Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Yargı Kararları Üzerine verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-288 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 14-26/530-235
Karar Tarihi : 07.08.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN
B. RAPORTÖRLER : Murat AYBER, Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Nazlı VAROL,
Can SARIÇİÇEK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Barış GÜNTEKİN
Sinan Mah. 404. Sok. No:9 Armutalan 48700 Marmaris/Muğla
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILAN : Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu
Fahrettin Kerim Gökay Cad. Ortaklar İş Merkezi No:71 K:9
D:57 34722 Kadıköy/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu tarafından TSSF/CMAS
dışındaki eğitim sistemlerine yönelik çeşitli uygulamalar ile 4054 sayılı Kanun'un 6.
maddesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkin Rekabet Kurulunun, 27.12.2012 tarih ve 12-
68/1705-631 sayılı kararının Ankara 13. İdare Mahkemesi tarafından 14.05.2014 tarih
ve 2013/1380 E., 2014/901 K. sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine konunun yeniden
değerlendirilmesi.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
- Türkiye Sualtı Sporları Federasyonunun (TSSF), Dünya Sualtı Etkinlikleri Konfederasyonu
(Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques -CMAS) dışındaki sistemlere ait
sertifikaları bulunan dalıcılara, dalıcı kimlik belgesi adı altında ek belge alma ve ilave ücret
ödeme zorunluluğu getirerek, diğer eğitim sistemlerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı ve rekabeti
kısıtladığı,
- TSSF'nin, 11-07/126-38 sayılı Rekabet Kurulu kararının gereğini yerine getirmediği ve
kararı müteakip ikincil düzenlemelerde yer alan ihlal niteliğindeki hükümlerin değiştirilmesi
yerine, TSSF/CMAS dışındaki eğitim ve sertifikalandırma sistemlerinin kullanımının daha da
zorlaştırıldığı,
- TSSF’nin kendilerinin faaliyetlerini zorlaştırmaya devam ettiği
iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 28.10.2010 tarih ve 8227 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 02.11.2010 tarih ve 2010-4-288/İİ-10-257-MH sayılı İlk
İnceleme Raporu, 10.11.2010 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 10-71/1475-M sayı
ile söz konusu iddiaya yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 24.01.2011 tarih ve 2010-4-288/ÖA-174.M.A.
sayılı Önaraştırma Raporu, 03.02.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 11-07/126-
38 sayı ile TSSF'nin CMAS Türkiye temsilcisi olarak yürüttüğü faaliyetler bakımından 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 3. maddesi uyarınca "teşebbüs" niteliğini
haiz olduğuna, sualtı aktivitelerine yönelik dalıcı ve eğitmen eğitimi ve sertifikalandırması
hizmeti pazarında hâkim durumda bulunduğuna, TSSF tarafından çıkarılan ikincil mevzuat
hükümleri uyarınca TSSF/CMAS sistemi dışındaki eğitim sistemlerine yönelik olarak
öngörülen uygulamaların 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında hâkim durumun
kötüye kullanılması sonucunu doğurduğuna, bununla birlikte, önaraştırma konusu
14-26/530-235
2/31

eylemlerin 10.09.2008 tarih ve 26993 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve TSSF tarafından hazırlanan "Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Donanımlı Dalış
Yönetmeliği" hükümlerine dayanılarak icra edilmesi sebebiyle, bahse konu hükümlerin
kaldırılmasına ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
TSSF'ye ve ayrıca Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne (Spor Genel Müdürlüğü) görüş
bildirilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine karar verilmiştir.
(5) İlgili Kurul kararını takiben 11.03.2011 tarih ve 1523, 1524 sayı ile TSSF ve Gençlik ve Spor
Genel Müdürlüğüne görüş yazısı gönderilmiştir. Akabinde başvuru sahibince gönderilen ve
Kurum kayıtlarına 19.07.2011 tarih, 5286 sayı ile intikal eden ve TSSF'nin söz konusu
Kurul kararının gereğini yerine getirmediğini ifade eden başvuru üzerine hazırlanan,
06.09.2011 tarih ve 2010-4-288/BN-11-174.MA sayılı Bilgi Notu 14.09.2011 tarihli Kurul
toplantısında ele alınmış ve 11-47/1202-M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik olarak
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Yapılan önaraştırma sonunda hazırlanan
22.11.2011 tarih ve 2010-4-288/ÖA-11-174.MA sayılı Önaraştırma Raporu, 07.12.2011
tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-60/1563-MI sayı ile dosyanın Kurul gündeminde
incelemeye alınmasına karar verilmiştir.
(6) T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğünün önerilen değişikliklerin
yapılmasının uygun görülmediğini ifade eden yazısı 05.01.2012 tarih ve 146 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir. Bunun üzerine düzenlenen 09.01.2012 tarih ve 2010-4-288/BN-
12-174.MA sayılı Bilgi Notu ile incelemeye alınmış olan 22.11.2011 tarihli Önaraştırma
Raporu birlikte, 12.01.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 12-01/11-M sayı ile
TSSF/CMAS sistemi dışındaki eğitim sistemlerine yönelik uygulamalar yoluyla 4054 sayılı
Kanun'un 6. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin belirlenebilmesi amacıyla TSSF hakkında
aynı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(7) Kurulun soruşturma açılmasına ilişkin kararının ardından 4054 sayılı Kanun’un 43.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca soruşturma kararı ve teşebbüsle ilgili olarak ileri sürülen
iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi 26.01.2012 tarihinde 71 sayılı yazı ile
hakkında soruşturma yürütülen taraf olan TSSF’ye tebliğ edilerek 30 gün içinde ilk yazılı
savunmalarının yapılması talep edilmiştir. Bildirim 30.01.2012 tarihinde tebellüğ edilmiş,
tarafın ilk yazılı savunması 29.02.2012 tarih ve 1759 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir.
(8) Soruşturma Heyeti tarafından hazırlanan 12.07.2012 tarih ve 2010-4-288/SR sayılı
Soruşturma Raporu ve ekleri, Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Kurul üyeleri
ile ilgili taraflara tebliğ edilmiş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince hakkında
soruşturma yürütülen teşebbüslerden 30 gün içinde ikinci yazılı savunmalarının yapılması
talep edilmiştir. Söz konusu evrak TSSF tarafından 16.07.2012 tarihinde tebellüğ edilmiş,
ancak savunmanın hazırlanması için süre uzatım talebinde bulunulmuştur. Bunun üzerine
kendilerine 30 günlük ek süre verilmiş ve TSSF’nin savunması, 14.09.2012 tarih ve 7043
sayı ile süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(9) Takiben 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca, soruşturma heyetince hazırlanan
01.10.2012 tarihli Ek Yazılı Görüş, aynı tarihte Kanun'un 45. maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca Kurul üyeleri ile hakkında soruşturma yürütülen tarafa tebliğ edilmiştir. Ek Yazılı
Görüş, TSSF tarafından 03.10.2012 tarihinde tebellüğ edilmiştir. TSSF’nin üçüncü yazılı
savunması, 02.11.2012 tarih ve 9324 sayı ile süresi içinde Kurum kayıtlarına girmiştir.
(10) Tarafın talebi üzerine Kurulun 15.11.2012 tarih ve 12-57/1533-M sayılı kararıyla, yürütülen
soruşturma ile ilgili olarak 25.12.2012 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar
verilmiş ve sözlü savunma toplantısı davetiyeleri, Kanun'un 46. maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca ilgililere gönderilmiştir. 25.12.2012 tarihinde yapılan sözlü savunma toplantısının
ardından Kurulumuz 27.12.2012 tarihli toplantısında, 12-68/1705-631 sayı ile nihai kararını
vermiştir.
14-26/530-235
3/31

