Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Yargı Kararları Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-121
Karar Sayısı : 14-29/588-255
Karar Tarihi : 20.08.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Kenan TÜRK (İkinci Başkan)
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN,
Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : Mehmet Selim ÜNAL, Muhammed Safa UYGUR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Veysi MUNGAN
Ethem Efendi Cad. Çamlı Köşk Sok. 12/10 Erenköy
Kadıköy/İstanbul
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR
- EİP Eczacıbaşı İlaç Pazarlama A.Ş.
Temsilcisi: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu
Beşiktaş/İstanbul
- Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. İlmutluhan SELÇUK
Ebulula Mardin Cad. No:57 Akatlar Beşiktaş/İstanbul
- Beşer Ecza Deposu Tic. ve San. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Orkun AĞAOĞLU
Güneş Sok. No:8 K:2 06690 Kavaklıdere/Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: Beşer Ecza Deposu San. Ltd. Şti. ile Roche Müstahzarları A.Ş.
hakkında verilen 18.02.2010 tarih ve 10-18/207-78 sayılı Kurul kararının Danıştay 13.
Dairesinin 06.05.2014 tarih, 2014/1718 K., 06.05.2014 tarih, 2014/1719 K. sayılı
kararları ile ve 13.07.2006 tarih ve 06-51/655-183 sayılı Kurul kararının EİP Eczacıbaşı
İlaç Pazarlama A.Ş.’ye ilişkin kısmının Danıştay 13. Dairesinin 11.03.2014 tarih ve
2014/826 K. sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine dosyanın yeniden
değerlendirilmesi.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.10.2004 ve 25.11.2004 tarihlerinde giren
şikayet başvuruları üzerine hazırlanan 23.02.2005 tarih ve 2004-1-121/İİ-05-ECG sayılı ilk
inceleme raporu, Rekabet Kurulu’nun 03.03.2005 tarih ve 05-12 sayılı toplantısında
değerlendirilmiş, Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş. (Roche) ve Beşer Ecza Deposu Tic.
ve San. Ltd. Şti. (Beşer) ile Eczacıbaşı İlaç Pazarlama A.Ş. (EİP), Eczacıbaşı İlaç Ticaret
A.Ş. ve Eczacıbaşı İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında iddialarla ilgili olarak önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.
(3) Önaraştırma sonucu raportörlerce düzenlenen 13.04.2005 tarih, 2004-1-121/ÖA-05-ECG
sayılı rapor, 21.4.2005 tarih, 05-26 sayılı Kurul toplantısında ele alınmış ve Roche, EİP ve
Beşer hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar
verilmiştir. Bunun üzerine, 04.05.2005 tarihinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca taraflara soruşturma açıldığına dair bildirimde
bulunulmuştur.
(4) Kurulun 13.10.2005 tarih ve 05-67/951-M sayılı kararı ile süresi 21.10.2005 tarihinden
itibaren 3 ay uzatılan soruşturmanın sonunda hazırlanan 20.01.2006 tarih ve SR/06-2
sayılı rapor taraflara ve Kurul üyelerine tebliğ edilmiştir. Taraflar soruşturma raporunun
tebliğinin ardından ikinci yazılı savunmalarını, Soruşturma Heyeti’nin bu savunmalara
14-29/588-255
2/28

karşı hazırladığı 17.4.2006 tarihli ek yazılı görüşün tebliğinin ardından ise son yazılı
savunmalarını göndermiştir.
(5) Son olarak 26.05.2006 tarih, 06-36/475-M sayılı Kurul kararı gereğince 30.06.2006
tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır. Sözlü savunma toplantısının ardından
12.07.2006 tarih, 06-50 sayılı Kurul toplantısında, 4054 sayılı Kanun’un 51. maddesinde
öngörülen karar yeter sayısı oluşmadığından anılan maddenin ikinci fıkrasında öngörülen
yöntemin izlenmesine karar verilmiştir. 13.07.2006 tarih ve 06-51 sayılı Kurul toplantısında
ise, Kanun’un 51. maddesi uyarınca yapılan ikinci oylama sonucunda konuya ilişkin 06-
51/655-183 sayılı nihai karar alınmış olup bu karar aynı tarihte ilgililere tefhim edilmiştir.
(6) Söz konusu kararda, Roche ve EİP’, SSK, devlet ve üniversite hastanelerinin 2003 yılı
“kytril” ve “setron” ihalelerinin tamamına yakınına Beşer ile katılmalarının rekabetin
engellenmesine yol açtığına, bu durumun 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine
karar verilmiş ve anılan teşebbüsler hakkında idari para cezası verilmesine hükmedilmiştir.
(7) Roche, EİP ve Beşer tarafından söz konusu kararın yürütülmesinin durdurulması ve iptali
talebi ile Danıştay 13. Dairesi’nde davalar açılmıştır. Danıştay 13. Dairesi 15.01.2007 tarih,
2006/4685 E. sayılı, 15.01.2007 tarih, 2006/4742 E. Sayılı ve 04.11.2008 tarih, 2006/5325
E. sayılı kararlarıyla anılan Kurul kararının yürütülmesini durdurmuştur. Kurumumuzun bu
kararlara karşı yaptığı itirazlar ise, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından
05.04.2007 ve 07.06.2007 tarihlerinde YD. İtiraz No: 2007/196, 2007/197 ve 2007/277
sayılı kararlarıyla reddedilmiştir.
(8) Takiben Danıştay 13. Dairesinin verdiği 16.12.2008 tarih, 2008/7694 K. ve 2008/7695 K.
sayılı kararlarla, “sözlü savunma toplantısında hazır bulunmuş olan üyelerin karar
toplantısına katılmaları zorunluluğunun Kanun’un 51. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
alınan Kurul kararları yönünden aranmayacağı, bu nedenle ikinci toplantıya sözlü savunma
toplantısında bulunmadığı için katılmayan bir Kurul üyesinin katılımı sağlanmadan dava
konusu kararın alınmasının hukuka uygun olmadığı” gerekçesiyle Kurul kararının Roche
ve Beşer’e ilişkin kısımları iptal edilmiştir.
(9) Anılan Danıştay kararları üzerine Roche ve Beşer hakkında Kurulumuz tarafından yeni bir
karar alınması gereği doğmuş, 18.02.2010 tarihli toplantıda 10-18/207-78 sayı ile bu defa
Roche ve Beşer hakkında idari para cezası verilmesine hükmedilmiştir.
