Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2013-3-78 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-07/131-58
Karar Tarihi : 19.02.2014

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Kenan TÜRK (İkinci Başkan)
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ

B. RAPORTÖRLER: Osman Tan ÇATALCALI, İbrahim Hilmi KOÇAK

C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Çelebi ALACAN
Cihangir Mah. Sanayi Sok. No: 6 Avcılar/İstanbul

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- Novartis Sağlık Gıda ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.
Rüzgarlıbahçe Mah. Şehit Sinan Eroğlu Cad. No: 6 34805
Kavacık/Beykoz/İstanbul
- Alcon Laboratuvarları Ticaret A.Ş.
Rüzgarlıbahçe Mah. Kavak Sok. Kavacık Tic. Merkezi No:18 Kat: 1
34805 Kavacık/Beykoz/İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Novartis Sağlık Gıda ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.
bünyesinde bulunan Alcon Laboratuvarları Ticaret A.Ş.’nin, bayilerinin satış
stratejilerini ve yeniden satış fiyatlarını belirlediği, bölge ve müşteri paylaşımında
bulunduğu, ihalelerde danışıklı hareket ettiği ve bir ürünün satışını diğerine bağladığı
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: yapılan başvuruda özetle, Novartis Sağlık Gıda ve Tarım Ürünleri
San. ve Tic. A.Ş. (Novartis) bünyesinde bulunan Alcon Laboratuvarları Ticaret A.Ş.’nin
(Alcon) bayi toplantıları düzenleyerek bayilerinin satış stratejilerini belirlediği, ihalelere
bayilerin ve alt bayilerin birlikte girerek danışıklı hareket edildiği, bayilerinin satacağı
ürünlerin yeniden satış fiyatlarının ve bölgelerin belirlendiği ve ürün satışlarında bağlama
faaliyetlerinin yapıldığı iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.10.2013 tarih ve 7281 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 28.11.2013 tarih ve 2013-3-78/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 14.02.2014 tarih ve 2013-3-78/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle,
- Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
(4054 sayılı Kanun)’un 41. maddesi uyarınca bu aşamada soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığına,
14-07/131-58
2 / 7

- Alcon Laboratuvarları Ticaret A.Ş. ile Distribütörleri arasında akdedilen Distribütörlük
Sözleşmesi’ne menfi tespit belgesi verilemeyeceği ve anılan Sözleşme’nin 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden
faydalanamayacağı,
- Ancak anılan Sözleşme’nin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulları
karşılaması nedeniyle bireysel muafiyetten yararlanabileceği,
(6) sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1. Alcon Laboratuvarları Ticaret A.Ş. (Alcon)
(7) Tek hissedarı Novartis AG olan Alcon, sağlık sektörünün alt pazarları olan göz sağlığı, göz
hastalıklarının tanı ve tedavisinde kullanılan reçeteli ilaçlar ve tıbbi cihazlar pazarlarında
faaliyet göstermektedir. Söz konusu pazarların her biri için ayrı bir departman
bulunmaktadır.
I.1.2. Novartis Sağlık Gıda ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.(Novartis)
(8) Novartis’in şikayete konu olayla herhangi bir ilgisinin bulunmaması nedeniyle kararda
herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(9) Mevcut dosya bakımından, detaylı bir pazar tanımı yapmanın sonuca herhangi bir etkisi
olmamasından hareketle, ilgili ürün pazarı tanımlanmamıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(10) Dosya özelinde ilgili coğrafi pazar tanımlanmamıştır.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Yapılan Tespitler1
(11) Dosya içeriğinde yer alan ve e- postalardan oluşan belgelerden, Belge 1 ve Belge 2 birlikte
incelendiğinde, Alcon’un bayilerinden ihaleler öncesinde çeşitli bilgiler istediği, bu bilgilerin
içinde bayi tarafından ihalelerde hangi ürün için ne kadar teklif verileceği ile bu ürünlerin
bayiye geliş fiyatı bilgilerinin de yer aldığı ve ihalede verilecek fiyatların mutlaka Alcon’un
merkezi tarafından onaylanması gerektiği anlaşılmıştır. Belge 3’de, Gözmed Medikal’in
Alcon’a Ankara Numuna Hastanesi tarafından düzenlenen ihaledeki ürünler için hangi
fiyattan ürün alacaklarını ve ne kadar teklif vereceklerini sorduğu bilgisi yer almaktadır.
(12) Belge 4’ten, Gözde Medikal’in Alcon’un ihalelere ilişkin fiyatlandırma politikasını
beğenmediği, Alcon çalışanlarının üst yönetime doğru bilgileri aktarmaması nedeniyle zor
duruma düştükleri ve kendilerine gönderilen fiyatların düzeltilmemesi durumunda ihaleye
liste fiyatlarını baz alarak girecekleri anlaşılmaktadır.
(13) Belge 5’de, Alcon’un bayisinin bir müşterisine yüksek fiyatla ürün satmasının engellenerek
ürünün daha düşük bir fiyatla satılmasının sağlandığı ve Alcon’un satış fiyatı ile bayilerin
satış fiyatının aynı olması yönünde bir çalışma yapılacağı ifade edilmiştir.

