Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2014-3-88 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-10/139-62
Karar Tarihi : 05.03.2015

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN,
Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ

B. RAPORTÖRLER: Necla SÜMER ÖZDEMİR, İbrahim Hilmi KOÇAK

C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Lens Market Kontakt Lens Optik Ürünleri Tekstil Konfeksiyon
Bilgisayar Elektronik ve Turizm San. Tic.Ltd.Şti.
Atatürk Cad.No:46 Heykel Osmangazi / Bursa

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- Alcon Laboratuvarları Ticaret A.Ş.
Kavacık Ticaret Merkezi Kavacık Sok. No:18 Kavacık
Beykoz / İstanbul

- Opak Lens San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kavacık Mah. Özbek Sok. No:5 Kat:1 Kavacık Beykoz / İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Alcon Laboratuvarları Ticaret A.Ş.’nin piyasada belirli dağıtıcı
ve perakendeciye göre mal alım koşullarını belirlediği, şikayetçi açısından
ekonomik alım koşullarının üzerinde fiyatlama yapılarak eşit durumdaki alıcılara
ayrımcılık yapıldığı ve Opak Lens San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin başvuru sahibine mal
verilmemesi konusunda Alcon Laboratuvarları Ticaret A.Ş.’ye baskı yaptığı ve
işbirliği içinde olduğu iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle,
 Başvuru sahibinin Alcon Laboratuvarları A.Ş.’nin (Alcon) uyguladığı fiyat matrisi
nedeniyle uygun fiyatla mal alamaması sonucunda iş kayıplarının olduğu ve rekabet
edemediği,
 Alcon'un dağıtıcı Opak Lens San. ve Tic. Ltd. Şti. (Opak) ve perakende satıcı Atasun
Optik Perakende Ticaret A.Ş.’ye (Atasun Optik) göre mal alım koşullarını belirlediği ve
Türkiye ekonomik alım koşullarının üzerinde fiyatlama tablolarının uygulandığı,
 Alcon'un, Opak ve Atasun Optik’e çok uygun fiyatla kontak lens verdiği, bu firmalara
pazarlama reklam desteği sağlandığı, Alcon'un Opak'a geri fiyat iskontosu sağlayarak
mal alım maliyetlerini uygun hale getirdiği,
 Alcon'un kendilerine mal alım koşullarını peşin ödeme şartıyla verdiği, Opak ve Atasun
Optik’e uzun vadeli ödeme ve uygun kredi seçenekleri sağladığı,
15-10/139-62
2 / 15

 Alcon'dan %5 iskonto alabilmek için Alcon ürünlerinin teşhiri şartı ve taahhüdü
koşulunun getirildiği,
 Alcon'un 2012-2013 yıllarında, yaptığı kontak lens kampanyalarından kendilerine
haber vermediği ve başvuru sahibine göre daha uygun fiyatla Opak’a mal sattığı,
 Alcon tarafından kontak lens ürünlerine 2012 yılında, 2013 yılında döviz kurunda hiçbir
artış olmamasına rağmen %25 ile %37 arasında zam yapıldığı, Alcon'la iş hacimlerini
arttırmaya çalıştıkça çalışma koşullarının her sene zorlaştırıldığı, ticaretlerinin
engellendiği,
 2014 yılı içinde Alcon'un kontak lens ürünlerine üç defa zam yaparak yıldırıcı ve
yıpratma politikaları izlediği,
 2013 ve 2014 yılları içinde başvuru sahibinin toplu kontak lens alım taleplerine kendileri
mal almasın diye uygun fiyat verilmediği ancak Opak ve Atasun Optik’e uygun fiyatla
mal verildiği,
 Alcon'un piyasaya sunduğu fiyat matrisinin (fiyat tablosu) Türkiye ekonomik piyasa
koşullarına değil, Opak ve Atasun Optik’in alım planlarına göre sunulduğu, bu tablolarla
rekabetin ve ticaretin zor hale getirildiği,
 2005-2014 yılları arasında Alcon tarafından rekabet ve ticaret etmelerinin
engellenmesi nedeniyle 4.500.000 TL maddi ve manevi ticari iş kayıplarının olduğu,
 Söz konusu uygulamalar dolayısıyla, başvuru sahibinin ticaretinin engellenerek
zorlaştırılmaya çalışıldığı, rekabet etmesinin engellendiği, eşit durumdaki alıcılara
ayrımcılık yapıldığı,
 Alcon’un kontak lens pazarında hakim durumda olduğu ve hakim durumunu kötüye
kullandığı
ifade edilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun)
ilgili hükümleri kapsamında gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 01.12.2014 tarih ve 6834 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 17.12.2014 tarih ve 2014-3-88/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 24.02.2015 tarih ve 2014-3-88/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, önaraştırma konusu iddialar ile
ilgili olarak,
- Alcon’un 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini,
- Alcon ve Opak’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir bulgu veya belgeye ulaşılmadığı, bu nedenle aynı
Kanun’un 41. maddesi gereğince bahse konu teşebbüsler hakkında soruşturma
açılmasına yer olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(6) Dosya kapsamında, Raportörlerce başvuru sahibi ile 26.01.2015 tarihinde telefon
görüşmesi gerçekleştirilmiş ve şikâyetçiden talep edilen bilgiler, Kurum kayıtlarına
03.02.2015 tarih ve 608 sayı ile girmiştir. Hakkında önaraştırma yürütülen Alcon’dan
istenen bilgilere istinaden cevabi yazılar Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

