Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2007-4-53 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 14-22/461-203
Karar Tarihi : 25.06.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Mehmet YANIK, Neşe Nur ONUKLU, Mehmet TOKGÖZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Keskin İş Güvenlik Malzemeleri Tic. ve San. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Ercan KORKMAZ
Sakarya Mah. Uluyol Cad. Alper Sok. Torunlar İşhanı Kat 1 Daire
No: 3-4 Osmangazi/BURSA

D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILAN : 3M Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan YILDIRIM,
Av. Elif Açelya SETKAYA, Av. Sinem UĞUR
ELİG Ortak Avukat Bürosu, Çitlenbik Sokak No: 12,
Yıldız Mahallesi, 34349,Beşiktaş/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: 3M Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6.
maddelerini ihlal ettiği iddiaları üzerine verilen 04.07.2007 tarih, 07-56/669-232
sayılı Kurul kararının Danıştay 13. Dairesinin 2011/5424 sayılı kararı ile iptal
edilmesi üzerine ilgili dosyanın yeniden değerlendirilmesi.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, 3M Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (3M) bayileri
arasında ayrımcılık yapmak, nihai satış fiyatını tespit etmek ve bayileri arasında bölge
ve müşteri tahsisi yapmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. ve 6. maddesini ihlal ettiği iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 28.03.2007 tarihinde intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 27.06.2007 tarih ve 2007-4-53/ ÖA-07-M.Y sayılı
önaraştırma raporu Kurulun 04.07.2007 tarihli ve 07-56/669-232 sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 3M’nin iddia konusu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ihlal teşkil edebileceğine, bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi
uyarınca bahse konu uygulamalardan kaçınması, aksi halde haklarında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi gereği soruşturma açılacağı hususlarında görüş yazısı
gönderilmesine karar verilmiştir.
(4) Yukarıda anılan karar üzerine şikâyetçi, 3M’nin iş güvenlik alanında hâkim durumda
bulunmadığının yeterince incelenmediği, nihai satış fiyatlarını keyfi olarak belirlediği,
Bursa ili için fiili münhasırlığa geçtiğine istinaden 3M’nin 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında kalıp kalmadığı hususlarının
incelenmediği, 3M’nin kendilerine ve EKAY isimli bayisine diğer bayilere uyguladığı
iskonto oranlarından daha düşük oranlarda iskonto uyguladığı, kendilerinin müşterilerini
diğer bayiler arasında paylaştırması hususu sabit olmasına rağmen, anılan teşebbüs
hakkında soruşturma açılmayarak bu konuda sadece 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi
14-22/461-203
2/14
uyarınca uyarılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek Kurul kararının iptali
istemiyle dava açmıştır. Danıştay 13. Dairesinin 2008/3117 E., 2011/5424 K. sayılı
kararı ile Kurulun vermiş olduğu karar iptal edilmiştir.
(5) Dosya Kurulun 29.05.2013 tarihli toplantısında yeniden görüşülmüş ve 13-32/433-M
sayı ile 3M’nin, bayilerinin nihai satış fiyatını tespit etmek, bayilerine müşteri
sınırlamaları getirmek, bayileri arasında ayrımcı uygulamalar yapmak ve bayilerine
yönelik hedef indirimleri uygulamak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
edip etmediğinin tespitine yönelik olarak soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(6) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca soruşturma kararı ve
teşebbüsle ilgili ileri sürülen iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi 13.06.2013
tarihinde 6610 sayılı yazı ile hakkında soruşturma yürütülen taraf olan 3M’ye tebliğ
edilerek 30 gün içinde ilk yazılı savunmasının yapılması talep edilmiştir. Tarafın ilk yazılı
savunması yasal süresi içinde 12.07.2013 tarih ve 4280 sayı ile Kurum kayıtlarına
girmiştir.
(7) Rekabet Kurulunun 24.10.2013 tarih ve 13-59/827-M sayılı kararı ile soruşturma
süresinin, bitiminden itibaren 2 ay uzatılmasına karar verilmiştir. Soruşturma Heyeti
tarafından hazırlanan 29.01.2014 tarih ve 2007-4-053/SR sayılı Soruşturma Raporu ve
ekleri, Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Kurul üyeleri ile ilgili teşebbüse
tebliğ edilmiş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince hakkında soruşturma yürütülen
teşebbüsten 30 gün içinde yazılı savunmasının yapılması talep edilmiştir. Rekabet
Kurulunun 19.02.2014 tarih ve 14-07/139-M sayılı kararı ile teşebbüsün soruşturma
raporuna karşı yazılı savunma süresi 30 gün süre ile uzatılmıştır. İlgili tarafın yazılı
savunması yasal süresi içinde, 26.03.2014 tarih ve 1752 sayı ile Kurum kayıtlarına
girmiştir.