1 Kabahatler Kanunu’nun 20/3 maddesinde nispî idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaşımı süresinin sekiz
yıl olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla bu bölümde yer verilen belgeler önaraştırmanın açıldığı tarih ile bu tarihten sekiz yıl
önce oluşturulan belgelerdir.
14-07/131-58
3 / 7

(14) Belge 6’da, Alcon’un bir bayiye ihaleyi alması için Alcon’un bayiye satış fiyatından daha
düşük bir fiyattan teklif vermesi için görüştüğü, bu görüşmenin ardından bayinin bunu kabul
ettiği ve oluşan zararın ise başka bir ihaleden karşılanabileceği görülmektedir.
(15) Belge 7’de, Alcon’un daha önce satış yapamadığı teşebbüslere ürünlerini satmak için çeşitli
ürünleri bir paket haline getirerek satmak istediği ve bu paketlerin bayi satış fiyatlarının ise
en fazla ne kadar olacağının Alcon tarafından belirlendiğine ilişkin bilgiler yer almaktadır.
(16) Belge 8’den, Alcon’un çalışanlarının, Alcon’un bayisinin Mesa Hastanesine yapacağı
satışlar için bayisinden gelen indirim talebine ne şekilde yanıt vereceklerinin tartışıldığı ve
bu kişilerin bayinin talebi doğrultusunda Alcon’un bayiye vereceği fiyatları ne kadar
indirebilecekleri konusunda bir çalışma yapacakları anlaşılmaktadır.
(17) Belge 9’dan, bir hastanenin talebi üzerine Alcon’un ve bayisinin hastane yönetimi ile
yaptıkları görüşme sonunda fiyatlarında %20 indirime gittiği anlaşılmaktadır.
(18) Belge 10’dan, Alcon’un geçmiş ihalelerde oluşan fiyatlara bakarak aynı hastane tarafından
aynı ürünler için açılacak ihaleler için ne kadar fiyat teklif edilmesinin uygun olacağı, başka
bir ihalede bir bayilerinin alt bayi kullanması nedeniyle ihaledeki tekliflerinin yüksek kalması
nedeniyle rekabet şanslarının azaldığını ve bu nedenle bu bayiye ihalelerdeki teklifinin
yüksek kalmaması için alt bayi ile çalışmamasını isteyeceklerinin belirtildiği anlaşılmaktadır.
(19) Belge 11’de, Mesa Hastanesi için İris üzerinden gidileceği ve iki üründe hem bayiye hem de
bayinin hastaneye vereceği fiyatlar yer almaktadır.
(20) Belge 12’de şikayetçi tarafından gönderilen ve Belge 7’nin devamı olduğu anlaşılan bu e-
posta’da, Alcon’un paket halindeki ürünleri ayrı ayrı/veya paket halinde Devlet Üniversitesi
Hastanlerine direkt veya ihale yoluyla veya Özel Hastanelere ayrı ayrı satmayacağına ilişkin
bir taahhütname yer almaktadır. Taahhütnamenin devamında anılan hükme uyulmaması
durumunda Alcon’un paketin tamamının bayi fiyatı üzerinde fatura edilmiş gibi fiyat farkı
faturası kesebileceği ifadesi yer almaktadır.
I.3.2. Alcon’un Eylemlerinin 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında
Değerlendirilmesi
(21) Yukarıda yer verilen belgeler değerlendirildiğinde, bazı belgelerde Alcon’un distribütörlerinin
ve/veya bayilerinin fiyatlarına bir müdahalesinin olduğu görülebilir. Ancak bu müdahalenin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olup olmadığının tartışılması gerekmektedir.
(22) Belgeler incelendiğinde, Alcon’un bayilerine satış fiyatlarının hangi yönde olmasını
belirttiğini gösteren e-postalar bu bayilerin doğrudan satışlarından çok bayiler tarafından
girilen ihalelerdeki fiyatlandırma için olduğu anlaşılmaktadır. Örneğin Belge 1, 2, 3 ve 6’da
bayilerin ihalelere verecekleri t