Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-2-59 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-08/109-45
Karar Tarihi : 19.02.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Kenan TÜRK,
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : Bekir KOCABAŞ, Cemile YÜKSEK, Ahmet ŞAHİN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : İsmi saklı tutulmuştur
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Sahibinden Bilgi Teknolojileri Paz. ve Tic. A.Ş.
Değirmen Yolu Cad. No:28 Asia OfisPark A Blok Kat:2
Ataşehir/İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: Sahibinden Bilgi Teknolojileri Pazarlama ve Ticaret A.Ş.’nin
alan adına sahip internet sitesi kurumsal üyelik ücretlerini
yüksek belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal edip
etmediğinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
Teşebbüsün otomotiv sektöründe faaliyet gösteren bir firma olduğu, ikinci el
araçların satışı konusunda iki yıldır internet sitesi ile
çalıştıkları, şirketlerinin kurumsal üyeliğinin 26.11.2014 tarihinde sona erdiği, bu
süre sonunda yetkilisinin şirketlerine gelerek yeni üyelik
koşulları hakkında kendilerine bilgi verdiği, ayrıca 1.700 TL karşılığında bir yıllık
yeni üyelik tavsiye ettiği ve bu sistemde şirketlerinin aylık 15 ilan kotasının
bulunduğunu, aylık 15 ilanın aşılması halinde ise ilan başına 39 TL ilave ücretin
alınacağını bildirdiği ifade edilmektedir. Başvuruda devamla bir önceki yıl 1.345 TL
olan yıllık üyelik ücreti 1.700 TL’ye çıkmasına rağmen, kendilerinin işleri gereği bu
koşulları kabul etmek zorunda kaldıkları belirtilmekte ve ayrıca
’un kendilerinden her ay gerekli tahsilatları yapmak üzere,
sisteme kaydedilmek üzere kredi kartı bilgisi talep ettiği, buna karşılık kendilerinin
daha önce olduğu gibi nakit veyahut kredi kartı ile tek seferde bu miktarı ödemeyi
önerdikleri, ancak bu tekliflerinin tarafından kabul edilmediği
ifade edilmekte ve ’un söz konusu eylemlerinin hâkim
durumun kötüye kullanılması niteliğinde olduğu
iddiaları dile getirilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.11.2014 tarihinde intikal eden başvuru
18.12.2014 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 14-53/910-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan
12.02.2015 tarih ve 2014-2-059/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
15-08/109-45
2/8

(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, önaraştırma konusuna ilişkin olarak ilgili
teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, kesin bir ilgili ürün pazarları ve ilgili coğrafi pazar
belirlenmemiştir.

(6) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek
basına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye
kullanması” yasaklanmakta ve maddenin ikinci fıkrasında da örnek niteliğinde bazı kötüye
kullanma halleri sayılmaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin lafzından da
anlaşılacağı üzere, Türk rekabet hukukunda “hâkim durumun kötüye kullanılması” olarak
nitelenebilecek bir ihlalin varlığı için iki koşulun bir arada sağlanması gerekmektedir.
Bunlardan birincisi, “hâkim durum”daki bir teşebbüsün varlığı, ikincisi ise hâkim
durumdaki teşebbüs tarafından gerçekleştirilen eylemin “kötüye kullanma” niteliğini
taşımasıdır. Somut olayda bu koşullardan herhangi birisinin bulunmaması halinde,
Kanun’un 6. maddesi kapsamında “hâkim durumun kötüye kullanılması” ihlalinden söz
edilmesi mümkün değildir. Ayrıca, Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye
Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz) 7.
paragrafında da belirtildiği üzere, “hâkim durumun kötüye kullanılmasının” iki unsurundan
birinin bulunmadığının açıkça gösterilebildiği durumlarda diğer unsura ilişkin analize yer
verilmemesi mümkündür.

(7) Bu çerçevede ’un eylemlerinin Kanun’un 6. maddesi kapsamında “kötüye
kullanma” niteliğini taşıyıp taşımadığı değerlendirilmiştir.

(8) S’un önaraştırmaya konu eylemlerinden ilki, kurumsal üyelere uyguladığı
fiyatlarda yüksek miktarlarda artış yaptığı iddiasıdır. S’un söz konusu
uygulamasının bir kötüye kullanma olarak kabul edilebilmesi için öncelikle “aşırı fiyat”
niteliğini haiz olması gerekmektedir. Bu çerçevede, tarafından kurumsal
üyelere uygulanan ücretlerin “aşırı fiyat” niteliğinde olup olmadığı değerlendirilmiştir.

(9) Aşırı fiyat, pazar gücünün uygulanması sonucunda sürekli olarak rekabetçi düzeyin
önemli ölçüde üzerinde belirlenen fiyat olarak tanımlanmaktadır. Aşırı fiyatlama
sonucunda rekabetçi piyasalarda oluşan tüketici fazlasının bir kısmı pazar gücünü elinde
bulunduran firmaya üretici fazlası olarak geçmekte, bir kısmı ise tamamen
kaybolmaktadır.