(8) Yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına giren yazılı savunmaya ilişkin Soruşturma
Heyetinin görüşlerini içeren 10.04.2014 tarih ve 2007-4-53 sayılı Ek Görüş, Kanun’un
45. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu üyeleri ile hakkında soruşturma yürütülen
teşebbüse tebliğ edilmiştir. Kurum kayıtlarına 30.04.2014 tarih ve 2431 sayı ile giren
dosyaya giriş hakkı tanınması talebi Kurul tarafından 08.05.2014 tarih ve 14-17/331-M
sayılı karar ile reddedilmiştir.
(9) Teşebbüsün Ek Görüş’e karşı yazılı savunması yasal süresi içinde, 13.05.2014 tarih ve
2726 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(10) 23.06.2014 tarihinde yapılan sözlü savunma toplantısının ardından Kurul, 25.06.2014
tarihinde nihai kararını vermiştir.
(11) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda çoğunluk görüşü olarak 3M’nin,
- Bir kısım satışlarda bayilerin yeniden satış fiyatını belirlemek,
- Bayilere mal satılabilecek müşteriler ve yerler konusunda kısıtlama getirmek, özel fiyat
uygulaması yoluyla marka içi rekabeti sınırlamak ve müşteri kısıtlamaları getirmek,
- Bazı bayilere, rekabette dezavantajlı duruma düşürecek şekilde ayrımcı iskonto
oranları uygulamak,
suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği ve teşebbüs hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 16. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği ifade edilmiştir.
(12) Karşı görüşte bulunan raportör tarafından ise, 3M’nin bayilerinin yeniden satış fiyatını
tespit etmek, bayileri arasında ayrımcılık yapmak ya da bayilere müşteri veya bölge
kısıtlaması getirmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine yönelik
yeterli dayanak bulunmaması nedeniyle, anılan teşebbüse aynı Kanun'un 16. maddesi
uyarınca idari para cezası verilmesine gerek olmadığı ifade edilmiştir.
14-22/461-203
3/14
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüs: 3M
(13) 3M, hızlı tüketim ve ofis, elektrik, elektronik ve telekomünikasyon, sağlık, endüstri,
güvenlik, reklam ve taşımacılık alanlarında global bazda faaliyet gösteren bir teknoloji
şirketidir. Türkiye’deki faaliyetlerine 1982 yılında başlayan 3M, Türkiye'de ofis ürünleri,
telekomünikasyon sistemleri ürünleri, trafik kontrol malzemeleri, reklâm ürünleri, sağlık
ürünleri, ev bakım ürünleri ile iş ve işçi güvenliği ürünleri alanlarında faaliyet
göstermektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(14) İlgili ürün pazarları 3M’nin satışını yaptığı ürünler ve özellikleri dikkate alınarak, “baret”,
“gaz maskesi”, “toz maskesi”, “güvenlik gözlükleri”, “kulak tıkacı” ve “kulaklık” pazarları
olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(15) Ürünün tedarik sistemi ve pazarın türdeş özellikleri dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar,
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Konuya İlişkin Geçmiş Kurul Kararları
I.3.1. 13.3.2007 tarih ve 07-22/207-66 sayılı Kurul Kararı
(16) 3M’nin tıbbi sarf malzemeleri pazarında marka içi rekabeti ortadan kaldırır şekilde 4054
sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti amacıyla Rekabet Kurulu
tarafından soruşturma yürütülmüş ve soruşturma sonucunda 13.03.2007 tarih ve 07-
22/207-66 sayı ile Kurul, 3M’nin ilgili pazarda marka içi rekabeti ortadan kaldırır nitelikte,
yeniden satış fiyatını ve indirim oranlarını belirlemek, yetkili satıcıların bölge dışı pasif
satışlarını engellemek suretiyle Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğini tespit etmiş ve
teşebbüse 2005 yılı sonunda oluşan toplam yıllık gayrisafi gelirinin % 1’i oranında
toplam 130.516,70 TL idari para cezası uygulanmasına karar vermiştir.
I.3.2. 27.9.2012 tarih ve 12-46/1409-461 sayılı Kurul Kararı
(17) 3M tarafından Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair
Yönetmelik’in 4. maddesi kapsamında yapılan başvuruda trafik işaretleme sektöründe
faaliyet gösteren bazı teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal eden eylemlerde
bulundukları iddia edilmiştir. Bunun üzerine 3M’nin de aralarında bulunduğu trafik
işaretleme materyalleri pazarında faaliyet gösteren bazı teşebbüslerin kamu ihalelerinde
danışıklı hareket etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediklerinin tespiti için
soruşturma açılmıştır. 3M tarafından adı geçen yönetmelik çerçevesinde yapılan
başvuruda rakip bazı teşebbüslerin belirli bazı projeleri birlikte yürütme konusunda
anlaştıkları ve çeşitli ihalelerde danışıklı hareket etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un
ihlal edildiği belirtilerek çeşitli belgeler sunulmuştur. Başvuruda sunulan belgeler ile
yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve belgeler Kurul tarafından değerlendirilerek
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği ileri sürülen 3M ve diğer beş teşebbüs hakkında
yeterli delilin bulunmadığı gerekçesiyle idari para cezası uygulamasına gerek
olmadığına karar vermiştir.
