Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2014-3-89 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-28/338-110
Karar Tarihi : 07.07.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN,
Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Mazlum YALÇINKAYA, Mesut KOÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Çoruh Ekmek Gıda ve İhtiyaç Mad. Akaryakıt İnş. Oto. San. Tic. A.Ş.
Baksan San. Sitesi 50. Blok No:1-7 Tepebaşı/Eskişehir
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - İç Anadolu Fırın İşverenleri Sendikası
Çınarcık Sok. No: 7/2 İstiklal Mah. Odunpazarı/Eskişehir
- İç Anadolu Fırın İşverenleri Sendikası Üyesi Fırıncılar
- Çoruh Ekmek Gıda ve İhtiyaç Mad. Akar İnş. Oto San. ve Tic. A.Ş.
Baksan San. Sitesi 50. Blok No:1-7 Tepebaşı/Eskişehir
(1) E. DOSYA KONUSU: İç Anadolu Fırın İşverenleri Sendikası tarafından Çoruh
Ekmek Gıda ve İhtiyaç Mad. Akar İnş. Oto San. ve Tic. A.Ş.’ye Eskişehir Ticaret
Odası’nın belirlemiş olduğu azami ekmek satış fiyatının altında ekmek
satmaması yönünde baskı uygulandığı iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.12.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 30.12.2014 tarih ve 2014-3-89/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 08.01.2015
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 15-02/15-M sayı ile önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 08.04.2015 tarih ve 2014-3-89/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
 İç Anadolu Fırın İşverenleri Sendikası (Sendika) tarafından şikayetçi teşebbüse,
Eskişehir Ticaret Odası’nın (Oda) 250 gr. ekmek için belirlemiş olduğu fiyatın
altında satış yapmaması, aksi takdirde Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi
nezdinde haksız rekabetin önlenmesi ve zarar gören fırıncı esnafının zararının
giderilmesi için maddi-manevi tazminat davalarının açılacağının ihtaren
bildirildiği,
 Çoruh Ekmek Gıda ve İhtiyaç Mad. Akar İnş. Oto San. ve Tic. A.Ş. (ÇORUH)
tarafından Oda’nın belirlemiş olduğu fiyat üzerinden makul ölçüde indirim
yapılabileceği öne sürülerek fiyat politikasının değiştirilmediği,
 Bunun üzerine, Sendika tarafından Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi
nezdinde, Oda tarafından belirlenen fiyatın altında satışın yapılamayacağını, bu
fiyatın altında yapılmış olan satışların 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 55.
15-28/338-110
2/9

maddesinin altıncı fıkrası uyarınca haksız rekabet teşkil ettiği gerekçesiyle dava
açıldığı
ifade edilerek, Sendika’nın ÇORUH’u belli bir fiyat seviyesinden satış yapmaya
zorlayan uygulamaları nedeniyle Sendika Yönetim Kurulu hakkında 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) çerçevesinde gereğinin
yapılması talep edilmiştir. ÇORUH, Kurum kayıtlarına 19.03.2015 tarih ve 1492 sayı
ile intikal eden ilave bir başvuruda daha bulunmuştur. Teşebbüs bu başvurusunda,
Sendika’nın ÇORUH aleyhine açtığı davadan feragat etmesiyle, 10.12.2014 tarih ve
7036 sayılı şikayet başvurusunun konusuz kaldığını, bu nedenle şikayetinden
vazgeçtiğini belirterek, incelemeye yer olmadığına karar verilmesini talep etmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
ÇORUH, Sendika ve Sendika’ya üye ekmek üreticileri hakkında soruşturma açılması
gerektiği belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılanlar
I.1.1. ÇORUH
(5) ÇORUH, 1996 yılında Pak Maya bölge bayisi olarak gıda sektöründe faaliyetine
başlamıştır. Ortaklarının birçoğu fırıncı veya unlu mamuller işletmecisi olan ÇORUH,
Eskişehir'in en büyük tünel fırınlarından birisi olarak 2000 yılında kurulmuştur.
ÇORUH, sahip olduğu üretim kapasitesi ile Eskişehir’deki diğer fırınlardan
ayrılmaktadır.
I.1.2. Sendika
(6) İç Anadolu Fırın İşverenleri Sendikası adı altında 1974 yılında faaliyete giren
Sendika’nın 55 adet kayıtlı üyesi bulunmaktadır. Eskişehir’de faaliyet gösteren
fırınlardan Oda’ya kayıtlı olan fakat Sendika’ya kayıtlı olmayanlar da mevcuttur.
Sendika bünyesinde yer alan fırınlar ağırlıklı olarak Eskişehir merkezde faaliyet
göstermektedir.
I.2. İlgili Pazar
(7) Dosya konusu iddialar ekmek sektörüne ilişkin olup, incelemeye konu taraflardan
ÇORUH, Eskişehir il merkezinde faaliyet göstermektedir. Teşebbüs birliği niteliğini
haiz Sendika ise Eskişehir il merkezinde bulunan fırıncı esnafını bünyesinde
toplamıştır. Dolayısıyla, ekmek sektörüne ilişkin çok sayıdaki Rekabet Kurulu kararları
da gözönüne alınarak, ilgili ürün ve coğrafi pazar tanımı yapılması mümkündür.
Ancak, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafı da dikkate
alınarak, yapılacak değerlendirmenin sonuca herhangi bir etkisi olmaması nedeniyle,
dosya bakımından ilgili ürün ve coğrafi pazarın belirlenmesine gerek duyulmamıştır.
I.3. Ekmek Fiyatının Tespitine İlişkin Mevzuat
(8) Ekmek üretimi gerçekleştiren teşebbüsler, niteliklerine göre “esnaf” veya “tacir” olarak
iki kategoride değerlendirilmektedir. Faaliyetlerini esnaf yahut tacir olarak sürdüren
ekmek üreticilerinin fiyatlandırma hususunda tabi oldukları ilgili mevzuat
farklılaşmaktadır.
(9) Esnaf ve sanatkâr odalarına bağlı esnaf niteliğindeki işletmeler, 5362 sayılı Esnaf ve
Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 62. maddesine göre belirlenen azami
fiyatlara uymak durumundadır. Ekmeğin azami satış fiyatının tespitini düzenleyen
anılan madde şu şekildedir:
15-28/338-110
3/9