(11) Bu kararla, TSSF’nin teşebbüs olmadığı dolayısıyla da şikayet konusu eylem ve kararlarının
kanun ve yönetmelikle kendisine verilen görevlerin yerine getirilmesinden ibaret olduğu
ifade edilerek, TSSF’nin TSSF/CMAS dışındaki eğitim sistemlerine yönelik çeşitli
uygulamalarının 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında ihlal niteliği taşımadığına ve
dolayısıyla aynı Kanun'un 16. maddesi uyarınca idari para cezası verilmesine gerek
olmadığına hükmedilmiştir.
(12) Devamında, söz konusu Kurul kararının iptali istemiyle Ankara 13. İdare Mahkemesi
nezdinde açılan davada, Mahkemenin 2013/1380 E., 2014/901 K. sayılı kararı ile, yaptığı
faaliyetler nedeniyle teşebbüs sayılabilecek nitelikte bulunan TSSF'nin davaya konu
uygulamalarının 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca hakim durumun kötüye
kullanılması niteliğinde olduğu ve anılan teşebbüse aynı Kanun'un 16. maddesi gereğince
idari para cezası verilmesi gerektiği ifade edilerek söz konusu Kurulumuz kararının iptaline
karar verilmiştir.
(13) Bu nedenle dosya konusuna ilişkin olarak, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
28. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve
vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına
göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre
hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.” hükmü uyarınca
yeniden işlem tesis edilmesi gerekmiştir. Hazırlanan 11.07.2014 tarih ve 2010-4-288/BN-04
sayılı Bilgi Notu görüşülerek nihai karar verilmiştir.
(14) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İptale konu olan 27.12.2012 tarih ve 12-68/1705-631
sayılı Kurul kararına ilişkin dosya kapsamında hazırlanan Soruşturma Raporu’nda,
- Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu’nun rakip konumdaki diğer eğitim sistemlerine ilişkin
olarak ayrımcılık uygulamak suretiyle rakiplerin faaliyetlerini ve pazara girişi zorlaştırdığı ve
dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği,
- Anılan teşebbüse aynı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı
Anlaşma, Uyumlu Eylem Ve Kararlar İle Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde
Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik” uyarınca idari para ceza verilmesi gerektiği
görüşü ifade edilmektedir.
(15) İşbu karara ilişkin olarak düzenlenen Bilgi Notu’nda ise, Ankara 13. İdare Mahkemesinin
kararındaki tespitler ışığında yeniden işlem tesis edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
I. YAPILAN İNCELEME VE TESPİTLER
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüs: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu
(16) 3289 sayılı “Spor Genel Müdürlüğü’nün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” (3289 sayılı
Kanun)’un ek dokuzuncu maddesinde, “Spor dalı ile ilgili faaliyetleri ulusal ve uluslararası
kurallara göre yürütmek, gelişmesini sağlamak, sporcu sağlığı ile ilgili konularda gerekli
önlemleri almak, teşkilatlandırmak, federasyonu uluslararası faaliyetlerde temsil etmek ve
Tahkim Kurulu kararlarını uygulamakla görevli ve yetkili, özel hukuk hükümlerine tabi
bağımsız spor federasyonları” kurulacağı düzenlenmiştir.
(17) Aynı maddenin ikinci fıkrasında Federasyonların merkez teşkilatının, oluşumu, görev, yetki
ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarının Ana Statü ile belirleneceği hükmüne yer
verilmiş, bu düzenlemeye dayalı olarak 23.11.2006 tarih ve 26355 sayılı Resmi Gazete’de
yayınlanan “Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Ana Statüsü” (Ana Statü) ile TSSF
kurulmuştur.
(18) Ana Statü’nün 6. maddesinde,
“Spor dalının yurt düzeyinde dengeli bir biçimde yayılıp gelişmesini sağlamak, bu amaçla
eğitimler ve seminerler düzenlemek, yurt dışındaki ve yurt içindeki spor dalı ile ilgili
gelişmeleri izlemek, karşılıklı ilişki, yarışma, çalışma ve diğer etkinlikleri programlayıp
bunların uygulamalarını denetlemek, antrenörlerin, eğitmenlerin ve hakemlerin eğitim ve
seminerlerle yetiştirilmelerini, eğitilmelerini sağlamak, başarılı olanların belgelerini
14-26/530-235
4/31

düzenleyip tescillerini yapmak, çalışmalarını sürekli izlemek, gerektiğinde yurt dışındaki
eğitim ve seminerlere göndermek, yabancı ülkelerdeki spor dalı ile ilgili gelişmeleri ve
yenilikleri izleyerek, bu bilgilerden ülke içinde daha çok kişinin yararlanmasını sağlamak,
her düzeydeki sporcular için eğitim ve hazırlık kampları açmak, spor dalı ile ilgili belirli bir
sistemin uygulanması için yapılacak işlemleri belirlemek ve uygulamasını sağlamak, yurt
içinde açılmış ve açılacak olan kulüpler, turistik, ticari ve sportif amaçlı dalış merkezleri,
cankurtarma ve ilkyardım eğitim merkezleri ile su sporları merkezlerinin çalışabilmeleri için
gerekli kuralları düzenlemek, talimat hazırlamak, denetlemelerini yapmak, çalışmaları için
yetki belgesi vermek, sualtı sporlarını geliştirmek için öğretim kurumları, diğer kamu ve özel
kurum ve kuruluşlarla ortak programlar ve bilimsel araştırmalar yapmak”
Federasyon’un görevleri arasında sayılmıştır.
(19) TSSF, 3289 sayılı Kanun’a ve dolayısıyla özel hukuk hükümlerine tabi bağımsız bir spor
federasyonu olup, 3289 sayılı Kanun ile çizilen çerçeve temelinde Ana Statü ile kendisine
verilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür.
(20) TSSF’nin yönetim organlarının oluşmasına ilişkin düzenlemelerin TSSF’nin Ana Statüsünde
yer aldığı görülmektedir. Buna göre TSSF başkanını, yönetim, denetleme ve disiplin
kurullarını seçecek olan genel kurula ilişkin düzenlemeler Ana Statünün 7. maddesinde yer
almaktadır. Dört yılda bir toplanan genel kurula, başta Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü
olmak üzere, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi, Türkiye Amatör Spor Kulüpleri
Konfederasyonu, Türkiye Spor Yazarları Derneği, Uluslararası Federasyonların (CMAS,
ILS, IWSFI, IJSBA) Dünya ve Avrupa yönetim kurullarında üyelik yapanlar, önceki
Federasyon başkanları, eski sporcular ve kulüp temsilcileri katılabilmektedir.
(21) TSSF, CMAS'in Türkiye'deki tek yetkili temsilcisi olup, Federasyon başkanı CMAS yönetim
kurulu üyesi olarak görev yapmaktadır. 1958'de kurulan CMAS, merkezi çeşitli ülkelerde
bulunan 132 federasyon ve teşebbüs birliğinin bir araya gelerek oluşturdukları bir spor
konfederasyonudur.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Tüplü Dalış Eğitimi Hakkında Genel Bilgiler
(22) Tüplü dalış eğitimi genellikle üç aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada teorik olarak dalışın
temel kuralları, malzemelerin kullanımı, sualtında karşılaşabilecek rahatsızlıklar, sualtında
ve üstünde ilk yardım teknikleri ile derinlik ve zaman hesaplamasına yönelik eğitimler
alınmaktadır. Teorik eğitimden sonra ilk dalışın gerçekleştirildiği havuzda pratik eğitimler
verilir ve havuz eğitiminde, malzemelerin kullanımı, dalış hazırlığı, acil durumlarda ekip
arkadaşı ile yardımlaşma ve çimlenme, maske suyunu dışarıya boşaltma, su altındaki
haberleşme işaretleri, derinlerde kulak dengesi gibi temel bilgiler edinilmektedir. Bu
eğitimler tamamlandıktan sonra deniz dalışları gerçekleştirilir ve havuzda verilen eğitim
denizde tekrarlanır. Kursu başarıyla tamamlayan dalıcı adayları dalış yapmaya yeterli
olduklarını gösterir sertifika alma hakkı kazanmış olur.
(23) Dünya üzerinde dalıcı ve dalıcı eğitmen eğitimi alanında faaliyet gösteren çeşitli ekoller
(eğitim sistemleri) ve bu ekollere bağlı dalış okulları bulunmaktadır. Dalış eğitimi
tamamlandığında dalış okulunun eğitimini verdiği ekolün brövesine sahip olunmaktadır.
(24) Bu ekollerin başlıcaları, CMAS, SSI (Scuba Schools International), BSAC (British Sub-Aqua
Club), PADI (Professional Association of Diving Instructors), NAUI (National Association of
Underwater Instructors), PDIC (Professional Diving Instructors Corporation), SAA (Sub-
Aqua Association), IDEA (International Diving Educators Association), TDI (Technical
Diving International), IANDT (International Association of Nitrox and Technical Divers),
WRSTC (World Recreational Scuba Training Council) olarak sayılabilir.
- Dalış Sertifikalarının Niteliği
(25) Dalış sertifikası (bröve), dalış eğitimini tamamlayan dalıcıların hangi dalış ekolüne göre
eğitim aldıklarını gösteren bir belge niteliğini haizdir. Doğası gereği her bir dalış eğitim
14-26/530-235
5/31