I.4. Yapılan İnceleme ve Tespitler
(18) Soruşturma kapsamında 3M, İstanbul Ticaret İş Güvenliği ve Endüstriyel Ürünler San.
Ltd. Şti.( İSTANBUL TİCARET)’nde yapılan yerinde incelemelerde, ayrıca Keskin İş
Güvenlik Malzemeleri Tic. San. ve Ltd. Şti. (KESKİN İŞ GÜVENLİK), Oyak Renault
14-22/461-203
4/14
Otomobil Fabrikaları A.Ş. (OYAK RENAULT) ve eski bir 3M çalışanı ile yapılan
görüşmelerde ulaşılan bilgi ve belgeler aşağıda yer almaktadır.
I.4.1. 3M
(19) 21.08.2013 tarihinde 3M şirketinde yerinde inceleme esnasında elde edilen “Re_ Fw_
spms şubat rapor .eml” isimli ve 3M kıdemli satış yetkilileri arasında geçen e-posta
yazışmasında geçen ifadelere aşağıda yer verilmektedir:
“(…..) merhaba,
Ekteki dosyada sarı ile boyalı olan özel fiyatların kaldırılması gerekiyor.
1. Egebant Akçansa'ya Uvex marka gözlük satıyor, aşağıdaki ürünlerimizi
satmadığı için özel fiyata da gerek yok.
2. Eti Alimünyum senede bir kere ihale ile alım yaptığı için özel fiyatın
açık kalmasına gerek yok. İhale genelde Haziran-Temmuz ayında
yapılıyor, ihaleye çıktıklarında Nam'a özel fiyat tanımlanabilir.
3. İstanbul Ticaret'in Yıldızlar Holding için tanımlı olan tüm özel fiyatlarının
kaldırılması gerekiyor. Yıldızlar Holding' e Bestek satış yapıyor.”
I.4.2. KESKİN İŞ GÜVENLİK
(20) 11.09.2013 tarihinde başvuru sahibi ve eski 3M bayisi KESKİN İŞ GÜVENLİK’te (…..)ile
yapılan görüşmede, ayrıca Kurum kayıtlarına 23.09.2013 tarihinde giren yazıda, 1999-
2006 yıllarında 3M’de iş güvenliği bölümünde çalışan (…..) ile ismini vermek istemeyen
başka bir çalışanın soruşturmaya konu bilgileri içeren maillerine yer verilmektedir.
(21) Söz konusu yazıda (…..) tarafından, iş güvenliği bölüm müdürü (…..) yöneticiliğinde,
KESKİN İŞ GÜVENLİK’in de aralarında bulunduğu 3M iş güvenliği bayileri toplantısı
yapılırken, o dönemde Anadolu Isuzu’nun iş güvenliği ürünleri tedariğini EGEBANT
yapmasına rağmen, KESKİN İŞ GÜVENLİK’ten teklif istemesi, buna karşılık KESKİN İŞ
GÜVENLİK’in de teklif vermesi ile ilgili olarak “transportation” bölümünden sorumlu
yönetici (…..) “Otomotiv bölümünün yöneticisi olarak, hangi bayilere hangi firmaların
satış yapacağına kendisinin karar vereceğini bayilerin de onun kararlarına uymak
zorunda olduklarını ve KESKİN İŞ GÜVENLİK’in 3M’nin rızası olmadan Anadolu
Isuzu’ya kesinlikle satış yapamayacağını hatta fiyat teklifi veremeyeceğini” söylediği
belirtilmektedir. Yazının devamında nihayetinde çıkan tartışmalar sonucu olarak da
(…..)’in bölüm yöneticisi (…..)’ı toplantı odasından çıkartarak KESKİN İŞ GÜVENLİK’i
3M bayisi olarak görmek istemediğini söylediği ifade edilmiş ve böylece KESKİN İŞ
GÜVENLİK’in bayiliğine son verilme sürecinin başladığı belirtilmiştir. Aynı yazıda ismini
vermek istemeyen bir çalışanın ifadelerinde, benzer şekilde (…..) KESKİN İŞ
GÜVENLİK’in bayilikten çıkarılması için (…..) baskı yaptığı ve olaydan kısa süre sonra
ayrılan (…..) yerine atanan (…..)’ın KESKİN İŞ GÜVENLİK’in bayiliğine son verdiği
belirtilmiştir.