(10) Bu esnada EİP bakımından ise süreç farklı bir seyir izlemiştir. EİP, 06-51/655-183 sayılı
Kurul kararına karşı, Danıştay 13. Dairesinde itirazda bulunurken, bir taraftan da Şişli 2.
Sulh Ceza Mahkemesinde de dava açmıştır. Davanın sonunda Sulh Ceza Mahkemesi,
başvurunun reddine 27.04.2007 tarih ve 2006/2655-2655 Müt. sayıyla karar vermiştir Bu
karara karşı yapılan itiraz da, İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 06.08.2007 tarih,
2007/1159-1159 Müt. sayıyla reddedilmiştir. Bunun ardından, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığının söz konusu karar aleyhine “kanun yararına bozma” isteminde bulunması
üzerine Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 24.12.2008 tarih ve 2008/3965 E., 2008/22286 K. sayılı
kararıyla, bozma istemini yerinde bulmuş ve Ağır Ceza Mahkemesinin kararını bozmuştur.
Yargıtay 7. Ceza Dairesinin kararında, 4054 sayılı Kanun’un 55. maddesinden bahisle,
Rekabet Kurulunca verilen para cezalarına karşı itiraz yerinin Danıştay olduğu belirtilerek
görevsizlik kararı verilmesi gerektiği gözetilmeden karar verilmesi isabetli bulunmamıştır.
(11) Danıştay 13. Dairesi yukarıdaki yargı kararlarını dikkate alarak davayı 04.11.2008 tarih ve
2006/5325 E., 2008/7073 K. sayılı kararı ile reddetmiştir. EİP’nin temyiz talebi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 13. Dairenin, EİP’nin itirazının Şişli 2. Sulh Ceza
Mahkemesi ve İstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından reddedilmesi üzerine ortada
olan kesin hüküm karşısında davanın esasını inceleme olanağını bulamadığı, ancak
Yargıtay 7. Ceza Dairesinin Ağır Ceza Mahkemesinin kararını bozduğu tespitlerinden
hareketle, 13. Dairenin adli yargıdaki davanın aşamalarını dikkate alarak yeniden karar
vermesi gerektiğini değerlendirmiş ve Dairenin 04.11.2008 tarihli kararını 26.2.2009 tarih
ve 2009/98 E., 2009/149 K. sayıyla bozmuştur.
14-29/588-255
3/28

(12) Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bu kararının ardından gelinen noktada, 13.
Dairenin EİP’ye ilişkin olarak yeni bir karar alması gerekmekte olduğundan Kurulumuz
18.02.2010 tarihi itibarıyla sadece Roche ve Beşer hakkında yeniden karar almış, EİP
bakımından 13.07.2006 tarihli karara ilişkin yargı süreci devam etmiştir.
(13) Bu yargı sürecinin sonunda Danıştay 13. Dairesi, 11.03.2014 tarih ve 2010/2218 E.,
2014/826 K. sayılı kararı ile 13.07.2006 tarihli kararı EİP yönünden de iptal etmiştir. İptal
gerekçesinin 16.12.2008 tarih, 2008/7694 K. ve 2008/7695 K. sayılı kararlardaki ile aynı
olduğu görülmektedir.
(14) Bu esnada Kurulumuzun 18.02.2010 tarih, 10-18/207-78 sayılı kararıyla ilgi olarak Roche
ve Beşer tarafından yargı nezdinde yapılan itirazlara ilişkin süreçte, Danıştay 13.
Dairesinin 06.05.2014 tarih ve 2010-3090 E., 2014-1719 K. sayılı kararı ile Roche,
06.05.2014 tarih ve 2010-3180 E., 2014-1718 K. sayılı kararı ile de Beşer yönünden idari
para cezası oranının belirlenmesinde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle Kurul
kararı iptal edilmiştir.
(15) Sonuç olarak, Rekabet Kurulunun 13.07.2006 tarihli kararı da, bu kararın Danıştayca iptali
üzerine alınan 18.02.2010 tarihli kararı da Danıştay tarafından her üç teşebbüs
bakımından iptal edilmiş bulunmaktadır.
(16) Konuya ilişkin olarak hazırlanan 14.08.2014 tarih, 2004-1-121/BN sayılı Bilgi Notu,
görüşülerek dosya konusu karara bağlanmış olup, Kurul Başkanı Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, 05-26/298-M sayılı Kurul kararı ile başlatılan soruşturmada Soruşturma
Heyeti Başkanı olması sebebiyle, karar görüşmelerine ve oylamaya katılmamıştır
(17) G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Danıştayın iptaline konu olan, 18.02.2010 tarih ve 10-
18/207-78 sayılı karara ilişkin olarak raportörlerce,
- Roche ve EİP’nin SSK, devlet ve üniversite hastanelerinin 2003 yılı granisetron
ihalelerinin tamamına yakınına Beşer ile katılmasının bu ihalelerde rekabetin
engellenmesine yol açtığı,
- 2003 yılı granisetron ihalelerinde rekabetin engellenmesinin Roche ve EİP’nin Beşer’le
olan dikey ilişkileriyle meydana geldiği, bu ilişkilerin ayrı ayrı 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden faydalandığı,
- Dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesi ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi
uyarınca, soruşturma konusu eylemlerle ilgili olarak söz konusu Tebliğ ile tanınan
muafiyetin geri alınması gerektiği, ancak 2003 yılında ortaya çıkan soruşturma konusu
eylemler 2004 yılı itibarıyla ortadan kalktığından, taraflar arasındaki dikey ilişkilerle ilgili
olarak muafiyetin geri alınmasının herhangi bir sonuç doğurmayacağı, bu nedenle
soruşturma konusunda taraflar hakkında bu aşamada herhangi bir işlem tesis
edilemeyeceği
sonucuna varılmıştır.