ekolü, kendi sunduğu eğitim hizmetinin ve buna bağlı olarak sertifikaların tercih
edilebilirliğini artıracak yenilikler getirme, fiyat belirleme, pazarlama ağı kurma gibi ticari
kararlar alma diğer bir deyişle rekabet etme serbestisine sahiptir.
(26) Dalış sertifikası verilmesi, esas itibarıyla iki yönlü bir faaliyettir. Dalış eğitimi veren ekoller,
bir yandan daha fazla sertifika vermek ve gelirlerini artırmak, diğer yandan verdikleri
sertifikaların dalış merkezleri nezdinde güvenilir ve tercih edilir ürünler olmasını sağlamak
durumundadır. Tüplü dalış aktivitesi bakımından dalış eğitimi hizmetlerinin ve dalış amaçlı
turistik gezilerin ticari ürün niteliği kazanmış olduğunu söylemek mümkündür. Spor
faaliyetleri bakımından ise ticari ürün niteliği genellikle yarışma organizasyonu ve yayın
hakları bakımından ortaya çıkmakla birlikte, sayılan faaliyetler tüplü dalış aktivitesi
bakımından kayda değer bir ticari pazar oluşturmamaktadır.
(27) Dalış sertifikalarıyla yakından ilgili olan bir diğer belge ise denklik belgesidir. Denklik
belgeleri, CMAS dışındaki eğitim sistemlerinden dalış sertifikası alan dalıcıların bu
sertifikalarının CMAS belgesi ile denk kabul edilmesini sağlamak amacına yöneliktir.
Profesyonel Sualtı Adamları Yönetmeliği’nin 4. maddesinde, verilecek yeterlilik belgesi
seviyeleri, Birinci Sınıf Dalgıç, Balıkadam Gaz Karışım, İkinci Sınıf Dalgıç ve Balıkadam
olarak belirlenmiştir.
(28) TSSF, aynı Yönetmeliğin 11. maddesinde belirlenen Profesyonel Yeterlilik Belgeleri eğitim
standartlarına ve diğer düzenlemelere uygun şekilde profesyonel sualtı adamı olarak
belgelendirilmiş olan dalıcılara, Donanımlı Dalış Yönetmeliği ve Talimatı’ndaki eğitim
standartlarına uygun olarak denklik vermektedir.
(29) Ancak TSSF, sportif/rekreasyonel amaçla dalış yapacakların CMAS dışındaki ekollerden
aldıkları dalış sertifikalarına yönelik doğrudan bir denklik belgesi vermemekte, bunu vermek
için herhangi bir dalıcı kursundan bir üst seviye CMAS eğitimi alınmasını şart koşmaktadır.
TSSF, bu üst seviye eğitimi almak istemeyen dalıcıların ise Türkiye kara sularında ve iç
sularında dalış yapabilmeleri için belirli bir ücret karşılığında kendisinden “dalıcı izin kimliği”
almasını zorunlu tutmaktadır. Bu uygulama yalnızca T.C. vatandaşı olan dalıcılar için
geçerlidir.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(30) Dosya konusu iddialar ve temel olarak dalış eğitim merkezlerinin faaliyet gösterdiği sektör
hakkında yukarıda yer verilen bilgiler dikkate alındığında ilgili ürün pazarı “sualtı
aktivitelerine yönelik dalıcı ve eğitmen eğitimi hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(31) Başvuruya konu hizmetlerin Türkiye'nin her yerindeki dalış eğitim merkezleri ve dalış
kulüpleri tarafından sunulabilmesi, hizmet sunumunun tüm Türkiye’de
gerçekleştirilebilmesinin önünde herhangi bir engelin ve pazardaki rekabet koşullarını
farklılaştıran ya da bölge ayrıştırmasını gerektiren herhangi bir unsurun bulunmaması
sebepleriyle, işbu dosya bakımından ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Görüşmelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler

(32) (…..TİCARİ SIR…..)

(33) (…..TİCARİ SIR…..)

(34) (…..TİCARİ SIR…..)

14-26/530-235
6/31

(35) (…..TİCARİ SIR…..)

(36) (…..TİCARİ SIR…..)

(37) (…..TİCARİ SIR…..)

(38) (…..TİCARİ SIR…..)

