuna teslim edeceği hükme
bağlanmıştır. Her iki sözleşme bakımından da sağlayıcı firmanın hak sahibi olduğu
ilaçlar, ihalelerin kazanılması halinde yine sağlayıcı firmadan temin edilecektir.
Dolayısıyla sözleşmelerde JOHNSON tek sağlayıcı konumunda yer almaktadır. Ayrıca
sözleşmelerin 3.2.15. maddelerinde, sözleşmelere taraf olan ecza depolarının

2 Grup İhaleleri, hastaneler tarafından düzenlenen, farklı ilaç firmalarına ait birden fazla ilacın tek bir liste
üzerinden alımının yapıldığı ihaleleri ifade etmektedir.
3 Toplu Alım İhaleleri, Sağlık Bakanlığı tarafından hastaneler ve sağlık ocaklarının ilaç ihtiyaçlarını
karşılamak için ülke çapında veya belirli bir bölgede yapılan ihaleleri ifade etmektedir.
15-38/615-209

4/10

Türkiye’de hastanelerin açacağı ihalelere ve alımlara sözleşme konusu ilaçlara rakip
olan başka ilaçlarla katılamayacakları düzenlenmiştir.
(19) Bölge ve Müşteri Sınırlaması: Her iki sözleşmede de bölge olarak Türkiye sınırları
içerisindeki illerin tamamı belirlenmiştir. Bu anlamda sözleşmeler coğrafi bölge
bakımından değil, müşteri grubu bakımından ayrılmaktadır. BOĞAZİÇİ ECZA, Türkiye
sınırları içerisindeki illerde yer alan ve özel hastaneler tarafından düzenlenecek olan
ihalelerin takibi noktasında görevlendirilmişken, AKSEL ECZA kamu hastaneleri
tarafından düzenlenecek olan ihaleleri takip için münhasıran görevlendirilmiştir.
(20) Süre: Her iki ecza deposuyla akdedilen sözleşmede de altı aylık sürelerle sözleşmenin
kendiliğinden yenilenmesi hususu hükme bağlanmıştır. Bu altı aylık sürelerden önceki
15 gün içinde taraflardan herhangi birinin sözleşmenin yenilenmeyeceğine dair diğer
tarafa yazılı bir bildirim yapmaması halinde, sürenin 6 ay daha uzayacağı ve bu şekilde
uzayan sürelerin nihai olarak sözleşmelerin yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak 5 yıl
geçerli olabileceği düzenlenmiştir.
G.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(21) Sözleşmelerin 2., 3.1.2., 3.2. ve 3.2.15. maddelerinde yer alan, sözleşmelere taraf olan
ecza depolarına sözleşmelere konu ilaçlar için açılacak olan ihalelere katılım için belirli
müşteri gruplarında ve coğrafi pazarda münhasırlık tanınmasına, ihalelerin kazanılması
halinde taraf ecza depolarının ilgili ilaçları tek sağlayıcıdan temin etme
yükümlülüklerine, sözleşmelere konu olan ilaçlara rakip nitelikte değerlendirilebilecek
olan ilaçlar için ecza depolarına getirilen rekabet etmeme yükümlülüğüne, sözleşmelere
konu olan ilaçlar için ecza depolarına tanınan münhasırlık kapsamında sağlayıcının
başka ecza depolarına yetki veremeyeceğine ve aynı zamanda taraf ecza depolarına
münhasıran tayin edilen müşteri gruplarına sözleşme hükümleri çerçevesinde doğrudan
satış gerçekleştiremeyeceğine ilişkin hükümler nedeniyle sözleşmelerin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamına girdiği, dolayısıyla bildirime konu sözleşmelere 4054
sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilemeyeceği kanaatine
varılmıştır.
G.3.3. Sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirilmesi
(22) Bildirime konu sözleşmeler, nite