“Bu Kanuna tabi esnaf ve sanatkârlarca üretilen mal ve hizmetlerin fiyat tarifeleri, bağlı
bulundukları odalarca hazırlanır ve odanın mensubu olduğu birlik yönetim kurulu
tarafından fiyat tarifesinin sunulmasından sonra otuz gün içinde onaylanır veya
reddedilir. Onaylanan fiyat tarifesi belediye, mülki amirlik ve ilgili odaya yedi gün
içerisinde bildirilir ve bu andan itibaren yürürlüğe girer. Fiyat tarifeleri, uygulanacak
azami hadleri gösterir.
Belediyeler veya o yerin en büyük mülki amiri tespit edilen bu tarifeleri uygun
bulmadıkları takdirde esnaf teşekkülü ile anlaşmaya varamazlarsa on beş gün içinde o
yerin mülki amirinin ya da görevlendireceği yardımcısının başkanlığında, ticaret ve
sanayi veya ticaret odasından bir temsilci ile esnaf ve sanatkârlar odaları birliği
temsilcisinden teşekkül edecek bir komisyonda görüşülüp karar verilmesini
isteyebilirler.
Komisyon kararları salt çoğunlukla alınır. Komisyon, tarifeleri uygun bulmadığı
takdirde tarife yürürlükten kalkar. Komisyon kararına karşı, ilgililer yazılı bildirim
tarihinden itibaren on gün içinde ticari davaları görmeye yetkili mahkeme nezdinde
itirazda bulunabilirler. Bu mahkemenin kararı kesindir.”
(10) Ticaret ve sanayi odalarına kayıtlı tacir ve sanayici niteliğindeki işletmeler ise, 5174
sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun (5174 sayılı
Kanun) 12. maddesi ve bu maddeye dayanarak çıkarılan Tacir ve Sanayiciler
Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin Düzenlenmesi
Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde belirlenen azami satış fiyat tarifesine
uymak durumundadır. Tarifenin belirlenmesi, tarifeye nasıl itiraz edileceği gibi diğer
hususlar, esnaf odalarına kayıtlı fırıncı esnafı için geçerli olan mevzuata paralel bir
şekilde düzenlenmiştir. 5174 sayılı Kanun’un “Odaların Görevleri” başlıklı 12.
maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi aşağıdaki şekildedir:
“Gerektiğinde 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu’nun 125 inci maddesinde
sayılan mal ve hizmetlerin azamî fiyat tarifelerini, kendi üyeleri için, Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmeliğe uygun olarak tespit etmek ve onaylamak.”
(11) 5174 sayılı Kanun’a dayanılarak, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından çıkarılan
Tacir ve Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin
Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik’in “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1. maddesi ise şu
şekildedir:
“5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununa tâbi
odalarca, üyeleri tarafından üretilen ve 507 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Kanununa tâbi
esnaf ve sanatkârlar odaları tarafından belirlenmiş tarifelere konu mal ve hizmetlerin
azami fiyat tarifelerinin kendi üyeleri için düzenlenmesi, uygulamaya konulması ve
denetimi ile diğer usul ve esaslar bu Yönetmelikle düzenlenmiştir.”
I.4. Yapılan Tespitler
I.4.1. Eskişehir İli Ekmek Fiyatlarının Konu Edildiği Haberler
(12) 06.05.2014 tarihli “Herkes Ekmek Satıyor Fiyatlar Giderek Düşüyor” başlıklı haber1,
“Eskişehir’e çevre iller başta olmak üzere pek çok ilçeden getirilen ekmeklerin her
köşe başında yasak olduğu halde satıldığına dikkat çeken İç anadolu Fırın İşverenleri
Sendika Şube başkanı Selami Ekşi, ekmekte başlatılan rekabetin başlıca
nedenlerinden birisi de kayıt dışıdır dedi.

1
15-28/338-110
4/9

Sendika şube başkanı Ekşi, “Böyle giderse birçok fırın işletmesi daha rekabete
katılacak. Fırıncı esnafı rekabete mecbur bırakıldı. Pazar da zaten daralma var.
Ekmek tüketimide Eskişehir’de giderek düşüyor. Esnaf daha fazla zarar etmemek için
fiyatları düşürüyor. Bu nedenle rekabet ortamı oluştu. Kayıt dışı ekmek satışının biran
önce engellenmesini istiyoruz” diye konuştu”
(13) 06.07.2014 tarihli “Rekabet Ekmek Fiyatlarını Düşürdü” başlıklı haber2,
“İç Anadolu Fırın İşverenleri Sendikası Başkanı Selami Ekşi, Büyükşehir Belediyesinin
ürettiği ekmekle birlikte ilçelerden ve çevre illerden de Eskişehir’e toplam 50 bin
civarında ekmeğin piyasaya sürüldüğünü belirtti. Eskişehir il merkezinde 80 fırının 450
bin civarında