J. DEĞERLENDİRME
(39) Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu tarafından TSSF/CMAS dışındaki eğitim sistemlerine
yönelik çeşitli uygulamalar ile 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesinin ihlal edildiği iddiasına
ilişkin Rekabet Kurulunun 27.12.2012 tarih ve 12-68/1705-631 sayılı kararının, Ankara 13.
İdare Mahkemesi tarafından iptal edildiği 14.05.2014 tarih ve 2013/1380 E., 2014/901 K.
sayılı kararın gerekçesinde aşağıdaki hususlara yer verilmiştir.
(40) 4054 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, "Rekabet: Mal ve hizmet piyasalarındaki teşebbüsler
arasında özgürce ekonomik kararlar verilebilmesini sağlayan yarışı. Hakim Durum: Belirli bir
piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerden bağımsız hareket
ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme
gücünü, Teşebbüs: Piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve
tüzelkişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden
birimleri... ifade eder.” hükmü, 6. maddesinde, "Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hakim durumunu tek
başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye
kullanması hukuka aykırı ve yasaktır. Kötüye kullanma halleri özellikle şunlardır: a) Ticari
faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel
olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler, b)
Eşit durumdaki alıcılara ayni ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri
sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması. c) Bir mal veya hizmette
birlikte, diğer mal veya hizmetin satın alınmasını veya aracı teşebbüsler durumundaki
alıcıların talep ettiği bir malın veya hizmetin, diğer bir mal veya hizmetin de alıcı tarafından
teşhiri şartına bağlanması ya da satın alınan bir malın belirli bir fiyatın altında satılmaması
gibi tekrar satış halinde alım satım şartlarına ilişkin sınırlamalar getirilmesi, d) Belirli bir
piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticari avantajlardan
yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabet koşullarım bozmayı
amaçlayan eylemler, e) Tüketicinin zararma olarak üretimin, pazarlamanın ya da teknik
gelişmenin kısıtlanması.” hükmü yer almış, 16. maddede ise Kanunda yer verilen
yükümlülüklere uyulmaması halinde verilecek idari para cezaları belirlenmiştir.
(41) Dosyanın incelenmesinden, SSI dalış sisteminin Türkiye temsilcisi olarak faaliyet gösteren
davacı tarafından, Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu'nun TSSF/CMAS dışındaki eğitim
sistemlerine yönelik uygulamalarının 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesini ihlal ettiği iddiasıyla
yaptığı başvurunun reddine yönelik 27.12.2012 gün ve 1705-631 sayılı Kurul kararının iptali
istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
(42) Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, hakim durumun kötüye kullanılması
için bir teşebbüsün maddede belirtilen faaliyetlerde bulunması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu
nedenle, davaya konu uyuşmazlıkta, TSSF'nin teşebbüs olarak nitelendirilip
nitelendirilemeyeceği ve yaptığı uygulamaların 4054 sayılı Kanun kapsamında hakim
14-26/530-235
7/31

durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği önem arz
etmektedir.
(43) TSSF, 3289 sayılı Kanun'un ek dokuzuncu maddesi ile kurulmuş, özel hukuk hükümlerine
tabi olarak faaliyet gösteren bağımsız bir spor federasyonudur.
(44) Davaya konu Kurul kararında da belirtildiği üzere, gerek Dünya'da gerekse de Türkiye'de
dalış sistemleri bakımından çeşitli ekoller (eğitim sistemleri) ve bu ekollere bağlı dalış
okulları bulunmaktadır. Bu ekollerin başlıcaları: CMAS, SSI, BSAC, PADI vb. olarak
gösterilmektedir. Söz konusu ekollerden alınan kursu başarıyla tamamlayan dalıcı
adaylarına yeterlilik sertifikası bu ekoller tarafından verilmektedir.
(45) Dalış sertifikası (bröve), dalış eğitimini tamamlayan dalıcıların hangi dalış ekolüne göre
eğitim aldıklarını gösteren bir belge niteliğini haizdir. Doğası gereği her bir dalış eğitim
ekolü, kendi sunduğu eğitim hizmetinin ve buna bağlı olarak sertifikaların tercih
edilebilirliğini artıracak yenilikler getirme, fiyat belirleme, pazarlama ağı kurma gibi ticari
kararlar alma diğer bir deyişle rekabet etme serbestisine sahiptir. Dalış sertifikası verilmesi,
esas itibarıyla iki yönlü bir faaliyettir. Dalış eğitimi veren ekoller, bir yandan daha fazla
sertifika vermek ve gelirlerini arttırmak, diğer yandan verdikleri sertifikaların dalış merkezleri
nezdinde güvenilir ve tercih edilir ürünler olmasını sağlamak durumundadır.
(46) Dalış sertifikalarıyla yakından ilgili olan bir diğer belge ise denklik belgesidir. Denklik
belgeleri, CMAS dışındaki eğitim sistemlerinden dalış sertifikası alan dalıcıların bu
sertifikalarının CMAS belgesi ile denk kabul edilmesini sağlamak amacına yöneliktir.
Profesyonel Sualtı Adamları Yönetmeliği’nin 4. maddesinde bu Yönetmeliğe göre verilecek
yeterlilik belgesi seviyeleri Birinci Sınıf Dalgıç, Balıkadam Gaz Karışım, İkinci Sınıf Dalgıç,
Balıkadam olarak belirlenmiştir. TSSF, aynı Yönetmeliğin 11. maddesinde belirlenen
Profesyonel Yeterlilik Belgeleri eğitim standartlarına ve diğer düzenlemelere uygun şekilde
profesyonel sualtı adamı olarak belgelendirilmiş olan dalıcılara, Donanımlı Dalış
Yönetmeliği ve Talimatındaki eğitim standartlarına uygun olarak denklik vermektedir. Ancak
TSSF, sportif/rekreasyonel amaçla dalış yapacakların CMAS dışındaki ekollerden aldıkları
dalış sertifikalarına yönelik doğrudan bir denklik belgesi vermemekte, bunu vermek için
"herhangi bir daire kursundan, bir üst seviye CMAS eğitimi-alınmasını" şart koşmaktadır.
TSSF, bu üst seviye eğitimini almak istemeyen dalıcıların ise Türkiye kara sularında ve iç
sularında dalış yapabilmeleri için belirli bir ücret karşılığında kendisinden "dalıcı izin kimliği"
almasını zorunlu tutmaktadır. Bu uygulama yalnızca T.C. vatandaşı olan dalıcılar için
geçerlidir.
(47) Dava konusu uygulamalar bakımından önem taşıyan eğitmen/dalıcı sertifikaları pazarında
da TSSF/CMAS hem düzenleyici olarak faaliyet göstermekle hem de SSI ve PADI gibi
eğitim sistemleriyle rekabet etmektedir. Ancak TSSF/CMAS’in mevzuat gereği rakiplerinin
pazarda faaliyet gösterirken tabi olacakları şartları tespit edebildiği görülmektedir.
TSSF/CMAS'in, rakip eğitim sistemlerine nazaran sahip olduğu söz konusu hukuki
avantajın TSSF/CMAS'e büyük bir pazar gücü verdiği ve bu durumun TSSF/CMAS'in yüzde
(…..)'i aşan pazar paylarına da yansıdığı görülmektedir. Dolayısıyla TSSF/CMAS'in ilgili
ürün pazarında hakim durumda bulunduğu anlaşılmaktadır.
(48) Dalıcı ve eğitmen sertifikaları, bu pazarda dünya çapında faaliyet gösteren CMAS, BSAC,
PADI, PDIC, NAUI, SAA ve SSI gibi sistemlerin, donanımlı dalış sporuna başlayacaklara
sunacakları birer ürün gibi değerlendirilebilir. Buna göre dalış merkezlerinin, yurtiçi ve
yurtdışındaki bilinirlikleri, eğitim materyallerinin kalitesi, anlaşılırlığı ve fiyatı gibi unsurlar
açısından farklılık gösteren eğitim sistemlerini tüketicilerin tercihine sunmak istedikleri ve
böylelikle farklı talep ve beğenilen olan tüketicilerin hepsine hizmet satmayı amaçladıkları
anlaşılmaktadır. Ancak, pazar paylarına ilişkin veriler incelendiğinde, rakiplerin pazar
paylarının TSSF/CMAS ile kıyaslandığında çok düşük olduğu ve pazara etkin bir girişin de
yaşanmadığı görülmektedir. Dolayısıyla TSSF/CMAS'in dalıcı, ve eğitmen sertifikalandırma
hizmetlerine ilişkin olarak uyguladığı uygulamalar bütünüyle değerlendirildiğinde, rakip
14-26/530-235
8/31