(10) Rekabet hukuku uygulamalarının tüketici refahı odaklı olduğu göz önünde
bulundurulduğunda, sömürücü nitelikteki davranışlar içerisinde yer alan ve tüketici
refahında doğrudan bir kayba ve dağılım etkinsizliğine yol açan aşırı fiyatlama
davranışının, rekabet hukukunun temel ilgi alanlarından birini oluşturduğunu söylemek
mümkündür. Ancak aşırı fiyatlamaya müdahale bazı tartışmaları da beraberinde
getirmekte, bazı rekabet hukuku sistemlerinde ihlal olarak nitelendirilen aşırı fiyatlamanın,
bazı sistemlerde hukuka aykırı olmadığı kabul edilmektedir. Bu tartışmaların kavramsal
ve uygulamaya yönelik olduğu görülmektedir.

(11) Kavramsal olarak değerlendirildiğinde, tekel gücüne sahip olan veya hâkim durumda
bulunan teşebbüslerin fiyat belirleyici konumda bulundukları ve fiyatlarını kendi maliyet
15-08/109-45
3/8

yapılarına göre belirledikleri yönünde yapılan tanımlamalar dikkate alındığında, aşırı
fiyatlama tekel gücü ve hâkim durum kavramlarından ayrı düşünülemeyecektir.
Uygulamaya yönelik olarak yapılan tartışmaları ise aşırı fiyatlamanın tanımında yer alan
“fiyatın sürekli bir biçimde ve önemli ölçüde rekabetçi fiyatın üzerinde olması” durumunun
rekabet otoritelerince sağlıklı bir şekilde tespit edilip edilemeyeceğine ve rekabet
hukukunun aşırı fiyatlamaya müdahale etmede doğru bir araç olup olmadığına yöneliktir

(12) ABD’de aşırı fiyatlamaya rekabet hukuku çerçevesinde müdahale edilmediği görülmekte,
AB rekabet hukukunun aşırı fiyatlama davranışına müdahale etmesinin yasal dayanağını
ise Avrupa Birliği’nin İşleyişine Dair Anlaşma’nın (ABİDA) 102. maddesi oluşturmaktadır.
Bu maddede kötüye kullanma örnekleri arasında sayılan “Doğrudan ya da dolaylı olarak
haksız alım ya da satış fiyatları uygulamak veya haksız ticari koşullar öne sürmek” aşırı
fiyatlamayı da içine alan bir başlık olarak kabul edilmektedir. Ancak uygulamaya
bakıldığında bu kötüye kullanma halinin sınırlı sayıda karara konu olduğu görülmektedir.
Her iki hukuk sistemi uygulamasında da pazarın kısa ya da orta vadede kendi kendini
düzeltmesinin beklendiği hallerde rekabet otoritelerinin aşırı fiyatlamaya müdahale
etmemesi gerektiği yönünde geniş bir görüş birliği vardır. Bununla birlikte, yüksek giriş
engellerinin var olduğu ve uzun dönemde rekabetin sağlanamayacağı durumlarda
düzenleme gereğinin ortaya çıktığı iki hukuk sisteminde de kabul edilmiştir.

(13) Aşırı fiyatlamaya müdahale, beraberinde getirdiği birtakım sakıncalar nedeniyle
tartışmalara konu olmaktadır. Bu sakıncalar, yüksek fiyatların sağlayacağı pazara yeni
girişlerin engellenmesi, yatırım ve inovasyon güdüsünün azaltılması ile rekabet
otoritelerinin uygulamada karşılaşabileceği aşırı fiyat tespitindeki yapılabilecek hatalar,
yaptırım ve tedbir uygulamalarının neden olabileceği zararlar olarak karşımıza
çıkmaktadır.

(14) Aşırı fiyatın tespitinde rekabet otoriteleri tarafından farklı kıstaslar dikkate alınmakta olup
kullanılan testlerin farklı kavramsal ve pratik zorlukları olduğu tartışılmaktadır. Aşırı
fiyatlama davranışının tespitinde kullanılan testler temel olarak üç başlık altında
değerlendirilebilir: Ekonomik Değer Testi, Fiyat Karşılaştırması Analizi, Karlılık Analizi.
Öte yandan anılan testlerin yanı sıra giriş sonrası fiyat düşüşleri yaklaşımı, yapısal
yaklaşım ve kanıtların sayıca fazlalığı yaklaşımı da bazı rekabet hukuku kararlarında
dikkate alınmıştır.

(15) Aşırı fiyatın tespitine yönelik literatürde iki test öne çıkmaktadır. Birincisi, Avrupa Birliği
Adalet Divanı’nın (ABAD) içtihatlarına dayanılarak oluşturulan Ekonomik Değer Testidir
(ETD). ABAD, United Brands kararında, inceleme konusu ürünün satış fiyatı ve üretim
maliyetleri arasındaki kâr marjını dikkate alarak ürünün fiyatı ile ekonomik değeri arasında
bir kıyaslama yapılabileceğini öngörmüştür. Bu yaklaşıma göre ilgili ürünün maliyeti ve
makul kar marjının toplamı ürünün değerini ortaya koymaktadır. Bu kapsamda maliyet ve
makul kar marjının toplamını aşan fiyatlar aşırı kabul edilmektedir.

(16) United Brands kararında fiyatlamanın haksız olup olmadığını ortaya koyabilmek amacıyla
ETD’den sonra ikinci aşama olarak inceleme konusu fiyat teşebbüsün kendi fiyatları ve
rakiplerinin fiyatları ile karşılaştırılmıştır. Fiyat Karşılaştırması Analizi olarak adlandırılan
bu yaklaşımda iki yönlü b