Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2014-3-50 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-35/685-302
Karar Tarihi : 24.09.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : E. Cenk GÜLERGÜN, Hakan Deniz KARAKOÇ, Hatice ODABAŞ BUBA
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İstanbul Galenos Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZTUNALI
Midas Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Danışmanlık Tic. A.Ş.
Turan Güneş Bulvarı No: 100/20 Yıldız 06550 Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Novo Nordisk Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Derya GENÇ, Av. Haşmet OZAN
Levent Cad. Yeni Sülün Sok. No: 1 34330 1. Levent Beşiktaş İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Novo Nordisk Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti.’nin İstanbul Galenos
Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş. ile sözleşme yapmayı reddetmek ve alıcısı konumundaki
ecza depoları arasında ayrımcılık yapmak suretiyle hakim durumunu kötüye kullandığı
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
- İstanbul Galenos Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş.’nin (Galenos) uzun yıllardır sözleşmesel
ilişkiye dayanarak Novo Nordisk Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti.’nin (Novo Nordisk) ürünlerini
satmakta olduğu,
- Aralarında herhangi bir ticari anlaşmazlık bulunmamasına karşın Novo Nordisk’in 05.07.2014
tarihinde sona eren sözleşmenin yenilenmemesi yönünde karar aldığı ve bu tarihten itibaren
Galenos’un her türlü ödeme şekliyle yaptığı ürün taleplerine olumsuz karşılık verdiği,
- Novo Nordisk’in, Türkiye pazarına sunduğu ilaçlardan 16 adedinin muadilinin bulunmadığı ve
dolayısıyla bu ilaçlar bakımından hakim durumda olduğu,
- Eczanelerin reçetelerdeki ilaçların tümünü tek bir depodan temin etme eğilimine bağlı olarak,
özellikle muadili olmayan Novo Nordisk ürünlerinin Galenos’un faaliyetlerini yürütebilmesi
bakımından vazgeçilmez olduğu,
- Novo Nordisk’in sözleşme yapmayı reddetmek suretiyle alıcısı konumundaki ecza depoları
arasında ayrımcılığa yol açarak hakim durumunu kötüye kullandığı
iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.7.2014 tarih, 4203 sayı ile intikal eden başvuru
üzerine hazırlanan 25.7.2014 tarih ve 2014-3-50/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 13.8.2014 tarihli
Kurul toplantısında görüşülerek, 14-28/579-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 16.9.2014 tarih ve 2014-3-50/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
14-35/685-302
2/6

(4) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda önaraştırma konusuna ilişkin olarak soruşturma
açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf: Novo Nordisk
(5) Novo Nordisk Grubu bünyesinde bulunan Danimarka merkezli Novo Nordisk Parmaceuticals
A/S tarafından kontrol edilen Novo Nordisk, Türkiye’de insülin ve diğer diyabet ürünleri,
jinekolojik kullanım amaçlı hormon preparatları, büyüme hormonu ve kan hastalıkları
tedavisinde kullanılan preparatların satışı alanında faaliyet göstermektedir. Teşebbüsün 2013
yılı cirosu (…..)TL’dir.
I.2. İlgili Pazar
(6) Beşeri ilaçlar, Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımladığı Anatomik Tedavi Sınıflandırması’na
(Anatomical Therapeutic Classification-ATC) göre çeşitli gruplara ayrılmıştır. ATC sistemi,
birinci derecesi (ATC-1) en genel, beşinci derecesi (ATC-5) en detaylı olmak üzere beş
kategoriden oluşmaktadır. ATC sınıflandırmasının üçüncü kademesinde (ATC-3) ilaçlar tedavi
endikasyonlarına göre, bir başka deyişle hangi amaçla kullanıldığına göre gruplandırılmaktadır.
Aynı tedavi edici özelliklere sahip olan, dolayısıyla birbirinin yerine kullanılması mümkün olan
ilaçlar aynı sınıfa dahil edilmektedir. Dolayısıyla ATC-3 sınıflandırması, kullanım alanı ve
amaçlarına göre birbirinin ikamesi olan ürünlerin aynı pazarda toplanmasına olanak
tanımaktadır. Bu nedenle gerek AB Komisyonunun, gerekse Rekabet Kurulunun ilaç sektörüne
yönelik kararlarında pazar tanımı yapılırken başlangıç aşaması olarak ATC-3 sınıflandırması
esas alınmaktadır.
(7) Bununla birlikte AB Komisyonu, ATC-3 sınıflandırmasının her zaman yeterli olmadığını ve
bazen dosya bazında daha dar pazar tanımlarına da yönelmek gerektiğini kabul etmektedir.
Zira aynı ATC-3 sınıfında bulunan ilaçlar, bir hastalığın ortaya çıktığı durumda doktor tarafından
birbirinin ikamesi olarak görülmekle birlikte, söz konusu ilaçlar reçetede yer aldıktan sonra artık
birbirinin ikamesi olmaktan çıkmaktadır. Diğer bir ifadeyle, doktor ilacı reçeteye yazdıktan sonra
artık o ilacın muadili aynı hastalığın tedavisinde kullanılmakla birlikte farklı etkin
maddeyi/maddeleri içeren diğer ilaçlar değil, yalnızca –varsa- aynı etkin maddeyi, aynı
miktarda, aynı dozda içeren ilaçlar olmaktadır. Bu durum ise reçete yazım aşamasından sonra
pazarın reçete yazılmadan önceki duruma göre daha dar bir çerçevede değerlendirilmesi
zorunluluğunu ortaya çıkarmaktadır.
(8) Novo Nordisk ürünlerine ilişkin bilgilere aşağıdaki tabloda yer verilmektedir1:
Tablo 1: Novo Nordisk Ürünleri
Novo
Nordisk
Ürünü
ATC 3 Sınıfı ATC 4 Sınıfı Etkin Madde
Etkin Madde
Bazında Rakip
Ürünler ve İlgili
Firmalar
2013 Pazar Payı (%)
Etkin
Madde
ATC 3
Actrapid HM
Penfill A10C İnsan
insülinleri +
analoglar
A10C1 Hızlı
etkili
insan
insülinleri +
analoglar
İnsülin
hüman
baz
Humulin R (Lilly)
100,00 0,23
Actrapid HM 0,00 0,00
Novorapid İnsülin aspart -- 100,00 16,10