15-10/139-62
3 / 15

I.1. Hakkında Önaraştırma Yürütülen Taraflar
I.1.1. Alcon Laboratuvarları Ticaret A.Ş. (Alcon)
(7) 08.07.2010 tarih ve 10-49/929-327 sayılı Kurul kararına konu olan birleşme-devralma
işlemi sonrasında hisseleri, Novartis AG’nin sahip olduğu ve halka açık kısımdan oluşan
Alcon’un faaliyetleri temel olarak ilaç, cerrahi ve göz sağlığı bölümlerine ayrılmaktadır.
(8) İlaç bölümü altında, göz hastalıklarının tanı ve tedavisinde kullanılan beşeri tıbbi ürün ve
tıbbi cihazların (CE belgeli) ithalat, satış, tanıtım ve pazarlama faaliyetleri yürütülmektedir.
(9) Cerrahi bölümü altında, katarakt, vitreoretinal, refraktif, glokom cerrahisi gibi farklı göz
ameliyatlarında kullanılan muhtelif cihaz ve ilgili ekipmanların ve sarf malzemelerinin
ithalat, tanıtım ve satışı yapılmaktadır. İlgili bölüm aynı zamanda söz konusu cihaz ve
ekipmanların kullanımı için eğitim vermektedir. Söz konusu ürünler T.C. İlaç ve Tıbbi
Cihaz Ulusal Bilgi Bankası’na (TİTUBB) kaydedilmektedir. Alcon, söz konusu bölüm
kapsamındaki satışlarını (…..) yapmaktadır. (…..) Departmanın ayrıca kendi teknik servisi
bulunmaktadır. Teknik servis ekibi, Alcon cihazları ile ilgili müşterilerine teknik destek
(bakım-onarım) sağlamaktadır.
(10) Alcon, göz sağlığı bölümü altında, kontak lens ve kontak lens bakım ürünlerinin ithalatı,
tanıtımı ve toptan satışı ile bireysel ve zincir optiklere yönelik tekli satışları yapmaktadır.
(…..) Alcon'un müşterileri ise lens depoları, ecza depoları, zincir optikler ve bağımsız
optiklerdir.
I.1.2. Opak Lens San. ve Tic. Ltd. Şti. (Opak)
(11) Opak, 1980’li yıllardan beri optik sektöründe faaliyette olan Erol Harbi ve Turgay Coşkun
ortaklığında 2004 yılında kurulmuştur.
(12) Opak, İstanbul’daki merkez ofisi ve toplam 17 şube ile Türkiye genelinde faaliyet
göstermektedir. Gerek yurt içinde faaliyet gösteren Alcon, Bausch&Lomb ve
Johnson&Johnson gibi teşebbüslerden temin ettiği gerekse doğrudan ithal ettiği kontak
lenslerin yurt içindeki optik mağazalarına satış ve dağıtımını gerçekleştirmektedir.
Bununla birlikte Opak, yaptığı yıllık anlaşmalar neticesinde Alcon, Bausch&Lomb,
Johnson&Johnson, Cooper Vision, Elegance ve Zeiss gibi markaların Türkiye’deki en
büyük hacimli alıcısı konumundadır.
(13) Ayrıca 13.08.2013 tarih ve 13-47/639-278 sayılı Kurul kararında teşebbüsün, kontak lens
pazarında toptancılığın yanı sıra perakendeci olarak da faaliyet gösterdiği, yurt içinden
en fazla alımını Alcon, Bausch&Lomb, Johnson&Johnson’dan gerçekleştirdiği, kontak
lens satışlarının Marmara Bölgesi’nde yoğunlaştığı ve onu İç Anadolu Bölgesi’nin takip
ettiği belirtilmiştir.
I.2. Başvuru Sahibi
(14) Lens Market Kontakt Lens Optik Ürünleri Tekstil Konfeksiyon Bilgisayar Elektronik ve
Turizm San. Tic. Ltd. Şti. (Lens Market), 2002 yılında kontak lens toptan (depo) ve
perakende satışı ile faaliyete başlamıştır. Hali hazırda Bursa’da perakende satış üzerine
optik mağazacılığı yapmakta, bunun yanı sıra ucuz ürün kampanyalarının yakalandığı
hallerde kontak lens üreticisi ve ithalatçısı veya aracı toptancıdan tedarik edilen ürünlerin
optik merkezlere toptan satışı ile de iştigal etmektedir.
I.3. İlgili Pazar
(15) Başvurunun esas olarak şeffaf numaralı kontak lensler ile numaralı ve numarasız renkli
kontak lensleri ihtiva eden Alcon ürünlerine yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Kontak lensler
15-10/139-62
4 / 15

