Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2014-2-31 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-37/702-310
Karar Tarihi : 01.10.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : Onur Yelda TOY, Ekrem SOLMAZ, Nur Seda KÖKTÜRK, Beyza AĞVAZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Turkcell Plaza Meşrutiyet Cad. No: 153 34430 Tepebaşı İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin kurumsal SMS ve mobil
pazarlamaya ilişkin pazarlarda dağıtım ağını tek markalı hale getirmek suretiyle 4054
sayılı Kanun'un 4. ve 6. maddelerini ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
- Operatörlerin reklamverenlere mobil pazarlama hizmetleri sunumunun iş ortakları ve iş
ortaklarının alt bayileri kanalıyla yapıldığı, Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell)’nin önemli
iş ortakları arasında Turatel Mobil Medya İletişim ve Bilişim Sistemleri Elektronik San. Tic. Ltd.
Şti. (Turatel), Mobiltim1 ve Codec İletişim ve Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti. (Codec)’in yer
aldığı ve söz konusu teşebbüslerin izinli veri tabanı kullanılarak sunulacak hizmetler açısından
fiili olarak Turkcell’le münhasır çalıştığı,
- Turkcell, Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. (Vodafone) ve Avea İletişim Hizmetleri A.Ş.
(Avea)’nin sahip oldukları izinli veri tabanlarında sırasıyla 15 milyon, 7 milyon ve 5 milyon
abonenin bulunduğu, söz konusu veri tabanlarına SMS gönderilmesi için genel olarak büyük
teşebbüslerin doğrudan operatörlere, KOBİ’lerin iş ortaklarına, küçük teşebbüslerin ise iş
ortaklarının alt bayilerine başvurduğu,
- KOBİ’ler ve küçük teşebbüslere bu hizmetlerin pazarlanması bakımından iş ortakları ve
onların alt bayilerine erişimin şart olduğu ve Turkcell’in geniş bir alt bayi ağına sahip olan
Turatel, Mobildev ve Codec ile münhasır çalışmasının rakip operatörlerin alt bayilere erişimini
engellediği ve bu durumun izinli veri tabanı üzerinden sunulan hizmetler bakımından rekabeti
kısıtladığı,
- Turkcell’in anılan teşebbüsler ile münhasır olarak çalışmasının diğer operatörleri deneyim ve
kapasitesi görece sınırlı iş ortakları ile çalışmaya zorladığı, bu durumun hem operatörlerin
maliyetlerini artırdığı hem de hizmet kalitesinde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle marka
imajına zarar verdiği,
- Reklamverenlerin hedef kitlelerine yönelik mecra önerilerini bu konuda uzmanlaşmış mobil
reklam ajanslarından aldığı, Carat ve Aerodeon gibi güçlü mobil reklam ajanslarının Turkcell ile
fiilen münhasır olarak çalıştığı ve bu durumun pazarın bir bölümünün reklamverenlere
kapatılmasına neden olduğu,

1 Teşebbüsün unvanı Mobildev İletişim Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. (Mobildev) olarak değiştirilmiştir ve mobil
pazarlama alanındaki faaliyetleri Vaspirin adı altında yürütülmektedir.
14-37/702-310
2/6