1 Novo Nordisk tarafından gönderilen tablolarda Activelle, Trisequens ve Kliogest adlı ilaçların etkin madde
bazında 11 rakibinin bulunduğu ifade edilmektedir. Ancak bu ürünlerden bazılarının farklı etkin maddeli olduğunun
anlaşılması üzerine Novo Nordisk’den bilgi talep edilmiştir. Teşebbüsün cevabi yazısında Activelle, Trisequens
ve Kliogest adlı ürünlerinin menopoz tedavisinde kullanıldığı, bu ürünlerin temel olarak östrojen ve progesteron
kombinasyonu olduğu, bu ürünlere ilişkin ikame edilebilirlik değerlendirmesi yapılırken G03F kodlu ATC-3
pazarının esas alınması gerektiği ifade edilmiştir. IMS tarafından gönderilen bilgilere göre ise Novo Nordisk’in söz
konusu üç ürünü ile aynı etkin maddeyi içeren tek rakip ilaç Novartis’in Estracombi TTS adlı ürünüdür. Bu tespit
çerçevesinde etkin madde seviyesinde pazar payları yeniden hesaplanmıştır.
14-35/685-302
3/6

Insulatard
HM penfill
A10C2 Orta
etkili insan
insülinleri +
analoglar
İnsülin
hüman
izopan
-- 100,00 0,16
Levemir
A10C5 Uzun
etkili insan
insülinleri +
analoglar
İnsülin
detemir -- 100,00 13,27
Mixtard 20
HM Penfill
A10C3 Orta
ve hızlı
etkili insan
insülinleri +
analoglar
İnsülin
hüman
baz + insulin
hüman
izopan
--
0,00 0,00
Mixtard 30
HM Penfill 100,00 0,09
Mixtard 30
HM 0,00 0,00
Novomix 30 İnsülin
aspart,
İnsülin
aspart
protamin
kristalin
--
99,79 23,59
Novomix 50 0,16 0,04
Novomix 70 0,05 0,01
Novonorm A10M Glinid antidiyabetikler
A10M1 Glinid
Antidiyabetikl
er
Repaglinid
Diafree (Biofarma),
Novade (Zentiva),
Repafix (Neutec),
Repelit (Münir
Şahin)
99,92 19,00
Novoseven
RT
B02D Kan
koagülasyonu
B02D3 anti
inhibitör
/koagülasyon
Eptakog alfa
(aktive
edilmiş)
-- 100,00 7,25
Vagifem
G02F Topikal
seks
hormonları
G02F0
Topikal
seks
hormonları
Estradiyol
Aerodiol (Servier),
Climara (Bayer),
Estraderm TTS
(Novartis), Estreva
(Merck Serono)
32,36 19,29
Estrofem G03C Östrojen G3A.G3E.G3F
G03C0
Östrojen
G3A.G3E.G3
F
41,45 61,29
Activelle
G03F Östrojen
+ Progestojen
G03F0
Östrojen +
Progestojen
Estradiyol &
noretisteron
Estracombi TTS
(Novartis)
9,35 2,88
Trisequens 88,20 27,14
Kliogest 2,45 0,77
Glucagen H04B Glukagon H04B0 Glukagon Glukagon -- 100,00 100,00
Norditropin
Simplexx
H04C Büyüme
Hormonları
H04C0
Büyüme
Hormonları
Somatropin
Genotropin (Pfizer