eğitim sistemlerinin söz konusu uygulamalardan kaynaklanan ek yükümlülükler nedeniyle
dezavantajlı duruma düştüğü ve böylelikle ilgili ürün pazarında rekabetin kısıtlandığı
anlaşılmaktadır.
(49) Bu anlamda TSSF/CMAS tarafından bir üst düzey TSSF/CMAS eğitimi alanların sahip
oldukları rakip eğitim sistemlerine ait sertifikaların denk kabul edilmesinin yeterli olmadığı,
dalıcıların ek bir eğitim almak veya diğer bir ek yükümlülüğü yerine getirmek (dalış izin
kimliği almak) zorunda bırakılmadan, mevcut sertifikalarının objektif kriterler çerçevesinde
tanınması gerektiği, aksi takdirde TSSF/CMAS'in ayrımcı uygulamalarının diğer sistemler
aleyhine sonuçlar doğuracağı, rakip eğitim sistemlerinin Türkiye pazarındaki faaliyetlerinin
ve pazara yeni girişlerin zorlaşabileceği açıktır.
(50) Bu durumda, yaptığı faaliyetler nedeniyle teşebbüs sayılabilecek nitelikte bulunan TSSF’nin
davaya konu uygulamalarının 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca hakim durumun
kötüye kullanılması niteliğinde olduğu, söz konusu teşebbüse aynı Kanun'un 16. maddesi
gereğince para cezası verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
(51) Mahkemenin yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen kararı uyarınca, Rekabeti Sınırlayıcı
Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde
Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Ceza Yönetmeliği) kapsamında
değerlendirme yapılmıştır. Ancak, daha önce TSSF’nin konu hakkındaki savunmalarına yer
verilecektir.
K. SAVUNMALARIN DEĞERLENDİRMESİ
TSSF’nin soruşturma sürecinde yapmış olduğu savunmalarının, Ankara 13. İdare
Mahkemesinin 14.05.2014 tarih ve 2013/1380 E., 2014/901 K. sayılı kararı kapsamında,
ilgili mahkemece geçerli görülmediği anlaşılmakla birlikte, bu savunmalar 4054 sayılı
Kanun’un 52. maddesi gereğince aşağıda değerlendirilmiştir.
K.1. Danıştay 13. Dairesinin 2011/2345 E. ve 2011/3890 K. sayılı kararında, Rekabet
Kurulunun 03.02.2011 tarih ve 11-07/126-38 sayılı kararının kesin ve yürütülebilir bir
işlem olmadığının belirtildiği ve an itibarıyla geçerli olan hukuki durumda kesin ve
yürütülebilir bir işleme dayanmadığı Danıştay tarafından teyit edilen mevcut
soruşturmanın hukuka aykırı olduğu iddiası.
(52) Sözü edilen Danıştay kararı yalnızca 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
çerçevesinde gönderilen görüşe yönelik olup, anılan hüküm görüşün hukuki niteliğini
belirtmektedir. Bu nedenle, Kurulun nihai karar almasına engel nitelikte olduğu yönünde
değerlendirilemez. Nitekim Kurulun resen inceleme başlatmak yetkisinin var olduğu ve
mevcut bir ihlal şüphesi üzerine soruşturma açılması yönünde karar aldığı düşünüldüğünde,
mevcut soruşturmanın Danıştay’ın ilgili kararına ve hukuka aykırı olmadığı açıktır.
K.2. İlgili ürün pazarına getirilen tanımın yeterince ayrıntılı ele alınmadığı ve
gerekçelendirilmediği iddiası.
(53) İlgili ürün pazarı tanımına nereden varıldığına ilişkin yeterli açıklama yapılmadığı, yapılan
pazar tanımının hizmet alıcıların diğer eğitim sistemleri ile TSSF/CMAS’i birbirlerine
alternatif olarak gördüğü gibi teorik iddialara dayanıldığı ve bu iddiaların somut bilgi veya
verilerle desteklenmediği ifade edilmektedir. Buna ek olarak “İlgili Pazarın Tanımlanmasına
İlişkin Kılavuz”da (Kılavuz) yer alan açıklamalara yer verilmediği iddia edilmektedir.
(54) Öncelikle belirtilmelidir ki, ilgili pazara ilişkin bölüm Soruşturma Raporu’nda yalnızca “İlgili
Pazar” başlığı altındaki tanımdan ibaret değildir. Söz konusu tanıma, ilgili başlıktan önce
yer verilen, “Sektöre İlişkin Bilgiler” başlıklı bölümde yer verilen sektörel geçmiş, mevcut
uygulama ve kurallar, organizasyon ve eğitim sistemlerine ilişkin bilgilerin, “Taraflar” başlıklı
bölümde TSSF hakkında verilen bilgiler ile harmanlanarak değerlendirilmesi sonucunda
varıldığı için, herhangi bir veri, bilgi veya teoriye dayanılmadığı iddiası kabul edilemez. Söz
konusu verilerin değerlendirilmesi sonucunda TSSF/CMAS’in bir teşebbüs faaliyeti olarak
kabul edilen faaliyetlerinin bu alanda faaliyet gösteren, ancak hukuki statüleri farklı olan
14-26/530-235
9/31