(18) Öte yandan, mevcut aşamada hazırlanan Bilgi Notu’nda özetle,
- Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Ceza Yönetmeliği)
çerçevesinde değerlendirme yapılması gerektiği,
- Tebliğ kapsamında, “diğer ihlaller” içinde bulunan faaliyetlere yönelik temel para
cezasının Kurul tarafından binde 5 ile yüzde üç arasında belirlenebileceği,
- Temel para cezasını artırıcı ya da ağırlaştırıcı herhangi bir unsur bulunmadığı,
- İhlal konusu faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirler içindeki payının çok düşük olması halinin
hafifletici unsur olarak değerlendirilmesi ve temel para cezasında, Ceza Yönetmeliği’nin
7/1. maddesi uyarınca dörtte bir ile beşte üç arasında bir indirim yapılmasının uygun
olacağı,
14-29/588-255
4/28

- Bu şekilde hesaplanan ceza oranının önceki Kurul kararlarında belirlenen %1’lık oranla
kıyaslanarak daha düşük olan oranın teşebbüs lehine uygulanması gerektiği
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
(19) Dosya mevcudu bilgilere göre, ilgili dönem itibarıyla Beşer, EİP ve Roche beşeri ilaç
pazarında etkinlikte bulunmaktadır. Yabancı sermayeli bir şirket olan Roche ve Eczacıbaşı
Grubuna bağlı olan EİP, pazarın sağlayıcı seviyesinde üretici/ithalatçı olarak, Beşer ise
pazarın toptancı seviyesinde ecza deposu olarak yer almaktadır.
(20) Başvuruya konu ürünler EİP tarafından satılan Setron ve Roche’a ait Kytril’dir. Granisetron
etken maddeli olan bu ürünler, kanser tedavisinde güçlü bulantı ve kusma ilacı olarak
kullanılmakta ve aynı ticari formlarda satılmaktadır. Ondansetron ve tropisetron etken
maddeli ilaçlar da benzer amaçlı tedavilerde kullanmakta olup ATC-3 sınıflandırmasına
göre bu ürünlerin de dahil olduğu A04A başlığı altında 10’dan fazla ilaç bulunmaktadır.
Ancak granisetron içeren ürünler yalnızca Kytril ve Setron’dur ve ihalelere granisetron
etken maddesi belirtilerek çıkıldığından, bu ihalelerde yalnızca söz konusu iki ürün için
teklif verilebilmektedir.
(21) Bu genel açıklamanın ardından, soruşturma dönemi sonu itibarıyla eldeki bilgi ve belgeler
değerlendirilerek yapılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.
- Kytril ve Setron için teklif verilen ihalelere granisetron etken maddesi belirtilerek
çıkılmıştır.
(22) Beşer’a ait ihale dosyalarının incelenmesi sonucunda görüldüğü üzere, Kytril ve Setron
için teklif verilebilen SSK, devlet ve üniversite hastaneleri ihalelerine granisetron etken
maddesi belirtilerek çıkıldığından, bu ihalelerde söz konusu ürünlerin üçüncü bir rakibi
olamamıştır. 16.03.2005 ve 17.03.2005 tarihlerinde raportörlerce yapılan görüşmelerde
EİP ve Roche yetkilileri de bu yönde ifade vermiştir. 16.03.2005 tarihli görüşmede Beşer
yetkilileri “etken maddeleri farklı olmakla birlikte, zaman zaman bu ürünlerle aynı grupta
ihale edilen, ondansetron ve tropisetron isimli etken maddeleri ihtiva eden başka ürünler”
bulunduğunu belirtmişse de, Beşer’in ihale dosyaları incelenirken, ihaleye granisetron
etken maddesinden daha geniş bir grupla çıkıldığına dair yalnızca bir örnekle
karşılaşılmıştır (Ege Doğum ve Kadın Hastalıkları Hastanesi’nin 07.11.2003 tarihli ihalesi).
Taraflar da, yazılı savunmalarında, bunun dışında herhangi bir ihaleyi örnek
gösterememiştir. Yine aynı inceleme sonunda, bazı ihalelere doğrudan ürün adı belirtilerek
çıkıldığı ve fakat bu ihalelerin diğer ürün için teklif verilerek kazanılabildiği anlaşılmıştır.
- SSK, devlet ve üniversite hastanelerinin 2003 yılı ihalelerinin tamamına yakınına
Kytril ve Setron’da Beşer katılmıştır.
(23) SSK veri tabanı üzerinde yapılan inceleme,
- 2003 yılında SSK üniteleri ilaç alımlarını ihalelerle yapmaya başladıktan sonra, Kytril ve
Setron’da ihalelere Beşer’in katıldığını,
- 2004 yılında ise, Beşer’in Kytril satışlarının epeyce azaldığını ve EİP’nin, Beşer’in
yanında Yusufpaşa, Hürriyet, Cansu, Hemofarma ve Mertsel Ecza Depolarıyla da
çalıştığını göstermiştir.
(24) Taraflardan alınan 2003-2004 yılları ihale satışları tabloları, bu tespitlerin SSK hastaneleri
ihalelerinin yanı sıra devlet ve üniversite hastaneleri ihaleleri için de geçerli olduğunu
ortaya koymaktadır. Buna göre, Roche ve EİP’nin ihale satışlarının toplamı içinde Beşer’in
payı yaklaşık %98’dir. Vet-İş ve As gibi diğer ecza depolarının bu toplamdan aldığı paylar
ise göz ardı edilebilecek düzeydedir. 2004 yılına bakıldığında ise, yukarıda belirtilen
gelişme gözlenmektedir.
(25) Öte yandan, Roche ve EİP yetkilileri rakip ürünler olan Kytril ve Setron’da tek bir ecza
deposuyla çalışılmasına benzer açıklamalar getirmiştir. Şöyle ki, EİP yetkilileri, “EİP,
rakiplerinin ürünleri için teklif veren depolarla çalışmamaktadır. Aksi taktirde böyle bir
14-29/588-255
5/28

durum anlaşmalı hareket edilmesi anlamına gelir. Roche firması ile çakışan tek ürünümüz
Setron’dur. Ancak, Roche ile birçok üründe çakışma söz konusu olmadığından ve
Setron’un satışlarımız içindeki payı sınırlı olduğundan, Beşer Ecza Deposu ile anlaşmakta
sakınca görmedik.” derken, Roche yetkilisi, “2003 yılı başında bildiğimiz kadarıyla Setron
piyasaya yeni giriyor idi ve biz Roche olarak bu depolarla çalışmaya başlamıştık. Birçok
ürünümüz bulunmasına rağmen, sınırlı sayıda ürünümüz Eczacıbaşı teşebbüsünün
ürünleri ile çakıştığından depo değiştirmeye gerek görmedik. Kaldı ki, Kytril’in toplam
ciromuzdaki payı düşük olduğundan, bu meseleyi önemsemedik. Hatta Kytril’in ihale
satışlarının kendi cirosu içindeki payı da düşüktür. 2003 yılına dönüp baktığımızda,
granisetron etken maddesi özelinde açılan SSK ihalelerinin sayısının toplam SSK ihale
sayısındaki payının da düşük olduğu görülebilecektir.” şeklinde konuşmuştur.