I.4.3. OYAK RENAULT
(22) 12.09.2013 tarihinde OYAK RENAULT avukatı (…..) ve satın alma departmanı
sorumlusu (…..) ile yapılan görüşmede, OYAK RENAULT’un iş güvenliği
malzemelerine ilişkin olarak uluslararası Renault’un alım fiyatlarının nasıl öğrenildiği,
buna ilişkin olarak nasıl bir sistem kullanıldığı ve bu sisteme ne zaman geçildiği
konusunda sorulan soruya, OYAK RENAULT’ta atölye, insan kaynakları ve satın alma
iş güvenliği sorumlusunun bulunduğu, iş güvenliği malzeme ihtiyacının atölye ve insan
kaynakları iş güvenliği sorumluları tarafından belirlenip şartname oluşturulduğu ve bu
şartnameye göre satın alma departmanından ürünün temin edilmesi istendiği ifade
edilmiştir.
14-22/461-203
5/14
(23) Daha sonra satın alma departmanı çeşitli firmalardan teklif alarak iş güvenliği
departmanından ürünlerin denenmesini istediği, iş güvenliği departmanının teknik onay
verdiği ürünleri satın alma departmanına bildirdiği ve satın alma departmanının da
pazarlık yoluyla en ucuz ürünü aldığı belirtilmiştir. Satın almalar için 2006 yılı Kasım
ayına kadar “AS 400” sisteminin kullanıldığı, bu sistemde diğer Renault firmalarındaki
fiyatların görünmediği, sistemin fabrika bazlı lokal olarak çalıştığı ifade edilmiştir. 2007
yılında, 2006 yılı Kasım ayından itibaren deneme sürümü kullanılan “SAP” sistemine
geçildiği belirtilerek, bu sistemde kullanılan ürünün tanımı aynı (Mabec) kodlu ise
(Örn:xp951731706) diğer Renault fabrikalarındaki (Renault-Romanya, Rusya, İspanya
vb.) fiyatların sistemde görülmeye başlandığı bildirilmiştir.
(24) Yapılan görüşmede 2006 yılı Nisan ayında 3M marka 4251 kodlu ürüne (yüz maskesi)
ilişkin diğer Renault firmalarının bu ürünü daha ucuza aldığı belirtilerek ürünün alındığı
3M bayisinden bir fiyat indirimi talep edilip edilmediği şeklinde sorulan soruya, 2006 yılı
Kasım ayından itibaren “SAP” sistemine geçilmesiyle beraber diğer fabrikaların alım
fiyatları görünmeye başladığı için bu tarihten önceki ürünlere ilişkin fiyatların
görünmediği ve böyle bir talep olmadığı şeklinde cevap alınmıştır.
I.4.4. Eski 3M Çalışanı İle Yapılan Görüşme
(25) 22.01.2014 tarihinde eski bir 3M çalışanı ile yapılan görüşmede, (…..) yılı için planların
yapıldığı, (…..) yılı sonu ya da (…..) yılı başında tüm iş güvenlik bayilerinin katıldığı bir
toplantı gerçekleştirildiği, büyüme hedefleri konuşulurken büyük müşterilerin tek tek ele
alındığı belirtilmiştir. 3M eski çalışanı tarafından Anadolu Isuzu ismi tam
hatırlanmamakla birlikte büyük müşterilerden birine ilişkin olarak bayiler arasında, “ben
100 verdim sen niye 90 verdin” gibi bir tartışma yaşandığı ifade edilmiştir. 3M’in fiyatla
rekabete genel bir rahatsızlığının olduğu belirtilerek 3M’in en pahalı ürün olmak isterken
yine de tercih edilen ürün olmak istediği dile getirilmiştir. KESKİN İŞ GÜVENLİK’in
olumsuz görüşlerinin ilk olarak bu bayi toplantısında yaşanan tartışmalarla ortaya çıktığı
belirtilmiştir.
(26) Görüşmede ifade edilen unsurlardan biri de bayilerin 3M’nin gözünde cirolarına ve
karlılıklarına göre sıralandıkları, bunun haricinde ise ne kadar etik ve sadık olduklarına,
beklentileri ne kadar karşıladıklarına göre olduğu, 3M’nin hiçbir şekilde fiyatın rekabet
unsuru olmasını istemediği, kaliteyle ön plana çıkmaya çalıştığıdır. Ayrıca raportörler
tarafından “Keskin’in bu olaylardan önce ticari olarak yaşadığı sorun var mıydı?”
şeklinde sorulan soruya “Keskin kendisinin (kendisine) hep farklı davranıldığını
kendisine hep kötü koşullarla mal verildiğini düşünürdü. Ama Keskin rakip de satıyordu
ve di