kurumların yerine getirdiği faaliyetlerle aynı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bir tüketicinin,
hiçbir eğitim sisteminden faydalanmaksızın sadece TSSF/CMAS sertifikası ile dalabileceği
gibi, sertifikasına sahip olduğu eğitim sisteminin denkliğini alarak da dalabileceği gerçeği
karşısında bu hizmetlerin ikame olduğu açıktır. Bu duruma ek olarak, ilgili eğitim
sistemlerinden herhangi birinde yaşanacak bir fiyat artışı tüketicileri alternatif eğitim
sistemlerine yöneltecektir. Bu anlamda sertifikalandırma hizmeti sunan teşebbüsler aynı
pazarda yer almaktadır. Söz konusu değerlendirme talep ikamesine dayanmakta olup,
birebir Kılavuz’da bulunan açıklamaların uygulaması niteliğindedir.
(55) İlgili Kılavuz’un 2. maddesinde kılavuzun yayınlanmasındaki amacın “Kurul’un pazar tanımı
yaparken izlediği yöntemi ve bir karara varırken dayandığı kriterleri olabildiğince açıklıkla
belirtmek ve böylece teşebbüsler açısından doğabilecek belirsizlikleri en aza indirmek”
olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca Kılavuz’un 4. paragrafında, “Gerek yukarıda yer verilen
tanımların yorumlanmasında, gerekse ilgili pazar kavramı ile ilgili olarak Kanun ve
tebliğlerin uygulanmasında Kurul, bu kılavuzdaki kriterleri göz önünde bulundurur.” ifadesi
yer almaktadır. Söz konusu düzenlemelerden, Kılavuz’un yol gösterici bir hukuki düzenleme
niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca belirtilmelidir ki, Kılavuzda yalnızca ilgili “arz
ikamesi, talep ikamesi, potansiyel rekabet” gibi kriterlere yer verilmemiş, 17-40. paragraflar
arasında pazar tanımında esas alınabilecek diğer hususlara yer verilmiştir. Dosyada, talep
ikamesine ilişkin analize ek olarak söz konusu kriterler de değerlendirildiğinden, Kılavuzun,
pazar tanımı esnasında dikkate alınmadığı iddiasının kabulü de mümkün değildir.
(56) K.3. TSSF’nin işlem ve eylemlerinin yalnızca Türkiye Cumhuriyeti Mahkemeleri ve
tahkim heyetlerinin hukuki incelemesine tabi olduğu ve mevcut soruşturmanın
TSSF’nin işlem ve eylemlerine yönelik olduğundan yetki aşımıyla sakat olduğu
iddiası.
(57) TSSF’nin ikinci yazılı savunmasında, Anayasa Mahkemesinin 02.07.2009 tarih ve 2006/118
E., 2009/107 K. sayılı kararına atıf yapılmakta, bu karar uyarınca federasyonların tesis
edecekleri idari işlemler açısından Tahkim Kurulu’nun yetkili olduğunun kabul edilmiş
olduğu, Rekabet Kurulunun TSSF’nin uygulamalarının mevzuata uygun olup olmadığını
denetleme açısından bir değerlendirme yapma yetkisinin bulunmadığı, bu yetkinin
mahkemelere ve tahkim heyetlerine ait olduğu, aksi davranışın yetki aşımı olduğu iddia
edilmektedir. Söz konusu Anayasa Mahkemesi kararı 3289 sayılı Spor Genel
Müdürlüğü’nün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’da yapılan bazı değişikliklerin iptaline
ilişkindir. Bunlardan soruşturma konusu ile ilgili olduğu düşünülen Ek 9. maddenin değişik
sekizinci fıkrası aşağıdaki gibidir:
(58) “Tahkim Kurulu, federasyon ile kulüpler, sporcular, hakemler, teknik direktör ve antrenörler,
kulüpler ile teknik direktörler, antrenörler ve sporcular, kulüpler ile kulüpler arasında çıkacak
ihtilaflarla, federasyonlarca verilecek kararlar ile disiplin veya ceza kurulu kararlarını,
ilgililerin itirazı üzerine inceleyerek sonuçlandırır. Tahkim Kurulu, itiraz üzerine Genel
Müdürlük ile federasyonlar ve federasyonların birbirleri arasında çıkacak ihtilafları
inceleyerek sonuçlandırır.”
(59) Yine benzer şekilde aynı maddenin Tahkim Kurulunun görev alanını belirleyen değişik
dokuzuncu fıkrası aşağıdaki şekildedir:
(60) “Tahkim Kurulu, bu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi ile
dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde federasyonu genel kurula götürecek komisyonu
belirler. Federasyon başkanı ile yönetim, disiplin ve denetim kurulu üyelerinin, spor ahlakına
ve disiplinine aykırı davranışlarının tespiti halinde Bakan tarafından Genel Müdürlük Merkez
Ceza Kuruluna sevk edilmeleri sonucunda, Merkez Ceza Kurulunca verilecek kararlara
karşı, ilgililerin itirazı üzerine karar verir.”
(61) Yukarıdaki iki fıkra ve Anayasa Mahkemesi kararında yer alan, Ek 9. madde ve özerk
federasyonlarla ilgili açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, federasyonlara mali ve idari
özerklik verilirken, devlet tarafından yönetilmeyip sadece denetlendikleri unsurunun göz
14-26/530-235
10/31

önüne alındığı, özerklik verilerek anılan federasyonların daha etkili ve verimli olmasının
amaçlandığı anlaşılmaktadır. Yine buna paralel olarak spor ahlakı ve disiplini açısından
ortaya çıkabilecek ihtilafların hızlı bir şekilde görülebilmesi için genel olarak bir özel hukuk
uyuşmazlık çözüm yöntemi olan tahkim sisteminin getirildiği anlaşılmaktadır. Su altı
sporlarının kendisine ait bazı özellikleri bulunmaktadır ve bu amaçla spor ahlakı, disiplini,
dalıcı ve eğiticilerin can güvenliği çerçevesinde bazı düzenlemelerin yapılması gereği
doğaldır. Ancak TSSF/CMAS hakkında yürütülen soruşturma kapsamında başta Tahkim
Kurulunun görev alanına girdiği düşünülen spor ahlakı ve disiplini olmak üzere su altı
sporlarının sportif olarak düzenlenmesine, başka bir ifadeyle dalıcı ve eğitmenlerin can
güvenliğine, müsabakaların niteliğine ilişkin değerlendirme yapılmamıştır.
(62) Ayrıca daha önce de ifade edildiği üzere özerkliği bulunan, bu anlamda rekabet hukuku
anlamında bağımsız bir teşebbüs olan TSSF/CMAS’in rakiplerinin bulunduğu ilgili ürün
pazarındaki soruşturma konusu faaliyetleri “spor ahlakı ve disiplini” ile ilgili değildir. Ayrıca
daha önce de ifade edildiği üzere özerkliği bulunan, bu anlamda rekabet hukuku anlamında
bağımsız bir teşebbüs olan TSSF/CMAS’in rakiplerinin bulunduğu ilgili ürün pazarındaki
soruşturma konusu faaliyetleri “spor ahlakı ve disiplini” ile ilgili değildir.
(63) Dolayısıyla yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde TSSF tarafından öne sürülen yetki aşımı
iddialarının kabul edilmesinin mümkün olmadığı, soruşturma konusu iddiaların 4054 sayılı
Kanun kapsamında bulunduğu ve yetki aşımı durumunun söz konusu olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır. Bu durum, Ankara 13. İdare Mahkemesi tarafından, 14.05.2014 tarih ve
2013/1380 E., 2014/901 K. sayılı karar ile tespit edilmiştir.
K.4. TSSF’nin soruşturma konusu işlem ve eylemlerinin 4054 sayılı Kanun
kapsamında olmadığı, zira bunların 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesi anlamında bir
teşebbüsün gerçekleştirdiği ekonomik faaliyetler olmadığı, TSSF’nin gelir sağlamak
amacıyla gerçekleştireceği faaliyetlerin mevzuatta açıkça sıralandığı ve bunlar
arasında sertifika ve dalış izin kimliği verilmesinin bulunmadığı, dolayısıyla
Soruşturma Raporundaki iddiaların geçerli olmadığı, soruşturma konusu faaliyetin
pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler için ekonomik faaliyet olması sebebiyle
TSSF’nin de ekonomik faaliyeti olarak değerlendirilmesi ve TSSF’nin teşebbüs olarak
değerlendirilmesi gerektiği iddialarının isabetsiz olduğu, TSSF’nin faaliyetlerinde
bağımsız olmadığı iddiası.
(64) Teşebbüs kavramı, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde yer almakta ve “Piyasada mal
veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve
ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler” olarak tanımlanmaktadır.
(65) Aynı doğrultuda olmak üzere, mehaz mevzuata sahip AB Komisyonu’nun kararlarından,
AB’nin rekabet hukukundaki teşebbüs kriterleri çerçevesinde, hukuki ve iktisadi niteliklerden
çok fonksiyonel bir yaklaşımı benimsediği ve bu kapsamda kamu kuruluşlarının ve hatta
uluslararası organizasyonların bile teşebbüs olarak nitelendirilebileceği anlaşılmaktadır.
Buna göre, kamu kurumları da ekonomik faaliyet göstermeleri halinde teşebbüs olarak
nitelendirileceklerdir.
(66) Teşebbüs tanımına ilişkin unsurlar değerlendirildiğinde, kamu otoriterlerinin faaliyetlerine
göre bir ayrım yapıldığı ve ekonomik nitelikli bulunan faaliyetleri çerçevesinde anılan kamu
otoritelerinin “teşebbüs” niteliğine sahip olduğunun kabul edildiği görülmektedir. TSSF’nin
ikinci yazılı savunmasında teşebbüs nitelendirmesine ilişkin iki temel savunma unsurunun
öne sürüldüğü görülmektedir.
(67) Bunlardan ilki Kurulun 27.10.2011 tarih ve 11-54/1385-495 sayılı TFF hakkındaki şike
iddiaları nedeniyle verdiği kararıdır. TSSF savunmasında anılan karardan alıntılar yapılarak
“şike faaliyetinin her ne kadar bir kar kazanma veya gelir kazanma amacı olduğu görünse
de faaliyetin bir sportif faaliyet olduğu ve ekonomik faaliyet olarak değerlendirilemeyeceği”
belirtilmiştir. Karardan alıntı yapılan ve önemli görülen bölümlerin bir kısmı aşağıdaki gibidir.
14-26/530-235
11/31