gözün kırma kusurlarını düzeltmek amacıyla gözlüğe alternatif olarak kullanılabilen,
korneanın ön yüzeyine takılan merceklerdir. Bu bakımdan, görme bozukluklarının
(miyopi, hipermetropi ve astigmatizma vb.) ve bazı kornea hastalıklarının tedavisi ile
kozmetik amaçlı olarak göz renginin değiştirilmesinde kullanılabilmektedirler.
(16) Dosya konusu ürünler materyal içeriklerine göre sert kontak lensler ve yumuşak kontak
lensler olmak üzere iki ana kategoride incelenebilir (cerrahi kontak lensler bu
sınıflandırmanın dışındadır).
(17) Kontak lenslerin nihai tüketiciye satışı, yasal olarak kontak lens reçetesi karşılığında
yapılmakta ve bu satış 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun ve bu Kanuna bağlı
Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik uyarınca ruhsatlanan optisyenlik
müesseseleri (gözlükçüler) tarafından yapılmaktadır. Bahsedilen yasal düzenlemeler
optisyenlik müessesesi açabilmek için gereklilikleri belirlemektedir.
(18) Kontak lenslerin tüketici tarafından satın alınabilmesi için tüketicilerin göz doktoru
(oftalmolog) tarafından muayene edilmeleri ve kontak lens reçetesi almaları
gerekmektedir. Söz konusu muayene esnasında göz doktorları tarafından kontak lens
denemesi yapılabilmektedir. Kontak lens denemesi göz doktorları haricinde herhangi bir
yerde yapılamamaktadır.
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(19) Başvuru konusu eylemlere konu olan kontak lenslerle ilgili olarak 13.08.2013 tarih ve 13-
47/639-278 sayılı Kurul kararında, kontak lenslerin tedavisinde kullanıldıkları görme
bozukluğuna, kullanım şekillerine, kullanım amaçlarına, imal edildikleri materyale,
sağladığı konfora göre alt kategorilere ayrılabildiği, dolayısıyla, dosya konusu ilgili ürün
pazarının kontak lenslerin tüketici nezdindeki nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları
açısından birbirleriyle ikame edilebilen kontak lens ürün gruplarından müteşekkil alternatif
ilgili ürün pazarları olarak tanımlanmasının mümkün olduğu, bununla birlikte, arz
açısından her ne kadar anılan kategorilerin her birisi ayrı bir üretim yöntemi ile üretilse de
sektördeki firmaların, bu kategorilerden sadece bir tanesinde değil, her birinde yer alacak
şekilde faaliyet gösterdiği, lens depolarının da aynı şekilde hemen hemen her ürün
grubunun satış ve pazarlamasını gerçekleştirdiği belirtilerek ilgili ürün pazarı “kontak lens
pazarı” olarak tanımlanmıştır. Mevcut dosya açısından da kontak lens pazarı ele
alınmıştır.
(20) Diğer yandan, mevcut dosya bakımından, detaylı bir pazar tanımı yapmanın sonuca
herhangi bir etkisi olmaması nedeniyle, ilgili ürün pazarı tanımlanmamıştır.
I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(21) İlgili coğrafi pazar tanımlanmamıştır.
I.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.4.1. Önaraştırma Çerçevesinde Elde Edilen Bilgiler