- Beşer, 2003 yılı ihalelerinde Kytril ve Setron'dan biri için teklif vermiştir.
(26) 2003 yılında, Roche ve EİP ile düzenli olarak çalışan Beşer, granisetron ihalelerine Kytril
veya Setron’dan biri için teklif vererek katılmıştır. Şöyle ki, ihalelerde granisetron etken
maddesi başlığı altında satın alınacak form belirtilmiş ve Beşer bu formda Kytril ve
Setron’dan biri için teklif vermiştir. Beşer bazı ihalelere granisetron formlarından biri için
Kytril ve diğeri için Setron’la katılması, bu iki ürünün aynı kalemde karşı karşıya gelmesi
sonucunu doğurmadığından rekabet yaratmamıştır. Dolayısıyla granisetron ihalelerinde
rekabet ortamının oluşmaması, Roche ve EİP’nin aynı depoyla çalışmayı tercih
etmesinden kaynaklanmıştır.
- 2003 yılında SSK ihalelerinde granisetron etken maddeli ilaçların satışlarının
toplamı içinde Kytril'in payı %(…..)'ın üzerindeyken, bu pay 2004 yılında epeyce
gerilemiştir.
(27) Şikayetçinin iddialarından biri, 2003 yılında SSK hastanelerinin Kamu İhale Kanunu’nun
19 ve 21. maddelerine göre açtığı ihalelerinin ciro bazında %65 (Kytril) - %35 (Setron)
oranlarında paylaşıldığı şeklindedir. SSK verileri incelendiğinde, başvuruda belirtilenlere
yakın değerler bulunmuştur. Bu veriler içinde toplam satışlar ile Beşer satışları arasındaki
farklar, 2003 yılı başlarında SSK hastaneleri ihalelerle ilaç almaya başlayıncaya kadar
geçen sürede Roche ve EİP’nin SSK’ya tip sözleşmelerle yaptığı satışları yansıtmaktadır.
Tablo 1 - 2003 yılı SSK ihale satışlarında ve Beşer kanalıyla yapılan satışlarda ilgili ürünlerin payları
Ürün Satış (YTL) Beşer Satış (YTL)
Kytril 1 mg 10 tablet (…..) (…..)
Kytril 3 mg / 3 ml 1 ampul (…..) (…..)
Kytril 3 mg / 3 ml 5 ampul (…..) (…..)
Kytril Toplam (…..) (…..)
Toplam İçinde Payı (…..) (…..)
Setron 1 mg 10 tablet (…..) (…..)
Setron 1 mg/ml 3 ml 1 ampul (…..) (…..)
Setron 1 mg/ml 3 ml 5 ampul (…..) (…..)
Setron Toplam (…..) (…..)
Toplam İçinde Payı (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..)
(28) 2004 yılında, ilgili ürünlerin SSK hastanelerine satışlarında önemli değişiklikler olmuştur.
Şöyle ki, 2004 yılında, Kytril’in SSK ihalelerine satışlardaki payı ile Beşer eliyle yapılan
Kytril satışları epeyce gerilemiştir. Kytril ve Setron’un payları EİP ve Roche’dan alınan
verilerle aşağıdaki gibi hesaplanmıştır:
Tablo 2 - 2003-2004 yılları SSK ihale satışları (YTL)
Ürün 2003 2004
Kytril 1 mg 10 tablet (…..) (…..)
Kytril 3 mg/3 ml 1 amp (…..) (…..)
Kytril 3 mg/3 ml 5 amp (…..) (…..)
Kytril Toplam (…..) (…..)
Toplam İçinde Payı (%) (…..) (…..)
Setron 1 mg 10 tablet (…..) (…..)
14-29/588-255
6/28

Setron 1 mg/ml 1 amp (…..) (…..)
Setron 1mg/ml 5 amp (…..) (…..)
Setron Toplam (…..) (…..)
Toplam İçinde Payı (%) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..)
- 2003 yılında, Beşer’in katıldığı devlet hastaneleri ihalelerinde ağırlıklı olarak Setron,
üniversite hastaneleri ihalelerinde ise ağırlıklı olarak Kytril satılırken, 2004 yılında
bu durum değişmiştir.
(29) Devlet/üniversite hastanelerinin 2003 yılı granisetron etken maddeli ilaç alımlarının ilgili
ürünlere dağılımına bakıldığında, şikayetçinin iddia ettiğine benzer bir şekilde, üniversite
hastanelerine ağırlıklı olarak Kytril, devlet hastanelerine ise çoğunlukla Setron verildiği
görülmektedir.
Tablo 3 - 2003 yılında devlet/üniversite hastanelerine ihale satışlarında ve Beşer kanalıyla yapılan satışlarda
ilgili ürünlerin payları
Ürün
Devlet Hastaneleri Üniversite Hastaneleri
Toplam Satış
(YTL)
Beşer Satış
(YTL)
Toplam Satış
(YTL)
Beşer Satış
(YTL)
Kytril 1 mg 10 tablet (…..) (…..) (…..) (…..)
Kytril 3 mg/3 ml 1 amp (…..) (…..) (…..) (…..)
Kytril 3 mg/3 ml 5 amp (…..) (…..) (…..) (…..)
Kytril Toplam (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam İçinde Payı (…..) (…..) (…..) (…..)
Setron 1 mg 10 tablet (…..) (…..) (…..) (…..)
Setron 1 mg/ml 3 ml 1 amp (…..) (…..) (…..) (…..)
Setron 1mg/ml 3 ml 5 amp (…..) (…..) (…..) (…..)
Setron Toplam (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam İçinde Payı (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 4 - 2004 yılı devlet/üniversite hastanelerine ihale satışlarında ilgili ürünlerin payları
Ürün Devlet Üniversite
Kytril 1 mg 10 tablet (…..) (…..)
Kytril 3 mg/3 ml 1 amp (…..) (…..)
Kytril 3 mg/3 ml 5 amp (…..) (…..)
Kytril Toplam (…..) (…..)
Toplam İçinde Payı (%) (…..) (…..)