(68) “Belirli bir iktisadi kazanç beklentisi barındırsa bile sportif müsabakaların birer iktisadi
faaliyet olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. (…) , sportif performans ile iktisadi
performans arasındaki ilişki doğrudan bir ilişki olmayıp, dolaylı bir ilişkidir. (…) Dolayısıyla,
şike anlaşmalarının rakip teşebbüsler arasında gerçekleştirilen iktisadi rekabeti bozucu bir
anlaşma olarak değerlendirilmesinden ziyade, spor etiğine aykırı ve sportif rekabeti bozucu
eylemler olarak değerlendirilmesi daha uygundur. Aksinin kabulü ise, rekabet hukuku
kurallarının teşebbüsler arasındaki iktisadi rekabetle doğrudan ilgili olmayan pek çok alanda
uygulanması sonucunu doğuracaktır ki, bu durum en başta söz konusu kuralların konulma
amacı ile bağdaşmayacaktır.(…) Doğrudan sportif rekabet ve spor etiği ile ilgili bir sorun
olan bu tür bir duruma rekabet hukuku araçları ile müdahale etmenin, 4054 sayılı Kanun’un
kapsamı ve amacı ile bağdaşmayacağı açıktır.”
(69) Yukarıda yer verilen anılan kararın ilgili bölümünden de anlaşılabileceği üzere spor etiğine
ve sportif rekabete aykırı olarak kabul edilen şike iddialarının 4054 sayılı Kanun anlamında
değerlendirilmesi, şike eylemlerinin iktisadi bazı sonuçları olsa bile, Rekabet Kurulu
tarafından mümkün görülmemiştir. Bu kapsamda yine kararda da belirtildiği üzere spor
kulüplerinin iktisadi faaliyet olarak nitelendirilmeyecek faaliyetleri bulunduğu gibi ekonomik
faaliyet olarak nitelendirilebilecek faaliyetleri de bulunmaktadır. Dolayısıyla ekonomik
faaliyetleri açısından spor kulüpleri teşebbüs niteliğindedir. Anılan kararda spor
müsabakaları bu anlamda iktisadi faaliyet olarak nitelendirilmemiştir. Bu nedenle sportif
karşılaşmaların sonucunu etkilemeye yönelik olan şike eylemlerini de Kurul ekonomik
faaliyet olarak değil, spor etiği ve ahlakının ihlali olarak nitelendirmiştir.
(70) Söz konusu kararda ele alınan unsur başka kanunlarla da yasaklanmış olan, bir spor etiği
ihlali olan şike iddialarıdır. Şike sonucunda sportif müsabakaların sonuçları önceden
belirlenmektedir ve anılan kararda şike iddiaları 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilmemiştir. Ayrıca karardan açıkça anlaşılacağı üzere TSSF hakkında yürütülen
soruşturma kapsamında ele alınan unsurlar ile TFF kararındaki unsurlar birbirlerinden
oldukça farklıdır. Öncelikle belirtilmelidir ki soruşturma sürecinde incelenen unsurların hiçbiri
spor etiğine ilişkin değildir. Su altı sporlarında yapılacak müsabakaların nitelikleri, sportif
müsabakalardaki rekabet unsurları, bunları düzenleyen sportif kurallar soruşturma konusu
yapılmamıştır. TSSF’nin savunmasında şike hakkındaki karar ile TSSF hakkında yürütülen
soruşturma arasında bağlantı kurulmaktadır. Oysa TFF kararı ile mevcut soruşturmanın
unsurları birbirinden çok farklıdır. Ayrıca mehaz mevzuata sahip AB Komisyonu’nun spor
alanını rekabet hukuku kurallarının uygulanması açısından bir istisna olarak görmediği ve
özellikle son yıllarda bu alanda yoğun olarak çalıştığı görülmektedir. Komisyon, İtalya, İskoç
Federasyonları ile 1990 ve 1998 dünya kupası ile ilgili topluluk organlarının kararlarında
UEFA ve FIFA gibi uluslararası futbol federasyonlarının çeşitli faaliyetlerini ekonomik
faaliyet ve bu federasyonları teşebbüs olarak nitelendirmiştir.
(71) Teşebbüs nitelendirmesine karşı öne sürülen ikinci unsur ise soruşturma konusu olan TSSF
faaliyetlerinin sualtı dalışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi olduğu, bu kapsamda
hangi belgelerin geçerli sayılacağı yetkisinin kanunlar çerçevesinde kullanıldığı ve bu görevi
getirmenin bağımsız bir ekonomik faaliyetin yerine getirilmesi olarak değerlendirilemeyeceği
iddiasıdır. TSSF kanun ve mevzuattan kaynaklanan bu yetkilerin kullanılmasının ve kanun
tarafından kendisine yüklenmiş olan bu görevin yerine getirilmesinin ekonomik faaliyet
olmadığını, can güvenliğinin korunması kapsamındaki sertifikalandırma faaliyetinin sadece
“özel şirketler tarafından da verilen eğitim hizmetleri kapsamında sertifika alınabiliyor
olması” gerekçesiyle ekonomik bir faaliyet olarak nitelendirilemeyeceğini iddia etmektedir.
Savunmada Soruşturma Raporu’nda yer alan AB rekabet hukukuna ilişkin içtihatların
TSSF’nin görev ve yetkileri ile ilgili olmadığı öne sürülerek kamu sağlığı ve güvenliği
konularında aksi bir yaklaşım içerdiği söylenen Eurocontrol1 ve Diego Cali2 davaları örnek
olarak verilmiştir.