I.4.1.1. Başvuru Sahibinden Edinilen Bilgiler

(22) Başvuru sahibi ile yapılan telefon görüşmesinde,
 2004 yılında depoculuk, 2006-2011 yılları arasında depoculuk ve perakende satış,
halihazırda ise yalnız perakende satış ile iştigal ettiği,
 Alcon tarafından ürünlerin pahalı satıldığı, dolayısıyla çalışmalarının engellendiği,
15-10/139-62
5 / 15

 Ancak zorunlu kaldığı için belli ürünleri aldığı, bir iki yıl Alcon ile çalışmadığı, ancak
başka tedarikçilerden Alcon ürününü temin ettiği,
 Alım gücüne göre barem [fiyat tablosu] oluşturulduğu, ancak standartların Türkiye
şartlarının üzerinde kaldığı,
 Opak’ın Alcon’dan Türkiye satışlarının %70’ini alacağını taahhüt ettiği, buna karşılık
Alcon’dan alt pazardakilere ürün vermemesini istediği,
 Alcon’un iddia konusu eylemden elde ettiği faydayla başka firmalarla uğraşmak yerine
tek bir firma ile uğraştığı,
 Alcon’un bir ürünü kendisine yüksek fiyatla sağlarken başka firmalara daha uygun
fiyata sağladığı veya vade seçeneklerini kolaylaştırdığı,
 Alcon’un en fazla alım yapan on müşterisi arasında olduğu, farklı şartlar uygulanmış
olmasa ilk üçte de yer alabileceği,
 Bir çeşit/marka lense başlayan kullanıcının, alerji veya göz uyumluluğu gibi
sebeplerle, ürünün tükenmesi sonrasında da yine aynı ürüne devam etmek istediği,
bu sebeple Alcon ürünleri satışının kendileri için önemli olduğu,
 Şikayet ettiği firmanın Alcon olduğu
ifade edilmiştir.
(23) Başvuru sahibinden talep edilen bilgilere istinaden gönderilen cevabi yazıların içeriğine
aşağıda yer verilmiştir.
 Ayrımcılık yapıldığı iddia edilen firmalardan Opak’ın kontak lens toptan satışı-
depoculuğunda, Atasun Optik’in perakende satışında, hali hazırda kapanmış olan
Ankara Lens Deposu’nun 2003-2008 yıllarında Novartis (CibaVision) ürünlerinin
dağıtım zincirinin depo-toptancı seviyesinde faaliyet gösterdiği,
 Lens Market’in kontak lens toptan satışı-depoculuğu bakımından Opak ile perakende
satış açısından Bursa ilinde Atasun Optik ile rakip olduğu,
 Opak’ın Alcon ve Bausch&Lomb firmalarına baskı yaparak pazarda başka
toptancıların uygun fiyatla mal almalarına engel olduğu,
 Alcon ürünlerinin 2004-2008 yıllarında Türkiye tek dağıtıcısı Novartis A.Ş.’den, 2014-
2015 yıllarında (2012 yılında Novartis’in Alcon’u satın alması sonrası) Alcon’dan temin
edildiği, temin edilmeye çalışıldığı,
 Alcon ürünleri kapsamında, 2004-2012 yıllarında Novartis A.Ş. ile, 2012-2014
yıllarında Alcon ile ticari ilişki kurulduğu,
 Alcon’un (Novartis) pazar payının (…..) aralığında olduğu, Alcon ve rakiplerinin pazar
paylarının ise Alcon (…..), Bausch&Lomb (…..), Johnson& Johnson (…..) şeklinde
tahmin edildiği,
 Başvuru sahibi ile Alcon arasında ticari ilişkilerin sonlandırılma gerekçelerinin iskonto
oranlarının sürekli düşürülmesi, ödemelerde vade sağlanmaması, iskonto
baremlerinin [tablolarının] başvuru sahibinden saklanması, diğer sağlayıcıların
sunduğu kredi imkanlarını Alcon’un sunmaması, Ankara Lens Deposu, Opak ve
Atasun Optik’e uzun vadeli kredi seçenekleri sağlanması, söz konusu firmalarla
rekabet edememeleri için ağır fiyat kotaları ve ciro fiyat barem engelleri konarak mal
alım şartlarının zorlaştırılması olduğu,
 Alcon ürünlerinin piyasada Alcon, Alcon ile bayilik sözleşmesi olmayan Opak, BB
Lens, Zümrüt Lens Deposu, Ecem Lens Deposu, Bilmer Optik Ltd. Şti., Selmed Sağlık
15-10/139-62
6 / 15