Setron 1 mg 10 tablet (…..) (…..)
Setron 1 mg/ml 3 ml 1 amp (…..) (…..)
Setron 1mg/ml 3 ml 5 amp (…..) (…..)
Setron Toplam (…..) (…..)
Toplam İçinde Payı (%) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..)
(30) Tablo 4 göstermektedir ki, devlet/üniversite hastanelerine satışlarda 2004 yılında Kytril ile
Setron’un 2003 yılındaki payları çapraz olarak yer değiştirmiştir. Yeni resme göre bu kez,
Kytril devlet hastaneleri ihalelerinde büyük ağırlığa sahip olmuş, Setron ise üniversite
hastanelerine satışlarda çoğunluğu ele geçirmiştir.
I. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
(31) 03.03.2005 tarih ve 05-12 sayılı Kurul toplantısında alınan kararla yürütülen önaraştırma
sonucunda, Roche, EİP ve Beşer’in SSK, devlet ve üniversite hastaneleri ihalelerinde 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı hareket edip etmediğinin belirlenmesi amacıyla
soruşturma açılmıştır. Bu çerçevede, 2003 yılında, granisetron ihalelerine yalnızca
Beşer’in katıldığı, tarafların SSK ihalelerini ciro bazında %65 (Kytril) - %35 (Setron)
oranlarında paylaştığı, üniversite hastaneleri ihalelerine Kytril ve devlet hastaneleri
ihalelerine Setron verildiği, Roche’un isteği üzerine Beşer’in söz konusu iki ürünün fiyatını
yüksek seviyelerde belirlediği ve 2004 yılında pazar paylaşımı anlaşmasının
yenilenememesiyle bu ilaçların ihale fiyatlarının düştüğü iddiaları değerlendirilmiştir.
14-29/588-255
7/28

I.1. Roche ve EİP’nin 2003 Yılı Granisetron İhalelerinin Tamamına Yakınına Beşer’le
Katılmasının Değerlendirilmesi
(32) 2003 yılında SSK, devlet ve üniversite ihalelerinin tamamına yakınına Kytril ve Setron’la
Beşer katılmıştır. Roche ve EİP’nin, granisetron etken maddesi başlığı altında çıkılan
ihalelere farklı depolarla katılmaları durumunda, söz konusu ürünler karşı karşıya
gelebilecek ve böylece rekabet ortamı oluşabilecekti. Nitekim 2004 yılında, Roche’un
Beşer’le çalışmaya son vermesi ve EİP’nin de Beşer dışında diğer depolarla da çalışmaya
başlamasıyla, söz konusu ürünler için çok sayıda deponun teklif verdiği ve bu ürünlerin
ihalelerde karşı karşıya gelmesiyle rekabet ortamının oluştuğu görülmektedir. Dolayısıyla
üçüncü bir alternatifi olmayan iki rakip ürünün aynı depo üzerinde buluşturulmasının doğal
sonucu, iki rakip ürünün ihalelerde karşı karşıya gelmemeleri, dolayısıyla rekabetin
engellenmesidir. Bu noktada, işbu kararın konusu uyumlu eylem ile 04-52/697-179 ve 04-
72/1042-257 sayılı Kurul kararlarının konusunu oluşturan anlaşmaların içeriklerinin farklı
olduğunun altı çizilmelidir.
(33) Diğer yandan, mevcut durumun, iki rakip sağlayıcının ortak bir dağıtıcı ile çalıştığı sıradan
örneklerden farklı olduğu vurgulanmalıdır. Sözgelimi gıda pazarında faaliyet gösteren iki
rakip teşebbüsün ürünlerinin aynı dağıtıcılar tarafından satılması, buna rağmen perakende
seviyesinde (örneğin bir süpermarkette) iki ürünün de rekabet halinde olması ve tüketici
tercihlerinin kısıtlanmaması pek tabii ki mümkündür. Halbuki ihaleler özelinde, üçüncü bir
alternatifi olmayan iki rakip ürün için tek bir dağıtıcı ile anlaşılması neticesinde, rekabetin
ve tüketici tercihlerinin kısıtlanmadığını söylemek mümkün değildir.
(34) Sonuç olarak, rekabetin engellenmesi sonucunu doğuran bu uyumlu eylem 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında açık bir ihlal teşkil etmektedir.
(35) Taraf teşebbüslerin yetkilileri, yapılan görüşmelerdeki ifadeleriyle, rakipleriyle çalışan
depolarla ihaleye katılmanın rekabet üzerinde olumsuz etki doğuracağının bilincinde
olduklarını göstermiştir. Önaraştırma döneminde yapılan ilk görüşmelerde, EİP yetkilileri,
rakip ürünler için teklif veren depolarla çalışmanın anlaşmalı hareket edilmesi anlamına
geleceğini, Beşer yetkilileri ise, eşdeğer ilaçlarda ilke olarak rakip ürünler için teklif
vermediklerini belirtmiştir. Beşer yetkilileri, 2003 yılında Roche ve Beşer’le çalışmalarının
bu anlamda istisna teşkil ettiğini ifade edip bunu Setron’daki arz sıkıntısı ile
gerekçelendirmeye çalışmış, Roche ve EİP yetkilileri ise iki teşebbüsün sınırlı sayıda ürünü
çakıştığından ve bu teşebbüslerin satışlarında ilgili ürünlerin payları düşük olduğundan
depo değiştirmeye gerek görmediklerini ifade etmiştir. Bunların yanı sıra, Beşer Genel
Müdürü’nün, EİP Satış Hizmetleri Müdürü’ne gönderdiği 06.06.2003 tarihli ve “SSK Durum
Raporu” başlıklı yazı, böyle bir ilişki sonucunda, depo üzerinden sağlayıcı firmalara bilgi
akışı gerçekleşebileceğini ve ayrıca firmaların ihale satışlarını düzenli olarak izlediğini
göstermektedir.
(36) Roche ve EİP’nin, ihalelere yönelik olarak aynı depoyla çalışmalarının, bazı ihalelere
ürünleri için teklif verilmemesi ve ürünlerinin bu ihalelerin dışında kalması sonucunu
doğuracağını bilmemeleri olanaksızdır. Sağlayıcıların, yıl içinde gerçekleştirilen yüzlerce
ihalenin her birini yakından izlemesi mümkün olmasa da, ürünlerinin ihalelerin önemli bir
kısmının dışında kalmasını makul karşılamalarını ve buna karşı önlem almamalarını
rekabetçi bir bakışla anlamak mümkün değildir. Dolayısıyla eldeki bilgiler ve yapılan bu
değerlendirmeler ışığında, tarafların iradelerinin ihlalin yaratılması ve sürdürülmesi
aşamalarına yansıdığı açıktır.