1 Case C-364/92, SAT Fluggesellschaft mbH v. Eurocontrol [1994] ECR I-43
14-26/530-235
12/31

(72) Eurocontrol hakkındaki daha sonraki tarihli bir karar olan ve TSSF’nin ilk yazılı
savunmasında da atıf yapılan Selex Sistemi Integrati v. Commission3 davasında “kamu
otoritelerinin faaliyetleri açısından bir ayrım yapıldığı, şayet yürüttükleri faaliyet ekonomik
nitelikteyse ve başkaca teşebbüsler tarafından kâr elde etme amaçalı yürütülebiliyorsa o
faaliyet bakımından anılan kamu otoritesinin teşebbüs olarak nitelendirilebileceği” ifade
edilmiştir. Buna ek olarak Soruşturma Raporunun 37 numaralı dipnotunda “şüphesiz
devletin egemenlik haklarından kaynaklanan ve bunun yansıması olarak ifade edilebilecek
yetkilerin kamu otoritelerince kullanılması ekonomik aktivite olarak nitelendirilemeyecektir.
Bu faaliyetler anılan otoritelerin kamu yararı amacıyla yaptıkları faaliyetler olup, bir faaliyetin
ekonomik olup olmadığı konusunda yukarıda da bahsedilen anılan faaliyetin bir özel
teşebbüs tarafından kar amacıyla yerine getirilebilme ihtimalinin varlığı kriterinin dikkate
alınması gerektiği düşünülmektedir” ifadesi yer almakta ve anılan AB Komisyonu
kararlarına atıf yapılmaktadır. Dolayısıyla devletin egemenlik haklarından kaynaklanan
yetkilerin kamu otoritelerince kullanılması hususu yapılan değerlendirmelerde dikkate
alınmıştır.
(73) Ancak burada altı çizilmesi gereken husus TSSF’nin sualtı sporlarında uygulanacak can
güvenliği ve emniyet konularında sahip olduğu düzenleme yetkisinin soruşturma konusu
yapılmadığı, rakiplerinin de olduğu ekonomik bir faaliyet olan dalıcı ve eğitmen sertifikaları
pazarında bir CMAS temsilcisi, TSSF/CMAS olarak yaptığı faaliyetlerin soruşturma
kapsamında incelendiğidir.
(74) TSSF’nin yazılı savunmasında itiraz edilen bir başka unsur TSSF’nin bağımsız olmadığı ve
dolayısıyla teşebbüs niteliğinde olmadığıdır. Bağımsız bir iktisadi bütünlüğün 4054 sayılı
Kanun kapsamında “teşebbüs” olarak tanımlanabilmesi ve dolayısıyla rekabet hukuku
kurallarına tabi olması için herhangi bir pazarda bağımsız olarak mal veya hizmet üretip
satması yeterlidir. Buna göre, ekonomik bir aktivite yürüten her bağımsız iktisadi bütünlük
teşebbüs olarak nitelendirilebilir.
(75) TSSF’nin savunmasında 19.07.2012 tarih ve 28358 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren Bağımsız Spor Federasyonlarının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik ve Yönetmeliğin 14. maddesi uyarınca federasyonların gelirlerini hangi
harcamalar için kullanabilecekleri, taşınır ve taşınmaz mallarını nasıl kullanacakları
hususunun düzenlendiği ve bu nedenle TSSF’nin görevini gerçekleştirirken bağımsız
olmadığı iddia edilmiştir.
(76) Başta TSSF olmak üzere bağımsız spor federasyonlarının bütçe oluşumunda ve
yapacakları harcamalarda daha üst bir makamın onayına tabi olmadıkları, TSSF tarafından
TSSF/CMAS ve diğer eğitim sistemlerine ilişkin faaliyetler konusunda alınan kararların
herhangi bir organ veya kurulun onayına tabi olmadığı, ayrıca başka bir gerçek veya tüzel
kişiliğin TSSF üzerinde tek başına veya ortak kontrolünün bulunmadığı, dolayısıyla
TSSF’nin ekonomik bağımsızlığa sahip olduğu dosya konusu bilgilerden anlaşılmaktadır.
Federasyonların gelirlerini kurulma amaçları çerçevesinde harcamaları ve sahip oldukları
taşınır, taşınmaz malları bu amaçla kullanmaları yönünde yapılan düzenlemeler
federasyonların rekabet hukuku uyarınca teşebbüs olarak nitelendirilebilmeleri için gerekli
olan bağımsızlık unsurunu ortadan kaldırmamaktadır. Rekabet hukuku açısından
bağımsızlık unsuru ile kastedilen, teşebbüslerin, ekonomik faaliyetlere ilişkin karar alma ve
uygulama konusunda herhangi bir üst makamın onayına tabi olmaması, kontrolün başka bir
teşebbüse ait olmaması durumudur. TSSF’nin ilk yazılı savunmasının ekinde de sunulan
Anayasa Mahkemesinin 2006/118 E., 2009/107 K. sayılı kararında mali ve idari özerkliğe
sahip federasyonların devletin siyasi ve idari birimleri tarafından yönetilmediği, sadece
denetlendiği ifade edilmiştir. Dolayısıyla yapılan bu tespitler çerçevesinde TSSF’nin rekabet
hukuku anlamında bağımsız olduğu belirlenmiştir.

2 Case C-343/95, Diego Cali, &Figli Srl v. Servizi ecologici porto di Genova SpA [1997] ECR I-1547
3 Case T-155/04, SELEX Sistemi Integrati SpA v. Commission
14-26/530-235
13/31

(77) Son olarak değinilmesi gereken unsur TSSF/CMAS’in soruşturma konusu faaliyetlerinin
ekonomik olup olmadığı konusunda öne sürülen itirazdır. TSSF’nin ikinci yazılı
savunmasında söz konusu faaliyetlerin “yalnızca özel şirketler tarafından da yerine getirilip,
sertifikalanıyor olmasının anılan faaliyetleri ekonomik hale getirmeyeceği, TSSF’nin
yaptığının sadece bir görevin ifası olduğu, kar elde etme amacının bulunmadığı” itirazı öne
sürülmüştür. Soruşturma Raporunda bu faaliyetlerin ekonomik olup olmadığı konusunda
ayrıntılı incelemeler bulunmaktadır. Ayrıca, AB rekabet hukuku uyarınca ekonomik faaliyet,
belirli bir pazarda mal ve hizmet üretmek ve sunmak şeklinde tanımlanmaktadır.4 Bir
faaliyetin ekonomik olup olmadığını tespit etmede kullanılan ilk ölçüt piyasaya mal veya
hizmet arzının bulunup bulunmadığıdır. Bu kapsamda Commission v. Italy davasında5
devletten bağımsız bir hukuki statüsü bulunmayan İtalyan Bağımsız Tekel İdaresi, buna
rağmen piyasaya mal ve hizmet sunduğu yani ekonomik faaliyette bulunduğu için teşebbüs
olarak nitelendirilmiştir. Yine benzer şekilde faaliyeti gerçekleştirenin hâlihazırda kâr elde
ediyor olunması ya da kâr elde etme amacının bulunması şart kar elde etmesi şart değildir.
Burada aranan, söz konusu faaliyetin normal şartlar altında bir bedel karşılığı yapılması ya
da bunun bir bedel karşılığında yap