Ürün. Ltd. Şti., Lens Medikal gibi toptan satıcılardan tedarik edilebildiği (söz konusu
toptan satıcıların Alcon’un fiyatlarının yüksek olmasından dolayı ürünleri Opak’tan
temin etmek zorunda kaldığı),
 Alcon ile herhangi bir ticari ilişkinin kurulmadığı/Alcon’dan ürün tedarik edilemediği
dönemlerde,
 Novartis ve Alcon’dan mal alınamadığı dönemlerde Opak’tan (Opak ile 2009 -
2010 yıllarında kısa bir dönem ticari ilişkilerinin olduğu, 2010 yılında hiçbir
ödeme probleminin olmamasına rağmen Opak Lens’in Ortağı ve Yöneticisi
(…..) Bursa şubedeki elemanına talimatıyla “artık size mal vermiyoruz”
denilerek söz konusu ticari ilişkilerinin sonlandığı),
 Ecem Lens _Ferdi Reis’ten,
 Optilens Ltd. Şti.’nden (Firmanın kapandığı belirtilmektedir.)
 (Halihazırda) (…..)
ürün tedarik edildiği,
 Alcon’la peşin çalışıldığı ve belli fiyat limiti ve hedefi tutturulursa geriye dönük ciro
iskonto faturası alındığı ancak son 2 yılda mal alım koşullarının Opak’a göre
belirlendiği,
 Alcon’un başvuru sahibi ile çalışma şeklini peşin (kredi kartı) ile ödeme şartı koşuluyla
ölçütlendirdiği, her sene farklı mal alım koşullarının sunulduğu, belli fiyat limitinin ve
hedeflerin tutturulması halinde, geriye dönük ciro iskonto faturası alındığı, hedeflerin
tutmaması halinde iskonto faturasının kabul edilmediği,
 Son 3 yılda Alcon’dan yapılan mal alımlarının aşağıdaki şekilde olduğu, bu alımların
başvuru sahibinin kampanyaları başka satıcılardan öğrenmesi ile gerçekleştirildiği,
Tablo 1: Başvuru Sahibi Tarafından Alcon’dan Yapılan Alımlar (adet)
Ürün Adı 2012 2013 2014
Air Optix Aqua 6 PK (…..) (…..) (…..)
Air Optix Night&Day (…..) (…..) (…..)
Air Optix Asigmatism (…..) (…..) (…..)
Dailies Aqua Comfort (…..) (…..) (…..)
Fresh Look Colors (…..) - (…..)
 Alcon’un ayrımcılık ve/veya ürün sağlamayı zorlaştırma gibi iddia konusu davranışları
arkasındaki olası fayda/gerekçelere ilişkin olarak,
 Alcon’un ürünlerini optik mağazalara dağıtabilmek için aralarında hiçbir şekilde
bayilik, yetkili satıcılık anlaşması olmamasına rağmen müşterilerinin Opak’tan
alışveriş yapmasını amaçladığı,
 Başvuru sahibinin siparişlerinin her zaman ikinci planda tutulup, mal
sevkiyatının öncelikli olarak Opak’a sağlandığı ve stoklarda mal kalırsa başvuru
sahibine sevk edildiği,
 Alcon’un, Opak’a toplu mal vererek deposundaki stokları sıfıra düşürmesi
sonucunda mal alımlarının Opak’tan karşılanmasının zorunlu hale getirildiği,
Opak’a özel kampanya adı altında uygun fiyatlı ürün verildiği,
 Alcon’un piyasada satış te