(37) İhlalin varlığının ve bunun oluşumunda/sürdürülmesinde tarafların iradelerinin
belirlenmesinin ardından, ihlalin üçüncü tarafı olan Beşer’in bu ilişkinin yürümesindeki rolü
ve 4054 sayılı Kanun karşısındaki hukuki statüsünün ve sorumluluğunun üzerinde
durulmalıdır. Öncelikle belirtilmelidir ki, Beşer soruşturmanın diğer taraflarıyla aynı
seviyede faaliyet göstermese de, her iki dikey ilişkinin de tarafı olarak inceleme konusu
ilişki üçgeninin yürümesinde asli aktör durumundadır. Roche ve EİP’nin uyumlu eylemi
14-29/588-255
8/28

sonucunda, Beşer üzerinde iki rakip ürünün buluşturulmasıyla, ihalelerde rekabet
ortamının oluşması engellenmiştir. Bu nedende, Beşer’in ihlaldeki payı en az diğer
taraflarınki kadardır. Öte yandan, 2003 yılı boyunca, rakipsiz kalan Beşer’in granisetron
ihalelerinin tamamına yakınını kazanmış olması, deponun rekabetin engellenmesinden
kaynaklanan çıkarına işaret etmektedir.
(38) İhlalin ağırlığının saptanması için öncelikle, tarafların pazardaki ağırlığı ve muhtemel
zararın büyüklüğü değerlendirilmiştir. Yukarıda açıklandığı üzere, üçüncü bir alternatifi
olmayan bu iki ürünle 2003 yılı ihalelerine yalnızca Beşer‘in katılması sonucunda, rekabet
engellenmiş ve alıcı hastanelerin tercih hakkı ortadan kaldırılmıştır. Oysa Roche ve
EİP’nin, rekabet etme güdüsüyle hareket etmesi halinde, hem tüm ihalelere katılabilmek
hem de fiyatlarının rakiplerince bilinmesini önlemek için, farklı depolarla çalışacakları ve
ortaya çıkan rekabetin doğal bir sonucu olarak fiyatın düşeceği ve hastanelerin granisetron
alımlarında iki alternatifi olacağı kuşkusuzdur.
(39) İhlalin ağırlığının belirlenmesinde ayrıca, ihlalin ne sıklıkta ve ne süreyle tekrar ettiği
dikkate alınmıştır. 2003 yılında Beşer’in katıldığı SSK, devlet ve üniversite hastaneleri
ihalelerinin sayısının 100’ü aştığı gerçeği karşısında, ihlalin süreklilik arz ettiği ortaya
çıkmaktadır. Ayrıca Roche, EİP ve Beşer arasındaki ilişki kısa bir süreyle sınırlı kalmamış
ve 2003 yılı boyunca devam etmiştir. Bu çerçevede, 2003 yılı granisetron ihalelerinde
rekabetin engellendiği ve ihlalin bu yıl boyunca süreklilik arz ederek devam ettiği dikkate
alınarak, ihlalin ağır olduğu sonucuna varılmıştır.
I.2. SSK, Devlet ve Üniversite Hastanelerinin 2003 Yılı Granisetron İhalelerinin
Paylaşıldığı İddiasının Değerlendirilmesi
(40) Soruşturma açılmasına neden olan diğer iddialar, 2003 yılında, SSK hastaneleri
ihalelerinin ciro bazında %65 (Kytril) - %35 (Setron) oranlarında paylaşıldığı ve üniversite
hastanelerine Kytril, devlet hastanelerine ise Setron satıldığı şeklindedir.
(41) Dosyada yer alan bilgiler doğrultusunda yapılan hesaplamalar neticesinde, Beşer eliyle
SSK hastanelerine yapılan 2003 yılı ihale satışlarında Kytril’in payının %(…..) ve Setron’un
payının %(…..) olarak gerçekleştiği, aynı yılda üniversite hastanelerine çoğunlukla Kytril
ve devlet hastanelerine ağırlıkla Setron verildiği görülmektedir. Daha da çarpıcı olan, 2004
yılında bu durumun çapraz olarak yer değiştirmesi ve bu sefer Setron’un üniversite ve
SSK, Kytril’in ise devlet hastaneleri ihale satışlarında ağırlığı ele geçirmesidir.
(42) Sonuç olarak, eldeki bilgiler kullanılarak yapılmış tespitler ile tarafların savunmalarında ve
diğer yazılı açıklamalarında karşılaşılan çelişkiler SSK, devlet ve üniversite hastanelerinde
pazar paylaşıldığına işaret etmektedir. Ancak yukarıda da ifade edildiği gibi, Roche ve
EİP’nin 2003 yılı granisetron ihalelerinin tamamına yakınına Beşer’le katılmasının başlı
başına 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu, dolayısıyla söz konusu
ürünlerin ihale satışlarındaki paylarının bu durum sonucunda oluştuğu değerlendirilmiştir.
I.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(43) Roche ve EİP’nin ilgili ürünlerinde 2003 yılı granisetron ihalelerinin tamamına yakınına
Beşer’in katılmasıyla bu ihalelerde rekabet engellenmiş olup, bu eylem 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlaldir. Kanun’un 5. maddesinde sayılan dört koşulun
tamamının varlığı halinde, bu eylemin Kanun’un 4. maddesi hükmünün uygulanmasından
muaf tutulması mümkündür. Ne var ki, ayrıntılarıyla açıklandığı gibi, 2003 yılı granisetron
ihalelerine yalnızca Beşer’in katılmasıyla bu ihalelerde rekabet ortamının oluşması
engellenmiştir. Kanun’un 5(c) maddesinde sayılan muafiyet koşullarından biri “ilgili
piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması” olduğuna göre,
soruşturma konusu eylemin, yukarıdaki değerlendirmelerden anlaşılacağı üzere, 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi hükmünün uygulanmasından muaf tutulamayacağı açıktır.
J. SAVUNMALARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
(44) Tarafların yazılı ve sözlü savunmalarında ortaya attığı iddiaların özeti ile bunların
14-29/588-255
9/28

değerlendirilmesine aşağıda yer verilmiştir.
- 2003 yılında Roche ve EİP Kytril ve Setron’da yalnızca Beşer’le çalışmamıştır.
(45) Yukarıda tespit edildiği üzere, Roche ve EİP söz konusu ürünlerde 2003 yılı ihalelerinin
tamamına yakınına Beşer’le katılmıştır. Deponun savunmasında sözü edilen diğer ecza
depolarının bu satışlar içindeki payı oldukça düşüktür. Roche’un, Beşer’le EİP’nin
sonradan çalışmaya başladığı ve dolayısıyla rakibinin davranışından dolayı sorumlu
tutulduğu yönündeki ifadesi ise haklı değildir. Şöyle ki, rekabet ederek ihale satışları içinde
mümkün olan en büyük payı almak ve böylece karını artırmak güdüsüyle hareket eden bir
firmanın, rakibiyle çalışan bir depoyu aracı olarak kullanmayacağı açıktır. Ayrıca Roche ile
EİP’nin böyle bir çakışmadan ve bunun rekabeti engelleyeceğinden haberdar olmaması
mümkün değildir. Bu çerçevede, Beşer’le ilk hangi teşebbüsün çalışmaya başladığından
bağımsız olarak, granisetron etken maddeli ürünlerin aynı depo üzerinde çakışması ve
bunun 2003 yılı boyunca sürmesi, tarafların sorumlu tutulmasını gerektirmektedir.
(46) Öte yandan, Roche’un yazılı savunmasında, Roche ve EİP’nin 2003 yılı granisetron
ihalelerine aynı depoyla katılmasının rekabeti engellediğine işaret etmediği ve firmaların
depo tercihlerini etkilemek için rekabet halinde oldukları belirtilmiştir. Oysa ihalelerde teklif
edilecek fiyatın rakiplerince bilinmesini istemeyen firmaların rakipleriyle çalışan depolarla
ihaleye katılmaktan kaçınacakları açıktır. Rekabet ederek karını artırma güdüsüyle hareket
eden hiçbir teşebbüsün, münhasır çalıştığı bir toptancının bazı ihalelerde (örneğin devlet
hastaneleri ihalelerinin tamamına yakınında ve SSK hastaneleri ihalelerinin önemli bir
kısmında) kendi ürünü için teklif vermezken rakip ürünü satmasını makul karşılaması ve
üstelik bu depoyla yıl boyunca aynı şekilde çalışmayı sürdürmesi düşünülemez. O halde,
Roche ve EİP’nin ihalelere katılabilmek için rekabet ettiğini, bunun sonucunda bir ecza
deposunun tercihiyle taraflardan birinin ihale dışı kaldığını söylemek gerekçeden
yoksundur.
- Roche ve EİP’nin Beşer’le yaptıkları anlaşmaların değerlendirildiği 04-52/697-179
ve 04-72/1042-257 sayılı Kurul kararları işbu soruşturma bakımından hukuki
güvence sağlamaktadır.
(47) Roche’un savunmasında sözü edilen Kurul kararında, diğer bir önaraştırma sırasında
yapılan yerinde incelemede bulunan ve Roche ile Beşer’in SSK hastaneleri ihalelerine
yönelik olarak çalışma koşullarının belirlendiği 09.05.2003 tarihli bir anlaşma
değerlendirilmiştir. Kurul, söz konusu anlaşmanın 08.07.2004 tarih ve 04-46/593-144 sayılı
kararına konu ve yine Roche ile 6 ecza deposu arasında imzalanan anlaşmayla büyük
ölçüde aynı olduğuna, 09.05.2003 tarihli anlaşmanın diğerinden farklı olarak içerdiği
hükümlerden birinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile uyumlu olduğuna ve öteki hükmün de
08.07.2004 tarihli kararda getirdiği koşul doğrultusunda değiştirilmesi halinde anlaşmanın
grup muafiyetinden faydalanacağına karar vermiştir.
(48) Öte yandan, 12.08.2004 tarih ve 04-52/697-179 sayılı Kurul kararı ile, EİP ve Eczacıbaşı
İlaç Ticaret A.Ş.’nin Beşer’in de dahil olduğu 6 ecza deposuyla yaptığı anlaşmaya menfi
tespit vermiştir. Söz konusu anlaşmada münhasırlık öngörülmediği gibi, yeniden satış
koşullarına yönelik herhangi bir kısıtlama getirilmemiştir. Dolayısıyla bu anlaşmanın 4054
sayılı Kanun’a aykırılık teşkil etmediği, anılan Kurul kararı ile belirlenmiştir.
(49) Taraflar, 04-52/697-179 ve 04-72/1042-257 sayılı Kurul kararları ile işbu soruşturma
bakımından hukuki güvence sağladığını, dolayısıyla soruşturma konusu eylemden dolayı
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin uygulanamayacağını ileri sürmüştür.
(50) Yukarıda da özetlendiği gibi, 08.07.2004 tarih ve 04-46/593-144 sayılı Kurul kararına konu
anlaşmanın tarafları arasında Roche bulunmamaktadır. Roche ile Beşer arasında
09.05.2003 tarihinde imzalanan anlaşma, ayrı bir önaraştırma kapsamında Roche’da
yapılan bir yerinde incelemede bulunmuştur. Kurul, 08.07.2004 tarihli kararda getirdiği
koşul doğrultusunda değiştirilmesi halinde anlaşmanın grup muafiyetinden
faydalanacağına karar vermiştir. Kararın 1.3.2005 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine, Roche,
14-29/588-255
10/28

Kurum kayıtlarına 19.04.2005 tarihle giren yazısında “kamunun ilaç temini ve geri ödeme
politikalarındaki değişiklikler dikkate alınarak” anlaşmanın 15.04.2005 tarihinde
feshedildiğini bildirmişse de, anlaşmanın bu tarihe kadar hangi koşullarda uygulandığı
belirtilmemiştir.