- Operatörlere ait sanal alanlardaki reklam yerlerinin pazarlamasını yapan reklam satış evleri
içinde Turkcell’in en önemli iş ortağının Wonk olduğu, Turkcell Wonk’un diğer operatörler ile
çalışmasını doğrudan engellemese de fiilen bu sonucun ortaya çıktığı
- Kurumsal SMS hizmetlerinde ise müşterilerin kendilerine ait bir izinli mobil abone veri tabanına
sahip oldukları ve işletmecilerden toplu olarak SMS/MMS alımı yaptıkları ve bu pazarda mobil
şebeke işletmecilerinin yanısıra sabit telefon hizmeti (STH) sunan işletmecilerin de faaliyet
gösterdiği,
- Turkcell’in iş ortakları ile arasında fiili bir münhasırlık bulunduğu hususu göz önünde
bulundurulduğunda bu pazar bakımından da alt bayilerin farklı operatörlerle çalışmasının söz
konusu olmadığı ve özellikle KOBİ’ler ve küçük teşebbüslere bu hizmetlerin pazarlanması
bakımından diğer operatörlerin dışlandıkları,
- Turkcell’in, Rekabet Kurumuna yaptığı başvuru ile münhasırlığı meşrulaştırmak istediği ve
başvuru sonrasında kendilerinin en büyük iş ortağı olan ve Turkcell iş ortağı olarak da faaliyet
gösteren ODC firmasına yalnızca kendileri ile çalışmak üzere teklif götürdüğü,
- 2014 yılı başında Mobildev, Codec ve Turatel ile çalışmak üzere teklif götürdükleri ancak
sadece Mobildev’in bu sürece devam ettiği, bu teşebbüsün de sözleşme aşamasına geldiğinde
telefonlarına çıkmamaya başladığı ve sürecin tıkandığı, bunun nedeninin Turkcell’in bahse
konu iş ortağına doğrudan baskı uygulaması olduğunun düşünüldüğü,
- Turkcell’in kurumsal SMS pazarının dağıtım kanalını fiilen münhasırlaştırmaya yönelik
uygulamalarıyla hakim durumunu kötüye kullandığı, bu uygulamanın bireysel muafiyetten de
yararlanamayacağı
iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.5.2014 tarih, 2569 sayı ile intikal eden başvuru
üzerine hazırlanan 12.6.2014 tarih ve 2014-2-31/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 25.6.2014 tarihli
Kurul toplantısında görüşülerek, 14-22/445-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 23.9.2014 tarih ve 2014-2-31/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda önaraştırma konusuna ilişkin olarak soruşturma
açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf: Turkcell
(5) 05.10.1993’de kurulan ve 27.04.1998’de T.C. Ulaştırma Bakanlığı ile 25 yıllık GSM lisans
anlaşması imzalayan Turkcell’in faaliyet konuları “GSM-Pan Avrupa Mobil Telefon Sistemi”
ihalesinde öngörülen iş ve hizmetler ile PTT kanununa aykırı olmamak üzere her türlü telefon,
telekomünikasyon ve benzeri hizmetler, IMT-2000/UMTS hizmet ve altyapılarına ilişkin
yetkilendirme kapsamındaki faaliyetler olarak belirlenmiştir.
I.2. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler
(6) Mobil pazarlama hizmetleri, reklamverenlerin marka ve ürünleri ile kampanyalarına ilişkin
bilgilerin hedef kitleye mobil cihazlar üzerinden ulaştırılmasını sağlayan bir pazarlama çeşididir.
Operatörler, abonelerinin ziyaret ettikleri internet sitelerinden ve abonelere ilişkin sahip
oldukları yaş, cinsiyet, lokasyon gibi kişisel bilgilerden abonelerin davranış özelliklerini tespit
edebilmektedir. Gelişen mobil telefon teknolojileri, reklamverenlere hedef kitleye ve reklamın
amacına göre esnek ve kişiselleştirilebilir bir iletişim kanalı sağlamakta ve bu açıdan televizyon,
radyo, gazete gibi diğer pazarlama mecralarından ayrılmaktadır.
(7) Mobil pazarlama kapsamında reklamverenlere, izinli veri tabanına mesaj gönderilmesi, görsel
reklamcılık ve dijital promosyon hizmetleri sunulmaktadır. İzinli veri tabanı, operatörlerin belirli
konularda kendilerine mesaj gönderilmesini kabul eden abonelerinden oluşmaktadır.
14-37/702-310
3/6

Reklamverenlerin talepleri doğrultusunda mobil pazarlama/reklam ajansları tarafından
operatörlere SMS gönderilmesi hedeflenen kitleye ilişkin kriterler (yaş, cinsiyet, gelir durumu,
ilgi alanları, ziyaret edilen internet siteleri vb.) sunulmakta, izinli veri tabanında bu kriterlere
uyan aboneler belirlenmekte ve reklamverenlerin mesajları istenilen tarih ve saatte operatörler
tarafından söz konusu abonelere gönderilmektedir.
(8) Ayrıca operatörlerin izinli veri tabanları kullanılarak, reklamverenlerin kriterleri doğrultusunda
seçilen abonelere, daha önceden belirlenmiş lokasyona geldiklerinde lokasyon bazlı mesaj
gönderilebilmekte veya söz konusu aboneler otomatik aranarak, kampanya, reklam ve ürün
tanıtımı sesli bir şekilde yapılabilmektedir.
(9) Mobil pazarlama kapsamında operatörler tarafından reklamverenlere, reklamverenlerin
ürünlerini veya hizmetlerini satın alan müşterilere dakika, SMS hediye edilmesini sağlayan
dijital promosyon hizmetleri ile operatörlere ait sanal alanlarda yer alan reklam bandı ve açılır
pencereler aracılığıyla görsel reklamcılık hizmetleri de sunulmaktadır.
(10) Bu hizmetlerin reklamverenlere sunumunda operatörlerin GSM altyapısı kullanılmakla birlikte,
hedef kitlenin ve bu kitleye na