(51) Roche ve EİP, SSK, devlet ve üniversite hastanelerine 2003 yılı granisetron ihale
satışlarının tamamına yakınını Beşer aracılığıyla yapmıştır. Dolayısıyla söz konusu dikey
ilişkilere ayrı ayrı bakıldığında, 2003 yılı uygulamalarının münhasırlık esasına dayalı olarak
yürüdüğü anlaşılmaktadır. Oysa yukarıda belirtilen iki karara konu anlaşmalar bakımından,
Roche ile Beşer arasındaki ilişkide devlet ve üniversite hastaneleri ihalelerine, EİP ve
Beşer arasındaki ilişkide ise tüm ihalelere yönelik olarak münhasırlık öngörülmemiştir. Bu
durumda, Kurulun geçmiş tarihli kararlarına konu anlaşmalar ile soruşturma konusu
eylemler örtüşmediği gibi, söz konusu kararlarla işbu soruşturma konusu eylemlerin
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında sayılması veya bunlara menfi tespit verilmesi söz konusu
değildir.
(52) Son olarak, ayrı ayrı ele alındıklarında Roche ve EİP’nin Beşer’le olan ilişkilerinin bazı
koşullarla 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu düşünülebilir. Ancak söz konusu ilişkiler
toplamda Roche ve EİP arasındaki rekabetin sınırlanmasına hizmet etmiş ve 2003 yılı
granisetron ihalelerinin hiçbirinde Kytril ve Setron karşı karşıya gelmemiştir. Bu çerçevede,
işbu soruşturma konusu ilişkiler yatay bir sınırlama olarak değerlendirilerek, bunların iki
bağımsız dikey ilişki olduğu ve grup muafiyetinden faydalandığı savı kabul görmemiştir.
- Roche ve EİP’nin satışları içinde Kytril ve Setron’un payı oldukça düşüktür.
(53) Roche ve EİP’nin satışları içinde ilgili ürünlerin payının düşük olması, ne ihlalin varlığı ne
de ihlalin ağırlığı bakımından bir anlam ifade etmektedir. Burada önemli olan, soruşturma
konusu satışların ne kadarının söz konusu ürünlerin satışlarından oluştuğudur.
Granisetron ihalelerinde yalnızca bu iki ürün için teklif verilebileceğinden, Roche ve EİP’nin
aynı depoyla çalışmasıyla bu ihalelerde rekabet ortamının oluşması engellenmiştir.
- Ondansetron ve tropisetron etken maddeleri granisetron ile biyoeşdeğer olup bazı
ihalelere granisetrondan daha geniş bir grup belirtilerek çıkılmaktadır.
(54) Beşer’in ihale dosyaları üzerinde yapılan incelemede, yalnızca 07.11.2003 tarihli SSK Ege
Doğum Hastanesi ihalesinde granisetrondan daha geniş bir grubun belirlendiği, sayısı
100’den fazla olan diğer ilgili ihalelerin tümünün söz konusu etken madde üzerinden
açıldığı belirlenmiştir. Savunmalarda da, buna dair ikinci bir örnek gösterilememiştir.
Dolayısıyla tarafların bu iddiası kabul görmemiştir.
- Setron’da arz sıkıntısının söz konusu olduğu 2003 yılında, teslim sürelerine büyük
önem veren üniversite hastanelerine ağırlıklı olarak Kytril satılmıştır. İlan, ihale ve
teslim süreleri uzun olan devlet hastanelerine ise, Setron verilmiştir.
(55) Taraflar, 2003 yılında Setron arzında sıkıntı yaşandığını, bu nedenle teslim sürelerine
önem veren üniversite hastaneleri ihalelerinde Kytril’in ağırlığa sahip olduğunu, süreler
yönüyle daha esnek olan devlet hastanelerine satışlarda ise taahhütlerin yerine
getirilebilmesi sayesinde çoğunlukla Setron satıldığını öne sürmüştür. Arz sıkıntısı iddiası,
ilk kez önaraştırma döneminde Beşer ve Roche yetkilileri tarafından ortaya atılmıştır.
Ancak EİP yetkilileri, dikkat çekici bir şekilde, aynı dönemde yapılan ilk görüşmede konuya
değinmemiş ve ikinci görüşmede 2003 yılına yönelik belirgin gözlemlerinin bulunmadığını
belirtmiştir. Diğer yandan, çok daha kısa sürelerde ihale sürecini tamamlayıp ilacı teslim
alan SSK hastanelerine 2003 yılında devlet hastanelerine olanın üç katından fazla Setron
satışı yapılmış olması, ihale sürecinin esnekliği sayesinde devlet hastaneleri ihalelerine
Setron’un daha çok satılabildiği yönündeki taraf ifadelerini tartışılır hale getirmektedir.
Üstelik raportörlerce yapılan ikinci görüşmede Roche yetkilileri, alım yöntemine ve alıcı
kuruluşa bağlı olarak Kytril ve Setron’dan birinin diğerine karşı tercih edilmesinin söz
konusu olmadığını belirtmiş, devlet hastaneleri ihalelerinde Setron’un ya da pazarlık
yöntemiyle yapılan alımlarda Kytril’in avantajlı olması gibi genellemeler yapılamayacağını
14-29/588-255
11/28

eklemiştir.
(56) EİP ve Beşer, önaraştırma döneminde yapılan görüşmelerde ve yazılı savunmalarında,
Setron’da 2003 yılında arz sıkıntısı yaşandığı iddiasını ürünün bu yılda ithal ediliyor
olmasıyla açıklamış ve ürünün Türkiye’de üretimine geçilmesiyle bu sıkıntının aşıldığını,
bunun da satışlara yansıdığını dile getirmiştir. Ne var ki, EİP yetkilileri, önaraştırma
döneminde yapılan ilk görüşmede, ilacın tüm formlarının Eylül 2004’e kadar ithal edildiğini,
Türkiye’de ampul formlarının üretimine 13.09.2004 tarihinde başlandığını ve tablet formun
halen ithal edilmekte olduğunu ifade etmiştir. Yetkililer, ikinci görüşmede, ampul
formlarının üretimine 2004 yılında geçildiğini yinelemiştir. Bu çerçevede, 2004 yılı son
çeyreğindeki bir gelişmenin ardından, bu yılın başında arz sıkıntısının aşıldığı ve buna
bağlı olarak da 2003 yılı ile 2004 yılının bütünüyle farklılaştığı yönündeki açıklamalar
inandırıcı bulunmamıştır.
- Kamu ihalelerinde oluşan pazar 4054 sayılı Kanun kapsamında değildir ve ayrıca
hastanelerin ilaç alımları ekonomik faaliyet oluşturmamaktadır.
(57) İktisat yazını ve rekabet otoritelerinin